quyền được vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao, du lịch của trẻ em và việc thực hiện trên thực tế

Thực tiễn việc thực hiện quyền vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và du lịch của trẻ em...8 4... Bài viết dưới đây sẽ đi sâu tìm hiểu về vấn đề: “quyền

MỤC LỤC

I/ MỞ ĐẦU 2

II/ NỘI DUNG 2

1 Khái niệm về trẻ em và quyền trẻ em 2

1.1 Trẻ em 2

1.2 Quyền của trẻ em 3

2 Quyền vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và du lịch của trẻ em 4

2.1 Nội dung và pháp luật về quyền vui chơi - giải trí của trẻ em 4

2.2 Ý nghĩa quyền vui chơi – giải trí của trẻ em 5

2.3 Trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội 7

3 Thực tiễn việc thực hiện quyền vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và du lịch của trẻ em 8

4 Giải pháp góp phần đảm việc thực hiện quyền vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và du lịch của trẻ em 11

III/ KẾT LUẬN 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

I/ MỞ ĐẦU

Trẻ em là những công dân đặc biệt của xã hội, là đối tượng dễ bị tổn thương và

có những nhu cầu đặc biệt, do dó trẻ em có quyền được hưởng sự chăm sóc, bảo vệ một cách đặc biệt Pháp luật quốc tế và hầu hết các quốc gia đều ghi nhận những quyền cơ bản của trẻ em Quyền được vui chơi - giải trí là một trong số những

quyền cơ bản đó của trẻ em Bài viết dưới đây sẽ đi sâu tìm hiểu về vấn đề: “quyền được vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao, du lịch của trẻ em và việc thực hiện trên thực tế”

II/ NỘI DUNG

1 Khái niệm về trẻ em và quyền trẻ em

1.1 Trẻ em

Theo Từ điển xã hội học, trẻ em đó là nhóm ở trong quá trình xã hội hóa (tiếp nhận những kỹ năng và tri thức để tham gia các hoạt động xã hội độc lập), nói đúng hơn đó là nhóm ở trong giai đoạn đầu tiên của xã hội hóa Về pháp luật người

ta coi đó là vị thành niên Tuy nhiên, tùy theo góc độ tiếp cận mà có những định nghĩa khác nhau về trẻ em

- Dưới góc độ Xã hội học, trẻ em là bộ phân cấu thành của cơ cấu xã hội, dựa vào tiêu chí đặc điểm nhân khẩu, kết cấu xã hội được chia thành nam và nữ, người già người trẻ, người lớn và trẻ em, trình độ dân trí cao hay thấp Trẻ em là người có

vị thế, có vai trò khác với người lớn Điều này thể hiện ở chỗ trẻ em được xã hội quan tâm, sinh thành, bảo vệ, nuôi dưỡng để phát triển thành người lớn

- Dưới góc độ tâm lý học, xác định trẻ em căn cứ vào độ tuổi và yếu tố tâm lý trong từng giai đoạn phát triển Đó là các giai đoạn: 0 – 1,5 tuổi, từ 1,5 – 3 tuổi,

thừ 3 – 6 tuổi, từ 6 – 12 tuổi, và từ 13 – 18 tuổi Dựa vào sự phát triển thể chất, trí tuệ và tâm lý để từ đó cha mẹ, nhà trường và xã hội có thể hiểu rõ về trẻ em và các biện pháp giáo dục phù hợp

Ở Việt Nam hầu như chưa có một định nghĩa nào về trẻ em cũng như sự điều chỉnh pháp luật đối với trẻ em Trong một số ngành luật nhắc đến khái niệm trẻ

em, tuy nhiên các quy định này chưa có sự thống nhất cách định nghĩa về trẻ em, cũng không có sự tương thích với pháp luật quốc tế ( xác định trẻ em là người dưới

18 tuổi) Theo Luật bảo về, chăm sóc và giáo dục trẻ em thì trẻ em được xác định

“là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”

1.2 Quyền của trẻ em

Trong khoa học pháp lý, khái niệm “quyền trẻ em” được quy định cụ thể trong pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia

Về bản chất, quyền trẻ em chính là quyền của con người được cụ thể hóa cho phù hợp với nhu cầu, đặc trưng phát triển và tính chất cuộc sống của trẻ em

Về nội dung: việc xem xét quyền trẻ em gắn liền với bối cảnh chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của từng quốc gia Mức độ quan tâm đến trẻ em phát triển dần lên trong lịch sử cho chúng ta thấy rằng quan niệm về trẻ em và những kết quả của

sự tác động đan xem giữa các lực lượng chính trị, kinh tế, văn hóa

Ở Việt Nam, các quyền cơ bản của trẻ em được ghi nhận trong Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004, Theo đó trẻ em có các quyền cơ bản dau: Quyền được khai sinh và có quốc tịch; quyền được chăm sóc,nuôi dưỡng; quyền được chung sống với cha mẹ; quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng, thân thể, nhân phẩm, danh dự; quyền được chăm sóc và bảo vệ sức khỏe; quyền được học tập; quyền được vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao

và du lịch; quyền được phát triển năng khiếu; quyền được có tài sản; quyền được

tiếp cân thông tin, bày tỏ ý kiến và tham gia hoạt động xã hôi Mọi hành vi vi phạm quyền trẻ em, làm tổn hại đến sự phát triển bình thường của trẻ em đều bị nghiêm trị

2 Quyền vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao

và du lịch của trẻ em.

2.1 Nội dung và pháp luật về quyền vui chơi - giải trí của trẻ em

Việt Nam là nước đầu tiên ở Châu Á và là nước thứ 2 trên thế giới phê chuẩn Công ước về quyền trẻ em, vào ngày 20/02/1990 Điều 31 Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em cũng khẳng định quyền vui chơi giải trí của trẻ em

“1 Các Quốc gia thành viên công nhận quyền của trẻ em được nghỉ ngơi và tiêu khiển, được tham gia vui chơi vào các hoạt động giải trí phù hợp với lứa tuổi, được tự do tham gia các sinh hoạt văn hoá và nghệ thuật.

2 Các Quốc gia thành viên phải tôn trọng và thúc đẩy quyền của trẻ em được tham gia đầy đủ vào sinh hoạt văn hoá và nghệ thuật, và khuyến khích việc dành những cơ hội bình đẳng và thích hợp cho các hoạt động văn hoá, nghệ thuật, giải trí và tiêu khiển.”

Các quyền của trẻ em là những quyền cơ bản, chính đáng, là một phần trong số các nhu cầu, thiết yếu với tất cả mọi người Mọi trẻ em đều có các quyền như nhau Quyền được vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao, du lịch thuộc nhóm quyền tham gia của trẻ em Theo Công ước Quốc tế, quyền được tham gia của trẻ em nghĩa là cho trẻ thông tin, tôn trọng những điều trẻ nói, tôn trọng những điều trẻ muốn làm

Điều 17 Luật chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em quy định: “ Trẻ em có quyền vui chơi, giải trí lành mạnh, được hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao, du lịch phù hợp với lứa tuổi”

Luật phổ cập giáo dục tiểu học, Luật lao động, Luật dân sự, Luật tố tụng hình

sự, … được ban hành hay sửa đổi đều quan tâm thích đáng đến quyền lợi của trẻ em

Vui chơi giải trí là nhu cầu của con người, nhưng đối với trẻ em thì được pháp luật thừa nhận là một quyền, điều này xuất phát từ đặc điểm của trẻ em và xuất phát từ nhu cầu thực tiễn

2.2 Ý nghĩa quyền vui chơi – giải trí của trẻ em.

Quyền vui chơi giải trí của trẻ em không chỉ là nhu cầu mà còn là điều kiện để trẻ em phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần Quyền được vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, du lịch của trẻ em là rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển nhân cách cũng như sự trưởng thành của trẻ Việc nghỉ ngơi, vui chơi, giải trí của trẻ em quan trọng đối với sự phát triển lành mạnh của trẻ như các yếu tố dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe và giáo dục Trong quá trình phát triển của trẻ, hoạt động vui chơi giải trí đóng vai trò không kém phần quan trọng so với các hoạt động thiết yếu khác Thông qua hoạt động vui chơi giải trí, trẻ em không những được rèn luyện thể chất mà còn kích thích tư duy sáng tạo và nhận thức của các em; sống trong môi trường có điều kiện vui chơi giải trí sinh động, lành mạnh sẽ góp phần không nhỏ trong việc hình thành nhân cách ở trẻ Trong khi vui chơi, trẻ em tự tạo ra hoặc được đặt vào những tình huống nhiều khi giống với ngoài đời thật và có những phản ứng linh hoạt đối với các tình huống đó Không chỉ là vui chơi thuần túy, mà qua đó các em rèn luyện kỹ

năng sống, trang bị kiến thức để đối phó với những "bài toán" của cuộc sống Không những thế, vui chơi giúp trẻ em tương tác với môi trường vật chất và xã hội xung quanh, tạo ra sự phấn khích, thoải mái, vận động nên có lợi cho sức khỏe, phát triển của trẻ em Việc nghỉ ngơi của trẻ em chính là bảo vệ sức khỏe tinh thần

và thể chất của các em

Chính vì thế, trẻ em có quyền tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí phù hợp với lứa tuổi, được tự do tham gia các sinh hoạt văn hóa và nghệ thuật, thể dục, thể thao, du lịch Không những thế, quyền tham gia còn hàm ý trẻ em được đóng góp ý kiến và được lắng nghe trong quá trình ra quyết định của người lớn liên quan đến việc vui chơi, giải trí của trẻ em

Thực hiện quyền vui chơi giải trí lành mạnh của trẻ em cần thay đổi quan niệm

cũ coi “vui chơi, giải trí” là hoạt động của những kẻ “vô công rồi nghề”, những đứa trẻ “hư”, sang quan niệm mới coi hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh của trẻ

là một yếu tố giúp trẻ khôn lớn, phát triển tốt về cả thể chất lẫn tinh thần Các quốc gia trên thế giới xác định rằng, trong thơi đại văn minh trí tuệ thì mọi người, kể cả trẻ em sẽ phải làm việc nhiều hơn về trí óc, làm việc bằng nôi lực nhiều hơn là lao động chân tay, nên con người dễ mỏi mệt, căng thẳng hơn, dễ dẫn đến stress hơn thì việc vui chơi, giải trí chính là liều thuốc bổ tạo nên sự thoải mái về tinh thần, cân bằng về thể chất Vì vậy, thực hiện quyền vui chơi giải trí của trẻ em chính là

sự chuẩn bị tâm lý, sự năng động sự thích nghi trong một xã hội công nghiệp hoạt động trí óc là chủ yếu cho trẻ Vấn đề quan trọng để thực hiện quyền vui chơi, giải trí của trẻ em là việc tổ chức vui chơi, giải trí một cách khoa học, có văn hóa để mọi trẻ em đều được “chơi mà học, học mà chơi” giúp trẻ phát triển một cách toàn diện Vui chơi giải trí gắn liền trong học tập, trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao ở mọi nơi, mọi lúc phải phù hợp với lứa tuổi của trẻ em Nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của trẻ em và thực hiện quyền trẻ em được hoạt động

văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao là mục tiêu, biện pháp quan trọng chiến lược của con người Để thực hiện được điều này đòi hỏi trách nhiệm không chỉ từ phía Nhà nước mà cần thiết đòi hỏi trách nhiệm từ phía cha mẹ, nhà trường và toàn xã hội

2.3 Trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội.

Các nhà khoa học trên thế giới đều nhất trí rằng: trẻ em phát triển và hình thành thể chất, trí tuệ, nhân cách… một cách toàn diện một phần là nhờ tham gia các hoạt động vui chơi giải trí phù hợp Thế nhưng trên thực tế, việc thúc đẩy quyền vui chơi, giải trí của trẻ em không được chú ý, quyền này thường bị bỏ qua, được coi

là điều gì đó xa xỉ chứ không phải là nhu cầu của cuộc sống Hơn nữa ở nhiều nền văn hóa, trong đó có Việt Nam, trẻ em thường bị coi là "trẻ con", không có quyền hành gì cả, hoàn toàn lệ thuộc và có bổn phận phải vâng lời người lớn Trong khi

đó, trẻ em muốn nói với chúng ta - người lớn - rất nhiều điều, nếu không nói là tất

cả mọi điều về những gì chúng ta cần phải biết để giúp trẻ em lớn lên, phát triển Công ước về quyền trẻ em quy định quốc gia thành viên, bằng mọi phương tiện

và nguồn lực sẵn có, phải thực hiện những quyền của trẻ em đã được ghi trọng Công ước

Điều 29 Luật BVCSVGDTE năm 2004 đề cập đến trách nhiệm bảo đảm điều kiện vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao, du lịch như sau:

“1 Gia đình, nhà trường và xã hội có trách nhiệm tạo điều kiện để trẻ em vui được vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao, du lịch phù hợp với lứa tuổi…”

Theo đó, Nhà nước có trách nhiệm phổ biến rộng rãi Công ước cho mọi đối tượng, cả người lớn và trẻ em Hơn nữa, còn phải đưa Công ước thành hiện thực

tông qua các hương trình hành động cụ thể cấp quốc gia cũng như từng khu vực, từng địa phương Các bộ ngành, Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm thực hiện tốt các chương trình liên quan đến bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Nhà nước

và toàn xã hội phải hỗ trợ cha mẹ và người chịu trách nhiệm nuôi nấng, chăm sóc trẻ để họ làm tròn trách nhiệm của mình

Ở góc độ gia đình và nhà trường, người lớn, thầy cô giáo nên tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ những tâm tư, tình cảm của mình và qua đó hiểu thêm về suy nghĩ và tâm lý của học sinh, con em mình Tạo điều kiện cho trẻ em tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh; cho trẻ tham gia học các lớp học nghệ thật, thể dục thể thao để giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất lẫn tinh thần Ngoài việc bảo đảm quyền được tham gia của trẻ em trong quá trình học tập tại trường, các thầy cô giáo không được xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể của học sinh đồng thời có kế hoạch tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa để học sinh được vui chơi, giải trí lành mạnh

Khi thực hiện tốt quyền được tham gia sẽ phát huy được năng khiếu, khả năng phát triển toàn diện của các em; tạo nên sự hiểu biết thân thiện giữa người lớn và trẻ em, góp phần hình thành một cộng đồng nhân văn Bởi vậy, các hoạt động văn hóa nghệ thuật, thể dục, thể thao, vui chơi, giải trí phải hướng vào mục tiêu bồi dưỡng về trí tuệ, thể lực, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, thế giới quan, nhân sinh khoa học, hướng tới chân, thiện, mỹ Phát huy những giá trị di sản văn hóa, nghệ thuật của dân tộc, đồng thời giáo dục trẻ tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Phát hiện và bồi dưỡng kịp thời những năng khiếu, tài năng của trẻ về văn hóa, nghệ thuật, thể thao

3 Thực tiễn việc thực hiện quyền vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và du lịch của trẻ em.

Đối với trẻ em, vui chơi lành mạnh là điều kiện quan trọng, cần thiết giúp các

em phát triển trí tuệ, rèn luyện kỹ năng sống Tuy nhiên, dường như chúng ta chỉ mới quan tâm nhiều đến việc hỗ trợ giáo dục, dinh dưỡng, còn vui chơi giải trí thì chưa được quan tâm thỏa đáng Nhiều trẻ em vẫn bị hạn chế quyền được vui chơi, giải trí và tham gia hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và du lịch Trẻ em cần có chỗ vui chơi, đồ chơi, trò chơi và người hướng dẫn chơi để phát triển toàn diện nhân cách cũng như thể chất, trí tuệ Hoạt động vui chơi rất cần thiết với trẻ, nhưng hiện nay không phải ai cũng nhận thức được đầy đủ tầm quan trọng của việc này Trong gia đình, nhiều bậc cha mẹ suốt ngày chỉ bắt con học, hết ngoại ngữ đến vi tính, ngay cả mùa hè lịch học cũng dày đặc Tình trạng cha

mẹ lạm quyền đối với con cái hiện nay vẫn còn khá phổ biến, rất nhiều trường hợp chính cha mẹ là người hạn chế và xâm phạm đến quyền cơ bản của con cái mình

Ví dụ như: Nguyễn Ngọc Long (ở đường Lê Hồng Phong, TP Vũng Tàu) Đã 15

tuổi nhưng em vẫn không được mặc quần áo theo sở thích của mình Mỗi khi thấy

Long mặc chiếc áo thun có màu sắc sặc sỡ, nhiều hoa văn đi chơi là mẹ Long bắt phải thay bằng chiếc áo thun màu trắng hay màu xanh nước biển Trong mắt mẹ, Long là một người đàn ông trong gia đình nên ăn mặc phải đứng đắn, lịch sự Những khi đi dự tiệc cùng gia đình, Long bị mẹ yêu cầu phải mặc áo vét dù em không thích vì cảm thấy rất nóng bức

Hay như trường hợp của em Đinh Thị Thu Hà (14 tuổi, ở thôn Cát Hải, xã Tân Hải, huyện Tân Thành), là con gái nhưng rất Hà thích học võ Karatedo Hà đã nhiều lần xin mẹ đi học võ nhưng không được mẹ đồng ý Theo mẹ Hà, học võ sẽ làm Hà nam tính, con gái chỉ nên chơi những môn thể thao nhẹ nhàng như: cờ vua, cầu lông Xin không được, Hà lén đi học võ với bạn mà không cho mẹ biết

Một thực tế nữa đó là tình trạng thiếu sân chơi cho trẻ em Hiện nay, cả nước mới có khoảng 148 điểm vui chơi cấp tỉnh, hơn 770 điểm vui chơi cấp huyện, khoảng 4.200 điểm vui chơi cấp xã, phường, 3.673 nhà văn hóa cấp xã, 37.134 nhà văn hóa thôn, bản Điểm vui chơi, giải trí dành cho trẻ em đã ít lại phần lớn tập trung ở thành thị nhưng vẫn không đáp ứng được nhu cầu của trẻ em.(1) Cùng với

đó, ngay tại nhiều trường tiểu học, cái gọi là sân chơi lại rất nghèo nàn phương tiện

để chơi Sân chơi đúng nghĩa ở các trường tiểu học vừa thiếu, vừa hạn chế các trang thiết bị Nhưng những điểm vui chơi - giải trí khác bên ngoài trường học dành cho trẻ em cũng quá ít Theo số liệu mà Sở VH-TT-DL TP.HCM cho biết thì hiện thành phố mới có 17 điểm vui chơi - giải trí và công viên có quy mô lớn nên vẫn chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu vui chơi rất lớn của trẻ em Cũng có một thực tế đáng buồn là không ít cơ sở văn hóa, vui chơi, giải trí cho trẻ em được đầu tư trang thiết bị đã lâu, nay đang bị xuống cấp, hư hỏng nhưng không có nguồn kinh phí để sửa chữa Và, cũng có không ít cơ sở vui chơi, giải trí cho các em tại các địa