- Nguyên tắc tôn ti trật tự: Người trên trước, người dưới sau - Nhường chỗ: Khách nước ngoài đến thăm được xếp trước khách thuộc nước chủ nhà hay ít ra trong buổi lễ họ được dành một vị
Trang 1Bố trí chỗ ngồi thích hợp cho mỗi người theo ngôi thứ và cấp bậc là một trong những bậc tế nhị nhất trong công tác lễ tân Vấn đề ngôi thứ và chỗ ngồi không những bảo đảm cho một buổi lễ diễn ra có tổ chức, trang trọng mà còn nói lên cả lý
do cũng như mục đích của buổi lễ
a Ngôi thứ ngoại giao
Ngôi thứ ngoại giao là một trong những nội dung quan trọng của Lễ tân Ngoại giao, ngôi thứ ngoại giao thường được xác định dựa trên một số nguyên tắc sau:
- Sự bình đẳng giữa các nước: Các nước có chủ quyền đều bình đẳng với nhau nên nguyên tắc bình đẳng giữa các nước được tôn trọng như một trong những thành tựu quý báu nhất trong sự phát triển của quan hệ quốc tế Nguyên tắc bình đẳng này còn bao hàm việc xác định chuẩn bị để dành cho khách sự thịnh tình tương xứng với họ
- Nguyên tắc tôn ti trật tự: Người trên trước, người dưới sau
- Nhường chỗ: Khách nước ngoài đến thăm được xếp trước khách thuộc nước chủ nhà hay ít ra trong buổi lễ họ được dành một vị trí ưu đãi
- Ngôi thứ không uỷ quyền: Có nghĩa là một người khi đại diện một người khác thì không thể được đối xử như người mình đại diện trừ trương hợp người thay thế cùng cấp với người được thay thế Tuy nhiên đối với nguyên thủ quốc gia vì không
có người ngang cấp tương đương nên được dành cho người đại diện (phó Thủ tướng hay Bộ trưởng) sự đối xử trọng thị như được dành cho Nguyên thủ quốc gia
- Lịch sự với phụ nữ: Trong ngoại giao các quan chức nam giới chỉ nhường chỗ cho phụ nữ khi người phụ nữ đó có cùng cấp bậc
- Các cặp vợ chồng: Tại một buổi lễ hay buổi biểu diễn người ta xếp các cặp vợ chồng với nhau theo cấp bậc của người giữ cương vị được mời (tại bàn tiệc cách sắp xếp lại khác)
- Các nhân vật tôn giáo: Trong các buổi lễ thường các chức sắc tôn giáo xếp sau các quan chức dân sự nhưng nguyên tắc này cần được điều chỉnh tuỳ theo chức tước, tuổi, địa điểm và hoàn cảnh
Trang 2- Thứ tự chữ cái: Thứ tự chữ cái là cách thường dùng để xác định ai trước ai sau Nguyên tắc này nhằm thực hiện triệt để sự bình đẳng giữa các đại biểu, phái đoàn hay quốc gia Ngôn ngữ lựa chọn sẽ là ngôn ngữ nơi diễn ra sự kiện hoặc ngôn ngữ chính thức của tổ chức hay một ngôn ngữ khác do các bên thoả thuận
b Chỗ ngồi
- Vị trí danh dự: trong cuộc gặp gỡ của các nhân vật ngoại giao, bên phải luôn được công nhận là vị trí ưu tiên
Sắp xếp chỗ ngồi trên Đoàn Chủ tịch một cuộc mít tinh hay bàn danh dự một cuộc chiêu đãi, sau khi đã xác định nhân vật cao nhất có quyền ngồi ở vị trí thứ nhất thì thứ tự các chỗ ngồi khác luôn tính từ ưu tiên bên phải của nhân vật ngồi vị trí thứ nhất: số 2 bên phải, số 3 bên trái, số 4 bên phải số 2, số 5 bên trái số 3 Vì vậy người ta có thể đánh số các chỗ ngồi với số chẵn ở bên phải và số lẻ ở bên trái theo thứ tự tăng lên của các con số
Về việc ký các văn bản, nếu ký trên hai cột thì vị trí thứ nhất là phần trên cột bên phải, tức là phía bên trái người đọc, còn vị trí thứ 2 là phần đối diện ở cột bên trái,
vị trí thứ 3 phần dưới của cột bên trái Nếu chỉ ký trên một cột thì vị trí số 1 tất nhiên là ở hàng đầu, những chữ ký khác tiếp dưới đó theo thứ tự Nếu ký theo hàng ngang thì vị trí danh dự là ở bên trái tờ giấy, tức là phía phải người ký
Trong hoạt động ngoại giao, chiêu đãi là một hình thức giao tiếp phổ biến Nhưng cũng chính trong chiêu đãi có sự xen kẽ giữa khách và chủ, giữa nam và nữ, giữa các nhà ngoại giao với nhân vật nước sở tại, việc xác định vị trí danh dự và sắp xếp chỗ ngồi cần phải được chủ tiệc hết sức quan tâm, nhất là trong trường hợp có Nguyên thủ Quốc gia tham dự
Trong phòng tiệc theo tập quán chỗ ngồi danh dự thường là đối diện với cửa ra vào Nếu cửa ra vào ở về một bên, chỗ ngồi danh dự là ở phía đối diện với các cửa
sổ Trong bữa tiệc chỉ có nam giới dự, chỗ ngồi danh dự là bên phải chủ tiệc Nếu chủ tiệc muốn thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với một vị khách cấp cao, chủ tiệc
có thể mời vị khách đó ngồi vào vị trí đối diện để cùng chủ trì bàn tiệc Tuy nhiên,
vị trí danh dự vẫn là bên phải chủ tiệc
Trang 3Khi vợ chủ nhà cùng dự tiệc thì hai vợ chồng ngồi đối diện và chỗ ngồi danh dự là
ở bên phải bà chủ Trung tâm nói chuyện ở giữa bàn tiệc Khi chủ nhà không có vợ hoặc vợ vắng mặt, nếu bữa tiệc có mời cả vợ lẫn chồng, chủ tiệc có thể mời vị phu nhân hoặc nhân vật cấp cao nhất ngồi ở phía đối diện Trong một vài trường hợp chủ tiệc muốn nhường chỗ cho một nhân vật mà chủ tiệc muốn đặc biệt đề cao, chủ tiệc có thể mời ông ta ngồi đối diện với vợ chủ tiệc, còn chủ tiệc sẽ ngồi bên phải người phụ nữ số 1, hoặc để tỏ lịch sự hơn thì ngồi ở vị trí cuối cùng nếu trong số khách mời có nhiều người có cương vị cao hoặc cao tuổi - Cách xếp chỗ ngồi thông dụng trong phòng khách
Cách xếp chỗ ngồi trong phòng khách
+ Phiên dịch Khách Chủ (K1) (C1) (K2) (C2) (K3) (C3) (K4) (C4) (K5) (C5) Khách chính ngồi bên tay phải chủ nhà (từ bên trong nhìn ra)
III Một số cách sắp xếp tiệc ngồi:
* Hình chữ nhật
- Khách không có phu nhân
+ Xếp khách ngồi trước mặt chủ tiệc.
+ Xếp những người khác theo số thứ tự xen kẽ giữa chủ và khách.
Trang 4- Khách có phu nhân
+ Xếp bà chủ ngồi trước mặt ông chủ, hoặc xếp ông khách ngồi trước mặt ông chủ + Xếp bà khách chính ngồi bên phải ông chủ, ông khách chính ngồi bên phải bà chủ
- Chiêu đãi có khách danh dự
+ Xếp khách danh dự ngồi bên phải chủ tiệc
+ Người khách chính ngồi bên phải chủ tiệc
Trang 5* Hình chữ T
+ Xếp khách chính ngồi bên tay phải chủ nhà
* Hình chữ U
+ Xếp khách ngồi bên tay phải chủ nhà + Phiên dịch ngồi trước mặt chủ nhà
Trang 6Hình chữ U
- Tường hợp có khách danh dự
+ Xếp khách danh dự ngồi trước chủ nhà + Khách chính ngồi bên tay phải chủ nhà
Trang 7* Bàn tròn
- Trường hợp có khách danh dự
+ Xếp khách danh dự ngồi trước mặt ông chủ + Xếp ông khách chính ngồi bên tay phải ông chủ
Trang 8- Xếp khách chính ngồi bên tay phải chủ nhà rồi xếp khách khác sang bên trái, bên phải chủ nhà Người ngồi trước mặt mặt chủ nhà là người có cấp bậc thấp