Thực trạng thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng...5 3.1.. Chính vì vậy
Trang 1MỤC LỤC
I LỜI MỞ ĐẦU 1
II NỘI DUNG CHÍNH 1
1 Một số vấn đề lý luận 1
2 Vai trò của công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng 2
3 Thực trạng thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng 5
3.1 Thực trạng 5
3.2 Kết quả thu được 6
3.3 Những tồn tại, khó khăn 6
4 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động tuyên truyền , giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng 8
III KẾT LUẬN 10
Danh mục tài liệu tham khảo 11
Trang 2I LỜI MỞ ĐẦU
Thời gian gần đây Việt Nam đã có những bước chuyển mình to lớn, nền kinh tế thu được những thành tựu nhất định, cơ sở hạ tầng được cải thiện, hàng loạt các dự
án, công trình kinh tế, chính trị, xã hội được xây dựng trên khắp toàn quốc Để thực hiện các dự án này nhà nước sẽ cần tiến hành thu hồi đất, giải phóng mặt bằng Tuy nhiên, thực tế rất nhiều dự án kinh tế, chính trị, xã hội bị “treo”, chậm tiến độ do người dân không chịu giao đất, tranh chấp, khiếu nại, phản đối việc giải phóng mặt bằng Có rất nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn tới thực trạng này, một trong số đó chính là việc người dân chưa có được nhận thức, hiểu biết chính xác về pháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng Chính vì vậy trong thời gian tới Nhà nước và các cơ quan chức năng cần có biện pháp để tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng qua đó công tác giải phóng mặt bằng trở nên nhanh chóng, đẩy nhanh tiến độ các dự án từ đó góp phần phát triển kinh tế - xã hội
II NỘI DUNG CHÍNH
1 Một số vấn đề lý luận
Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, nhà nước thực hiện các dự án công trình với mục đích kinh tế, an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia và lợi ích công cộng Giải phóng mặt bằng chính là một trong những bước đầu tiên để thực hiện việc xây dựng các dự án, công trình này Nếu đất trong diện quy hoạch là đất trống thì nhà nước sẽ giao đất trực tiếp cho chủ đầu tư để thực hiện dự án, nếu đất này đang có người sử dụng thì nhà nước sẽ tiến hành thu hồi đất của họ để giao lại cho chủ đầu tư
Có thể hiểu giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng cho một dự án, công trình mới Bồi thường giải phóng mặt bằng là việc Nhà nước
Trang 3trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi đồng thời bù đắp những thiệt hài về tài sản trên đất (bao gồm nhà cửa và các công trình khác, mồ
mả, cây cối, hoa màu…) cho người bị thu hồi đất Ngoài việc bồi thường giải phóng mặt bằng nhà nước còn tiến hành hỗ trợ tái định cho người có đất bị thu hồi
mà phải di chuyển Pháp luật quy định việc tái định cư phải đảm bảo cho người bị thu hồi đất có được điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ
2 Vai trò của công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Giải phóng mặt bằng là một trong những khâu đầu tiên và quan trọng nhất của một dự án, nó trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ cũng như chi phí của công trình Trong rất nhiều trường hợp số tiền bồi thường giải phóng mặt bằng chiếm tới 80% tổng chi phí của toàn bộ dự án, công trình Có thể lấy ví dụ như 550m đoạn đường
Ô Chợ Dừa đến Hoàng Cầu, theo số liệu của Ban quản lý các dự án trọng điểm phát triển đô thị Hà Nội, tổng chi phí của dự án là 642 tỉ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố, trong đó, chí phí xây lắp chỉ gần 49 tỉ đồng nhưng chi phí bồi thường lên tới hơn hơn 527 tỉ đồng, còn lại là các chi phí khác
Có ý nghĩa hết sức quan trọng trong một dự án nhưng thực tế, giải phóng mặt bằng là một công việc rất khó khăn bởi việc thu hồi đất trực tiếp ảnh hưởng đến các quyền lợi về tài sản, nơi sinh sống, công việc của người có đất bị thu hồi Nếu việc giải phóng mặt bằng không thuận lợi sẽ dẫn tới làm chậm trễ tiến độ, thậm chí tạo thành dự án “treo” Khó khăn ở đây chính là việc người dân phản đối việc thu hồi đất và bồi thường giải phóng mặt bằng Nguyên nhân của vấn đề này có thể là
do giá đền bù quá thấp, việc hỗ trợ tái định cư không thỏa đáng, sai sót của các cơ quan chức năng, sự thiếu sót của pháp luật và do chính nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng Chậm trễ trong giải phóng mặt bằng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư, mà còn ảnh hưởng đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của những người bị thu hồi đất Do đó ngoài việc khắc phục những vấn đề về
Trang 4quy định pháp luật, công tác quản lý, trình độ và đạo đức của cán bộ thì công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng có một vai trò hết sức quan trọng
Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường giải phóng mặt bằng chính là việc đưa pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng đến với người dân, giúp họ hiểu các quy định này từ đó tự giác tuân thủ thực hiện, chấp hành các quyết định của nhà nước đồng thời giúp họ nắm được những quyền lợi chính đáng mà mình có Những quyền lợi ở đây đó chính là cách thức bồi thường, số tiền bồi thường, các khoản hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất Bên cạnh đó việc nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường giải phóng mặt bằng cũng sẽ giúp họ biết được những quyết định nào của cơ quan chức năng
là chưa hợp lý, sai pháp luật để có thể khiếu kiện đòi quyền lợi cho mình một cách chính xác, tránh tình trạng khiếu nại tràn lan, vượt cấp, phản đối các quyết định của nhà nước ngay cả khi phương án bồi thường giải phóng mặt bằng đã thỏa đáng
và chính xác
Như đã phân tích ở trên, giải phóng mặt bằng chính là một trong những khâu đầu tiên và quan trọng nhất của một dự án, nó quyết định tiến độ cũng như chi phí của dự án đó Do đó, nếu người có đất thuộc diện quy hoạch phản đối, không chấp thuận việc thu hồi đất và phương án bồi thường giải phóng mặt bằng sẽ làm chậm chễ tiến độ thi công các công trình và dự án do phải chờ mặt bằng Rộng hơn, nếu xét trên toàn quốc hàng loạt các dự án chậm tiến độ và dự án treo như vậy sẽ gây thiệt hại không chỉ cho nhà đầu tư, cho người có đất thuộc diện quy hoạch mà còn làm giảm nhịp phát triển của đất nước Với việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường giải phóng mặt bằng sẽ giúp người dân hiểu được điều này, tự giác tuân thủ chấp hành việc giải phóng mặt bằng qua đo góp phần đẩy nhanh tốc độ phát triển của
Trang 5đất nước vừa nhanh chóng ổn định cuộc sống, tránh được các thiệt hại không đáng
có cho bản thân người bị thu hồi đất
Bên cạnh đó, tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng nói riêng
và pháp luật đất đai nói chung là cơ hội để các cơ quan nhà nước tiếp xúc với nhân dân, lắng nghe những tâm tư nguyện vọng của người dân Điều này đảm bảo nguyên tắc dân chủ, dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra khi mà người dân có thể biết được các quy định của pháp luật về giải phóng mặt bằng, hành vi nào là sai pháp luật, các quyền lợi mà họ được hưởng, các quyết định của cơ quan chức năng
đã hợp lý, khi nào có thể khiếu kiện… Đồng thời tại buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật chính những người dân có thể nói ra những suy nghĩ, góp ý của mình về các quy định pháp luật, chính những ý kiến này sẽ là cơ sở để nhà nước hoàn thiện pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng Với ý nghĩa quan trọng như vậy, hoạt động tuyên truyền , giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân về công tác thực thi các quy định bồi thường, giải phóng mặt bằng đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, sự tổ chức triển khai thực hiện của chính quyền cũng như sự tham gia của các tổ chức xã hội
Từ những phân tích ở trên, có thể thấy công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng có vai trò hết sức quan trọng Đối với lợi ích của Nhà nước và chủ đầu tư, thực hiện tốt công tác này sẽ giúp việc giải phóng mặt bằng trở nên suôn sẻ, dễ dàng qua đó đẩy nhanh tiến độ của dự án, hạn chế tình trạng dự án
“treo”, góp phần nào đó vào sự phát triển của đất nước Đối với cá nhân, khi nhận thức về pháp luật giải phóng mặt bằng được nâng cao, người dân có thể đảm bảo được những quyền lợi chính đáng của mình khi bị nhà nước thu hồi đất, hạn chế những thiệt hại không đáng có khi khiếu kiện sai, vượt cấp hay bị cưỡng chế thu hồi đất… đồng thời nhanh chóng ổn định cuộc sống
Trang 63 Thực trạng thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng.
3.1 Thực trạng
Hiện nay Nhà nước ta đã và đang tiếp tục có những chính sách nhằm đẩy mạnh việc thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật nói chung và pháp luật về đất đai, giải phóng mặt bằng nói riêng cho toàn thể nhân dân Việc tuyên truyền, giáo dục này được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau trên khắp các địa phương Tại các địa phương, Sở Tài nguyên môi trường tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các văn bản hướng dẫn các địa phương tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về chính sách Pháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện để người dân tự giác thực hiện quyền và nghĩa
vụ của mình Các địa phương phối hợp với các tổ chức xã hội, đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ thực hiện các buổi họp mặt tại các điểm sinh hoạt cộng đồng để phổ biến, tuyên truyền các quy định của pháp luật về giải phóng mặt bằng Bên cạnh đó, Sở Tài nguyên môi trường tổ chức mở chuyên trang, chuyên mục thường kỳ hàng tháng, tuần để tuyên truyền phổ biến giáo dục Pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng trên các kênh thông tin đại chúng của tỉnh (báo, truyền hình, đài phát thanh) Ngoài ra, các địa phương cũng đã kết hợp, lồng ghép công tác tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân về giải phóng mặt bằng với các hoạt động trợ giúp pháp lý
Cụ thể, tại tỉnh Hà Giang, Sở tài nguyên môi trường của tỉnh đã tổ chức giao lưu trực tuyếnSở Tài nguyên và Môi trường với người dân và các doanh nghiệp Hà Giang Sở tuyên truyền phổ biến giáo dục Pháp luật về đất đai và giải phóng mặt bằng thông qua tờ rơi do Bộ Tài nguyên và Môi trường phát hành với số lượng:
330 tờ cho 11 huyện thị trong tỉnh Bên cạnh đó tỉnh Hà Giang tổ chức các cuộc thi tìm hiểu vềLuật Đất đai, tuyên truyền trên thông tin đại chúng, tủ sách Pháp luật và website của Sở Tài nguyên môi trường
Trang 7Qua một thời gian thực hiện có thể thấy được công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng đã thu được những kết quả nhất định nhưng cũng muôn vàn tồn tại, khó khăn cần phải khắc phục
3.2 Kết quả thu được.
Do ý nghĩa cũng như ảnh hưởng to lớn của việc giải phóng mặt bằng nên công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng nhận được sự hưởng ứng tích cực nhân dân của các địa phương Tại các buổi giao lưu, phổ biến pháp luật, số lượng người dân tham gia luôn đông Bên cạnh đó công tác này nhận được sự quan tâm, giúp đỡ có hiệu quả của các cấp Uỷ đảng, chính quyền, báo đài và sự tham gia tích cực của các tổ chức, đoàn thể quần chúng ở các địa phương Chính sự kết hợp này tạo nên sự thành công của hoạt động tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân về việc thực thi các quy định về bồi thường giải phóng mặt bằng
Thông qua tuyên truyền phổ biến giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng nhân dân nắm được chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực đất đai nói chung và giải phóng mặt bằng nói riêng Qua đó, trong những năm gần đây số lượng đơn thư khiếu kiện vượt cấp hay việc phản đối phương án bồi thường giải phóng mặt bằng đã có xu hướng giảm xuống
3.3 Những tồn tại, khó khăn.
Công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về đất đai nói chung và giải phóng mặt bằng nói riêng đã được triển khai rộng khắp toàn quốc tuy nhiên chưa được thường xuyên và sâu rộng trong quần chúng nhân dân đặc biệt là tại các địa phương vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số Do hạn chế về cơ sở vật chất, điều kiện giao thông, bất đồng ngôn ngữ nên tại các địa phương vùng sâu
Trang 8vùng xa, vùng dân tộc thiểu số việc tiếp cận, tuyên truyền pháp luật cho người dân còn gặp phải rất nhiều khó khăn
Một số địa phương vẫn chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tuyên truyền phổ biến giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân về giải phóng mặt bằng Tại các địa phương này, công tác trên được thực hiện một cách hết sức hời hợt, có rất ít các buổi giao lưu tuyên truyền kiến thức pháp luật cho người dân, các hình thức tuyên truyền cũng chưa được phong phú
Nguồn kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện để thực hiện hoạt động tuyên truyền ,giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân về bồi thường giải phóng mặt bằng, nhìn chung còn rất hạn chế , chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác này, nhất là ở địa phương cơ sở Do nguồn kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện được sử dụng cho hoạt động này còn hạn chế nên phạm vi và đối tượng của hoạt động tuyên truyền , giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân chỉ giới hạn ở một số xã, huyện nhất định cũng như chỉ có một số lượng nhất định đối tượng người dân được tuyên truyền về chính sách, pháp luật về bồi thường ,giải phóng mặt bằng, dẫn đến sự không đồng đều trong mặt bằng phổ biến, giáo dục pháp luật ở bộ ,ngành, địa phương Bên cạnh đó, do những khó khăn trên mà công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật chưa tiến hành thường xuyên, liên tục gây ảnh hưởng đến hiệu quả, chất lượng chung của hoạt động
Về đội ngũ cán bộ thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật giải phóng mặt bằng, rất nhiều trong số họ có năng lực, trình độ và kỹ năng tuyên truyền còn hạn chế hoặc thiếu kinh nghiệm trong hoạt động tuyên truyền, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật ở nhiều nơi còn thiếu về số lượng Đồng thời ở rất nhiều địa phương, đội ngũ này hoạt động kiêm nhiệm nhiều công việc,
do đó họ không thể chuyên tâm và có được nhiều thời gian để thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật giải phóng mặt bằng Chính điều này ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả của công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật
Trang 94 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động tuyên truyền , giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Công tác tuyên truyền , giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng có vai trò hết sức quan trọng với đất nước, nhà đầu tư và với mỗi người dân Tuy nhiên việc thực hiện công tác này vẫn gặp phải rất nhiều tồn tại, khó khăn cần có nhanh chóng có biện pháp để cải thiện, nâng cao hiệu quả
Trước tiên, để công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật giải phóng mặt bằng có hiệu quả cần phải hoàn thiện các quy định pháp luật về vấn đề bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư Nhà nước cần có những sửa đổi Luật đất đai hiện hành, khắc phục những vướng mắc, mâu thuẫn của luật về vấn đề sở hữu đất đai, giá đất, vấn đề thu hồi, đền bù thiệt hại về đất đai, hỗ trợ tái định cư khi thực hiện các dự án đầu tư, sao cho có sự hài hoà về lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư Bởi nếu, các quy định pháp luật còn mâu thuẫn, không phù hợp với thực tế thì sẽ ngay lập tức vấp phải phản ứng của người dân, dẫn đến việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật không thu được kết quả Chỉ khi hệ thống văn bản pháp luật hoàn thiện thì mới tạo ra cơ sở để người dân chấp hành một cách tự giác Bên cạnh đó, trong quá trình tuyên truyền giáo dục pháp luật, cán bộ tuyên truyền cần thường xuyên rà soát, hệ thống hóa, kiểm tra, cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật đất đai và giải phóng mặt bằng mới Phải luôn đảm bảo người dân được tiếp cận với những văn bản pháp luật mới nhất, có hiệu lực
Nhà nước, chính quyền địa phương và các ban ngành cần đa dạng hoá hơn nữa các hình thức tuyên truyền kết hợp với tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết
bị, hiện đại hoá phương tiện tuyên truyền Trong công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật giải phóng mặt bằng cần có sự kết hợp các hình thức tuyên truyền miệng, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, báo chí, xuất bản, tờ rơi, tuyên truyền thông qua hoạt động văn hoá, văn nghệ, bài dự thi, tuyên truyền thông qua các hoạt động trợ giúp pháp lý Ngoài ra với sự phát triển của công nghệ
Trang 10thông tin, internet là một kênh tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hết sức hiệu quả, các địa phương có thể đăng các chính sách, quy định của nhà nước về giải phóng mặt bằng lên website của địa phương Tuy nhiên ở một số địa phương điều kiện vật chất không cho phép người dân có thể dễ dàng tiếp cận với các kênh thông tin này Chính vì vậy nhà nước cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, phục vụ công tác tuyên truyền mà trước hết là đầu tư cho ban tuyên giáo cấp uỷ, mở các điểm internet công cộng trên khắp các địa phương, đồng thời tập huấn nâng cao trình độ sử dụng công nghệ thông tin của cán bộ và người dân
Nhà nước cần tăng thêm kinh phí để thực hiện thêm nhiều chương trình tuyên truyền, giáo dục pháp luật bồi thường giải phóng mặt bằng Bên cạnh đó, Bộ Tài nguyên và môi trường cũng cần tìm kiếm thêm các nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước, từ sự tài trợ của các tổ chức trong và ngoài nước để mở rộng phạm vi triển khai hoạt động tuyên truyền , giáo dục pháp luật về bồi thường giải phóng mặt bằng cho người dân trong cả nước
Bộ máy cán bộ tuyên truyền pháp luật có vai trò hết sức quan trọng, do đó để nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng, Nhà nước cần quan tâm củng cố và phát triển tổ chức bộ máy, cán bộ làm công tác tuyên truyền Các cán bộ thực hiện công tác này phải được chuyên trách, chuyên nghiệp hóa, bồi dưỡng trình độ chuyên môn về pháp luật đất đai đồng thời
có tinh thần trách nhiệm với nhân dân
Ở các địa phương vùng dân tộc thiểu số, nhiều người dân không nói được tiếng phổ thông Chính vì vậy nhà nước cần có biện pháp đào tạo và sử dụng các cán bộ tuyên truyền là người bản xứ, có thể nói được tiếng dân tộc để tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về giải phóng mặt bằng cho chính người dân tộc mình Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc thực thi các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng chỉ thực sự có