mục đích ban hành, nội dung quy định pháp luật trong hoàn thuế giá trị gia tăng cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu – những khó khan trong

Hoàn thuế GTGT hiện nay pháp luật Việt Nam mới chỉ quy định thí điểm đối với cá nhân là người nước ngoài mua hàng hoá tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nộ

MỞ ĐẦU

Năm 2007 , nước ta chính thức trở thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO) Với sự tác động của nền kinh tế thế giới, nền kinh tế nước ta đã có nhiểu thay đổi, cùng với

đó là yêu cầu đòi hỏi các quy định pháp luật thuế giá trị gia tăng phải thay đổi để đáp ứng yêu cầu của việc điều chỉnh các quan hệ xã hội mới phát sinh

Hoàn thuế giá trị gia tăng là một trong những nội dung quan trọng, thể hiện tính hiện đại của thuế giá trị gia tăng Cơ chế hoàn thuế đã thúc đẩy sản xuất kinh doanh trong nước đồng thời khuyến khích xuất khẩu, giải quyết vấn đề vốn cho doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh Để chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng có thể phát huy hết tác dụng, yếu tố quản

lí nhà nước đối với chế độ hoàn thuế phải được đặt lên hàng đầu

Để làm rõ những nhận định trên, nhóm em chọn đề bài: “Làm rõ mục đích ban hành, nội dung quy định pháp luật trong hoàn thuế giá trị gia tăng cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu – những khó khan trong quá trình thực thi trong năm

2012 và đề xuất pháp lí của nhóm nhằm khắc phục khó khăn đó”.

Do thời gian và kiến thức còn hạn chế nên bài viết của nhóm em còn nhiều thiếu sót, mong thầy cô bổ sung góp ý để nhóm hoàn thiện bài viết của mình hơn

NỘI DUNG

I Khái quát chung về hoàn thuế giá trị gia tăng cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu.

1 Khái niệm hoàn thuế giá trị gia tăng

Hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) là một trong những cơ chế vận hành của thuế GTGT và được nghiên cứu dưới nhiều gốc độ khác nhau Xét ở gốc độ kinh tế, tài chính, hoàn thuế GTGT là việc Nhà nước trả lại số thuế giá trị gia tăng mà đối tượng nộp thuế đã nộp cho ngân sách nhà nước trong một số trường hợp nhất định Xét ở gốc độ pháp lí, hoàn thuế GTGT là quyền của đối tượng nộp thuế được Nhà nước trả lại một khoản tiền nhất định khi có

đầy đủ các yếu tố cấu thành do luật định Theo từ điển luật học, hoàn thuế được hiểu là “trả

lại số tiền thuế thu quá, thu sai quy định của pháp luật” Việc hoàn thuế áp dụng trong các

trường hợp như: đối tượng nộp thuế tạm nộp thuế nhưng sau khi cơ quan thuế quyết toán thì

có số thuế nộp thừa; quyết toán thuế giá trị gia tăng theo định kì quy định mà số thuế đầu vào lớn hơn số thuế đầu ra, áp dụng sai quy định về đối tượng nộp thuế, mức thuế suất, về miễn , giảm thuế Khi phát sinh việc hoàn thuếm cơ quan tài chính ra lệnh hoàn thuế, kho bạc nhà nước thực hiện thủ tục và trực tiếp hoàn trả cho đối tượng nộp

Như vậy, một cách chung nhất có thể hiểu hoàn thuế GTGT là việc ngân sách nhà nước trả lại cho đối tượng nộp thuế số tiền thuế GTGTg đã nộp vượt quá nghĩa vụ phải thực hiện theo quy định của pháp luật Số tiền thuế GTGT nộp vượt quá phát sinh khi có sự thay đổi giá trị của hàng hóa , dịch vụ hoặc thay đổi về mức độ điều tiết thuế qua các khâu lưu thông Khi đó, số thuế GTGT đầu vào lớn hơn số thuế GTGT đầu ra làm cho kết quả khấu trừ thuế đạt giá trị âm

Căn cứ để xét hoàn thuế: là sự thay đổi giá trị của hàng hóa dịch vụ hoặc thay đổi về mức độ điều tiết thuế (thuế suất) qua các khâu lưu thong Căn cứ này là kết quả có được khi

so sánh và xác định sự chênh lệch giữa thuế GTGT đầu vào và đầu ra, nói cách khác là khi khấu trừ thuế

Khấu trừ thuế có liên quan chặt chẽ đến hoàn thuế GTGT trong giai đoạn chủ thể đang tiến hành hoạt động kinh doanh Đó là phương pháp tính thuế đặc trưng của chính sách thuế GTGT

2 Cơ sở quy định pháp luật về hoàn thuế giá trị gia tăng cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu

Theo thống kê, hàng năm có 6 triệu khách du lịch nước ngoài đến Việt Nam, mỗi người chỉ tiêu 200 USD tiền hàng, thì khoản thu tổng cộng là 1,2 tỷ USD (hoàn thuế 10% thuế giá trị gia tăng thu được 120 triệu USD)

Hoàn thuế GTGT hiện nay pháp luật Việt Nam mới chỉ quy định thí điểm đối với cá nhân là người nước ngoài mua hàng hoá tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất qua 2 văn bản đó là :

- Quyết định số 05/2012/QĐ-TTg ngày 19/1/2012 của Thủ tướng Chính phủ : Về việc thí điểm hoàn thuế GTGT đối với hàng hoá của người nước ngoài mua tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất

- Thông tư số 58/2012/TT-BTC hướng dẫn thực hiện quyết định số 05/2012/QĐ-TTg

về việc thí điểm hoàn thuế GTGT đối với hàng hoá của người nước ngoài mua tại Việt Nam

mang theo khi xuất cảnh qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất

Theo đó, đối tượng được hoàn thuế bao gồm: người nước ngoài, người Việt Nam định

cư ở nước ngoài trừ thành viên của Tổ bay theo quy định của pháp luật về hàng không mang

hộ chiếu hoặc giấy tờ xuất nhập cảnh do nước ngoài cấp còn giá trị và sử dụng giấy tờ đó để xuất nhập cảnh Việt Nam, mua hàng hoá tại Việt Nam và mang theo hàng hoá đó qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (theo Điều 3 quyết định 05/2012/QĐ-TTg và Điều 1 thông tư số 58/2012/TT-BTC)

Như tinh thần của quy định thì khi người nước ngoài mua hàng hoá đã chịu thuế GTGT thì khi ra sân bay quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất thì họ sẽ được hoàn trả lại thuế GTGT đó Tuy nhiên hiện nay pháp luật nước ta chỉ quy định hàng hoá đúng tiêu chuẩn và mua tại địa lý thí điểm mà thôi

- Đại lý thí điểm sẽ làm theo thủ tục hướng dẫn của Thông tư 58 của Bộ tài chính để đấu thầu thực hiện hoạt động này, và quyền hạn trách nhiệm đúng quy định pháp luật

- Hàng hoá được hoàn thuế phải đáp ứng các điều kiện sau :

Một là, hàng hoá không thuộc Danh mục hàng hoá cấm xuất khẩu; Danh mục hàng

hoá xuất khẩu theo giấy phép của Bộ Công thương hoặc Danh mục hành hoá xuất khẩu thuộc diện quản lý chuyên ngành thực hiện theo quy định tại Nghị định 12/2006/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn Nghị định này

Hai là, hàng hoá thuộc đối tượng chịu thuế GTGT được quy định tại Điều 3 Luật thuế

giá trị gia tăng số 13/2008/QH12 ngày 3/6/2008 và các văn bản hướng dẫn

Ba là, hàng hoá không thuộc hàng hoá không được đem theo lên tàu bay quy định tại

Điều 12 Luật Hàng không dân dụng Việt Nam ngày 29/6/2006 và các văn bản hướng dẫn thực hiện

Bốn là, hàng hoá mua tại Việt Nam có hoá đơn kiêm tờ khai thuế được phát hành

trong thời gian 30 ngày kể từ ngày người nước ngoài xuất cảnh trở về nước

Năm là, giá trị hàng hoá mua tại 1 cửa hàng trong một ngày ghi trên hoá đơn (hoặc

cộng gộp các hoá đơn mua hàng trong cùng 1 ngày tại của hàng đó) tối thiều phải từ 2 triệu đồng trở lên

Địa điểm kiểm tra hàng hoá, hoá đơn kiêm tờ khai thuế được đặt tại khu vực làm thủ tục gửi hành lý và thẻ lên tàu bay của 2 sân bay thí điểm Địa điểm này phải đáp ứng đúng điều kiện do pháp luật quy định tại Điều 5 QĐ 05/2012/QĐ-TTg

Địa điểm hoàn trả tiền thuế được đặt ở khu vực cách lý sân bay quốc tế có quầy hoặc kiốt riêng bảo đảm các điều kiên về quản lý tiền, chứng từ kế toán theo quy định của pháp luật Thuế GTGT được hoàn ngay sau khi người nước ngoài hoàn thành thủ tục kiểm tra hoá đơn kiêm tờ khai hoàn thuế và trước giờ lên tài bay người nước ngoài xuất cảnh

Giao dịch hoàn thuế sẽ do ngân hàng thương mại được lựa chọn làm thí điểm thực hiện theo quy định của pháp luật Theo đó thì: ngân hàng sẽ được hưởng 15% trên tổng số tiền thuế GTGT được hoàn, người nước ngoài nhận lại 85% tổng số tiền thuế GTGT được hoàn, đồng tiền hoàn thuế là đồng Việt Nam

II Mục đích ban hành, nội dung quy định pháp luật trong hoàn thuế giá trị gia tăng cho

cá nhân có hang hóa mang theo khi xuất khẩu.

1 Mục đích ban hành quy định pháp luật trong hoàn thuế giá trị gia tăng cho cá nhân

có hang hóa mang theo khi xuất khẩu

Như chúng ta thấy, Nhà nước khi ban hành bất kì một chính sách, chủ trương nào cũng đều hướng tới những mục đích cụ thể nhằm phát triển kinh tế, xã hội cuả đất nước Khi ban hành các quy định pháp luật trong hoàn thuế GTGT cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu, Nhà nước cũng hướng tới những mục tiêu nhất định:

Thứ nhất, mục tiêu lớn nhất mà Nhà nước hướng tới đó là thực hiện chiến lược du

lịch, phát triển kinh tế của đất nước, đảm bảo hài hòa lợi ích doanh nghiệp, người lao động cũng như Nhà nước khi hoàn thuế cho người nước ngoài Chúng ta thực hiện hoàn thuế cho người nước ngoài sẽ góp phần làm cho tính cạnh tranh hàng hóa Việt Nam tăng lên, thu hút

du lịch đến cũng như tăng được kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và góp phần giải quyết công

ăn việc làm cho nền kinh tế nói chung

Về phía doanh nghiệp, khi khách nước ngoài hoàn thuế GTGT sẽ kích thích doanh nghiệp tiêu thụ nhiều hàng hóa hơn Bởi giống như là một sự cắt giảm chi phí, người nước ngoài sẽ có hứng thú với hàng hóa của Việt Nam hơn Không những vậy mà hoàn thuế GTGT còn là một cách ngành thuế, hải quan, tài chính nói chung giúp các doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, chi phí tiếp thị… Việc tham gia bán hàng thí điểm hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài sẽ mang lại những lợi ích cho doanh nghiệp như: cơ hội tăng doanh thu do bán được nhiều hàng hoá cho du khách nước ngoài; cơ hội quảng bá, giới thiệu rộng rãi hàng hoá của doanh nghiệp mình ra các nước; áp dụng các hình thức tuyên truyền, quảng cáo, trưng biển thông báo cơ sở bán hàng thí điểm; cơ quan thuế, cơ quan hải quan trợ giúp trong việc thực hiện thí điểm bán hàng hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài; được cơ quan thuế, cơ quan hải quan quảng bá, đăng tải tên và địa chỉ của doanh nghiệp tham gia bán hàng thí điểm hoàn thuế giá trị gia tăng trên các trang thông tin điện tử của ngành Tài chính

Thứ hai, các quy định này góp phần hoàn thiện chính sách thuế GTGT, nâng cao năng

lực, hiệu quả công tác quản lý thuế; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, rõ ràng, minh bạch, dễ thực hiện; xác định rõ quyền, nghĩa vụ của người nước ngoài, trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan quản lý thuế, doanh nghiệp bán hàng thí điểm, ngân hàng thương mại là đại lý thí điểm, kho bạc Nhà nước, tổ chức và cá nhân khác có liên quan; thận trọng, có bước đi, lộ trình thích hợp, phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của Việt Nam

Thứ ba, thông qua việc hoàn thuế, sẽ thấy được thủ tục hành chính của các cơ quan

Việt Nam trong vấn đề thực thi các quy định đối với người dân và doanh nghiệp Việc thí điểm hoàn thuế GTGT đối với hàng hóa của người nước ngoài mua tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài (Hà Nội) và Tân Sơn Nhất (Thành phố

Hồ Chí Minh) không chỉ là hoàn thiện về chính sách thuế GTGT mà quan trọng hơn nữa là sự thể chế hóa đường lối lãnh đạo nhất quán của Đảng và Nhà nước về hội nhập quốc tế nhằm thu hút nguồn lực từ nước ngoài

2 Nội dung quy định pháp luật trong hoàn thuế giá trị gia tăng cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu

Hoàn thuế GTGT cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu là quy định mới của pháp luật về hoàn thuế GTGT, mở rộng thêm đối tượng, trường hợp được hoàn thuế GTGT Nội dung quy định của pháp luật trong hoàn thuế GTGT cho các cá nhân có hàng hóa

mang theo khi xuất khẩu được quy định rất cụ thể, đầy đủ trong Quyết định 05/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về thí điểm hoàn thuế GTGT đối với hàng hóa của người nước ngoài mua tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh qua của khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và thông tư 58/2012/TT-BTC hướng dẫn chi tiết Quyết định số 05/2012/QĐ-TTg

2.1 Chủ thể tham gia

a Đối tượng được hoàn thuế GTGT có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu:

Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1 Thông tư số 58/2012/TT-BTC, đối tượng được hoàn thuế GTGT trong trường hợp này là: Người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, trừ thành viên của Tổ bay theo quy định của pháp luật về hàng không (sau đây gọi tắt là người nước ngoài) mang hộ chiếu hoặc giấy tờ nhập xuất cảnh do nước ngoài cấp còn giá trị và sử dụng giấy tờ đó để nhập xuất cảnh Việt Nam, mua hàng hóa tại Việt Nam và mang theo hàng hoá đó qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất

Theo quy định pháp luật trong hoàn thuế GTGT cho cá nhân có hang hóa mang theo khi xuất khẩu thì hàng hóa được hoàn thuế GTGT phải đáp ứng các điều kiện sau:

- Là hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế GTGT được quy định tại Điều 3 Luật thuế giá trị gia tăng số 13/2008/QH12 ngày 3 tháng 6 năm 2008 và các văn bản hướng dẫn thực hiện, chưa qua sử dụng và được phép mang lên tàu bay theo quy định của pháp luật về an ninh, an toàn hàng không

- Hàng hóa không nằm trong danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu hoặc danh mục hàng hóa hạn chế xuất khẩu Hàng hóa không thuộc Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu; Danh mục hàng hóa xuất khẩu theo giấy phép của Bộ Thương mại (nay là Bộ Công thương) hoặc Danh mục hàng hoá xuất khẩu thuộc diện quản lý chuyên ngành thực hiện theo quy định tại Nghị định số 12/2006/NĐ-CP ngày 23/1/2006 của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn Nghị định này

- Hàng hóa mua tại Việt Nam, có hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế được phát hành trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày xuất cảnh trở về nước

- Trị giá hàng hóa trên hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế mua tại 1 của hàng trong 1 ngày (kể cả cộng gộp nhiều hóa đơn mua hàng trong cùng một ngày tại 1 cửa hàng) tối thiểu

từ 2 triệu đồng trở lên

- Hàng hoá không thuộc hàng hóa không được đem theo lên tàu bay quy định tại Điều

12 Luật Hàng không dân dụng Việt Nam ngày 29 tháng 6 năm 2006 và các văn bản hướng dẫn thực hiện

b Cơ quan quản lý, hoàn thuế GTGT cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu

- Cơ quan hải quan, công chức hải quan, cơ quan thuế, công chức thuế có liên quan đến việc thực hiện thí điểm hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài;

- Doanh nghiệp được lựa chọn bán hàng thí điểm hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài xuất cảnh, bao gồm: doanh nghiệp, cửa hàng của doanh nghiệp, cửa hàng bán hàng đại

lý cho doanh nghiệp (sau đây gọi tắt là doanh nghiệp bán hàng thí điểm) Điều kiện lựa chọn doanh nghiệp bán hàng thí điểm là:

+ Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam, kinh doanh các mặt hàng được hoàn thuế theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Quyết định 05/2012/QĐ-TTg; có địa điểm kinh doanh ở thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh hoặc

ở các trung tâm làng nghề thủ công mỹ nghệ trong điểm đến của các tuyến lữ hành du lịch;

+ Thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật; kê khai, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ

Cơ sở kinh doanh có đủ các điều kiện trên đăng ký và được Bộ Tài chính xem xét, quyết định lựa chọn tham gia thực hiện Quyết định này

- Ngân hàng thương mại được lựa chọn là đại lý thí điểm hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài (sau đây gọi tắt là ngân hàng thương mại) là ngân hàng thương mại thành lập và hoạt động theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng Ngân hàng này phải đáp ứng điều kiện: Là ngân hàng thương mại được hoạt động ngoại hối và cung ứng dịch vụ ngoại hối theo quy định của pháp luật về ngoại hối Được Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam lựa chọn làm đại lý hoàn thuế để thực hiện Quyết định 05/2012/QĐ - TTg

Số lượng ngân hàng thương mại làm đại lý thí điểm hoàn thuế gồm hai ngân hàng, trong đó: một Ngân hàng thương mại làm đại lý thí điểm hoàn thuế tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, một Ngân hàng thương mại làm đại lý thí điểm hoàn thuế tại sân bay quốc tế Nội Bài

2.2 Cách xác định tiền thuế được hoàn để trả cho người nước ngoài

Theo quy định, du khách là người nước ngoài khi mua hàng hóa với trị giá tối thiểu là

2 triệu đồng trở lên trong một ngày (kể cả cộng gộp nhiều hóa đơn) sẽ được hoàn thuế GTGT khi mang theo hàng đó qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất Điều 7 Quyết định số 05/2012/QĐ-TTg quy định cách tính số tiền thuế được hoàn cho người nước ngoài như sau: số tiền thuế được hoàn để trả cho người nước ngoài = Tổng số tiền thuế GTGT phải hoàn trừ (-) phí dịch vụ hoàn thuế Trong đó:

- Tổng số thuế GTGT phải hoàn là số thuế GTGT ghi trên hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế của hàng hóa thực tế người nước ngoài mang theo khi xuất cảnh đã được cơ quan hải quan kiểm tra, xác nhận;

- Phí dịch vụ hoàn thuế tối đa không quá 15% trên tổng số tiền thuế GTGT phải hoàn,

do ngân hàng thương mại được lựa chọn làm đại lý hoàn thuế thu để trang trải các chi phí phục vụ việc hoàn trả tiền thuế Bộ Tài chính quy định cụ thể mức phí dịch vụ, các chi phí phục vụ việc hoàn trả tiền thuế tại khoản này

Khi trả tiền hoàn thuế, ngân hàng thương mại được lựa chọn làm đại lý hoàn thuế có trách nhiệm ứng vốn của mình để thanh toán tiền hoàn thuế cho người nước ngoài Tiền hoàn thuế được trả bằng tiền mặt, đồng tiền hoàn thuế là đồng Việt Nam Trường hợp người nước ngoài yêu cầu trả bằng ngoại tệ thì tính quy đổi tiền hoàn thuế từ đồng Việt Nam sang ngoại

tệ theo tỷ giá giao dịch của ngân hàng thương mại được lựa chọn làm đại lý hoàn thuế niêm yết tại thời điểm trả tiền hoàn thuế

Kho bạc Nhà nước có trách nhiệm chuyển cho ngân hàng thương mại số tiền thuế GTGT ngân hàng thương mại đã ứng trước và tiền phí dịch vụ hoàn thuế ngân hàng thương mại được hưởng

2.3 Trình tự, thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng

Theo quy định của pháp luật hiện hành, trình tự thủ tục hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài mang hàng hóa khi xuất khẩu gồm các bước sau:

Thứ nhất, kiểm tra hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế và hàng hoá.

Căn cứ theo khoản 1 Điều 5 Quyết định 05/2012/QĐ-TTg, địa điểm kiểm tra hàng hóa, kiểm tra hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế được quy định:

“Địa điểm kiểm tra hàng hóa, kiểm tra hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế được đặt ở khu vực làm thủ tục gửi hành lý và thẻ lên tàu bay của sân bay quốc tế Nội Bài, sân bay quốc

tế Tân Sơn Nhất và đảm bảo các điều kiện sau:

a) Có đủ diện tích mặt bằng cần thiết để sắp xếp, kiểm tra hàng hóa, kiểm tra hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế;

b) Có quầy (hoặc kiốt) riêng, đáp ứng các yêu cầu về an toàn, trật tự”.

Trước khi làm thủ tục gửi hàng và lấy thẻ lên tàu bay, người nước ngoài xuất trình cho

cơ quan hải quan tại quầy kiểm tra hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế, hàng hóa, các giấy tờ sau đây:

- Hộ chiếu hoặc giấy tờ nhập xuất cảnh;

- Hoá đơn kiêm tờ khai hoàn thuế;

- Hàng hoá

Cơ quan hải quan kiểm tra thực tế hàng hóa tại quầy kiểm tra hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế, hàng hóa Sau khi tiến hành kiểm tra, Cơ quan hải quan phải ghi kết quả kiểm tra; xác định mặt hàng, tính số tiền thuế GTGT người nước ngoài thực tế được hoàn; ký, đóng dấu xác nhận đã kiểm tra vào hoá đơn kiêm tờ khai hoàn thuế

Thứ hai, hoàn trả tiền thuế cho người nước ngoài

Người nước ngoài có trách nhiệm xuất trình cho ngân hàng thương mại tại quầy hoàn thuế: thẻ lên tàu bay; hoá đơn kiêm tờ khai hoàn thuế đã được cơ quan hải quan kiểm tra xác định mặt hàng, tính số tiền hoàn thuế GTGT người nước ngoài được hoàn và đóng dấu xác nhận (bản chính)

Ngân hàng thương mại thực hiện: Kiểm tra các giấy tờ trên, ghi số hiệu, ngày tháng chuyến bay vào hoá đơn kiêm tờ khai hoàn thuế và trả tiền hoàn thuế cho người nước ngoài theo số tiền thuế GTGT người nước ngoài thực tế được hoàn do cơ quan hải quan tính ghi trên hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế, đồng thời ký tên, đóng dấu xác nhận đã thanh toán tiền hoàn thuế cho người nước ngoài lên hoá đơn kiêm tờ khai hoàn thuế

Thời điểm hoàn thuế cho người nước ngoài mang hàng hóa khi xuất cảnh được thực hiện ngay sau khi người nước ngoài hoàn thành thủ tục kiểm tra hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế và trước giờ lên tàu bay của chuyến bay người nước ngoài xuất cảnh tại sân bay quốc tế Nội Bài hoặc sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất

Địa điểm trả tiền hoàn thuế giá trị gia tăng được đặt ở khu vực cách ly sân bay quốc tế Nội Bài, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất; có quầy (hoặc kiốt) riêng, đảm bảo các điều kiện về quản lý tiền, chứng từ kế toán theo quy định của pháp luật

2.4 Xử lý vi phạm

- Đối với tổ chức, cá nhân có hành vi khai sai làm tăng số thuế được hoàn hoặc có hành vi gian lận, trốn thuế thì tùy theo mức độ, hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật quản lý thuế (khoản 1 Điều 9 Quyết định số 05/2012/QĐ-TTg)

- Tổ chức, cá nhân làm thiệt hại đến số tiền được hoàn thuế của người nước ngoài theo quy định tại Quyết định này thì phải bồi thường toàn bộ thiệt hại do mình gây ra và tùy theo mức độ, hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật (khoản 2 Điều 9 Quyết định 05/2012/QĐ-TTg)

Việc xử phạt các vi phạm nêu trên sẽ được tiến hành theo quy định tại Nghị định số 97/2007/NĐ-CP ngày 7/6/2007 được sửa đổi bổ sung theo Nghị định số 18/2009/NĐ-CP ngày 18/2/2009 của Chính phủ quy định việc xử lý vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan, Nghị định số 98/2007/NĐ-CP ngày 7/6/2007 được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 13/2009/NĐ-CP ngày 13/2/2009 của Chính phủ quy định về việc xử lý vi phạm pháp luật về thuế và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế và các văn bản hướng dẫn thực hiện các Nghị định này

III Thực tiễn và những khó khăn trong quá trình thực thi quy định của pháp luật về hoàn thuế giá trị gia tăng cho cá nhân có hàng hóa mang theo khi xuất khẩu trong năm 2012.

1 Thực tiễn

- Hệ thống văn bản làm cơ sở pháp lý thực hiện thí điểm thủ tục hoàn thuế GTGT cho khách nước ngoài xuất cảnh (trong đó có thủ tục hải quan) : cơ bản đã hoàn chỉnh, sau thời điểm khai trương đến nay các cơ quan hữu quan cũng đã có nhiều văn bản bổ sung để chỉ đạo, hướng dẫn thêm

- Về cơ sở vật chất : Chi cục đã được bố trí các quầy thực hiện thủ tục hoàn thuế tại khu vực làm thủ tục ký gửi và trong khu vực cách ly với đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ như máy tính, máy fax, máy in, đèn để bàn, kết nối internet, màn hình hiển thị slide các thông tin cần biết về hoàn thuế GTGT

- Đảm bảo bố trí công chức có trình độ nghiệp vụ, thông thạo ngoại ngữ (thực tế hiện nay công chức không chỉ đơn thuần giải quyết về thủ tục mà còn phải kiên trì hướng dẫn, giải thích cho các trường hợp chưa đủ điều kiện để hoàn thuế) trực 24/24 giờ tại mỗi vị trí, mỗi ca trực đều có 01 Phó Đội trưởng phụ trách theo dõi việc thực hiện hoàn thuế GTGT cho người người nước ngoài nhằm đảm bảo giải quyết vướng mắc, hướng dẫn thủ tục, chính sách kịp thời, nhanh chóng

- Ở những nơi thí điểm thực hiện đều nhận được sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan liên quan như Thuế, Ngân hàng, Hàng không…

Chương trình bắt đầu được thí điểm từ ngày 01/07/2012 đã đạt được một số thành tựu thực tế như sau:

Du khách quốc tế đánh giá cao:

Theo Tổng cục Thống kê, khách quốc tế đến Việt Nam trong 5 tháng đầu năm với mục đích du lịch, nghỉ dưỡng đạt 1,8 triệu lượt người, tăng 0,1% so với cùng kỳ năm 2012; khách đến vì công việc 500,5 nghìn lượt người, giảm 1,6%; thăm thân nhân đạt 494,3 nghìn lượt người, giảm 5,4%

Nhiều ý kiến cho rằng, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tiếp tục tăng trong thời gian qua một phần nhờ chính sách hoàn thuế GTGT Quả thực, sau thời gian triển khai, nhiều du khách quốc tế đã đánh giá rất cao những lợi ích mà chính sách này đem lại cho họ

Ông Frank, một khách du lịch Anh đến Hà Nội cho biết: “Tôi chỉ mới đến Việt Nam

và biết được chính sách này qua lời một người bạn đã từng được thực hiện hoàn thuế trước đây Tôi nghĩ cũng sẽ tận dụng những lợi ích của chính sách này trước khi trở về nước Tôi đánh giá cao chính sách này bởi nó đã tạo một tâm lý thoải mái cho khách du lịch, giúp chúng tôi tiết kiệm được chi phí mua hàng, cũng như khuyến khích chúng tôi tiêu thụ nhiều hàng hóa do Việt Nam sản xuất Điều tôi cũng như nhiều du khách quốc tế khác quan tâm là quy trình, thủ tục thực hiện phải đơn giản, thuận tiện”.

Số lượng người nước ngoài được hoàn thuế tăng lên mỗi ngày:

Tại 2 điểm hoàn thuế là Nội Bài và Tân Sơn Nhất, trong 3 tháng đầu tiên triển khai, số lượng khách đến hoàn thuế còn ít Theo đó, tính đến cuối tháng 12/2012 có hơn 1,5 nghìn lượt người nước ngoài được hoàn thuế với tổng trị giá hàng được hoàn thuế là 56,091 tỷ đồng, tổng số tiền thuế GTGT đã hoàn là 4,365 tỷ đồng

Tuy nhiên, tính đến cuối tháng 5/2013 đã có hơn 3,7 nghìn lượt khách xuất cảnh được hoàn thuế GTGT với trị giá hàng được hoàn thuế là hơn 153,7 tỷ đồng, tương đương với số tiền thuế GTGT đã hoàn là gần 12 tỷ đồng… Cụ thể:

- Tại sân bay Tân Sơn Nhất: Trong tháng đầu tiên triển khai (tháng 7-2012) mới chỉ có

38 khách nước ngoài được hoàn thuế GTGT, với số tiền trên 74 triệu đồng, nhưng hiện nay, trung bình mỗi tháng, Chi cục Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất làm thủ tục hoàn thuế GTGT cho khoảng 400 trường hợp, với số thuế được hoàn trên 1 tỷ đồng Sau 11 tháng triển khai chương trình thí điểm hoàn thuế, đã có khoảng 3,4 nghìn lượt người được hoàn thuế với tổng số thuế là trên 10,4 tỷ đồng, trị giá hàng hoàn thuế hơn 136 tỷ đồng, với các mặt hàng chủ yếu là điện tử, quần áo, giày dép…

- Trong khi đó, tại Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Nội Bài, đã có hơn 368 lượt khách nước ngoài với tổng số tiền thuế được hoàn thuế hơn 1,37 tỷ đồng, trị giá hàng hoàn thuế hơn 17,63 tỷ đồng với mặt hàng hoàn thuế chủ yếu là máy móc, túi, ví, đồ trang sức, hàng điện tử, đồ gốm sứ…

Mặc dù số lượng người nước ngoài được hoàn thuế so với khối lượng người nước ngoài làm thủ tục xuất nhập cảnh qua cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất còn hạn chế, song kết quả này cũng thể hiện chính sách khuyến khích nhu cầu mua sắm đối với người nước ngoài khi xuất cảnh, đặc biệt là khách du lịch đã phát huy hiệu quả

Đây là tín hiệu tích cực cho thấy chính sách hoàn thuế GTGT đã đi vào cuộc sống, phù hợp với thông lệ quốc tế, điều kiện và hoàn cảnh tại Việt Nam Việc thí điểm này là động lực tích cực thúc đẩy người nước ngoài tăng chi tiêu mua hàng hóa tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch, quảng bá hàng hóa của Việt Nam, đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa tại chỗ…

Với các ngân hàng thương mại:

Thời gian qua đã có 4 ngân hàng thương mại tham gia thí điểm hoàn thuế, gồm: Vietcombank, BIDV, Maritimebank và ViettinBank Với xu hướng số lượng khách được hoàn thuế tăng lên trong thời gian gần đây, số tiền thuế đã hoàn tăng và số tiền dịch vụ các ngân hàng thương mại được hưởng cũng tăng

Góp phần cải cách, hệ thống thuế:

Với nỗ lực của Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, Ngân hàng Nhà nước và các doanh nghiệp, ngân hàng, sau gần 1 năm triển khai đã đạt được những kết quả tích cực và cho thấy

nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong tiến trình cải cách hệ thống thuế

Nhiều chuyên gia kinh tế khẳng định, việc thí điểm hoàn thuế GTGT đã góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả công tác quản lý thuế; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, rõ ràng, minh bạch, dễ thực hiện

Bên cạnh đó, việc này cũng cho thấy nỗ lực của Việt nam trong việc hoàn thiện chính sách thuế GTGT và phù hợp với thông lệ quốc tế, qua đó góp phần đưa chính sách pháp luật thuế của Việt Nam ngày càng “hội nhập” với thế giới

2 Khó khăn

Trong quá trình thực hiện việc thí điểm hoàn thuế GTGT đối với hàng hóa của người nước ngoài mua tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài

và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất gặp một số khó khăn sau đây:

- Việc quảng bá hoạt động hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài chưa thực sự sâu rộng

+ Theo quy định khách mua hàng muốn mua hàng phải xuất trình hộ chiếu nhưng do

có nhiều khách nước ngoài không biết đến quy định trên nên họ không mang hộ chiếu khi đi mua hàng nên không có hóa đơn đẻ làm căn cứ hoàn thuế Điều này rất khó cho doanh nghiệp

và người mua hàng khi cấp hóa đơn cho họ

+ Hiện nay, thủ tục vẫn sử dụng phương pháp thủ công truyền thống, chưa có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin (phần mềm quản lý, phần mềm tính thuế, cảnh báo các trường hợp chưa đủ yêu cầu hoàn thuế theo quy định…)

+ Hoạt động của website của Tổng cục thuế: cung cấp danh sách doanh nghiệp được công nhận bán hàng thí điểm và tuyền truyền, giải thích về thủ tục cho khách (kể cả khách ngoại quốc) nhưng hiện nay đang trình bày bằng tiếng Việt, không có nhiều ngôn ngữ được

áp dụng do đó không phù hợp hay thuận lợi cho công tác tuyên truyền, giải thích cho người nước ngoài

Website hoạt động chưa ổn định, danh sách doanh nghiệp chưa mang tinh liên tục, đầy

đủ (sau khi cập nhật lại danh sách sẽ xóa bỏ danh sách doanh nghiệp trước đó – có thể do lỗi

kỹ thuật), vấn đề này tạo khó khăn cho việc cập nhật, tra cứu khi thực hiện hoàn thuế,

+ Công tác tuyên truyền : có thể chương trình hoàn thuế còn mới và đôi khi cũng còn

có một số nguyên nhân khách quan và chủ quan từ công tác thông tin, tuyên tuyền như : Tờ rơi chưa đầy đủ các tiêu chí, điều kiện về hàng hóa được hoàn (hàng chưa qua sử dụng…); cần phát hành song ngữ hoặc bằng nhiều thứ tiếng như tiếng Nga, Pháp, Nhật, Hàn Quốc, Trung Quốc…để tăng thêm hiệu quả cho công tác thông tin tuyên truyền

- Sau một thời gian triển khai thực hiện Quyết định số 05/2012/QĐ-TTg và Thông tư

số 58/2012/TT-BTC của Bộ Tài chính về thí điểm hoàn thuế GTGT, trên cả nước đã có 58 doanh nghiệp đăng ký bán hàng thí điểm với 220 cửa hàng Trong đó, Hà Nội có 20 doanh nghiệp, TP Hồ Chí Minh 37 doanh nghiệp, Bình Dương 1 doanh nghiệp Tổng số thuế đã hoàn trả cho du khách là 4,1 tỷ đồng (bao gồm cả phí dịch vụ trả cho đại lý) Tuy nhiên, theo phản ánh của các ngân hàng thương mại (NHTM), doanh thu từ phí ngân hàng đại lý hoàn