BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN THỊ THÙY AN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CHI CỤC HẢI QUAN CỬA KHẨU CHA LO, CỤC HẢI Q
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
NGUYỄN THỊ THÙY AN
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TRA,
GIÁM SÁT HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CHI CỤC HẢI QUAN CỬA KHẨU CHA LO, CỤC HẢI QUAN TỈNH QUẢNG BÌNH
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ: 60340410
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: PGS TS TRỊNH VĂN SƠN
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Luận văn thạc sĩ với đề tài: “Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát hải
quan đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo, Cục Hải quan tỉnh Quảng Bình” do học viên Nguyễn Thị Thùy An thực hiện dưới
sự hướng dẫn khoa học của thầy giáo PGS.TS Trịnh Văn Sơn
Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này làtrung thực, chính xác Các số liệu và thông tin trong luận văn này chưa được sửdụng để bảo vệ một học vị nào
Tôi cũng xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đãđược chỉ rõ nguồn gốc
Huế, tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Thùy An
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 3và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới lãnh đạo, cán bộ, công chức Chi cục Hải quanCửa khẩu Cha Lo và các doanh nghiệp cùng với các sở, ban ngành có liên quangiúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận văn này
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến Lãnh đạo Cục Hải quan tỉnh QuảngBình cùng gia đình, bạn bè và những đồng nghiệp đã luôn giúp đỡ, khích lệ và độngviên tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn
Mặc dù, bản thân đã rất cố gắng, nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếusót, tôi mong nhận được sự góp ý chân thành của Quý thầy giáo, cô giáo, bạn bè vàđồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Thùy An
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 4TÓM LƯỢC LUẬN VĂN
Họ và tên học viên: NGUYỄN THỊ THÙY AN
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế, niên khóa: 2016- 2018
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRỊNH VĂN SƠN
Tên đề tài: “Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng
hóa xuất, nhập khẩu tại Chi cục Hải quan Cửa khẩu ChaLo”.
1.Tính cấp thiết của đề tài
Kiểm tra, giám sát hải quan là một khâu quan trọng trong thực hiện thủ tục hảiquan Trong thực tế, với tình hình buôn lậu, gian lận thương mại ngày càng tinh vi,phức tạp ước đòi hỏi công tác kiểm tra, giám sát về hải quan phải chặt chẽ đúng quytrình, đồng thời đảm bảo thời gian thông quan nhanh chóng
Vì vậy, việc nghiên cứu nhằm hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát hải quan lànội dung hết sức cấp thiết Nhận thức về tầm quan trọng của công tác này tác giả lựa
chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo” làm đề tài luận
văn thạc sĩ kinh tế
2 Phương pháp nghiên cứu:
Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận văn kết hợp sử dụng một số phươngpháp như: phương pháp thu thập thông tin, số liệu; Phân tích tổng hợp, phân tích;với sự hỗ trợ của công cụ xử lý số liệu phần mềm Excel và SPSS
3 Kết quả nghiên cứu và những đóng góp khoa học của luận văn
Thứ nhất, Hệ thống về những nội dung cơ bản lý luận và thực tiễn về công
tác kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
Thứ hai, Đánh giá thực trạng công tác kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất,
nhập khẩu tại Chi cục Hải quan cửa khẩu ChaLo trong giai đoạn từ năm 2013 –
2017 Từ đó nhìn nhận được những kết quả đạt được cũng như những hạn chế, tồntại trong thời gian qua
Thứ ba, Đưa ra những quan điểm, định hướng và các giải pháp nhằm hoàn
thiện công tác kiểm tra và giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩutại Chi cục Hải quan cửa khẩu ChaLo
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Ký hiệu viết tắt Tên viết đầy đủ
ASEAN Association of Southeast Asian Nations
(Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á)CBCC Cán bộ công chức
CNTT Công nghệ thông tin
Trang 6ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Tính cấp thiết
Quản lý về kinh tế là sự cần thiết khách quan có vai trò quan trọng trong quản
lý của nhà nước Quản lý về các hoạt động Hải quan là một trong nhiều nọi dungcủa công tác quản lý nhà nước về kinh tế, nó có vị trí quan trọng trong thực thichính sách kinh tế của Nhà nước, đặc biệt là đối với hoạt động xuất nhập khẩu.Ngay từ khi mới giành được độc lập, Đảng và Nhà nước ta rất chú trọng côngtác quản lý nhà nước về Hải quan Ngày 10/09/1945, sắc lệnh thành lập sở thuếquan và thuế gián thu được ban hành đã xác định vai trò của Nhà nước về thuếquan, xác định vị trí của ngành Hải quan, một trong những công cụ của Nhà nướccách mạng nhằm bảo vệ lợi ích, chủ quyền an ninh đất nước
Hơn 50 năm xây dựng và phát triển, lực lượng Hải quan Việt Nam ngày cànglớn mạnh Chủ trương của Đảng và Nhà nước về "Mở cửa" nền kinh tế đã thúc đẩymạnh mẽ hoạt động xuất nhập khẩu, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam tăngnhanh trong những năm qua Đó là một kết quả đáng mừng, nhưng đồng thời nócàng đòi hỏi mọi hoạt động của công tác quản lý Hải quan phải không ngừng đượcđổi mới, phải không ngừng cải tiến nâng cao chất lượng, nhằm đáp ứng được nhiệm
vụ, trọng trách của công tác hải quan trong tình hình mới
Hải quan giữ trọng trách là "Người gác cửa nền kinh tế", thực hiện các chức
năng, nhiệm vụ của mình về công tác thủ tục Hải quan, thu thuế xuất nhập khẩu,chống buôn lậu và gian lận thương mại, trong đó kiểm tra, giám sát Hải quan có ýnghĩa đặc biệt quan trọng Thông qua công tác kiểm tra, giám sát đối với các đốitượng chịu sự quản lý Hải quan về hàng hoá, hành lý xuất nhập khẩu, phương tiệnxuất nhập cảnh Đó là cơ sở quan trong cho công tác thuế tiến hành "Thu đúng thu đủ" góp phần ngăn chặn các hành vi buôn lậu và gian lận thương mại.
Song với sự gia tăng của hàng hóa xuất nhập khẩu đòi hỏi ngành Hải quanphải nỗ lực hết mình nhằm cải thiện môi trường kinh doanh của cộng đồng doanhnghiệp Đồng thời, để thực hiện tốt chức năng quản lý, Ngành Hải quan và các Cục,Chi cục Hải quan cần phải coi trọng công tác kiểm tra, giám sát hàng hóa Đây là
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 7một phần không thể tách rời trong công tác quản lý nhà nước về hải quan Nếucông tác Kiểm tra, giám sát hải quan thực hiện một cách chặt chẽ, khoa học sẽ tạocho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa diễn ra thông thoáng và đảm bảo tínhpháp luật Trong những năm qua, công tác kiểm tra, giám sát Hải quan luôn đượcNgành, các Cục và Chi cục Hải quan cải tiến và tăng cường thể hiện vai trò qua cácvăn bản quy định và việc tổ chức thực hiện Tuy nhiên, trong thực tế cho thấy, bêncạnh những thành thì công tác quản lý về kiểm tra, giám sát Hải quan vẫn cònnhiều tồn tại, bất cập, nhiều kẽ hở nên để xẩy ra tình trạng vi phạm pháp luật Hảiquan vẫn còn nhiều.
Chi cục Hải quan Cửa khẩu Cha Lo, Quảng Bình là Chi cục đóng tại Cuẩ khẩuChalo biên giwosi giữa Quảng Bình và Nước CHDCND Lào, là đơn vị trực thuộcCục Hải quan Quảng Bình Cửa khẩu Chalo là nơi có hoạt động xuất nhập khẩu khásôi động với tốc độ tăng trưởng nhanh, do đó đã đặt ra những nhiệm vụ nặng nề đốivới công tác kiểm tra, giám sát Hải quan cho Chi cục Hải quan Cửa khẩu Cha Lo,Quảng Bình Xuất phát từ những lý do cơ bản trên đây, qua thời gian thực tập tạiChi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo Quảng Bình tôi đã chọn đề tài:
“Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất, nhập khẩu tại Chi cục Hải quan Cửa khẩu Cha Lo, Cục Hải quan tỉnh Quảng Bình” để thực hiện
nghiên cứu cho Luận văn thạc sĩ kinh tế của minh
Đây là một đề tài rộng, mang tính tổng quát, thông qua nghiên cứu hy vọngcủa sẽ nhận được nhiều ý kiến góp ý, làm rõ một số vấn đề chủ yếu nhất liên quantới hoạt động kiểm tra, giám sát Hải quan - một vấn đề luôn được chú trọng, đặcbiệt là những cải cách thủ tục Hải quan tạo ra sự thông thoáng cho hoạt động xuấtnhập khẩu thì càng cần nâng cao công tác này
2 Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu chung:
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng, luận văn nhằm đề xuất một số giải phápnhằm góp phần hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát tại Chi cục Hải quan Cửakhẩu Cha Lo, Quảng Bình
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 82.2 Mục tiêu cụ thể:
- Hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về công tác kiểm tra, giám sát Hải quan;
- Đánh giá thực trạng công tác kiểm tra, giám sát tại Chi cục Hải quan Cửakhẩu Cha Lo trong giai đoạn 2015-2017;
- Đề xuất định hướng và Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm tra, giámsát tại Chi cục Hải quan Cửa khẩu Cha Lo đến năm 2022
3 Đối tượng và phạm vi đề tài:
3.1 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Công tác kiểm tra, giám sát tại Chi cục Hải quan cửakhẩu Cha Lo;
- Đối tượng điều tra: Cán bộ công nhân viên Chi cục và khách hàng liên quan
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung: Công tác kiểm tra, giám sát Hải quan, chủ yếu đi sâu vàokiểm tra, giám sát Hải quan đối với một số hoạt động và đối tượng điển hình trên địa bànChi cục Hải quan Cửa khẩu Cha Lo quản lý
- Phạm vi không gian: Tại chi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo, Quảng Bình
- Phạm vi thời gian: Dữ liệu, số liệu được nghiên cứu trong giai đoạn
2015-2017, nghiên cứu thu thập các văn bản Pháp luật có liên quan từ 2017 về trước Sốliệu điều tra sơ cấp thực hiện trong những tháng đầu năm 2018
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu, số liệu
Thu thập thông tin, dữ liệu thông qua các văn bản của Đảng, Nhà nước, cácBộ- Ngành liên quan và của Ngành Hải quan trong quản lý, kiểm tra, giám sát hoạtđộng xuất nhập khẩu
Nguồn số liệu thứ cấp: Thu thập tại Chi cục thông qua các chứng từ, hệ thông
biểu mẫu, các báo cáo các từ năm 2014-2017
Nguồn số liệu sơ cấp: Được thực hiện thông qua điều tra
- Đối tượng điều tra:
+ Cán bộ nhân viên Hải quan của Chi cục (chủ yếu là Lãnh đạo và những
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 9người trực tiếp thực hiện hoạt động kiểm tra, giám sát) và Khách hàng (chủ yếu làcác doanh nghiệp (DN)) xuất nhập khẩu
+ Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa kinh doanh: Đối tượng là Lãnhđạo và kế toán các DN (điều tra gián tiếp bằng bảng hỏi) với số lượng 61 DN Vàđiều tra các cán bộ của doanh nghiệp trực tiếp thực hiện các thủ tục xuất nhập khẩuhàng hóa đến tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo, Cục hải quan tỉnh Quảng Bìnhvới số lượng 30 người (15 nhập và 15 xuất)
- Phương pháp điều tra:
Sử dụng bảng hỏi được thiết kế sẵn theo Nội dung bảng hỏi dựa vào Nộidung công tác kiểm tra giám sát để điều tra phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp
Việc khảo sát toàn bộ cán bộ của Chi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo và Điềutra khách hàng thông quan tại Cửa khẩu bằng bảng hỏi được thiết kế sẵn
4.2 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
Toàn bộ số liệu, dữ liệu và thông tin có liên quan sẽ được tổng hợp theo cáctiêu chí, chỉ tiêu có liên quan đến nội dung kiểm tra, giám sát Hải quan Để có cơ sởphân tích đánh giá sẽ xử lý nguồn số liệu với sự hỗ trợ xử lý của phần mềm Excel
và SPSS
4.3 Phương pháp phân tích
- Phương pháp phân tổ thống kê: Số liệu dữ liệu được sử dụng phương pháp
phân tổ thông kê để phân thành các nhóm, tổ theo các chỉ tiêu và tiêu chí cụ thể
- Phương pháp So sánh: Sử dụng phương pháp So sánh để so sánh các theo
các nội dung, tiêu chí nhằm phân tích về biến động theo số tương đối, mức biếnđộng tuyệt đối, mức biến động tương đối, số bình quân Sử dụng phương pháp sosánh để so sánh theo không gian, thời gian và theo chuỗi thời gian
- Phương pháp thống kê mô tả: Dùng phương pháp thống kê mô tả để xác
định xu hướng biến động của các kết quả kiểm tra giám sát nhằm phục vụ cho việcphân tích đánh giá công tác Kiểm tra, giám sát hàng háo xuất nhập khẩu hải quan;
- Phương pháp khác.
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 104.4 Phương pháp chuyên gia
Ngoài những phương pháp kể trên, luận văn còn thu thập ý kiến của một sốchuyên gia và các nhà quản lý có liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát hàng hóanhư: Các cán bộ lãnh đạo: Ban giám đốc, trưởng phòng chức năng quản lý của CụcHải Quan Quảng Bình để có căn cứ cho việc rút ra các kết luận một cách xác đáng
và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát tại Cửa khẩu Chalo
5 Cơ cấu của luận văn gồm:
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác kiểm tra, giám sát Hải quan Chương 2: Thực trạng công tác kiểm tra giám sát Hải quan ở Chi cục HQCK
Cha Lo, Quảng Bình
Chương 3: Định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm tra, giám
sát tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo, Quảng Bình
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 11Phần 2: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC
KIỂM TRA, GIÁM SÁT HẢI QUAN
1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU HẢI QUAN
1.1.1 Lý luận về Công tác kiểm tra hải quan
1.1.1.1 Các khái niệm liên quan
Khái niệm kiểm tra
Theo Từ điển Tiếng Việt thì “kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét”.
Theo quan điểm của quản trị học thì kiểm tra là tiến trình theo dõi xem tổchức hoạt động như thế nào trên đường đi đến mục tiêu, phát hiện kịp thời các sailệch để áp dụng các biện pháp cần thiết nhằm sớm đưa tổ chức trở lại hoạt độngđúng hướng mục tiêu đã định Nói một cách khác, kiểm tra là tổng thể tất cả cáchoạt động được thực hiện bởi nhà quản trị nhằm đảm bảo chắc chắn rằng, các kếtquả thực tế sẽ đúng như những gì đã định trong kế hoạch [3,189]
Như vậy, nhằm kiểm tra để đánh giá, nhận xét:
- Hoàn thiện và nâng cao chất lượng của công việc đang thực hiện, kiểmchứng những công việc (chính sách, hoạt động, phương án, mục tiêu, ) đang làmđúng hay sai
- Nhằm phát hiện những sai lệch có thể xảy ra giữa nội dung đưa ra và thực tế
- Thông qua công tác kiểm tra để đảm bảo các hoạt động của cá nhân, tổchức luôn đi đúng hướng
- Kiểm tra nhằm phát hiện, khắc phục kịp thời những bất cập, tồn tại để tăngkết quả và hiệu quả của cả tổ chức
- Kiểm tra để phát hiện kịp thời các kinh nghiệm, các sáng kiến hay của cánhân, tổ chức để nhân rộng trong tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động
- Là yếu tố cần thiết nhằm duy trì và gia tăng ý thức tổ chức kỹ luật và tinhĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ
Trang 12thần tự giác của cá nhân, tổ chức trong thực hiện chính sách, nội quy, quy chế, quyđịnh, nguyên tắc của tổ chức và tính trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức trongviệc thực hiện nhiệm vụ được giao.
Như vậy Kiểm tra là một công cụ nhằm:
- Đánh giá chất lượng, hiệu quả của quy định, chính sách mà nhà nước banhành để quản lý xã hội
- Thông qua công tác kiểm tra để phát hiện và xử lý những hành vi vi phạmpháp luật góp phần đảm bảo và nâng cao hiệu lực hiệu quả trong công tác quản lýnhà nước
- Công tác kiểm tra cũng phát hiện những hiện tượng vi phạm pháp luật từ đó
có những biện pháp xử lý kịp thời
- Góp phần phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện và xử lý những hành vi viphạm pháp luật
Khái niệm về kiểm tra hải quan
Theo luật hải quan, Luật số 54/2014/QH13 đã được Quốc hội nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 23 tháng 6 năm
2014 thì “Kiểm tra giám sát hải quan là việc cơ quan hải quan kiểm tra hồ sơ hải quan, các chứng từ, tài liệu liên quan và kiểm tra thực tế hàng hoá, phương tiện vận tải do cơ quan hải quan thực hiện”[3,3].
Theo Công ước Kyoto, kiểm tra hải quan được hiểu là các biện pháp do Hảiquan áp dụng nhằm đảm bảo sự tuân thủ pháp luật hải quan Trong đó “kiểm trahàng hóa” là việc cơ quan Hải quan tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa nhằm đảmbảo rằng tính chất, xuất xứ, điều kiện, số lượng và trị giá của hàng hóa phù hợp vớinhững chi tiết đã khai trong Tờ khai hàng hóa
- Kiểm tra hồ sơ hải quan
Khi kiểm tra hồ sơ hải quan, cơ quan hải quan kiểm tra tính chính xác, đầy
đủ, sự phù hợp của nội dung khai hải quan với các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan ,kiểm tra việc tuân thủ chính sách quản lý hàng hóa, chính sách thuế đối với hànghóa xuất khẩu, nhập khẩu và quy định khác của pháp luật có liên quan
ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ