TTHCm 4. Khủng hoảng nợ công của Ý Từ khi bắt đầu nổ ra cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu, các nhà hoạch định chính sách Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đã lo ngại rằng cơn hỗn loạn tài chính bắt đầu từ Hy Lạp, Ailen và Bồ Đào Nha rồi sẽ nhấn chìm những nền kinh tế lớn khác trong khu vực. Sau đó, Tây Ban Nha trở thành tâm điểm chú ý và gần đây, cuộc khủng hoảng nợ công có dấu hiệu lan sang một quốc gia khác với mức độ báo động cao hơn, đó là Italia. Tờ Nhà kinh tế (The Economist) của Anh đã có bài phân tích về vấn đề này như sau
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do , độc lập và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam sẽ quyết đem tất cả tin thần và lực lượng , tính mạng và của cải để giữ vững niềm tự do , độc lập ấy”
Thời gian đã qua lâu rồi, nhưng những lời tuyên ngôn của Bác đã đọc tại quãng trường Ba Đình lịch sử vẫn luôn văng vẳng bên tai chúng ta Lật lại những trang sử hào hùng của dân tộc, ta thấy rằng dân ta đã đấu tranh rất anh dũng để có được độc lập ngày nay Hết đánh Pháp ta lại đánh Mỹ, ban đầu chỉ là những cuộc đấu tranh tự phát sau đó chuyển sang tự giác nhưng hầu hết toàn thất bại Cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ lâm vào bế tắc, nhiệm vụ cấp bách lga phải tìm một con đườngc ách mạng mới Chính lúc đó Nguyễn Ái Quốc xuất hiện người sinh ra trong một gia đình nhà Nho nghèo tri thức, yêu nước muốn làm cách mạng nhưng Nguyễn Ái Quốc không tán thành đường lối cứu nước của các bậc tiền bối Năm
1911, Nguyễn Ái Quốc đã ra đi tìm con đường cứu nước ở đây người đã nhận thấy nổi khổ của nhân dân lao động, được tiếp xúc với luận cương của Lê-nin người đã tìm thấy con đường đi mới cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam Trên bước đường đi tìm con đường cứu nước và hình thành tư tưởng, người đã gặp không ít khó khăn thử thách nhưng với tấm lòng yêu nước và sự kiên trì của mình Người đã vượt qua và tiếp tục sự nghiệp cách mạng Các văn kiện như: Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Đường kách mệnh của bác đã góp phần rất lớn trong việc tìm ra thông tin cho cách mạng Việt Nam cũng như cách mạng các dân tộc bị áp bức
Quá trình hình thành tư tưởng của bác trải qua 5 giai đoạn, nó dần dần được hoàn thiện và bổ sung vào những năm 1945-1969 Đây cũng là thời điểm cách mạng tháng tám thành công Cuộc cách mạng này là kết quả của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và càng chứng minh đường lối cứu nước của Bác hoàn toàn đúng đắn và phù hợp với quy luật khách quan Tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 2là một hệ thống quan điểm và toàn diện những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ ngĩa là sự vận dụng sáng tạo và phát riển của chủ nghĩa Mác- Lê nin vảo điều kiện cụ thể của việt nam, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng giai cấp và giải phóng con người Bài tiểu luận hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vế Cơ sở, quá trình hình thành và phat triển tư tưởng Hồ Chí Minh
Hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm nhiều lĩnh vực, trong đó có những tư tưởng chủ yếu: tư tưởng về dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc;
về Đảng Cộng Sản Việt Nam; về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội; về đại đoàn kết toàn dân tộc; về xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân; về nhân văn, đạo đức
Trang 3PHẦN NỘI DUNG
I KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1 KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG
Theo nghĩa phổ thông nhất, tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệ của con người với thế giới xung quanh Trong thuộc ngữ “tư tưởng Hồ Chí Minh”, khái niệm “tư tưởng” có ý nghĩa ở tầm khái quát triết học Khái niệm “tư tưởng” ở đây không phải là ý thức tư tưởng của một cá nhân, một cộng đồng, mà có nghĩa là một hệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học ( thế giới quan và phương pháp luận) nhất quán đại biểu cho ý chí nguyện vọng của gia cấp, một dân tộc, được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực
2 KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH:
Để trả lời cho câu hỏi tư tưởng Hồ Chí Minh là gì với tinh thần tìm ra một hệ thống quan điểm, quan niệm, về con đường cách mạng Việt Nam được xây dựng trên nền tảng của một lý luận khoa học và cách mạng là chủ nghĩa Mác – Lênin, những năm qua nhiều công trình nghiên cứu khoa học, phát biểu của các lãnh tụ Đảng và Nhà nước, nhiều nhà nghiên cứu trong nước ta, nêu lên những định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh
Dự trên những định hướng cơ bản của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng Sản Việt Nam, các nhà khoa học đã đưa ra một định nghĩa: “tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển của chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại giải phóng dân tộc, giải
Trang 4phóng giai cấp, giải phóng con người” (Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh: giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003, tr.19) Nội hàm của khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh:
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về các vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam Nó không phải là một tập hợp đơn giản những ý tưởng, suy nghĩ cụ thể của Hồ Chí Minh trong những giai đoạn cụ thể.Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin, là sự kết tinh tinh hoa văn hóa dân tộc và nhân loại Tư tưởng Hồ Chí Minh là một khái niệm khoa học, vì thế hết sức cô đọng, chặt chẽ, có nội hàm lý luận cao, có sức sống mãnh liệt và giá trị lý luận, thực tiễn rất to lớn không những với cách mạng Việt Nam mà còn đối với sự nghiệp cách mạng giải phóng giai cấp, giải phóng con người trên phạm vi toàn thế giới
Hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm nhiều lĩnh vực, trong đó có những tư tưởng chủ yếu: tư tưởng về dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc;
về Đảng Cộng Sản Việt Nam; về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội; về đại đoàn kết toàn dân tộc; về xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân; về nhân văn, đạo đức
II CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1 CƠ SỞ KHÁCH QUAN
1a Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX.
Năm 1858, trước sự xâm lược của thực dân Pháp, triều đình nhà Nguyễn lần lượt ký kết các hiệp ước đầu hàng, Việt Nam trở thành thuộc địa của thực dân Pháp
Trang 5Cho đến cuối thế kỷ XIX, dưới ách thống trị của thực dân Pháp, các phong trào đấu tranh của nhân dân nổ ra và lan rộng khắp cả nước Các cuộc khởi nghĩa vũ trang dưới khẩu hiệu “Cần Vương” do các sĩ phu, văn thân lãnh đạo cuối cùng cũng thất bại Hệ tư tưởng phong kiến đã tỏ ra lỗi thời trước các nhiệm vụ lịch sử
Sang đầu thế kỷ XX, dưới chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, xã hội nước ta có sự chuyển biến và phân hóa mạnh mẽ Do ảnh hưởng của “Tân thư” ở Trung Quốc và trào lưu cải cách ở Nhật Bản, phong trào yêu nước của nhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản Đại biểu là Phan Bội Châu
và Phan Chu Trinh, với phong trào Đông Du, Đông Kinh nghĩa thục, Duy tân… nhưng tất cả đều bị dập tắt do chưa có hướng đi đúng Hệ tư tưởng tư sản cũng không lãnh đạo được phong trào chống Pháp
Trước sự khủng hoảng sâu sắc về đường lối, sứ mệnh lịch sử đặt ra cho cả dân tộc Việt Nam là phải tìm con đường cứu nước đúng đắn Phong trào yêu nước của nhân dân ta muốn giành thắng lợi phải đi theo một con đường mới
Bối cảnh thời đại
Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản từ giai đoạn tự do cạnh tranh chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc Chúng đã xác lập quyền thống trị trên phạm vi toàn thế giới Chủ nghĩa đế quốc đã trở thành kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa
Thắng lợi cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã làm “thức tỉnh các dân tộc Châu Á” Cách mạng Tháng Mười Nga đã lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập chính quyền Xô Viết, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử loài người, mở ra con đường giải phóng cho các dân tộc thuộc địa
Trang 6Tháng 3 năm 1919 Quốc tế cộng sản (Quốc tế thứ 3) ra đời, chủ trương đoàn kết phong trào công nhân trong các nước tư bản chủ nghĩa Phương Tây và phong trào giải phóng thuộc địa phương Đông trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc.
1b Những tiền đề tư tưởng- lý luận
Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc
Dân tộc Việt Nam đã có lịch sử dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm, hình thành nên những giá trị truyền thống hết sức đặc sắc và cao quí của dân tộc Việt Nam, trở thành tiền đề tư tưởng lý luận xuất phát hình thành tư tương Hồ Chí Minh
Đầu tiên, đó là chủ nghĩa yêu nước, ý chí kiên cường bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam được hun đúc bởi cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta Tinh thần yêu nước ấy đã trở thành đạo lí, triết
lí sống, niềm tự hào của con người Việt Nam, tạo nên làng sức mạnh hút đẩy mình vượt qua mọi khó khăn, thử thách gian nan Chính từ thực tiễn đó Hồ Chí Minh đã đúc kết chân lý: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quí báo của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làng sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cứu nước” (Hồ Chí Minh toàn tập, t.6, tr.171, 46) Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước đã thúc giục Nguyễn Tất Thành quyết chí ra đi tìm đường cứu nước, vượt qua mọi khó khăn thử thách để hoàn thành
sứ mệnh mà lịch sử giao phó Sức mạnh đó đã trở thành động lực chi phối mọi suy nghĩ, hành động trong suốt cuộc đời của Hồ Chí Minh
Tinh thần tương thân tương ái, lòng nhân nghĩa, “lá lành đùm lá rách, lá rách đùm lá rách nhiều” trong hoạn nạn , khó khăn Truyền thồng này được hình thành cùng lúc với sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh đất nước và đấu tranh với giặc ngoại xâm Người Việt quen sống gắn bó trong tình làng nghĩa xóm,
Trang 7tắt lửa tối đèn có nhau Bước sang thế kỉ XX, mặc dù xã hội có sự phân hóa sâu sắc nhưng truyền thống ấy vẫn không thay đổi Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh đã
kế thừa, phát huy sức mạnh củ tinh thần nhân nghĩa, nhấn mạnh bốn chữ đồng (đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh)
Truyền thống đoàn kết, ý chí vươn lên vượt qua mọi khó khăn thử thách Đoàn kết là sự gắn bó, hợp tác với nhau để tạo nên sức mạnh để vươn lên vượt qua khó khăn thử thách, nguy hiểm Truyền thống đoàn kết được hình thành cùng với sự hình thành của dân tộc Việt Nam và là cội nguồn của sức mạnh dân tộc Việt: đoàn kết gia đình, cộng đồng, dòng họ, đoàn kết quốc gia dân tộc
Dân tộc Việt Nam là một dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, tài sản tạo quý trọng hiền tài, khiêm tốn tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu cho văn hóa dân tộc Trên cơ sở giữ vững bản chất dân tộc, nhân dân ta đã biết chọn lọc, tiếp thu, cải biến cái hay, cái tốt, cái đẹp thành những giá trị riêng của mình Hồ Chí Minh là một chân dung sinh động và trọn vẹn truyền thống đó
Dân tộc Việt Nam có truyền thống lạc quan yêu đời Tinh thần lạc quan có cơ
sở từ niềm tin vào sức mạnh của bản thân mình, tin vào sự tất thắng của chân
lý, chính nghĩa Hồ Chí Minh là hiện thân của truyền thống lạc quan đó
Trong những giá trị trên, chủ nghĩa yêu nước truyền thống là tư tưởng, tình cảm cao quý, thiêng liêng nhất, là cội nguồn của trí tuệ sáng tạo và lòng dũng cảm của người Việt Nam, cũng là chuẩn mực đạo đức cơ bản của dân tộc
Tinh hoa văn hóa nhân loại
Văn hóa Hồ Chí Minh được hình thành trong cái nôi văn hóa dân tộc và nhất là trong quá trình Người tìm đường cứu nước và lãnh đạo cách mạng Việt Nam Quá trình này nằm trong cối cảnh văn hóa Việt Nam có sự giao lưu và tiếp biến văn hóa mạnh mẽ với văn hóa nhân loại Có thể nói, việc kết hợp các giá trị truyền thống của văn hóa phương Đông với các thành tựu hện đại cưa văn hóa phương Tây chính là nét đặc sắc trong quá trình hình thành nhân cách và văn hóa Hồ Chí Minh
Trang 8Hồ Chí Minh luôn coi trọng tìm tòi, chắc lọc những tinh hoa, những yếu tố tích cực của văn hóa phương Đông nhất là Nho giáo, Phật giáo Trong các tác phẩm của mình, người nhiều lần vận dụng các khái niệm, phạm trù, luận điểm tích cực của Nho giáo nhưng gắn vào đấy những nội dung cách mạng của thời đại Chẵng hạn Người vận dụng các khái niệm “ trung” “hiếu” của Nho giáo và phát triển thành “ trung vói nước, hiếu với dân” Hồ Chí Minh tiếp thu tư tưởng vị tha, từ bi bác ái, cứu khổ cứu nạn của Phật giáo và hướng cho mọi người “làm theo lòng đại từ đại bi của Đức Phật Thích Ca, kháng chiến để đưa giống nòi khỏi cái khổ ải của nô lệ”
Hồ Chí Minh đã được tiếp xúc với văn hóa phương Tây ngay từ thuở thiếu thời khi theo học lớp dự bị trường tiểu học Pháp Những tư tưởng của văn hóa phương Tây như tự do, bình đẳng, bác ái đã sớm có ảnh hưởng đến việc hình thành văn hóa Hồ Chí Minh Sau này, khi bôn ba qua Pháp và nhiều nước khác, Hồ Chí Minh còn tiếp cận với các giá trị văn hóa nổi bật khác của phương Tây như chủ nghĩa nhân văn, tinh thần duy lý và văn hóa dân chủ Hồ Chí Minh nghiên cứu tiếp thu ảnh hưởng của nền văn hóa dân chủ và cách mạng phương Tây Người sớm làm quen với văn hóa Pháp, tìm hiểu các cuộc cách mạng ở Pháp và ở Mĩ Người trực tiếp đọc và tiếp thu các tư tưởng về tự do, bình đẳng quá các tác phẩm của các nhà khai sáng như Vonte, Rútxô, Môngtétxkiơ Người tiếp thu các giá trị của bản tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Đại cách mạng Pháp năm 1791, các giá trị về quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc của Tuyên ngôn độc lập ở Mỹ năm 1776
Những giá trị văn hóa như vậy đã được hợp dung trong văn hoá Hồ Chí Minh
và được người vận dụng sáng tạo vào việc lãnh đạo sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc cũng như công cuộc xây dựng vào bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa sau này Những đặc sắc của văn hóa nhân loại đã ghi dấu ấn sâu đậm trong tư tưởng Hồ Chí Minh, hòa quyện nhuần nhị trong văn hóa Hồ Chí Minh để từ đó tỏa sáng qua lăng kính tư duy sắc xảo và minh triết của Người Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng: “Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm của nó là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân, tôn giáo của Giêsu
Trang 9có ưu điểm của nó là lòng nhân ái cao cả, chủ nghĩa Mác có ưu điểm của nó là chính sách của nó phù hợp với điều kiện nước ta” Và Người nhấn mạnh: “Khổng Tử, Giêsu, Mác, Tôn Trung Sơn chẳng có những điểm chung đó sao? Họ đều muốn mưu hạnh phúc cho loài người, mưu phúc lợi cho xã hội Tôi cố gắng làm học trò của các
vị ấy” Cũng cần nói thêm rằng tinh thần học tập suốt đời cũng là một nét đặc sắc trong văn hóa Hồ Chí Minh Không chỉ ở giai đoạn đầu mà ở cả những giai đoạn sau cho đến cuối đời, Hồ Chí Minh đều không ngừng học tập để làm giàu vốn văn hóa của mình Người đã nêu tấm gương sáng về học tập Khi tìm hiểu Hồ Chí Minh – nhà văn hóa kiệt xuất, cùng với việc khẳng định văn hóa Hồ Chí Minh là sự kết tinh những tinh túy của văn hóa dân tộc và van7 hóa nhân loại, cũng cần thấy rõ Hồ Chí Minh là một nhà văn hóa lớn
Tóm lại, Hồ Chí Minh đã tự biết làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại, Đông và Tây, vừa tiếp thu, vừ chọn lọc để từ tầm cao trí thức nhân loại mà suy nghĩ, lựa chọn, kế thừa và đổi mới, vận dụng và phát triển
Chủ Nghĩa Mác- Lênin
Chủ nghĩa Mác – Lênin là đỉnh cao của tư duy nhân loại; là thến giới quan phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh Việc tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin ở
Hồ Chí Minh diễn ra trên nền tảng tư tưởng của những tri thức văn hóa tinh túy được chắt lọc, hấp thụ và một vốn chính trị, vốn hiểu biết phong phú, được tích lũy qua thực tiễn hoạt động đấu tranh vì mục tiêu cứu nước và giải phóng dân tộc Hồ Chí Minh đã đi từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác – Lênin cũng có nghĩa là đến với con đường cách mạng vô sản không có con đường nào khác con đường cách mạng
vô sản Từ đây, Người thực sự tìm thấy con đường cứu nước chân chính, triệt để:
“Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” và “chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì mới giải phóng được dân tộc;
cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và của cách
Trang 10mạng thế giới” (Hồ Chí Minh toàn tập, 2000, 1l, tr 416) Đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng quan điểm của Hồ Chí Minh có bước nhảy vọt lớn: kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản, kết hợp dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội; nâng chủ nghĩa yêu nước lên một trình độ mới trên lạp trường của chủ nghĩa Mác – Lênin Tư tưởng Hồ Chí Minh là “kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa
và phát triển các giái trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại” ( văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần IX, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr 20)
Chính thế giới quan và phương pháp luận Mác – Lênin đã giúp Hồ Chí Minh tổng kết kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn của mình mà tìm ra con đường cứu nước, ảnh hưởng sâu sắc và quyết định ấy đã thể hiện trong câu nói của Người: “Lúc đầu chính là chủ nghĩa yêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế III Trong cuộc đấu tranh, vừa nghiêm cứu lí luận Mác – Lênin, vừa làm công tác thực tế, dần dần tôi hiểu được rằng, chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và giai cấp công nhân thế giới” “ Bây giờ học thuyết nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin” ( Hồ Chí Minh toàn tập, t.10, tr 128) Và
“Chính do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lênin một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế Việt Nam mà chúng tôi đã chiến đấu và giành được thắng lợi to lớn”
Từ những nhận thức ban đầu về chủ nghĩa Lênin, Hồ Chí Minh đã tiến gần tới nhận thức lý tính, trở lại nghiêm cứu Mác sâu sắc hơn, để rồi tiếp tục học thuyết của các ông một cách có chọn lọc, không rập khuôn máy móc, không sao chép giáo điều Người tiếp thu lý luận Mác – Lênin theo phương pháp mácxít, nắm lấy cái tinh thần, cái bản chất Người vận dụng lập trường, quan điểm, phương pháp biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lênin để giải quyết vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam, chứ không đi tìm những kết luận có sẵn trong sách vở