Giải pháp chống buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật trên địa bàn tỉnh bắc giang

Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Thời gian qua, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng không rõ nguồn gốc, không qua kiểm định chất lượng còn nhiều diễn biến phức tạp, tác động xấu đến sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa trên địa bàn. Nhất là buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật gây đến nguy hại trực tiếp đến con người và môi trường. Trước tình hình đó, các lực lượng chức năng trong tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm tăng cường kiểm tra, kiểm soát và đạt được những kết quả nhất định, hạn chế được nhiều hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh thương mại. Đây cũng được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt được tỉnh tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện góp phần thiết thực vào việc phát triển sản xuất, đẩy mạnh hoạt động xuất, nhập khẩu (XNK), tăng thu ngân sách cho Nhà nước, bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh, giữ vững ổn định trật tự thị trường, thực hiện tốt việc bình ổn thị trường giá cả các loại hàng hóa, thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Để giải quyết vẫn đề Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, Đảng và Nhà nước xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, cấp bách và lâu dài; đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân, toàn dân tích cực tham gia đấu tranh phòng chống nhằm từng bước ngăn chặn và tiến tới đẩy lùi tệ nạn buôn lậu. Ngày 19 tháng 3 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 389QĐTTg Quyết định Thành lập Ban chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Tuy nhiên, cuộc đấu tranh này chỉ có thể dành thắng lợi nếu được phối hợp triển khai mạnh mẽ trên địa bàn toàn quốc và trên từng địa bàn cụ thể, trong đó đấu tranh phòng chống buôn lậu trên từng địa bàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo 389 tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các ban, ngành và các địa phương theo dõi sát diễn biến tình hình thị trường hàng hóa, giá cả, chủ động xây dựng kế hoạch tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường chống đầu cơ, buôn lậu, gian lận thương mại, kiểm soát giá cả hàng hóa. Các hoạt động được triển khai đồng đều trên các tuyến, tập trung vào những địa bàn trọng điểm, quá trình kiểm tra đã xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.Ban Chỉ đạo 389 tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan truyền thông tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông của tỉnh về công tác kiểm tra, xử lý các hành vi buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại trên địa bàn. Tỉnh Bắc Giang với vị trí địa lý nằm trên hành lang kinh tế Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, cạnh tam giác kinh tế trọng điểm phía Bắc (Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh), cách thủ đô Hà Nội 50 km, cách cửa khẩu Hữu nghị Quan sang Cộng hòa nhân dân Trung Hoa 110 km, cách sân bay quốc tế Nội Bài 50 km; cách cảng biển Hải Phòng và cảng biển nước sâu Cái Lân – Quảng Ninh 130 km, đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động buôn lậu, nhất là buôn lậu trong lĩnh vực về động vật và sản phẩm động vật thì có chiều hướng ngày càng gia tăng. Trước tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp trên địa bàn, ngày 18 tháng 6 năm 2014, chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang ban hành Quyết định số 818QĐUBND thành lập Ban chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tỉnh Bắc Giang (gọi tắt là Ban chỉ đạo 389 tỉnh) và đến ngày 8 tháng 8 năm 2016, UBND tỉnh Bắc Giang ban hành Quyết định số 4632016QĐUBND về việc Ban hành quy chế trách nhiệm và quan hệ phối hợp trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Giang, Ban chỉ đạo 389 tỉnh và các cơ quan chức năng liên ngành, công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu. Ngoài ra các năm UBND tỉnh Bắc Giang đã ra Quyết định thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành cơ động Phòng chống dịch động vật tỉnh gồm có các lực lượng chức năng: Cảnh sát môi trường, Cảnh sát giao thông, Chi cục Thú Y, Quản lý thị trường. Dưới sự phối kết hợp giữa lực lượng cơ quan chức năng liên ngành, công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu nói chung và chống buôn lậu động vật và sản phẩm động vật nói riêng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang đã đạt được những thành tựu nhất định; tuy nhiên, kết quả chưa cao, tình trạng buôn lậu tuy có giảm về số vụ nhưng thủ đoạn buôn lậu ngày càng tinh vi hơn gây không ít khó khăn cho công tác phòng chống buôn lậu của các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh. Để nhận định và đánh giá đúng thực trạng, tìm ra những giải pháp khắc phục chống buôn lậu trên địa bàn tỉnh, nghiên cứu chọn đề tài “Giải pháp chống buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn đang đặt ra trên địa bàn tỉnh hiện nay.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG - LÂM BẮC GIANG

ĐĂNG KÝ ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ

I HỌC VIÊN CAO HỌC

1 Họ và tên: Đoàn Thanh Tùng

2 Sinh ngày: 19/4/1988

3 Học viên lớp cao học: CH-QLKT 1A

4 Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 16CH01027

5 Cơ quan công tác: Chi cục Quản lý thị trường - Sở Công Thương tỉnhBắc Giang

III THÔNG TIN VỀ ĐỀ TÀI

1 Tên đề tài “Giải pháp chống buôn lậu về động vật và sản phẩm động

vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”

2 Bộ môn quản lý: Khoa Kinh tế - Tài chính

3 Nội dung, phương pháp nghiên cứu và các kết quả đạt được:

- Đề xuất định hướng và một số giải pháp nhằm tăng cường chống buôn lậu

về động vật và sản phẩm động vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

3.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp chọn điểm nghiên cứu;

- Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu:

+ Thu thập dữ liệu và tài liệu thứ cấp;

+ Thu thập dữ liệu, thông tin sơ cấp

- Phương pháp phân tích và xử lý thông tin, số liệu;

- Hệ thống các chỉ tiêu trong nghiên cứu

+ Thuận lợi, khó khăn, nguyên nhân, hạn chế trong thực hiện các giải phápchống buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật

- Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện các giải pháp chống buôn lậu vềđộng vật và sản phẩm động vật của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Giang;

- Các giải pháp tăng cường hoạt động chống buôn lậu về động vật và sảnphẩm động vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

4 Những yêu cầu thực hiện luận văn (nếu có):

- Xây dựng đề cương luận văn

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn

- Thu thập số liệu, dữ liệu, thông tin

- Thống kê, phân tích, xử lý số liệu

- Tìm hiểu thực tế

- Nghiên cứu, thảo luận

- Viết và hoàn thiện luận văn

5 Các công việc thực hiện có liên quan đến luận văn

a) Các môn học chính học viên đã học và dự kiến lựa chọn học có liên quanđến đề tài;

Các môn học chính học viên đã học liên quan đến đề tài

1- Triết học Mác- Lê Nin

2- Kinh tế vi mô

3- Kinh tế vĩ mô

4- Kinh tế phát triển

5- Quản lý Nhà nước về kinh tế

6- Tin học ứng dụng trong quản lý kinh tế

7- Phương pháp nghiên cứu khoa học trong quản lý kinh tế

8- Khoa học quản lý

9- Kinh tế lượng

10- Nguyên lý thống kê

Dự kiến lựa chọn học có liên quan đến đề tài

1- Kế hoạch và chiến lược phát triển kinh tế xã hội

2- Chính sách và quản lý công

3- Kinh tế và quản lý tài nguyên

4- Quản trị chiến lược

b) Những thành tích nghiên cứu, công việc đã làm có liên quan đến đề tài

- Những thành tích nghiên cứu: Bản thân đã nghiên cứu, hoàn thành xong

và bảo vệ thành công một số đề tài, tiểu luận, đề án tốt nghiệp khi hoàn thành cácchương trình Đại học, chương trình Trung cấp lý luận chính trị, quản lý nhà nướcchương trình chuyên viên

- Công việc đã làm có liên quan đến đề tài: Hiện nay là Kiểm soát viên

thị trường Đội QLTT Chống buôn lậu – Chi cục QLTT Bắc Giang – Sở CôngThương tỉnh Bắc Giang./

Bắc Giang, ngày 08 tháng 7 năm 2017 NGƯỜI ĐĂNG KÝ

(Ký, ghi rõ họ và tên)

Đoàn Thanh Tùng

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡcủa nhiều tập thể và cá nhân Tôi xin được bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tớitất cả các tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình họctập và nghiên cứu

Trước hết, với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm

ơn tới thầy giáo PGS TS Trần Đình Thao - người đã trực tiếp hướng dẫn và giúp

đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi vềmọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, cán bộ nhân viên Chi cục Quản lý thịtrường tỉnh Bắc Giang; các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, các cơ sở giết mổ độngvật (giá súc, gia cầm) và người dân đã tạo điều kiện, hỗ trợ tôi trong quá trình thuthập phân tích số liệu

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ sự biết ơn chân thành tới gia đình, đồng nghiệp vàbạn bè - những người đã luôn bên tôi, động viên, giúp đỡ tôi về vật chất cũngnhư tinh thần trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Bắc Giang, ngày tháng năm 2018

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

ĐOÀN THANH TÙNG

MỤC LỤC

ĐĂNG KÝ ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ i

LỜI CẢM ƠN iv

MỤC LỤC v

DANH MỤC BẢNG vii

DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ VÀ ĐỒ THỊ viii

MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

1.1.1 Một số khái niệm 5

1.1.2 Nguyên nhân xuất hiện buôn lậu 7

1.1.3 Các hình thức buôn lậu hàng hoá và buôn lậu 8

1.1.4 Tác hại của buôn lậu và buôn lậu động vật và sản phẩm động vật 9

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN 10

1.2.1 Hoạt động chống buôn lậu 10

1.2.2 Thực trang buôn lậu ở Việt Nam 11

1.2.3 Thực trạng buốn lậu và quản lý chống buộn lậu của Việt Nam trong bối cảnh phối hợp với các nước khu vực Đông Nam Á 15

1.2.4 Thực trạng buốn lậu một số nước trên thế giới 19

1.2.5 Thực trạng và Kinh nghiệm của một số tỉnh thành trong nước 20

1.2.6 Bài học về quản lý chống buôn lậu rút ra cho tỉnh Bắc Giang (Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Giang) 23

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 25

2.1.1 Khái quát về tỉnh Bắc Giang 25

2.1.2 Giới thiệu về Chi cục quản lý thị trường tỉnh Bắc Giang 32

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36

2.2.1 Khung phân tích 36

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 36

2.2.3 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu 38

2.2.4 Phương pháp cây vấn đề 39

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 41

3.1 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BUÔN LẬU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG 41

3.2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHỐNG BUÔN LẬU VỀ ĐỘNG VẬT VÀ SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG 50

3.2.1 Những thủ đoạn chủ yếu được các đối tượng buôn lậu sử dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang hiện nay 50

3.2.2 Các biện pháp nghiệp vụ được Chi cục quản lý thị trường Bắc Giang áp dụng .54

3.3 KẾT QUẢ, HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỐNG BUÔN LẬU VỀ ĐỘNG VẬT VÀ SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT CỦA ĐOÀN KIỂM TRA LIÊN NGÀNH CƠ ĐỘNG PHÒNG CHỐNG DỊCH ĐỘNG VẬT TỈNH BẮC GIANG 60

3.3.1 Số vụ kiểm tra xử lý, số tiền xử phạt vi phạm hành chính và trị giá tang vật vi phạm buộc tiêu hủy về động vật và sản phẩm động vật bị xử phạt vi phạm hành chính 60

3.3.2 Số lượng, giá trị động vật, sản phẩm động vật nhập lậu bị xử lý 63

3.3.3 Giá trị động vật và sản phẩm động vật nhập lậu thu giữ và nộp NSNN 63

3.3.4 Đánh giá chung về hoạt động chống buôn lậu vê động vật và sản phẩm động vật của Đoàn Kiểm tra liên ngành cơ động phòng chống dịch động vật tỉnh Bắc Giang 64

3.4 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG CHỐNG BUỤN LẬU ĐỘNG VẬT VÀ SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT NHẬP LẬU TẠI CHI CỤC 70

3.4.1 Yếu tố khách quan 70

3.4.2 Yếu tố chủ quan 72

3.5 MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỐNG BUÔN LẬU VỀ ĐỘNG VẬT VÀ SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG 79

3.5.1 Quan điểm, chủ trương của Đảng và nhà nước ta về công tác đấu tranh chống buôn lậu 79

3.5.2 Các giải pháp chống buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật nhập lậu trên địa bàn tỉnh Bắc Giang 82

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 92

1 KẾT LUẬN 92

2 KIẾN NGHỊ 93

2.1 Đối với Chính phủ 93

2.2 Đối với các bộ, ngành cơ quan chức năng khác 94

2.3 Đối với các doanh nghiệp trong nước 95

2.4 Đối với quần chúng 95

Tài liệu tham khảo 96

DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Hệ thống giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Bắc Giang 29

Bảng 2.2 Nội dung và phương pháp thu thập thông tin thứ cấp 37

Bảng 2.3 Nội dung và phương pháp thu thập thông tin sơ cấp 38

Bảng 3.1 Tình hình xử lý vi phạm trên địa bàn tỉnh giai đoạn (2014 – 2017) 42

Bảng 3.2 Tình hình các vụ xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn tỉnh giai đoạn (2014 – 2017) 47

Bảng 3.3 Tình hình vi phạm về hoạt động kinh doanh trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2017 50

Bảng 3.4 Tình hình vi phạm về lưu thông, kinh doanh hàng hóa trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 – 2017 51

Bảng 3.5 Tình hình vi phạm các quy định về hoạt động thương mại trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2017 53

Bảng 3.6 Kết quả xử lý vi phạm hành chính của các Đội QLTT và Đoàn KTLN CĐ PCD ĐV tỉnh Bắc Giang 59

Bảng 3.7 Tình hình xử lý vi phạm về động vật và sản phẩm động vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2017 60

Bảng 3.8 Tình hình xử lý vi phạm buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 -2017 62

Bảng 3.9 Số lượng động vật, sản phẩm động vật lậu nhập lậu và không kiểm dịch xử lý từ năm 2014-2017 63

Bảng 3.10 Đánh giá của kiểm soát viên thị trường về các khó khăn khách quan trong công tác chống buôn lậu 72

Bảng 3.11 Trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ, kiểm soát viên thị trương tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Giang năm 2017 73

Bảng 3.12 Đánh giá về nguồn nhân lực quản lý thị trường 75

Bảng 3.13 Đánh giá của cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, cơ sở giết mổ, hộ kinh doanh trong đấu tranh chống buôn lậu 76

Bảng 3.14 Đánh giá về phương tiện phục vụ công tác chống buôn lậu của lực lượng chức năng 77

Bảng 3.15 Ý kiến đề nghị khắc phục và bổ sung của các đối tượng điều tra 83

DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ VÀ ĐỒ THỊ

NĂM 2014-2017 48 BIỂU ĐỒ 3.3 TÌNH HÌNH THỰC HIỆN XỬ LÝ CÁC VI PHẠM TRONG

LĨNH VỰC QLTT 49 BIỂU ĐỒ 3.4 TÌNH HÌNH XỬ LÝ CÁC VỤ VI PHẠM VỀ ĐỘNG VẬT VÀ

SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG GIAI ĐOẠN 2014 - 2017 60 BIỂU ĐỒ 3.5 TÌNH HÌNH XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG BUÔN

LẬU ĐỘNG VẬT, SẢN PHẨM ĐỘNG VẬT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG GIAI ĐOẠN 2014 - 2017 64

ĐỒ THỊ 3.1 TẦN SUẤT KIỂM TRA KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHỐNG

BUÔN LẬU ĐỐI VỚI CÁC CƠ SỞ SẢN XUẤT KINH DOANH, CƠ

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là một trong những nhiệm

vụ trọng tâm, xuyên suốt góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển Thời gian qua,

tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kémchất lượng không rõ nguồn gốc, không qua kiểm định chất lượng còn nhiều diễnbiến phức tạp, tác động xấu đến sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa trênđịa bàn Nhất là buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật gây đến nguy hạitrực tiếp đến con người và môi trường Trước tình hình đó, các lực lượng chứcnăng trong tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm tăng cường kiểm tra, kiểmsoát và đạt được những kết quả nhất định, hạn chế được nhiều hành vi vi phạmtrong hoạt động kinh doanh thương mại

Đây cũng được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốtđược tỉnh tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện góp phần thiết thực vào việc pháttriển sản xuất, đẩy mạnh hoạt động xuất, nhập khẩu (XNK), tăng thu ngân sáchcho Nhà nước, bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranhbình đẳng, lành mạnh, giữ vững ổn định trật tự thị trường, thực hiện tốt việc bình

ổn thị trường giá cả các loại hàng hóa, thúc đẩy nền kinh tế phát triển

Để giải quyết vẫn đề Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả,Đảng và Nhà nước xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, cấp bách

và lâu dài; đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân, toàn dân tích cực tham gia đấu tranhphòng chống nhằm từng bước ngăn chặn và tiến tới đẩy lùi tệ nạn buôn lậu Ngày

19 tháng 3 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số TTg Quyết định Thành lập Ban chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lậnthương mại và hàng giả Tuy nhiên, cuộc đấu tranh này chỉ có thể dành thắng lợinếu được phối hợp triển khai mạnh mẽ trên địa bàn toàn quốc và trên từng địabàn cụ thể, trong đó đấu tranh phòng chống buôn lậu trên từng địa bàn có ý nghĩađặc biệt quan trọng Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia,UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo 389 tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các ban,ngành và các địa phương theo dõi sát diễn biến tình hình thị trường hàng hóa, giá

389/QĐ-cả, chủ động xây dựng kế hoạch tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thịtrường chống đầu cơ, buôn lậu, gian lận thương mại, kiểm soát giá cả hàng hóa

Các hoạt động được triển khai đồng đều trên các tuyến, tập trung vào những địabàn trọng điểm, quá trình kiểm tra đã xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.BanChỉ đạo 389 tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan truyền thông tuyên truyền trên cácphương tiện truyền thông của tỉnh về công tác kiểm tra, xử lý các hành vi buônlậu, hàng giả và gian lận thương mại trên địa bàn.

Tỉnh Bắc Giang với vị trí địa lý nằm trên hành lang kinh tế Lạng Sơn – HàNội – Hải Phòng – Quảng Ninh, cạnh tam giác kinh tế trọng điểm phía Bắc (HàNội – Hải Phòng – Quảng Ninh), cách thủ đô Hà Nội 50 km, cách cửa khẩu Hữunghị Quan sang Cộng hòa nhân dân Trung Hoa 110 km, cách sân bay quốc tế NộiBài 50 km; cách cảng biển Hải Phòng và cảng biển nước sâu Cái Lân – QuảngNinh 130 km, đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động buôn lậu, nhất là buôn lậutrong lĩnh vực về động vật và sản phẩm động vật thì có chiều hướng ngày càng giatăng Trước tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp trên địa bàn, ngày 18 tháng 6năm 2014, chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang ban hành Quyết định số 818/QĐ-UBND thành lập Ban chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giảtỉnh Bắc Giang (gọi tắt là Ban chỉ đạo 389 tỉnh) và đến ngày 8 tháng 8 năm 2016,UBND tỉnh Bắc Giang ban hành Quyết định số 463/2016/QĐ-UBND về việc Banhành quy chế trách nhiệm và quan hệ phối hợp trong công tác đấu tranh phòng,chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên địa bàn tỉnh Bắc Giang Trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tỉnh ủy, UBND tỉnhBắc Giang, Ban chỉ đạo 389 tỉnh và các cơ quan chức năng liên ngành, công tácđấu tranh phòng chống buôn lậu Ngoài ra các năm UBND tỉnh Bắc Giang đã raQuyết định thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành cơ động Phòng chống dịch độngvật tỉnh gồm có các lực lượng chức năng: Cảnh sát môi trường, Cảnh sát giaothông, Chi cục Thú Y, Quản lý thị trường Dưới sự phối kết hợp giữa lực lượng

cơ quan chức năng liên ngành, công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu nóichung và chống buôn lậu động vật và sản phẩm động vật nói riêng trên địa bàntỉnh Bắc Giang đã đạt được những thành tựu nhất định; tuy nhiên, kết quả chưacao, tình trạng buôn lậu tuy có giảm về số vụ nhưng thủ đoạn buôn lậu ngày càngtinh vi hơn gây không ít khó khăn cho công tác phòng chống buôn lậu của các cơquan chức năng trên địa bàn tỉnh

Để nhận định và đánh giá đúng thực trạng, tìm ra những giải pháp khắc

phục chống buôn lậu trên địa bàn tỉnh, nghiên cứu chọn đề tài “Giải pháp chống

buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”nhằm

đáp ứng yêu cầu cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn đang đặt ra trên địa bàn tỉnh

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động chống buôn lậu

về động vật và sản phẩm động vật nhập lậu của Chi cục QLTT tỉnh BắcGiang trong thời gian tới

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các giải pháp chống buôn lậu về độngvật và sản phẩm động vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang Các đối tượng khảo sátbao gồm:

- Các hộ, cơ sở và tổ chức sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tiêu thụ hànghóa liên quan đến động vật và sản phẩm động vật trên địa bàn tỉnh Bắc Giang;

- Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Giang, Ban chỉ đạo 389 tỉnh, Ban chỉđạo 389 các huyện và thành phố, các cơ quan và tổ chức có liên quan;

- Các loại mặt hàng hóa liên quan đến động vật và sản phẩm động vật thườngxuyên được buôn lậu (nhập khẩu trái phép) trên thị trường tỉnh Bắc Giang

- Các Chính sách, Nghị định, Thông tư, Quyết định, Quy chế… Liên quanđến việc Chống buôn lậu về động vật và sản phẩm động vật tại Chi cục QLTTtỉnh Bắc Giang

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Đánh giá thực trạng chống buôn lậu động vật vàsản phẩm động vật nhập lậu từ nước ngoài nhất là nhập khẩu từ Trung Quốc vềViệt Nam và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động chống buôn lậu.Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động chống buôn lậu động vật, cácsản phẩm động vật của Chi cục QLTT tỉnh Bắc Giang

- Phạm vi về thời gian

+ Số liệu thông tin thứ cấp được thu thập từ năm 2014 đến năm 2017;

+ Thời gian thực hiện đề tài từ tháng 8/2017 đến tháng 10/2018;

- Phạm vi không gian: đề tài được thực hiện trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1.1 Một số khái niệm

- Khái niệm buôn lậu

Buôn lậu là hàng hóa cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu theo quyđịnh của pháp luật; hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục hàng hóa nhập khẩu cóđiều kiện mà không có giấy phép nhập khẩu hoặc giấy tờ của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền cấp theo quy định kèm theo hàng hóa khi lưu thông trên thịtrường; hàng hóa nhập khẩu không đi qua cửa khẩu quy định, không làm thủ tụchải quan theo quy định của pháp luật hoặc gian lận số lượng, chủng loại hàng hóakhi làm thủ tục hải quan; hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường không cóhóa đơn, chứng từ kèm theo theo quy định của pháp luật hoặc có hóa đơn, chứng

từ nhưng hóa đơn, chứng từ là không hợp pháp theo quy định của pháp luật vềquản lý hóa đơn; hàng hóa nhập khẩu theo quy định của pháp luật phải dán temnhập khẩu nhưng không có tem dán vào hàng hóa theo quy định của pháp luậthoặc có tem dán nhưng là tem giả, tem đã qua sử dụng.Buôn lậu là một trongnhững hình thức gian lận thương mại, đó là loại hình gian lận thương mại đặcbiệt nguy hiểm

Theo Điều 188, Bộ Luật hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27 tháng 11 năm

2015 của Quốc hội quy định tội buôn lậu: Người nào buôn bán qua biên giớihoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại trái quy định của pháp luậtthuộc một trong các trường hợp sau đây:

- Hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý;

- Di vật, cổ vật hoặc vật có giá trị lịch sử, văn hóa

Như vậy, buôn lậu là buôn bán hàng hóa qua biên giới một cách trái phép.Tuy nhiên, hiện nay, thuật ngữ ”buôn lậu” lại được sử dụngvới những ýnghĩa rất khác nhau Từ góc độ của khoa học về ngôn ngữ, cụm từ ”buôn lậu” có

ý nghĩa là buôn bán những hàng hóa trốn thuế và hàng cấm Đây là một kháiniệm khá phù hợp với quan niệm phổ thông hiện nay

Từ khái niệm trên cho thấy, từ ”buôn lậu” được chia thành hai loại như sau:

- Trốn tránh hoặc tìm cách trốn tránh nộp thuế/lệ phí theo quy định;

- Nhập khẩu, xuất khẩu hay cố tìm cách nhập khẩu/xuất khẩu hàng hóa nằmtrong những mặt hàng cấm theo quy định của pháp luật, các chính sách hay hạnngạch khác

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, áp dụng vào hoạt động chốngbuôn lậu trên địa bàn tỉnh Bắc Giang (là tỉnh không có biên giới) thì khái niệmbuôn lậu được hiểu là những hoạt động buôn bán nhập lậu hàng hóa cấm vào thịtrường tỉnh Bắc Giang

Điều 3, Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2013, Quyđịnh xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buốn bánhàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có giải thích "Hàng hóanhập lậu" gồm:

- Hàng hóa cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu theo quy định củapháp luật;

- Hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục hàng hóa nhập khẩu có điều kiện màkhông có giấy phép nhập khẩu hoặc giấy tờ của cơ quan nhà nước có thẩm quyềncấp theo quy định kèm theo hàng hóa khi lưu thông trên thị trường;

- Hàng hóa nhập khẩu không đi qua cửa khẩu quy định, không làm thủ tụchải quan theo quy định của pháp luật hoặc gian lận số lượng, chủng loại hàng hóakhi làm thủ tục hải quan;

- Hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường không có hóa đơn, chứng từkèm theo theo quy định của pháp luật hoặc có hóa đơn, chứng từ nhưng hóa đơn,chứng từ là không hợp pháp theo quy định của pháp luật về quản lý hóa đơn;

- Hàng hóa nhập khẩu theo quy định của pháp luật phải dán tem nhập khẩunhưng không có tem dán vào hàng hóa theo quy định của pháp luật hoặc có temdán nhưng là tem giả, tem đã qua sử dụng

- Khái niệm về buôn lậu Động vật và sản phẩm động vật

Động vật là một thành phần không thể thiếu trong hệ sinh thái, sự phongphú và đa dạng đã tạo nên một sự cân bằng, chúng sinh tồn theo bản năng riêng,theo chủng loại của chúng Trên địa bản tỉnh Bắc Giang động vật chủ yếu là giasúc và gia cầm được tiêu thụ và lưu thông trên thị trường Về buôn lậu động vật

và sản phẩm động vật thì đa số là sản phẩm động vật được nhập lậu là chủ yếu

1.1.2 Nguyên nhân xuất hiện buôn lậu

Doanh số bán lẻ trên thị trường xã hội là chỉ tiêu phản ánh nhu cầu tiêu dùngthực đã được thực hiện của toàn xã hội Còn chỉ số giá cả, và theo đó là sự biếnđộng của nó là chỉ tiêu phản ánh tương quan giữa hai đại lượng hàng hoá và sứcmua Nói cách khác đó là chỉ tiêu phản ánh mối quan hệ cung cầu về hàng hoá.Hiểu được bản chất kinh tế của vấn đề này, các nhà sản xuất tìm cách tiết kiệm chiphí, hạ giá thành trên cơ sở cải tiến mẫu mã hấp dẫn, phù hợp thị hiếu sử dụng,nâng cao chất lượng sản phẩm, bán ra với giá thị trường chấp nhận, nhằm quayvòng vốn nhanh, thu lợi nhuận cao Để làm được những điều này không phải làviệc dễ dàng và lại nhất là trong điều kiện cạnh tranh gay gắt hiện nay

* Việc thực thi các quy định của pháp luật liên quan đến công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm buôn lậu còn nhiều bất cập, kém hiệu quả

Kết quả khởi tố, điều tra các vụ án buôn lậu còn thấp; đối tượng chủ mưu,đầu nậu lớn bị phát hiện, bắt giữ còn chiếm tỷ lệ ít Với các vụ việc được pháthiện, việc xử lý các đối tượng buôn lậu còn thiên về xử lý hành chính với mứcphạt thấp, chưa có tác dụng giáo dục, răn đe đối tượng nên chúng có điều kiệnphạm tội trở lại (Nguyễn Xuân Hải và Phạm Hữu Hoàn, 2017)

* Công tác thông tin, tuyên truyền còn nhiều hạn chế

Công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chốngtội phạm buôn lậu trong các ngành, các cấp và trong quần chúng nhân dân chưa cóchiều sâu, chưa phát huy hết vai trò giúp người dân có nhận thức đúng đắn về hậuquả hoạt động buôn lậu, nên chưa tích cực tham gia vào phong trào đấu tranh phòng,chống tội phạm buôn lậu (Nguyễn Xuân Hải và Phạm Hữu Hoàn, 2017)

* Sự phối hợp giữa các cơ quan, bộ phận chức năng, giữa Trung ương và

cơ sở chưa chặt chẽ, thống nhất và đồng bộ

Công tác đấu tranh phòng chống nói chung và phòng ngừa nói riêng đối vớitội phạm buôn lậu của các lực lượng chức năng còn một số hạn chế, thiếusót Việc kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng như lực lượng Quản lý thịtrường, Hải quan, Cảnh sát kinh tế chưa được thống nhất, thường xuyên, tích cực,tạo nhiều kẽ hở cho các đối tượng buôn lậu hoạt động Lực lượng trực tiếp làmcông tác đấu tranh phòng, chống tội phạm buôn lậu ở nhiều địa phương còn mỏng,trình độ nghiệp vụ không đồng đều, vẫn còn một số cán bộ có biểu hiện lơ là, mấtcảnh giác, hoặc có biểu hiện ngại va chạm; có nơi, có lúc còn biểu hiện buônglỏng quản lý, chưa có phương án phòng, chống thường xuyên để chủ động

phòng ngừa, kiềm chế hành vi buôn lậu Bên cạnh đó một bộ phận cán bộ làmcông tác quản lý xuất nhập khẩu hàng hóa còn nhiều sơ hở, tiếp tay cho hoạtđộng buôn lậu; một bộ phận cán bộ, chiến sỹ, công chức các lực lượng chức năngcòn thiếu tinh thần trách nhiệm, có biểu hiện tha hóa, lợi dụng chức vụ, quyềnhạn để bảo kê, tiếp tay cho các đối tượng buôn lậu (Nguyễn Xuân Hải và PhạmHữu Hoàn, 2017).

1.1.3 Các hình thức buôn lậu hàng hoá và buôn lậu

Hiện nay các đối tượng ngày càng có nhiều thủ đoạn tinh vi hơn trong sảnxuất kinh doanh hàng lậu Một số hình thức buôn lậu chủ yếu hiện nay là: Nhậphàng hóa không qua con đường chính ngạch (nhập lậu), sản xuất hàng lậu muabán hàng nhập lậu trôi nổi trên thị trường kể cả hàng cấm Song hành với hoạtđộng buôn lậu này để hợp thức hóa hàng lậu thì gian lận hóa đơn chứng từ, khaigian số lượng, xuất xứ sản phẩm…là những hành vi thường được sử dụng

Hiện nay các đối tượng ngày càng có nhiều thủ đoạn tinh vi hơn trong sảnxuất kinh doanh hàng lậu Một số hình thức buôn lậu chủ yếu hiện nay là: Nhậphàng hóa không qua con đường chính ngạch (nhập lậu), sản xuất hàng lậu muabán hàng nhập lậu trôi nổi trên thị trường kể cả hàng cấm Song hành với hoạtđộng buôn lậu này để hợp thức hóa hàng lậu thì gian lận hóa đơn chứng từ, khaigian số lượng, xuất xứ sản phẩm… là những hành vi thường được sử dụng (TạVăn Đức, 2015)

Các hình thức buôn lậu thông qua hóa đơn chứng từ:

+ Hóa đơn giả: là hành vi mua hóa đơn không do cơ quan nhà nước có thẩmquyền ban hành để hợp thức hóa hàng nhập lậu;

+ Hóa đơn thật nhưng hành vi mua bán sử dụng bất hợp pháp: mua bán hóađơn chưa ghi nội dung hoặc có ghi nội dung nhưng không có hàng hóa, dịch vụkèm theo hoặc không đúng mặt hàng; có chênh lệch về giá trị giữa các liên củahóa đơn, mua bán hóa đơn của doanh nghiệp đã bỏ trốn sau ngày có thông báo…;+ Quay vòng hóa đơn: dùng hóa đơn hợp pháp để hợp thức hóa việc muabán hàng lậu cho những lần mua hàng tiếp theo mà những mặt hàng này có cùngchủng loại với những mặt hàng trước đó;

+ Mua hàng trôi nổi bán hàng không xuất hóa đơn

Một số hình thức buôn lậu khác như:

+ Lợi dụng việc hàng hóa được khiểm hóa tại các cửa khẩu vào phân luồng

”Xanh” và luồng ”Vàng”, tức là được miễn kiểm tra thực tế, tự khai báo số lượngchủng loại hàng hóa, để khai báo thuế suất 0%, trong khi thực tế lại là hàng cóthuế suất cao hoặc để nhập lậu hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập;

+ Lợi dụng một số quy định về xử phạt vi phạm hành chính chưa chặt chẽ,tính răn đe không cao để lách luật Trên thực tế, đối với trường hợp nhập khẩuhàng hóa vừa vi phạm về thuế, vừa vi phạm về điều kiện tiêu chuẩn kỹ thuật,theo quy định khi xử lý, chỉ xử phạt về hành vi nhập khẩu hàng hóa không đủđiều kiện tiêu chuẩn kỹ thuật và buộc tái xuất mà không thể xử phạt về thuế Lợidụng điều này, các đối tượng buôn lậu tiến hành nhập khẩu các mặt hàng có yêucầu về tiêu chuẩn kỹ thuật nhưng không khai báo thành những mặt hàng có thuếsuất 0%; trường hợp bị phát hiện, lập biên bản vi phạm và xử phạt thì cơ quanchức năng chỉ phạt về hành vi nhập khẩu hàng hóa không đủ điều kiện tiêu chuẩn

kỹ thuật với mức phạt từ 30 đến 60 triệu đồng và buộc tái xuất (Lê Thu, 2016)

1.1.4 Tác hại của buôn lậu và buôn lậu động vật và sản phẩm động vật

- Hậu quả đối với nền kinh tế:

Buôn lậu có tác hại rất lớn đối với nền kinh tế và những thành tựu của côngcuộc đổi mới mà đất nước đang tiến hành Buôn lậu có nguy cơ kìm hãm tốc độphát triển của nền kinh tế, tạo thành một lực cản lớn đối với quá trình côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

- Ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý kinh tế - xã hội:

Buôn lậu gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế, văn hoá

xã hội, chính trị, đây là những hậu quả trực tiếp dễ nhìn nhận Một hậu quả kháckhông kém phần nguy hại là hậu quả của buôn lậu dưới góc độ cả về vĩ mô và vi

mô Nó làm cho cơ quan quản lý nhà nước không kiểm soát được tình hình xuấtnhập khẩu và liên doanh đầu tư với ngoài; công tác điều hành của cơ quan chứcnăng gặp nhiều khó khăn và hoạt động kém hiệu quả

- Ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng:

Hành vi buôn lậu có ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ, giống nòi của cộngđồng thông qua việc đưa hàng giả, hàng nhái hoặc những loại hàng kém phẩmchất, không đảm bảo các tiêu chuẩn theo quy định của nhà nước tuồn vào tiêu thụtrong nội địa đặc biệt là các loại hàng hoá phải đảm bảo tiêu chuẩn về vệ sinh an

toàn thực phẩm, tiêu chuẩn về y tế, tiêu chuẩn chất lượng như: Tân dược, đồ chơitrẻ em, mũ bảo hiểm, rượu, nước giải khát, thức ăn, gia súc, gia cầm…

Tóm lại những hậu quả và tác hại do buôn lậu gây nên đó là: Làm mất ổnđịnh giá cả thị trường, kìm hãm sản xuất trong nước, ảnh hưởng đến môi trườngđầu tư, gây thất thu cho ngân sách cho nhà nước, tạo nên sự cạnh tranh khôngbình đẳng giữa hàng nội và hàng ngoại, là nguyên nhân phát sinh các tiêu cựctrong xã hội Vì vậy tệ nạn buôn lậu phải được ngăn chặn một cách triệt để và lànhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó có lực lượng Quản lý thị trường

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN

1.2.1 Hoạt động chống buôn lậu

a Bộ máy chống buôn lậu gồm:

+ Ban chỉ đạo 389 trung ương, tỉnh huyện, thành phố;

+ Cơ quan chức năng (Quản lý thị trường, Công an, Hải Quan, )

b Xây dựng kế hoạch Chống buôn lậu

+ Kế hoạch thường xuyên;

+ Kế hoạch theo chuyên đề

c Tuyên truyền phổ biến về công tác chống buôn lậu

+ Phương tiện thông tin tuyên truyền trên báo đài;

+ Tuyên truyền trực tiếp tới cá nhân, tổ chức kinh doanh;

+ Tuyên trên phương tiện thông tin mạng, internet

d Tuần tra, trinh sát, kiểm tra kiểm soát trên thị trường về chống buôn lậu

Các cơ quan có thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ được giao

e Hình thức, chế tài chống buôn lậu

Áp dụng xử lý theo quy định của pháp luật (luật xử lý vi phạm hành chính,các Nghị định, Thông tư, và các văn bản khác có liên quan)

f Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động chống buôn lậu

Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động chống buôn lậu thể hiện thông quamột số các chỉ tiêu sau:

+ Sự bình ổn thị trường: đó là bình ổn về giá cả hàng năm không có sự biếnđộng lớn về giá, nhất là những tháng cuối năm Mặt khác chất lượng và chủng loại

hàng hóa được kiểm soát nhất là đối với hàng hóa liên quan đến vệ sinh an toànthực phẩm (sản phẩm động vật);

+ Hoàn thành kế hoạch chỉ tiêu định lượng hàng năm được giao như: Số vụkiểm tra, kiểm soát (hàng hóa lưu hành trên đường, hàng hóa của các tổ chứcđóng trên địa bàn tỉnh);

+ Hoàn thành chỉ tiêu thu nộp ngân sách từ xử lý vi phạm hành chính vàbán phát mại trong hoạt động chống buôn lậu

1.2.2 Thực trang buôn lậu ở Việt Nam

Việt Nam là một đất nước có địa hình phức tạp đồi núi chiếm phần lớn diện tích

cả nước, có biên giới tiếp giáp với Lào, Trung Quốc, Campuchia và có các cửa khẩutrải dài từ Bắc vào Nam- nơi kiểm soát hoạt động kinh doanh XNK đặc điểm này củađịa hình kết hợp với sự ra đời của hàng rào thuế quan và hệ thống thuế đối với hoạtđộng kinh doanh làm cho tình hình buôn lậu trong cả nước có nhiều diễn biến phứctạp với nhiều thủ đoạn tinh vi xảo quyệt, để trốn lậu thuế, tuôn hàng lậu qua cửa khẩuchống lại sự kiểm soát của Hải quan, buôn bán và kinh doanh hàng giả,

Ở nước ta trong mấy năm gần đây tệ nạn buôn lậu phát triển tràn lan nhưmột bệnh dịch kéo dài âm ỉ làm đau đầu các nhà chức trách trong việc tìm ra giảipháp đặc trị, chặn đứng căn bệnh này Trên thực tế nạn buôn lậu và gian lậnthương mại xuất hiện khắp nơi trên lãnh thổ Việt Nam từ khắp các biên giới phíaBắc đến biên giới Tây Nam, từ các cửa khẩu qua Trung Quốc, Lào, Campuchiađến các cửa khẩu quốc tế, từ nông thôn đến thành thị, từ xuất khẩu đến nhậpkhẩu, từ hoạt động thương mại chính ngạch đến hoạt động tiểu ngạch, từ đường

bộ đến đường biển, đường hàng không và bưu điện, chỗ nào, lĩnh vực nào,tuyến đường nào buôn lậu cũng có những vấn đề nóng bỏng nhức nhối

Trên tuyến biên giới phía Bắc, phía Tây và Tây Nam của nước ta tình hìnhbuôn lậu diễn ra phức tạp và ngày càng tinh vi, xảo quyệt Điều đặc biệt nghiêmtrọng là trong khi Việt Nam ngăn chặn thì phía nước ngoài lại khuyến khích, thựcchất là họ muốn tiêu thụ hàng tồn kho ứ đọng của mình

a Buôn lậu trên tuyến biên giới phía Bắc

Trên tuyến này buôn lậu diễn ra tấp nập, hối hả nhất là ở các khu vực cửakhẩu Móng Cái (Quảng Ninh), Hữu Nghị, Tân Thanh, Cao Lộc, Lộc Bình, VănLãng (Lạng Sơn), Chi Ma (Lạng Sơn), thủ đoạn chủ yếu mà bọn buôn lậuthường áp dụng là: tập trung hàng hoá ở 2 bên cánh gà các cửa khẩu, các đường

mòn cắt qua biên giới, dùng “cửu vạn” khuân vác suốt ngày đêm với số lượnglớn, hàng vạn người tham gia vận chuyện Vào lúc cao điểm tại cửa khẩu MóngCái (Quảng Ninh) số “cửu vạn” lên tới 3 đến 4 ngàn người Hàng hoá nhập lậuchủ yếu là vải, vật liệu xây dựng, đồ điện tử cũ và mới, các mặt hàng xa xỉ phẩm,

đồ chơi trẻ em, xe đạp, bánh kẹo, động cơ nổ, sứ vệ sinh, gạch men, Các mặthàng buôn lậu (nhập lập) từ Trung Quốc chủ yếu là hình thức, mẫu mã đẹp cònchất lượng thấp và giá rẻ điều này tác động không nhỏ đến sản xuất trong nước,tính cạnh trạnh của sản phẩm

b Trên tuyến đường biên giới phía Tây

Khu vực miền Trung tình hình buôn lậu nổi lên chủ yếu ở khu vực của khẩuLao Bảo (Quảng Trị), Cầu Treo (Hà Tĩnh), Lò Quỳnh Lưu (Nghệ An), Cửa Sót(Hà Tĩnh), Lý Hoà (Quảng Bình), thủ đoạn chủ yếu của chúng vẫn là tập kết hàng

ở 2 bên cánh gà các cửa khẩu, các đường mòn cắt ngang biên giới, dùng cửu vạnđưa hàng vào để trốn lậu thuế và làm các thủ tục hoá đơn chứng từ giả, hoặc quayvòng hoá đơn nhiều lần, Mặt hàng buôn lậu chủ yếu là hàng điện tử, nồi cơmđiện, gạch men, tủ lạnh, nước giải khát, tân dược do Thái Lan sản xuất, thuốc làngoại, xe gắn máy, sứ vệ sinh, hàng xa xỉ phẩm của Thái Lan, Nhật Bản

c Trên tuyến biên giới Tây Nam

Khu vực này tập trung ở khu vực huyện Đức Huệ (Long An), Phước Chỉ(Tây Ninh), An Giang, Đồng Tháp khu vực này bọn buôn lậu dùng rất nhiều thủđoạn tinh vi như quay vòng tem nhập khẩu, sử dụng tem giả, quay vòng vỏ thùnghàng đã dán tem, chẻ nhỏ hàng từ xa để vận chuyển, thuê mướn nhà xưởng, xecông cụ của một số cơ quan, doanh nghiệp để làm kho trung chuyển, sử dụng hồ

sơ chứng từ giả quay vòng nhiều lần, đặc biệt gần đây bọn buôn lậu còn dùnghình thức cưới xin vùng biên giới để vận chuyển hàng lậu Đây là tuyến buôn lậutập trung sôi động, phức tạp từ lâu, trong đó có mặt hàng nhập lậu chủ yếu làthuốc lá ngoại, xe gắn máy, quần áo si đa, đồ điện tử hàng xa xỉ phẩm, đồ chơitrẻ em, của Thái Lan, Nhật, Tây Âu Hàng xuất lậu chủ yếu là vàng, ngoại tệ,xăng dầu, nông sản thực phẩm làm cho hiện tượng chảy máu vàng, ngoại tệ ranước ngoài ngày càng lớn mạnh Những hàng hoá này được đưa vào nội địa tiêuthụ phần nhiều là vào TP.HCM, đây là thị trường tiêu thụ rộng không chỉ hànghoá ở biên giới Tây Nam mà còn có các mặt hàng nhập lậu từ biên giới phía Bắcđược đưa vào như vải, quần áo, hàng điện tử, xe đạp, gạch men, có nguồn gốc từTrung Quốc Mặt hàng chủ yếu chiếm tỉ trọng lớn trong hàng nhập lậu là thuốc

lá, lúc cao điểm có khi lên tới mức 1 triệu bao/ngày Theo cục điều tra chốngbuôn lậu bình quân mỗi ngày có khoảng 700-800 kiện thuốc lá được chở về từCampuchia, ước tính có khoảng 12 đến 1 triệu bao nhập lậu qua khu vực này,trong khi đó Ban Chỉ đạo 1 tháng lực lượng chống buôn lậu chỉ thu được khoảng

2 triệu bao Mặt hàng nữa là xe máy nhập lậu từ cuối năm 1997 đến đầu năm

1998 trung bình mỗi ngày có từ 30 đến 40 xe máy nhập lậu bằng nhiều cách,mướn người lái, dắt, có khi gắn cả biển số giả để chạy vào nội địa Hàng lậuđược đưa vào nội địa cũng như cũng như xuất khỏi lãnh thổ bằng nhiều tuyếnkhác nhau: đường bộ, đường biển, đường hàng không và đường bưu điện

d Trên tuyến đường bộ

Trên tuyến đường này bọn buôn lậu thường sử dụng người địa phương thôngthạo đường ngang lối tắt, nắm vững quy luật hoạt động của lực lượng kiểm soát đểlợi dụng thời cơ mang các hàng lậu vượt biên xuyên rừng xếp lên các xe lam, thậmchí ô tô để chở hàng thuê đậu rải rác cách cửa khẩu khoảng 1-2 km để chở về xuôitheo điểm hẹn của chủ hàng Bọn buôn lậu tìm mọi cách để buộc những người nàyphải phụ thuộc vào mình, chịu trách nhiệm với số hàng mang vác do vậy mà màkhi bị bắt họ chống trả quyết liệt lại cơ quan chức năng “Cửu vạn” phải mang váctrên lưng rất nặng như tủ lạnh, nồi cơm điện, máy giặt, linh kiện xe máy, acquy ô

tô, 1 hoặc 2 thùng bánh ngọt trên lưng , tuy vất vả nhưng lại có tiền được coi là cao

so với việc họ tự lao động, nên họ vẫn làm rất nhiệt tình

Mỗi cửa khẩu có những mặt hàng đặc trưng riêng, tuy nhiên do đặc thùđường bộ nên chủ yếu là những mặt hàng có thể mang vác hoặc chia lẻ được đểvượt rừng đưa vào nội địa Qua một số vụ án xảy ra người ta thấy rằng hàng lậuđược đưa vào nội địa với khối lượng và giá trị lớn

e Trên tuyến đường biển đảo

Hoạt động buôn lậu ở tuyến này, tuy không sôi động như đất liền nhưng lạiđược tổ chức rất quy mô, lượng hàng hoá lớn và có giá trị cao Bọn gian thương

sử dụng phương tiện vận chuyển từ tàu đánh cá nhỏ đến tàu lớn như tàu phà sôngbiển, tàu viễn dương Chúng hoạt động có tổ chức và phối hợp chặt chẽ với nhau,địa bàn rộng, tổ chức đường dây xuyên quốc gia, quốc tế, sử dụng và trang bị hệthống thông tin liên lạc điều khiển từ xa Khu vực sôi động và phức tạp nhất làcác tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Thanh Hoá, Nghệ An,Quảng Bình, Đà Nẵng, Khánh Hoà, Kiên Giang hàng hoá được tập kết ở một số

điểm: cảng Kỳ Xá, Giang Bình, Phong Thanh (TQ) với các mặt hàng chủ yếu:vật liệu xây dựng, đồ điện tử điện lạnh của Nhật Bản, hàng tiêu dùng như vải,quần áo may sẵn, động cơ nổ, đồ chơi trẻ em, xe đạp

f Trên tuyến đường hàng không

Trên tuyến đường này, các đối tượng buôn lậu hoạt động trên các sân baylớn như Tân Sơn Nhất, Nội Bài Do đặc thù của ngành hàng không nên hàng hoágọn nhẹ như vàng, ngoại tệ, đồng hồ, máy tính, đồ cổ, đá quý, chất kích thích, matuý trong đó có phần nhiều là ngoại tệ và cổ vật Bọn gian lận thường sử dụng

hộ chiếu đỏ, hộ chiếu ngoại giao (miễn kiểm tra) để mang hàng lậu qua sân bayđiển hình như:

g Tuyến đường bưu điện

Trên tuyến đường này buôn lậu thường ít xảy ra Bọn buôn lậu chủ yếu gửingoại tệ, vàng và một số hàng hoá gọn nhẹ có giá trị cao để đưa vào trong nước

và ngoài nước trái phép nhằm tránh khai báo và trốn thuế Trong nhiều trườnghợp, ngoại tệ được chuyển theo hình thức này qua người quen gửi vào ngân hàngnước ngoài để rửa tiền

h Gian lận nội địa

Bên cạnh gian lận trong hoạt động XNK, quá cảnh qua các cửa khẩu vàvùng biên giới gian lận trong nội địa cũng không kém phần gay gắt nổi cộm lên

là vấn đề gian lận về thuế Các gian thương tìm mọi cách để trốn thuế bằng nhiềuhình thức và thủ đoạn khác nhau như: khai sai số lượng, chất lượng, chủng loạihàng hoá, buôn bán kinh doanh không có giấy phép, không có xác nhận củachính quyền địa phương đặc biệt là tệ nạn sản xuất buôn bán hàng giả, hàng kémchất lượng

Trên mặt trận đấu tranh chống hàng giả các lực lượng quản lý thị trường tổchức tốt công tác địa bàn, công tác điều tra cơ bản, xây dựng mạng lưới bí mật vàđược sự đồng tình ủng hộ của quần chúng nhân dân Năm 2010, Lực lượng Quản

lý thị trường đã phối hợp với Công an Hà Nội phát hiện, thu giữ số hàng giả gồm356,5 kg thuốc tân dược giả, 50 kg thuốc bắc, 1.120 kg mật ong, 556 lít nướcmắm, 327,8 kg mỳ chính Ajinomoto, 3.845 chai rượu nội, 1.072 chai rượu ngoại,2.570 chai nước khoáng và một số hàng hoá và giấy tờ làm giả khác Đây chỉ lànhững con số rất nhỏ mà Quản lý thị trường và Công an kinh tế phát hiện ra

Trên thực tế hàng giả vẫn bày bán tràn lan trên thị trường chưa bị phát hiện, tịchthu và xử lý.

1.2.3 Thực trạng buốn lậu và quản lý chống buộn lậu của Việt Nam trong bối cảnh phối hợp với các nước khu vực Đông Nam Á

Buôn lậu là một dạng điển hình của tội phạm kinh tế, xuất hiện cùng với sự

ra đời của chế độ quản lý ngoại thương và thuế quan ở các quốc gia Tổng quanlịch sử của hành vi buôn lậu cho thấy, nguyên nhân hình thành tội phạm buôn lậutập trung ở hai phương diện chủ yếu: một là, sự chênh lệch về giá cả hàng hóagiữa các khu vực và quốc gia; hai là, các quốc gia và vùng lãnh thổ luôn thựchiện và áp dụng những chính sách quản lý hoạt động ngoại thương, xuất nhậpkhẩu hàng hóa Ngày 11/01/2007, Việt Nam đã chính thức trở thành thành viêncủa WTO Cùng năm đó, các nhà lãnh đạo ASEAN đã quyết định đẩy nhanh sựhòa nhập toàn diện các nền kinh tế Đông Nam Á vào nền kinh tế toàn cầu bằngcách thúc đẩy quá trình thành lập Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) vào cuối

2015 Đối với Việt Nam, sau khi gia nhập AEC, chúng ta sẽ gỡ bỏ hàng rào thuếquan theo lộ trình đối với các nước trong khu vực, đồng thời thực hiện chính sáchquản lí ngoại thương theo những quy tắc chung của AEC Theo lộ trình đó, nềnkinh tế Việt Nam sẽ ngày càng gia nhập sâu hơn vào môi trường kinh tế khu vực

và kinh tế thế giới, sự chênh lệch giá cả hàng hóa giữa thị trường trong nước vàthị trường các quốc gia khác trong khu vực sẽ ngày càng thu hẹp, những thay đổicăn bản trong chính sách quản lý xuất, nhập khẩu là tất yếu

Tất cả những vấn đề trên có tác động, ảnh hưởng mạnh mẽ đến tình hình tộiphạm buôn lậu ở nước ta Qua nghiên cứu thể chế của AEC kết hợp với các quyđịnh hiện hành trong quản lý ngoại thương Việt Nam, người viết cho rằng, saukhi gia nhập Cộng đồng kinh tế ASEAN, tình hình tội phạm buôn lậu ở ViệtNam có những biến đổi với xu thế chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, tội phạm buôn lậu với tư cách là một hiện tượng kinh tế - xã

hội tiêu cực sẽ có xu hướng giảm thiểu giữa các nước ASEAN, tuy nhiên vẫntồn tại lâu dài

Trước thềm AEC, xuất khẩu của Việt Nam sang ASEAN sẽ tiếp tục tăngtrưởng, nhờ được hưởng ưu đãi thuế quan với tổng số trên 99% dòng thuế củaASEAN-6 là 0% theo Hiệp định ATIGA Sau năm 2015, ASEAN sẽ tiếp tục thựchiện các biện pháp để hướng đến một nền kinh tế chung tốt nhất về mặt pháp lý,

thể chế; các doanh nghiệp có thể bán hàng trong Cộng đồng ASEAN gần như bánhàng trong nước Theo lộ trình, chậm nhất tới năm 2018, Việt Nam phải xóa bỏcác biện pháp hạn ngạch, thuế quan đối với đường, muối, trứng gia cầm và thuốc

lá, tiến tới thuế suất lưu thông hàng hóa giữa các nước trong khu vực sẽ được cắtgiảm dần về 0% Đây là một trong những thuận lợi đối với việc lưu chuyển hànghóa của các doanh nghiệp, đưa nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng vào khuvực Việc dỡ bỏ hàng rào thuế quan và áp dụng thể chế quản lý ngoại thươngthống nhất, thông thoáng có tác động tích cực là giảm thiểu tội phạm buôn lậu giữacác nước ASEAN, đây là xu thế tổng thể của tội phạm buôn lậu trong khu vực.Tuy nhiên, tội phạm buôn lậu không vì thế mà tiêu vong Mặc dù giảm thiểu vàtiến tới gỡ bỏ hàng rào thuế quan, nhưng trên thực tế trong khi các nước ASEAN-6

đã hoàn thành mục tiêu xóa bỏ thuế quan đối với 99,65% số dòng thuế, thìASEAN-4 (gồm Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam) mới chỉ đưa 98,86% sốdòng thuế về mức 0-5% trong khu vực thương mại tự do ASEAN Với mức thuếsuất nhập khẩu cao hơn khối ASEAN-6 đến 5% cho đến 2018, cộng thêm một sốloại thuế khác, thì lợi ích phi pháp do trốn tránh các loại thuế từ hành vi buôn lậuvẫn là cái “lợi” mà các đối tượng phạm tội có thể mưu cầu Mặt khác, Việt Namgia nhập AEC diễn ra trong một quá trình với tư cách là thành viên ASEAN-4 Vớiđiều kiện cụ thể của nền kinh tế, Việt Nam sẽ áp dụng một số biện pháp theo quyđịnh bằng các biện pháp như siết chặt các yêu cầu về vệ sinh dịch tễ và rào cản kỹthuật Do vậy, giữa thị trường trong nước và thị trường khu vực vẫn tồn tại khoảngcách, mà trên cơ sở đó tội phạm buôn lậu có thể lợi dụng để vụ lợi trong thực hiệnhành vi phạm tội

Thứ hai, các đối tượng buôn lậu sẽ có xu hướng chuyển từ chỗ tập trung

vào các mặt hàng lậu thông thường như sản phẩm công nghệ, hàng tiêu dùngsang buôn lậu các mặt hàng cấm, hàng nằm trong danh mục bảo hộ, danh mụcloại trừ hoàn toàn của Việt Nam

Để bảo vệ an ninh quốc gia, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng, và các giátrị văn hóa, lịch sử và khảo cổ, ASEAN cho phép các nước thành viên không

phải thực hiện tự do hóa thương mại (cắt giảm thuế quan và loại bỏ các biện pháp phi quan thuế) đối với một số mặt hàng Theo thông lệ từ trước tới nay, các

nước ASEAN thường xác định một số mặt hàng có nguy cơ đe dọa đến các lĩnhvực nêu trên thành Danh mục loại trừ hoàn toàn của nước mình, nghĩa là loại trừhoàn toàn khỏi việc tự do hóa thương mại

Gia nhập cộng đồng kinh tế ASEAN, bên cạnh việc cắt giảm hàng rào thuếquan, các chính sách kiểm soát hải quan, kiểm soát biên giới cũng sẽ được thểchế hóa theo hướng thông thoáng, thuận lợi và tạo điều kiện cho các doanhnghiệp Điều đó dẫn đến lợi nhuận thu được qua hoạt động buôn lậu những mặthàng chịu sự ảnh lớn của chính sách thuế quan sẽ giảm thiểu Trong khi đó cácmặt hàng cấm, mặt hàng trong danh mục bảo hộ và danh mục loại trừ hoàn toàncủa Việt Nam, ví dụ như rượu mạnh, thuốc lá và nguyên liệu thuốc lá, ô tô, lốp

cũ và lốp đắp lại, xăng dầu các loại sẽ không, hoặc ít chịu sự ảnh hưởng củachính sách thuế khi gia nhập AEC Như vậy, trong điều kiện lợi nhuận từ các loạihàng hóa thông thường có xu hướng giảm thiểu, các đối tượng buôn lậu sẽ có sựđiều chỉnh hoạt động, chuyển hướng tập trung sang các loại hàng cấm, hàng hóađược bảo hộ và hàng hóa loại trừ không thực hiện tự do hóa thương mại như đãnêu ở trên Điều đó dẫn đến hiện tượng buôn lậu những mặt hàng cấm, hàng hóahạn chế, kinh doanh có điều kiện sẽ không giảm mà ngược lại sẽ có xu hướng giatăng, diễn biến phức tạp

Thứ ba, chủ thể thực hiện tội phạm buôn lậu có xu hướng phát triển đa

dạng và phức tạp về thành phần; thậm chí một số doanh nghiệp sản xuất, kinhdoanh vừa và nhỏ trong lĩnh vực xuất, nhập khẩu cũng có thể tham gia hoạtđộng buôn lậu

Gia nhập AEC, các doanh nghiệp và doanh nhân có nhiều điều kiện thuậnlợi hơn trong kinh doanh và tiến hành các hoạt động xuất, nhập khẩu Các hoạtđộng kiểm soát biên giới thông thoáng, cơ chế kiểm tra giám sát Hải quan tinhgiản hóa, quyền tự chủ được thể hiện nhiều hơn trong hoạt động của doanhnghiệp Bên cạnh những mặt tích cực, đây cũng chính là những điều kiện thuậnlợi để các đối tượng phạm tội thực hiện hành vi buôn lậu Hơn nữa, việc gia nhậpAEC, bên cạnh những thuận lợi và thời cơ đối với các doanh nghiệp còn xuấthiện những thách thức và nguy cơ như: nguy cơ thất bại trong cạnh tranh, nguy

cơ mất lao động có trình độ cao, nguy cơ mất thị trường… Đặc biệt, một sốdoanh nghiệp với trình độ quản lý lạc hậu, yếu kém trong vận dụng khoa học,công nghệ, không đầu tư đổi mới sản xuất sẽ dẫn đến nguy cơ thất bại, phá sản.Trước áp lực đó, một bộ phận doanh nghiệp sẽ đi vào con đường phạm tội, thựchiện các hoạt động buôn lậu để tồn tại

Ngoài ra, trong điều kiện gia nhập sâu rộng vào cộng đồng kinh tế khu vực

và thế giới, cùng với sự mở cửa của thị trường đối ngoại, một số lượng lớn các

doanh nhân, người nước ngoài thực hiện các hoạt động kinh doanh sẽ đến hoạtđộng ở Việt Nam Bên cạnh đại đa số các doanh nhân, công ty tiến hành hoạtđộng kinh doanh, đầu tư hợp pháp, thì khả năng và cơ hội thực hiện hoạt độngbuôn lậu của một bộ phận thiểu số các đối tượng là người nước ngoài sẽ gia tănghơn so với trước đây đòi hỏi sự chú ý trong công tác quản lý của các cơ quanchức năng.

Thứ tư, phương thức, thủ đoạn hoạt động buôn lậu của các đối tượng sẽ

ngày càng có xu hướng tinh vi, bí mật cao, phát triển theo hướng trí tuệ hóa,

kĩ thuật hóa

Áp dụng các quy định theo thông lệ quốc tế, cách tính thuế xuất nhập khẩuđược áp dụng theo nguyên tắc các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tự kê khai, tựxác định trị giá tính thuế và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác,trung thực của các nội dung kê khai và kết quả xác định trị giá tính thuế củamình Với cơ chế tự kê khai, tự tính, tự nộp thuế, thì tình trạng “điều chỉnh” trịgiá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu về mức thấp nhất có thể trên giấy tờ đểtrốn, giảm số thuế phải nộp sẽ vẫn tồn tại và ngày càng tinh vi như: giả mạo vềxuất xứ hàng hóa trong và ngoài ASEAN; khai giá thấp so với giá thực tế, khaisai tên hàng, sai kích thước của mặt hàng thực nhập, gian lận trong hàng khuyếnmại, lợi dụng việc được trừ các khoản được trừ, chia nhỏ linh kiện, phụ tùng củasản phẩm nguyên chiếc để gian lận giá…

Đặc biệt trong điều kiện thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, cùng vớiviệc thực hiện thủ tục hải quan điện tử chiếm trên 98% tổng số kinh ngạch xuất,nhập khẩu toàn quốc, các đối tượng buôn lậu sẽ lợi dụng công nghệ, kĩ thuật vàmạng internet để thực hiện hành vi phạm tội Tính an toàn, bảo mật của hệ thốngthông tin trong khai báo hải quan có thể bị lợi dụng, hoặc xâm phạm để thực hiệnhành vi buôn lậu Bên cạnh đó, các sản phẩm trí tuệ như phần mềm máy tính,ứng dụng, trò chơi trên điện thoại… và các sản phẩm trực tuyến có giá trị caokhác có thể sẽ được buôn bán công khai hay bán công khai qua mạng internet màkhông chịu sự quản lý thích hợp, từ đó các đối tượng đạt được mục đích buônlậu Đây là những dạng thức mới của tội phạm buôn lậu, kết hợp với các tộiphạm sử dụng công nghệ cao, mang đặc trưng của tội phạm kinh tế trong lĩnhvực thương mại điện tử Với thủ đoạn của tội phạm mang tính trí tuệ hóa, kĩ thuậthóa, công tác đấu tranh sẽ gặp nhiều khó khăn hơn

Tóm lại, gia nhập Cộng đồng kinh tế ASEAN năm 2015, hoạt động buônlậu và công tác đấu tranh chống buôn lậu ở Việt Nam sẽ vẫn rất khó khăn vàphức tạp Do vậy, nghiên cứu và phân tích tình hình buôn lậu sau khi Việt Namgia nhập AEC, có ý nghĩa hết sức quan trọng trong công tác quản lý chống buônlậu trong cả nước cũng như ở mỗi địa phương.

1.2.4 Thực trạng buốn lậu một số nước trên thế giới

a) Braxin

Theo đánh giá của liên hiệp mậu dịch toàn quốc Braxin thì số hàng ngoại đổvào thị trường nước này trong năm 1997 thông qua các con đường phi pháp khácnhau đã dạt tới 15 tỉ USD, khiến cho việc thu thuế của Braxin thiệt 4 tỉ USD Còntheo con số thống kê gần đây mới được công bố bởi cơ quan chức năng, hiện naytrong số 3.500.000 chiếc máy điện thoại di động đang được sử dụng ở Braxin thì

có 60% là hàng nhập khẩu phi pháp và trong số máy camera hiện tiêu thụ trên thịtrường có tới 2/3 là sản phẩm buôn lậu

Theo đánh giá của Chính phủ Braxin kim ngạch buôn lậu vàng và đá quýhàng năm ở nước này vào khoảng 500 triệu USD, buôn lậu động vật hoang dãhàng năm vào khoảng 1,5 tỉ USD với khoảng 12 triệu động vật hoang dã đembán trong đó có 30% được buôn lậu ra thị trường nước ngoài (nguồn Tạ VănĐức 2015)

b) Nga

Tình hình buôn lậu ở Nga diễn ra rất nghiêm trọng Số vụ buôn lậu năm sauthường tăng cao hơn so với năm trước Ví dụ: năm 1994 có 43.442 vụ, năm1995: 83.833 vụ, năm 1996: 160.690 vụ, năm 1997 có 234.442 vụ 6 tháng đầunăm 1998 tăng 11% so với cùng kỳ năm 1997 (nguồn Tạ Văn Đức 2015)

Mặt hàng nhập lậu chủ yếu vào thị trường Nga là ô tô du lịch, thuốc lá, thựcphẩm, thời trang, giầy dép, Mặt hàng xuất khẩu trái phép ra thị trường nước ngoài

là dầu thô, dầu thành phẩm, gỗ, gang, thép và ngoại tệ (nguồn Tạ Văn Đức 2015)

c) Pháp

Theo thống kê của Bộ kinh tế - tài chính Pháp cho biết trong năm 1997 hảiquan Pháp đã phá được 110.000 vụ buôn lậu, thiệt hại tài chính lên tới 920 triệufrăng trong đó có 39.000 vụ liên quan tới mậu dịch XNK và số tiền trốn thuế là

716 triệu frăng (nguồn Tạ Văn Đức 2015).

1.2.5 Thực trạng và Kinh nghiệm của một số tỉnh thành trong nước

a Tỉnh Lạng Sơn

Lạng Sơn là một tỉnh miền núi ở biên giới Đông Bắc của Tổ quốc, có vị tríchiến lược rất quan trọng về kinh tế, xã hội và an ninh quốc phòng Với 253 kmđường biên giới tiếp giáp với khu tự trị dân tộc Choang, tỉnh Quảng Tây, TrungQuốc, lại nằm trên giao điểm của 4 quốc lộ là 1A, 1B, 4A, 4B, ngoài ra còn cótuyến đường sắt liên vận quốc tế, với 2 cửa khẩu quốc tế, 2 cửa khẩu quốc gia, 7cặp chợ đường biên… nên Lạng Sơn đã trở thành cửa ngõ quan trọng để giaothương buôn bán với Trung Quốc Tuy nhiên, bên cạnh đó, Lạng Sơn cũng đượcxác định là địa bàn phức tạp về buôn lậu tại tuyến biên giới phía Bắc Cùng vớiQuảng Ninh, Lạng Sơn là một trong hai địa bàn trọng điểm về buôn lậu hàng hóa

do Trung Quốc sản xuất Theo số liệu tổng hợp của Ban Chỉ đạo 389 tỉnh LạngSơn (Ban Chỉ đạo phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả), từđầu năm đến hết tháng 11 năm 2014, các lực lượng chống buôn lậu của tỉnh đãbắt, xử lý hơn 2.340 vụ buôn lậu, gian lận thương mại, trị giá hơn 22,4 tỷ đồng

Sự phức tạp trong hoạt động buôn lậu ở Lạng Sơn trước hết thể hiện rất rõ ởđối tượng buôn lậu Đối tượng buôn lậu rất đa dạng, đủ mọi lứa tuổi, thành phần

xã hội nhưng nổi cộm là nhóm đối tượng buôn lậu “chuyên nghiệp” ở Lạng Sơncâu kết với các chủ đầu nậu tại Hà Nội, Bắc Giang, Bắc Ninh tạo thành cácđường dây, ổ nhóm hoạt động buôn lậu, buôn bán hàng cấm Nhóm đối tượngnày sử dụng tối đa những cư dân là người dân tộc thiểu số sinh sống ở khu vựchai bên cánh gà các cửa khẩu, dọc tuyến biên giới để làm “chim lợn”, cửu vạn,vận chuyển hàng cấm, hàng lậu Đây cũng chính là những đối tượng rất manhđộng, luôn sẵn sàng chống đối quyết liệt, cướp lại hàng lậu khi bị các cơ quanchức năng phát hiện, thu giữ Hoạt động tinh vi, kín đáo hơn là nhóm đối tượngtrong cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp lợi dụng nhiệm vụ quyền hạn, thông quacác hoạt động đầu tư, liên doanh liên kết, hoạt động xuất nhập khẩu, các hìnhthức tạm nhập - tái xuất, chuyển khẩu, quá cảnh để buôn lậu Ngoài ra, cònphải kể đến những đối tượng thuộc đủ mọi thành phần xã hội khác nhau, cư trútrên địa bàn tham gia chứa chấp, vận chuyển, tiêu thụ hàng lậu, hàng cấm; chủ vàngười điều khiển phương tiện giao thông trên các tuyến đường bộ, đường sắttham gia buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, hàng nhập lậu trốn thuế

Bên cạnh việc nhập lậu rất nhiều chủng loại hàng hóa do Trung Quốc sảnxuất thì các đối tượng cũng xuất lậu một số loại mặt hàng như: lâm sản, thớt

nghiến, động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảovệ Có thể thấy, mặt hàng lậu ở Lạng Sơn rất đa dạng, mỗi nhóm mặt hànglậu (như thuốc tân dược, băng đĩa, hóa chất, gia súc, gia cầm, lâm sản ) lại donhững cơ quan khác nhau có trách nhiệm quản lý Điều này đã gây ra nhữngkhó khăn rất lớn cho công tác phối kết hợp trong đấu tranh chống buôn lậutrên địa bàn Lạng Sơn.

Cùng với Quảng Ninh, Lạng Sơn được xác định là một trong hai địa bàntrọng điểm trung chuyển hàng do Trung Quốc sản xuất nhập lậu vào nước ta.Trên địa bàn Lạng Sơn có thể xác định các tuyến vận chuyển hàng lậu chủ yếusau: Tuyến Lạng Sơn - Hà Nội, bao gồm tuyến đường bộ (quốc lộ 1A cũ và 1Amới), tuyến đường sắt; Tuyến Lạng Sơn - Thái Nguyên: theo quốc lộ 1B từ ĐồngĐăng - Bình Gia - Bắc Sơn - Đình Cả - Thái Nguyên; Tuyến cửa khẩu Tân Thanh

- Đồng Đăng - thành phố Lạng Sơn: đây là tuyến vận chuyển hàng lậu chính từkhu vực biên giới vào địa bàn Lạng Sơn; Tuyến cửa khẩu Chi Ma - Lộc Bình -thành phố Lạng Sơn hoặc thị trấn Cao Lộc (theo quốc lộ 4B); Tuyến Đồng Đăng

- Na Sầm - đường 279 đi Khánh Khê - Song Giáp - thành phố Lạng Sơn; Ngoài

ra còn có tuyến bưu điện: từ thị trấn Đồng Đăng, thị trấn Cao Lộc hoặc từ thànhphố Lạng Sơn đi các tỉnh trong nội địa

Tuyến vận chuyển hàng lậu luôn gắn với các địa bàn trọng điểm Tại LạngSơn, đối tượng buôn lậu tập trung hoạt động chủ yếu ở các đầu mối tập kết hànglậu như khu vực hai bên cánh gà các cửa khẩu Hữu Nghị, Tân Thanh, Cốc Nam,Chi Ma, Pò Mã, Bình Nghi hoặc tập trung hoạt động tại các địa bàn trọng điểmnhư thị trấn Đồng Đăng, thị trấn Cao Lộc, thành phố Lạng Sơn, các huyện VănLãng, Lộc Bình, Cao Lộc Trong đó, các khu vực diễn ra tình trạng buôn lậunóng nhất là tại khu vực Gốc Bưởi, Hang Dơi (xã Tân Mỹ, huyện Văn Lãng),khu vực mốc 05, 06, Thác Nước, Bãi Gianh (thị trấn Đồng Đăng, Cao Lộc), khuvực quanh cửa khẩu Cốc Nam Tại một số khu vực khác như đường Đồi Cao(Tân Thanh), đường 474, đường 386, khu vực Thác Ném tình trạng buôn lậucũng diễn biến vô cùng phức tạp

- Lợi dụng sự lỏng lẻo trong hoạt động kiểm soát các phương tiện giao thông để vận chuyển hàng lậu Các đối tượng buôn lậu thường sử dụng các xe

ôtô mang biển kiểm soát của các cơ quan Nhà nước, lực lượng vũ trang, xe taxi,

xe du lịch, các loại xe con tháo ghế ngồi phía sau, sử dụng nhiều biển kiểm soátgiả, chạy với tốc độ cao để vận chuyển hàng cấm, hàng lậu Nếu là mặt hàng có

giá trị cao luôn có 1,2 xe ôtô không chở hàng, đi cùng để thăm dò đường, sẵnsàng chèn ép, cản xe của các lực lượng truy đuổi Bọn chúng cũng sử dụng bến

xe khách, xe khách làm nơi tập kết, vận chuyển hàng lậu Hàng lậu được gửi theomỗi xe chở khách một lượng hàng có trị giá trên dưới mười triệu đồng (riêngtuyến Lạng Sơn - Hà Nội đã có trên 250 đầu xe) Hoặc chúng thông đồng vớinhân viên bưu điện, lái xe bưu điện, trưởng ga, trưởng tàu, nhân viên toa xe, láitàu để vận chuyển hàng lậu Thậm chí bọn chúng còn sử dụng xe goòng tự tạo

để vận chuyển hàng lậu trên tuyến đường sắt

b Tỉnh Cao Bằng

Cao Bằng có hơn 300 km đường biên giới thuận lợi cho giao thương, xuấtnhập khẩu hàng hóa, nhưng đây cũng là điều kiện tốt cho các hoạt động buônlậu Tuy nhiên, với sự nỗ lực, các lực lượng chức năng tỉnh Cao Bằng luôn kiềmchế tốt tình trạng buôn lậu, giữ ổn định thị trường (Quang Văn, 2018)

Thông tin từ Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Cao Bằng, qua đấu tranh của các lựclượng cho thấy, hàng hóa vi phạm chủ yếu là các mặt hàng tạp hóa, tiêu dùngphục vụ nhu cầu của cư dân địa phương như: quả tươi, gia cầm và sản phẩm giacầm, xúc xích, máy nông cụ, quần áo, giày dép, phân đạm Một số mặt hàngxuất lậu chủ yếu là hàng nông sản như: ngô, thóc tẻ, gạo vẫn diễn ra nhỏ lẻ tạicác khu vực lân cận biên giới Hoạt động của các đối tượng buôn lậu ngày càngtinh vi, phức tạp hơn, sử dụng các phương tiện kỹ thuật để theo dõi hoạt động củalực lượng chức năng, dùng nhiều loại phương tiện khác nhau để vận chuyển hànghóa vào nội địa Quá trình tập kết, bốc xếp vận chuyển thường bố trí người cảnhgiới, giám sát báo tin, cản trở khi bị lực lượng chức năng kiểm tra, bắt giữ Đặcbiệt, dịp cuối năm, hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng cấm chủ yếu

là pháo nổ diễn ra khá phức tạp (Quang Văn, 2018)

1.2.6 Bài học về quản lý chống buôn lậu rút ra cho tỉnh Bắc Giang (Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Giang)

Để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống buôn lậu trên địa bàn bàihọc được rút từ kinh nghiệm của cả nước, của các địa phương khác cho cho Chicục quản lý thị trường tỉnh Bắc Giang đó là:

Một là, đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, giáo dục cho quần chúng

nhân dân, đặc biệt cư dân ở khu vực các xã biên giới, các địa bàn giáp danh địagiới hành chính với các tỉnh khác về trách nhiệm của công dân trong đấu tranhchống buôn lậu Phát động phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, tuyêntruyền vận động để nhân dân phát hiện, cung cấp các thông tin về buôn lậu.Khuyến khích, động viên và khen thưởng kịp thời những quần chúng tích cựctham gia vào công tác đấu tranh chống buôn lậu Mặt khác, lực lượng Công ancần tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các phường, xã, thị trấn tổ chức cho nhândân ký và thực hiện tốt cam kết không xuất nhập cảnh trái phép, không tham gia,tiếp tay cho buôn lậu và cũng không tham gia chứa chấp, vận chuyển hàng lậu

Hai là, cần tăng cường hơn nữa về lực lượng, phương tiện và kinh phí cho

các lực lượng có chức năng chống buôn lậu trên địa bàn tỉnh như Hải quan, Công

an, Bộ đội Biên phòng, Quản lý thị trường, Thuế Có cơ chế trích một phần tiềnthu được từ công tác chống buôn lậu để mua sắm trang thiết bị phục vụ công tácchống buôn lậu như máy soi hàng, bộ đàm, xe ô tô, xe máy cơ động trên địa hìnhphức tạp, lều bạt, chó nghiệp vụ… Nhanh chóng khắc phục tình trạng lực lượngchống buôn lậu mỏng về lực lượng, quá thiếu và lạc hậu về phương tiện giaothông, thông tin liên lạc, vũ khí công cụ hỗ trợ như hiện nay

Ba là, xây dựng và tổ chức thực hiện tốt cơ chế phối hợp giữa Công an

tỉnh với các lực lượng Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Quản lý thị trường, Thuếcủa tỉnh trong đấu tranh chống buôn lậu Trong đó cần phân định rõ về chứcnăng, nhiệm vụ, phạm vi địa bàn, biện pháp công tác theo thẩm quyền củatừng lực lượng, không để xảy ra tình trạng lấn sân hoặc bỏ trống địa bàn.Đồng thời quy định rõ cơ chế phối hợp nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp,nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống buôn lậu Quan trọng hơn, côngtác đấu tranh chống buôn lậu phải nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung,thống nhất và quyết liệt hơn nữa của Tỉnh ủy, UBND tỉnh mà trực tiếp là BanChỉ đạo 389 của tỉnh

Bốn là, nhanh chóng ban hành và hoàn thiện quy chế hoạt động của Ban

Chỉ đạo 389 của tỉnh, quy chế phối hợp các lực lượng tham gia công tác chốngbuôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả và đặc biệt là quy chế hoạt động củatrạm kiểm soát liên ngành, trong đó cần quy định rõ ràng, cụ thể về tổ chức, biênchế, chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của các lực lượng tham gia, có cơ chếchặt chẽ để bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ huy và phát huy tốt vai trò, trách nhiệm củatừng thành viên, từng lực lượng Hoàn thiện quy trình kiểm tra, xử lý và phươngpháp kiểm tra, kiểm soát nhằm nâng cao hiệu quả công tác Có biện pháp khắcphục ngay tình trạng lạm quyền, sách nhiễu trong quá trình kiểm tra, kiểm soátgây dư luận xấu trong nhân dân Đồng thời cần có sự phối hợp chung, thống nhấttrong toàn tỉnh giữa các lực lượng chức năng với nhau trong công tác đấu tranhchống buôn lậu trên phạm vi toàn tỉnh

Năm là, Chi cục quản lý thị trường tỉnh cần chú trọng, nâng cao hiệu quả

công tác nghiệp vụ cơ bản, tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năngtrong nắm tình hình, phòng ngừa và đấu tranh với những đường dây, ổ nhóm,đối tượng buôn lậu lớn Thời gian qua, vì tập trung đấu tranh với đối tượng đaivác, vận chuyển hàng lậu thuê nên hiệu quả thấp, phần lớn các vụ việc mớidừng lại ở mức độ bắt giữ hàng lậu, xử lý hành chính, ít vụ được xử lý hình sựnên chưa có tác dụng răn đe, phòng ngừa cao Thời gian tới, để làm thay đổitình hình, cần tập trung lực lượng, phương tiện, triển khai đồng bộ các biệnpháp nghiệp vụ, đặc biệt là xác lập và tổ chức đấu tranh chuyên án nhằm pháthiện, bắt giữ, điều tra xử lý các ổ nhóm, đường dây buôn lậu lớn, hoạt độngliên tỉnh, xuyên quốc gia Đồng thời cần tổ chức quản lý tốt các địa bàn, cáctuyến trọng điểm, các đối tượng buôn lậu nổi cộm cũng như nâng cao hiệu quảcông tác quản lý, kiểm soát phương tiện giao thông

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU2.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

2.1.1 Khái quát về tỉnh Bắc Giang

2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên

Hình 2.1 Bản đồ địa lý tỉnh Bắc Giang

Nguồn: http://bacgiang.gov.vn

a) Vị trí địa lý

Bắc Giang là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam Về quy hoạch kinh

tế trước đây Bắc Giang nằm trong vùng trung du và miền núi phía Bắc, từ năm

2012 là tỉnh nằm trong quy hoạch vùng Thủ đô Hà Nội

Vị trí địa lý tỉnh Bắc Giang nằm ở tọa độ từ 21 độ 07 phút đến 21 độ 37phút vĩ độ bắc; từ 105 độ 53 phút đến 107 độ 02 phút kinh độ Đông; Bắc Giang

là tỉnh miền núi, nằm cách thủ đô Hà Nội 50 km về phía Bắc, cách cửa khẩu quốc

tế Hữu Nghị (Lạng Sơn) 110 km về phía Nam, cách cảng Hải Phòng hơn 100 km

về phía Đông Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh Lạng Sơn, phía Tây và Tây Bắcgiáp thành phố Hà Nội, Thái Nguyên, phía Nam và Đông Nam giáp tỉnh BắcNinh, Hải Dương và Quảng Ninh Bắc Giang hiện có 09 huyện và 01 thành phố,trong đó có 06 huyện miền núi và 01 huyện vùng cao (Sơn Động); 230 xã,

phường, thị trấn (204 xã, 10 phường và 16 thị trấn)

b) Địa hình, địa chất, khí hậu, thuỷ văn

Địa hình Bắc Giang gồm 02 tiểu vùng miền núi và trung du có đồng bằngxen kẽ, tạo ra nhiều cảnh đẹp và đa dạng sinh học Do chủ yếu là trung du vàmiền núi nên địa chất của tỉnh được đánh giá tương đối tốt, phù hợp với việc xâydựng các khu công nghiệp lớn

Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ bình quân hàng nămkhoảng 23 – 240C, nhiệt độ thấp nhất: 40C, nhiệt độ cao nhất 390C Độ ẩm khôngkhí trung bình 83% Lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 1.650 mm BắcGiang ít bị ảnh hưởng của thiên tai (bão tố, động đất) Với địa hình dốc ở miềnnúi và dốc nhẹ ở vùng trung du, Bắc Giang có ít vùng bị ngập nước, thuỷ vănđược đánh giá tương đối tốt cho phát triển cả công nghiệp và nông nghiệp

c) Tài nguyên đất đai

Diện tích tự nhiên của tỉnh là: 3.827,38 km2, trong đó có 127,2 ngàn ha đấtnông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản; 136,1 ngàn ha đất lâm nghiệp; 119,6 ngàn hađất ở, đất chuyên dùng và đồi núi trọc Đây là thế mạnh của tỉnh trong việc thu hútđầu tư các khu công nghiệp lớn, xây dựng các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hoá

và nuôi trồng thuỷ sản Quỹ đất dành cho phát triển công nghiệp và đô thị nằm liền

kề với các trục giao thông quan trọng, thuận tiện cho việc thông thương và đi lại Dođịa hình đa dạng phong phú, Bắc Giang có nhiều tiềm năng phát triển các khu dulịch sinh thái như: hồ Cấm Sơn; hồ Khuôn Thần; Khu bảo tồn Tây Yên Tử; Suối

Mỡ Ngoài ra có thể xây dựng các sân Golf, khu nghỉ dưỡng

d) Tài nguyên nước

Trên lãnh thổ Bắc Giang có 03 con sông lớn chảy qua, với tổng chiều dài là

354 km, có nước quanh năm Ngoài ra, còn có hệ thống ao, hồ, đầm, mạch nước

ngầm, đặc biệt có Hồ Cấm Sơn diện tích mặt nước 29 ngàn ha, dung tích hữu ích227,5 triệu m3, lớn thứ tư toàn quốc Lượng nước mặt, nước mưa, nước ngầm đủkhả năng cung cấp nước cho các ngành kinh tế và sinh hoạt.

e) Tài nguyên rừng

Rừng của tỉnh Bắc Giang có hệ động, thực vật phong phú, nhiều nguồn genquý; có vị trí quan trọng, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, môi trường sinh thái

và đời sống nhân dân Trữ lượng gỗ khoảng 3,5 triệu m3 và 500 triệu cây tre, nứa

2.1.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội

a Nguồn nhân lực

Hiện Bắc Giang có dân số hơn 1,56 triệu người, có trên 20 tộc người, trongđó: Người kinh chiếm đa số (88%), còn lại các tộc người thiểu số khác chiếm12%, gồm: Nùng (4,96%), Tày (2,57%), Sán dìu (1,77%), Hoa (1,2%), Sán cháy(1,67%) Dân số trong độ tuổi lao động có 1,02 triệu người, chiếm 70,7%, đây

là tiềm năng và lợi thế cùa tỉnh Cơ cấu nhân lực theo trình độ chuyên môn kỹthuật chuyển dịch theo hướng tích cực phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội,

tỷ trọng người lao động chưa qua đào tạo trong thành phần lao động tham gia cácngành kinh tế quốc dân giảm dần, người lao động qua đào tạo các trình độ và đặcbiệt là người lao động có trình độ từ đại học trở lên tăng cao với tốc độ tương đốinhanh Tỷ lệ người lao động chưa qua đào tạo giảm dần từ 85% năm 2000 xuốngcòn 76% năm 2005 và còn 67% năm 2010; tỷ lệ người lao động có trình độ caođẳng tăng từ 0,94% năm 2000 lên 1,4% năm 2005 và 1,73% năm 2010; trình độđại học và trên đại học tăng từ 1,81% năm 2000, tăng lên 2,39% năm 2005 và2,87% năm 2010 Trình độ học vấn của nguồn nhân lực ngày càng được nânglên, số người không biết chữ trong độ tuổi lao động tham gia vào lực lượng laođộng trong ngành kinh tế giảm dần từ 41.145 người năm 2005 xuống còn 29.997người năm 2010, những người này chủ yếu là làm việc ở khu vực nông thôn, sốngười có trình độ học vấn tốt nghiệp THPT tăng từ 192.787 người năm 2005, lên241.058 người năm 2010

Bắc Giang được đánh giá là địa phương có hoạt động giáo dục phát triểnvào loại khá trong cả nước Hàng năm, Bắc Giang có số học sinh thi đỗ vào cáctrường cao đẳng, đại học khá cao, đạt tỷ lệ đỗ từ 35 - 45% số học sinh dự thi,năm 2010 có khoảng 1,2 vạn em Đến nay toàn tỉnh có 04 trường cao đẳng, 07trường trung cấp, 82 cơ sở đào tạo nghề; định hướng đến 2020 sẽ nâng cấp

Trường Cao đẳng Ngô Gia Tự, Trường Cao đẳng Nông lâm thành 2 trường đạihọc; Thành lập Trường Cao đẳng Công nghệ Việt - Hàn và định hướng nâng cấpthành Trường đại học Công nghệ - kỹ thuật, nâng cấp Trường Trung học y tế,Trường Trung học Kinh tế- Kỹ thuật và Trung cấp Văn hoá, Thể thao và Du lịchthành các trường cao đẳng; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 60% vào năm 2020.

b) Truyền thống văn hoá

Nằm trong vùng Kinh Bắc giàu truyền thống văn hoá, Bắc Giang được đánhgiá là địa danh có nhiều di sản văn hoá vật thể và phi vật thể Hai di sản hát Quan họ

và Ca trù trên địa bàn đã được UNESCO công nhận là di sản văn hoá Thế giới Có

341 điểm di tích văn hoá được xếp hạng như: khu di tích lịch sử Hoàng Hoa Thám,chùa Đức La, chùa Bổ Đà, khu di tích Đình chùa Tiên Lục và cây Dã Hương ngànnăm tuổi, v.v những điểm này rất hấp dẫn khách tham quan và nghiên cứu Hàngnăm có hàng trăm lễ hội dân gian diễn ra trên địa bàn, mang đậm bản sắc văn hoádân tộc Con người Bắc Giang hiền hậu, mến khách, trọng nghĩa tình, luôn khátkhao phát triển Văn hóa Bắc Giang có các điểm đặc trưng sau:

- Tính chất đan xen đa văn hóa Đan xen không phải hòa đồng mà tất cảcùng tồn tại tạo nên sự phong phú, đa dạng của văn hóa Bắc Giang

- Tính chất tụ hội văn hóa người Việt Trong lịch sử lâu dài của đất nướcngười dân từ nhiều nơi như Thanh Hóa, Hải Dương, Thái Bình, Hải Phòng, BắcGiang đã lên đây sinh sống Họ mang theo tập tục của mình và có những biếnđổi theo người dân bản xứ trên đất Bắc Giang và ngược lại người dân Bắc Giang

ở trước đó cũng bị những tác động của cư dân mới đến

- Con người Bắc Giang vốn là những cư dân đồng cam cộng khổ, cưu mangnhau vượt qua thiên tai địch họa, khai phá rừng hoang lập làng, lập bản

- Bắc Giang là sự giao thoa giữa hai miền văn hóa Việt cổ (Bắc Ninh) vàvăn hóa Tày Nùng (Lạng Sơn) Những người dân tộc Thái, dân tộc Dao… vẫn cónét riêng trong sinh hoạt nhưng họ học tiếng Kinh, mặc quần áo người Kinh

- Văn hóa Bắc Giang là tính chất đoàn kết, sáng tạo Từ vùng rừng thiêngnước độc cộng đồng dân cư Bắc Giang sinh sống đã tạo nên những vẻ đẹp riêng

có cả về văn hóa vật thể và phi vật thể Bắc Giang có hơn 500 lễ hội lớn nhỏ

c Về hệ thống giao thông

Bắc Giang là tỉnh có hệ thống giao thông khá đa dạng với 3 loại hình:đường bộ, đường sông và đường sắt được phân bổ hợp lý

- Đường bộ

Đến năm 2010, tổng chiều dài đường bộ tỉnh Bắc Giang có 9.866,75 km,trong đó:

Bảng 2.1 Hệ thống giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

Quốc lộ có 04 tuyến chạy qua: 1A;

khu công nghiệp và đường nội đồng 6.172,156 62,55

Nguồn: cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc GiangCùng đó là hệ thống cầu cống được thiết kế đồng bộ, vĩnh cửu, đảm bảocho phương tiện có trọng tải lớn lưu thông thuận tiện Về chất lượng các tuyếnđường, cơ bản đảm bảo quy định, tiêu chuẩn chất lượng của bộ Giao thông vậntải, tỷ lệ trải mặt đường bê tông xi măng, bê tông nhựa, đá dăm nhựa chiếmkhoảng gần 50%

Đến tháng 12/2012 trên địa bàn có 18 doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanhvận tải theo tuyến cố định, cùng số lượng phương tiện vận tải lên đến 12.089 chiếcvới đủ loại hình: xe buýt, xe du lịch, taxi, xe tải, rơ-mooc, sơ mi- rơ mooc…

Trên địa bàn tỉnh hiện có 08 bến xe khách đạt tiêu chuẩn từ bến loại 3 đếnbến loại 5, trong đó bến xe khách Bắc Giang đạt tiêu chuẩn loại 3 với diện tích7.373m2, hàng ngày có khoảng 370 chuyến xe xuất bến trên 28 tuyến liên tỉnh,vận chuyển bình quân trên 3.000 hành khách/ngày, ngoài ra còn có hệ thống trạmnghỉ dọc đường, bến đỗ xe tĩnh với diện tích hàng chục nghìn m2

Với hệ thống giao thông đường bộ tương đối đồng bộ, hiện đại, lại nằm ở vịtrí địa lý thuận lợi, giao thông đường bộ của tỉnh Bắc Giang đã trở thành thếmạnh, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp trong công cuộc phát triển kinh tế-

xã hội, giữ vững an ninh, chính trị quốc phòng của địa phương

- Đường thuỷ nội địa

Trên địa bàn tỉnh Bắc Giang có 3 con sông chính chảy qua bao gồm sôngThương, sông Cầu, và sông Lục Nam, với tổng chiều dài khoảng 354km, trong

đó, 222 km do Trung ương quản lý, đảm bảo cho các phương tiện thuỷ có trọngtải từ 40 tấn đến 500 tấn qua lại được; 132km còn lại do địa phương quản lý.Năm 2012, trên toàn tỉnh, tổng số phương tiện vận tải thuỷ là 632 phươngtiện, đa số có trọng tải từ 200 tấn trở lên với tổng trọng tải trên 67.000 tấn

Hệ thống cảng, bến đường thuỷ tương đối hiện đại, đồng bộ đủ năng lựctrung chuyển, xếp dỡ hàng hoá cho tàu, thuyền có trọng tải lớn như: Cảng Á Lữ;cảng Công ty Phân đạm và Hoá chất Hà Bắc, Bến Đám, Bến Tuần,…trong đó,cảng Á Lữ với diện tích khoảng 20.000m2 , chiều dài khoảng 200m cùng 2 khohàng tổng diện tích 4.440m2 có năng lực thông qua cảng với khối lượng hàng hoákhoảng 250 nghìn tấn/năm; cảng chuyên dùng của Công ty Phân đạm và Hoá chất

Hà Bắc có năng lực thông qua cảng khoảng 70-100 nghìn tấn/năm, cùng hàng chụccảng, bến có quy mô vừa và nhỏ phục vụ nhu cầu vận chuyển nội địa đã góp phầnquan trọng vào việc đa dạng hoá các loại hình vận tải, giảm sức ép cho vận tảiđường bộ trên địa bàn toàn tỉnh

- Đường sắt

Trên địa bàn toàn tỉnh, hiện có 2 tuyến đường sắt nội địa chạy qua đó làtuyến Hà Nội - Lạng Sơn (thuộc tuyến đường sắt Bắc - Nam, thông thương sangTrung Quốc qua cửa khẩu Hữu Nghị Quan) và tuyến Lưu Xá - Kép - Quảng Ninh(thuộc tuyến Thái Nguyên - Quảng Ninh) nối các tỉnh nội địa với các cảng biển

quyền địa phương chưa được chặt chẽ, lưới điện về thôn, xã chưa đảm bảo đúngtiêu chuẩn kỹ thuật an toàn điện.

e Hệ thống bưu điện

Là một trong những ngành cơ sở hạ tầng quan trọng, bưu diện Bắc Giangtập trung đầu tư, hiện đại hoá nhanh chóng các loại hình dịch vụ, nhằm đón bắtkịp thời nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội ở địa phương

Tại Bắc Giang, mạng lưới bưu chính viễn thông được quan tâm phát triểntrên nhiều loại hình dịch vụ, tại nhiều vùng khác nhau Hầu hết các nơi tập trungdân cư như thị xã, thị trấn, huyện lị đều có bưu cục phục vụ

Hiện tại, số điểm bưu điện trên toàn tỉnh lên đến 210 điểm, trên 95% số xã

có bưu điện phục vụ, chỉ còn 10 xã vùng xâu, vùng xa thuộc 2 huyện Sơn Động

và Lục Ngạn chưa có bưu điện

Các dịch vụ chuyển tiền nhanh, tiết kiệm Bưu điện, bưu chính uỷ thác, bưu

phẩm không địa chỉ, điện hoa, chuyển phát nhanh EMS…đã được mở.g Hành chính

Toàn tỉnh được chia ra thành 10 khu vực hành chính bao gồm TP BắcGiang, huyện Yên Dũng, huyện Lục Ngạn, huyện Lục Nam, huyện Sơn Động,huyện Yên Thế, huyện Hiệp Hoà, huyện Lạng Giang, huyện Tân Yên, huyệnViệt Yên (Trong đó, có 06 huyện miền núi và 01 huyện vùng cao Sơn Động),chia ra thành 230 xã, phường, thị trấn

f Khu công nghiệp kinh tế

Nằm trên tuyến hành lang kinh tế Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn -HàNội - Hải Phòng, liền kề vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, Bắc Giang rất thuậnlợi trong phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa với các nước trong khu vực

Bắc Giang đã quy hoạch và triển khai các khu công nghiệp cùng một

số cụm công nghiệp với tổng diện tích gần 1.500ha, trong đó có 1 khu côngnghiệp đã cơ bản lấp đầy

Các khu công nghiệp nằm ở phía nam tỉnh Bắc Giang thuộc các huyện ViệtYên và Yên Dũng Được quy hoạch liền kề nhau, nằm dọc theo đường quốc lộ1A mới Hà Nội - Lạng Sơn, gần với các đô thị lớn, thuận lợi cả về đường bộ,đường sông, đường sắt và đường hàng không và các cảng sông, cảng biển Cáchthủ đô Hà Nội khoảng 40 km, Sân bay quốc tế Nội Bài 45 km; Cảng HảiPhòng khoảng 110 km và cách cửa khẩu Hữu Nghị Quan 120 km, có hệ thống hạ