CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG lực PHẢN BIỆN CHO học SINH TRONG dạy học LỊCH sử VIỆT NAM lớp 11 tại TRƯỜNG THPT CHUYÊN bắc GIANG THỰC NGHIỆM sư PHẠM

- Những điều kiện cần và đủ để phát triển năng lực phản biện trong dạy học Lịch sửHình thành năng lực phản biện cho học sinh trong học tập lịch sử phải được tiến hành trong tổng hòa các

CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 11 TẠI TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC GIANG.

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

- Những điều kiện cần và đủ để phát triển năng lực phản biện trong dạy học Lịch sử

Hình thành năng lực phản biện cho học sinh trong học tập lịch

sử phải được tiến hành trong tổng hòa các yếu tố của quá trình dạyhọc Việc đầu tiên là phải xác định được mục tiêu dạy học Đây làkết quả mà chủ thể là giáo viên hình dung ra trước với việc sử dụngcác phương pháp, hình thức tổ chức dạy học để tác động vào đốitượng (là học sinh), làm biến đổi đối tượng cho phù hợp với mụctiêu đặt ra Mục tiêu phải đúng đắn, cụ thể, thậm chí còn phải đođếm được bằng cả định tính và định lượng

Về nội dung dạy học, đây là một trong những nhân tố quantrọng nhất trả lời cho câu hỏi lớn là dạy và học cái gì? Đó khôngphải là những kiến thức được ghi chép trong sách giáo khoa, cũngkhông phải là những cái thầy biết Khi xác định nội dung dạy học,giáo viên không chỉ chú ý đến dạy cái gì, nhiều hay ít mà còn phảixác định mức độ nông - sâu của kiến thức, chỉ ra được những kiếnthức cơ bản, trọng tâm… Xu hướng hiện nay là tinh giản nội dung,nhưng vẫn phải đảm bảo độ kiến thức nông - sâu Kiến thức lịch sử

có thể được mở rộng nằm ngoài sách giáo khoa (như đưa thêm cácnhận định, các ý kiến khác nhau về sự kiện, hiện tượng, nhân vậtlịch sử…); hoặc cùng một đơn vị kiến thức nhưng trình độ nhậnthức của học sinh khác nhau giáo viên có thể khai thác sâu hoạc cũng

có thể tinh giản để phù hợp với năng lực nhân thức của học sinh

Nội dung dạy học sẽ quyết định đến việc lựa chọn phươngpháp của người thầy Đây là vấn đề có tính nguyên tắc trong dạyhọc mà giáo viên cần quán triệt, thực hiện một cách linh hoạt, sángtạo Nắm vững mục tiêu, xác định đúng những nội dung dạy học sẽxác định được phương pháp dạy học tốt, sử dụng phương pháp tốt

sẽ giúp học sinh năm vững nội dung, thể hiện mục tiêu dạy học

Thầy và Trò, đây là hai chủ thể của quán trình dạy học, có mốiquan hệ chặt chẽ với nhau, thầy dạy thế nào thì trò sẽ học như vậy.Hiện nay, hoạt động dạy và học đang chuyển đổi từ chỗ đặt trọng

tâm vào hoạt động dạy sang dạy cách học, nhưng nguyên lí cơ bảnthì hai chủ thể vẫn thống nhất với nhau Mọi yếu tố của quá trìnhdạy học đều phải thông qua hai chủ thể này mà phát huy tác dụng.

Kiểm tra đánh giá cũng là một yếu tố của quá trình dạy học.Kiểm tra đánh giá sẽ đánh giá được ưu điểm, nhược điểm của quátrình dạy học, có tác động nguowci trở lại để điều chỉnh hoạt độngdạy của thầy và hoạt động học của trò

- Thứ hai, phải có không khí dân chủ trong quá trình học tập.

Trong bất cứ một môi trường nào, không khí dân chủ cũng tạođược sự thoải mái, hứng khởi cho mọi người Trong quá trình họctập, từ lâu người ta thường quen với hình ảnh thầy đọc trò chép haythầy nói sao học sinh học thuộc theo như vậy Tính độc đoán, mộtchiều đó làm cho học sinh không thể thể hiện quan điểm, suy nghĩ,

từ đó trở nên thụ động và làm hạn chế đi sự phát triển các năng lựccần thiết cho học sinh

Người giáo viên phải tạo ra sự hoà đồng giữa hai quá trình tácđộng của sự kiện, hiện tượng lịch sử và sự tiếp nhận các tác động

đó đối với học sinh Tạo không khí dân chủ trong giờ học chính làxác lập một mối quan hệ bình đẳng, cởi mở, tự do sáng tạo trongquan hệ giao tiếp Bầu không khí dân chủ là tiền đề kích thích sựhăng hái, sáng tạo ở các em để cùng trao đổi, thảo luận với giáo

viên, với bạn bè về các ý kiến, các đánh giá khác nhau về nhận vật,

sự kiện lịch sử Thông qua đối thoại dân chủ, giáo viên hướng dẫn,điều chỉnh, bổ sung sự nhận thức của các em tác động hình thànhnên những trí tuệ mới, phẩm chất mới ở học sinh, để các em là mộtchủ thể tiếp nhận chủ động chứ không phải là một thực thể thụđộng Các em không những phát triển về tư duy lịch sử mà cònđược phát triển về nhiều mặt như bộc lộ nhân cách, trau dồi khảnăng giao tiếp

Không khí dân chủ trong giờ học phải được xác lập trên cơ sở

ý thức sâu sắc về tính sư phạm của giáo viên trong tổ chức tiến hànhphải phù hợp với yêu cầu nội tại của bài học và sự vận động trí tuệ,vốn kinh nghiệm của học sinh Đó phải là không khí cởi mở thực sựchứ không phải là không khí giả tạo Ở đó, năng lực tiếp nhận củatừng em có điều kiện bộc lộ, cọ xát qua trao đổi để tự điều chỉnh(mình) phù hợp với hệ thống chuẩn giá trị mang ý nghĩa xã hội Giờdạy phải có sức hấp dẫn, thuyết phục cao từ chính cái hay của kiếnthức lịch sử, hấp dẫn và say mê người học Tức người thày phải biếtkhơi gợi, biết mở ra những điều hay sau câu, chữ, hình ảnh nằmchết cứng trên trang giấy để chúng lên tiếng đối thoại với từng họcsinh

Tạo không khí dân chủ trong giờ học đòi hỏi giáo viên phải xử

lí nhiều mối quan hệ phức tạp Không thể chỉ hiểu sâu sắc về lịch sử

là đủ mà còn phải dự kiến những tình huống tiếp nhận nảy sinhtrong cách bộc lộ đối thoại giao tiếp với học sinh nhằm định hướngtrong việc sử dụng các phương pháp, biện pháp tổ chức hoạt độngtiếp nhận cho các em một cách linh hoạt, phối hợp có hiệu quả cácphương pháp, biện pháp tác động, tạo điều kiện cho các em thamgia vào các tình huống đầy sáng tạo.

Hiện nay, việc đổi mới phương pháp dạy học hướng tới dạyhọc theo hướng tiếp cận năng lực, giáo viên chỉ là người hướng dẫnchứ không phải người áp đặt kiến thức Muốn thực hiện được điều

đó, thì lớp học phải có không khí dân chủ, phải tạo được sự tintưởng, thoải mái, giáo viên phải có sự kích lệ, động viên để học sinh

tự tin đưa ra quan điểm của bản thân và chủ động trong việc tiếp thukiến thức Đây không chỉ là yêu cầu đối với riêng việc phát triểnnăng lực phản biện mà nó còn là yếu tố cần thiết để học sinh có môitrường học tập, thể hiện, rèn luyện và phát triển tổng hợp các nănglực trong giai đoạn như hiện nay

- Thứ ba, phải tạo điều kiện thuận lợi để học sinh tương tác trong lớp học.

Song song với việc tạo không khí dân chủ trong học tập, việctạo điều kiện thuận lợi cho học sinh tương tác trong lớp học cũng làmột yếu tố quan trọng và được đề cao

Muốn để học sinh phát triển năng lực, thể hiện được sự phêphán, độc lập sáng tạo hay sự nhạy bén thì học sinh phải có môitrường và điều kiện để rèn luyện, có cơ hội để phát triển Để họcsinh tương tác với nhau một cách tự nhiên, thoải mái, giáo viên cầntrao cho học sinh những công cụ hỗ trợ Những công cụ đó khôngchỉ là kiến thức mà có thể còn là những mẫu câu để các em sử dụngthuận lợi trong quá trình tương tác như:

Làm rõ

- Em có thể trình bày cho tôi

nghe ý kiến của mình không?

- Ý kiến của em là…

- Để làm rõ hơn, em có thể

nói…

- Tôi thấy thất vọng khi em

nói… Em có thể giải thích cho

tôi được không?

Không đồng tình

- Tôi nghĩ khác bởi vì…

- Những dữ liệu mà tôi tìmhiểu được lại dẫn đến một quanđiểm khác

- Quan điểm đó có phầnđúng nhưng cũng có phần chủquan

- Tôi đồng tình với quanđiểm đó nhưng tôi nghĩ chúng tanên cân nhắc…

- Chúng tôi có ý kiến khác

- Tôi nghe em nói rằng…

Triển khai ý tưởng

- Y nhận định rằng…

- Vâng và hơn thế…

Tạo điều kiện thuận lợi để học sinh tương tác là việc giáo viênkết hợp các phương pháp dạy học như thảo luận nhóm, thảo luận cảlớp, ghép đôi, dạy học dự án… để học sinh có điều kiện để trao đổivới nhau và với giáo viên Tạo ra môi trường thuận lợi cho học sinhtương tác sẽ hóp phần bồi dưỡng kiến thức, giáo dục tư tưởng, thái

độ và phát triển toàn diện học sinh Trong quá trình đó, học sinh sẽbộc lộ, thể hiện quan điểm của bản thân mình Đó chính là điều kiện

để phát triển năng lực phản biện cho học sinh trong dạy học lịch sửnói riêng và dạy học trong nhà trường nói chung

- Những điều kiện đủ

Thứ nhất sử dụng các phương pháp dạy học phù hợp để tổ chức học sinh phát triển năng lực phản biện.

Để phát triển năng lực phản biện cho học sinh thì người giáoviên phải kết hợp đa dạng và tổng hợp tất cả các phương pháp dạyhọc, bên cạnh đó, người giáo viên cũng không ngừng đổi mới, họchỏi để tiếp cận với những phương pháp tiến bộ trên thế giới Đổimới phương pháp là công việc của bản thân giáo viên phải đảmnhận Phương pháp dạy học thể hiện mối quan hệ giữa giảng dạycủa GV và học tập của HS.

Tuy nhiên, không phải biện pháp hay phương pháp học tậpnào cũng được sử dụng trong việc phát triển năng lực phản biện chohọc sinh và cũng không phải trong giờ học nào cũng sử dụng tất cảnhững phương pháp để phát triển năng lực phản biện cho học sinh.Điều đó phải phụ thuộc vào nội dung kiến thức bài học, đơn vị kiếnthức cũng như là mục đích của giáo viên trong quá trình hình thành

và phát triển năng lực

Ví dụ, để phát triển năng lực phản biện cho học sinh, giáo viên

có thể sử dụng phương pháp dạy học dự án - một trong nhữngphương pháp đạt hiệu quả cao hiện nay Tuy nhiên, phương phápnày lại đòi hỏi thời gian, công sức của giáo viên và học sinh rấtnhiều Đồng thời phương pháp này được sử dụng đối với những bàihọc có số lượng tiết nhiều hay những vấn đề lớn có tính chất phứctạp Bởi vậy, giáo viên không thể lúc nào hay tiết học nào cũng sử

dụng phương pháp dạy học dự án trong việc phát triển năng lựcphản biện cho học sinh Thêm vào đó, việc áp dụng các phươngpháp dạy học không phù hợp trong các tiết học sẽ tạo tâm lí phứctạp, nhàm chán trong học sinh Điều đó ảnh hưởng rất lớn đên hiệuquả học tập của học sinh.

- Thứ hai, học sinh phải có đam mê, quyết tâm và có thái độ đúng trong học tập.

Trong quá trình dạy và học, học sinh luôn là chủ thể củahoạt động này Chính vì vậy, để phát triển năng lực phản biện, bảnthân học sinh phải có sự chủ động, quyết tâm, đam mê và có thái

độ học tập đúng đắn Đây là không chỉ là yếu tố quan trọng màcòn là tiền đề, động lực cho mọi quá trình học tập hay làm việccủa HS

Nếu học sinh có sự đam mê trong lịch sử, tự bản thân các em

sẽ có động lực để học tập, tìm hiểu kiến thức Trong quá trình hăngsay tìm hiểu kiến thức và có quyết tâm thái độ đúng đắn nghiêm túctrong học tập đó, các em sẽ có tư duy độc lập trong học tập, có sựnhạy bén trong việc đặt mình trong các bối cảnh lịch sử để lí giảikiến thức cũng như có sự chú ý trong học tập, dũng cảm nói lênquan điểm của bản thân Như vậy, chính thái độ, tinh thần của các

em là điều kiện tiên quyết và quan trọng hàng đầu để hình thành và

phát triển năng lực phản biện cho học sinh trong quá trình dạy họclịch sử.

- Xác định những nội dung lịch sử Việt Nam lớp 11 góp phần phát triển năng lực phản biện cho học sinh

- Vị trí

Lịch sử lớp 11 phần Việt Nam từ năm 1858 - 1918 có vai tròqua trọng trong tiến trình lịch sử dân tộc Phần này sẽ cung cấp chohọc sinh kiến thức lịch sử về tình hình Việt Nam từ năm 1858 đếncuối thế kỉ XIX bao gồm diễn biến của cuộc kháng chiến chốngPháp xâm lược của nhân dân ta từ năm 1858 đến trước năm 1873,chiến sự lan rộng ra cả nước với sự đầu hàng của nhà Nguyễn vàcuộc kháng chiến của nhân dân ta từ năm 1873 đến năm 1884 sau

đó là sự phát triển của phong trào yêu nước chống Pháp của nhândân Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX Không chỉ vậy,phần lịch sử này còn cung cấp kiến thức cho học sinh về tình hìnhViệt Nam từ đầu thế kỉ XX đến hết chiến tranh thế giới thứ nhất(1918) bao gồm xã hội Việt Nam trong cuộc khai thác thuộc địa lầnthứ nhất của thực dân Pháp, phong trào yêu nước và cách mạng ởViệt Nam từ đầu thế kỉ XX đến Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914)

và tình hình Việt Nam trong những năm chiến tranh thế giới thứnhất (1914 - 1918)

- Tóm tắt được cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta

từ năm 1858 đến trước năm 1873

- Phân tích được nguyên nhân và quá trình nhà Nguyễn từngbước đầu hàng thực dân Pháp trong cuộc kháng chiến chống Phápchung của cả dân tộc năm 1858-1884

- Giải thích được những nguyên nhân khiến cuộc kháng chiếnchống Pháp của nhân dân ta từ năm 1858 - 1884 thất bại

- Tóm tắt được phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dânViệt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX

- Phân tích được hoàn cảnh bùng nổ, nguyên nhân thất bại và

ý nghĩa của phong trào Cần Vương trong phong trào yêu nướcchống Pháp của nhân dân Việt Nam trong những năm cuối thế kỉXIX

- Tóm tắt được những chính sách của Pháp trong cuộc khaithác thuộc địa lần thứ nhất năm 1897.

- Trình bày được những biến chuyển về kinh tế, xã hội ViệtNam dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất năm1897

- Trình bày được những phong trào yêu nước và cách mạng ởViệt Nam từ đầu thế kỉ XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất năm1914

- So sánh được sự giống và khác nhau trong xu hướng bạođộng của Phan Bội Châu và xu hướng cải cách của Phan ChâuTrinh

- Phân tích nguyên nhân thất bại và ý nghĩa của được nhữngphong trào yêu nước và cách mạng ở Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đếnchiến tranh thế giới thứ nhất năm 1914

- Trình bày được tình hình kinh tế - xã hội của Việt Nam trongnhững năm chiến tranh thế giới thứ nhất từ 1914 - 1918

- Phân tích được nguyên nhân ra đi tìm đường cứu nước củaNguyễn Tất Thành

- Phân biệt được các khái niệm: kháng chiến, khởi nghĩa, bạođộng, cải cách.

* Về kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng khai thác, sử dụng hình ảnh, bản đồ

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, đánh giá, so sánh

- Rèn luyện kĩ năng trình bày, giao tiếp

- Rèn luyện kĩ năng phản biện

* Về tư tưởng, tình cảm:

- Giáo dục tinh thần yêu nước, lòng tự hào về truyền thốngđấu tranh kiên cường của dân tộc, ý thức và trách nhiệm bảo về quêhương, đất nước

- Học sinh hiểu được sự phát triển của phong trào đấu tranhchống thực dân Pháp của nhân dân ta từ 1858 đến cuối thế kỉ XIX

Từ đó thấy được nguyên nhân thất bại của các phong trào yêu nước

Trên cơ sở đó, học sinh có thái độ chăm chỉ học tập, khôngngừng sáng tạo, hiểu được trách nhiệm của bản thân trong côngcuộc xây dựng và bảo về đất nước

- Đóng góp của những nội dung lịch sử này đối với phát triển năng lực phản biện

Nội dung lịch sử Việt Nam lớp 11 đối với học sinh THPT nóichung và học sinh THPT chuyên Bắc Giang nói riêng là nội dungkhó với nhiều vấn đề lịch sử đòi hỏi học sinh không chỉ học thuộc,nhớ sự kiện, tóm tắt được diễn biến quá trình mà còn đòi hỏi họcsinh phải có sự tư duy, tự bản thân phân tích sự kiện để thấy đượcbản chất sự kiện, vấn đề xảy ra từ đó tự mình rút ra được kết luận,nhận xét Từ đó, có thể thấy những nội dung lịch sử này giúp họcsinh hình thành nếp tư duy khi đứng trước vấn đề hoặc một đề bài:

- Các biện pháp phát triển năng lực phản biện cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam lớp 11 trường THPT Chuyên Bắc Giang.

- Tạo tâm thế nhập cuộc cho học sinh thông qua tình huống phản biện.

Khi hướng dẫn học sinh nắm kiến thức cơ bản, giáo viên cầnchú ý đến “nhu cầu tư duy” của học sinh khi học sinh tiếp thu kiếnthức mới, hoặc muốn hiểu sâu sắc, làm phong phú hơn kiến thức đãbiết Trong trường hợp này, các em xẽ xuất hiện những thắc mắc,những vấn đề được đặt ra để giải quyết Như thế giáo viên đã tạotâm thế nhập cuộc cho học sinh thông qua tình huống phản biện làmột biện pháp sử dụng hệ thống các lời dẫn, câu hỏi để đặt cho họcsinh, trong đó nội dung dẫn dắt và các câu hỏi đặt ra cho học sinhmang tính chất mới lạ, chứa nhiều điều mâu thuẫn hoặc khác vớinhững gì học sinh đã được học được nghe trước đó Những câu hỏi,những tình huống mà giáo viên đưa ra luôn có tính khách quan vàchủ quan Tính khách quan được thể hiện ở những sự kiện lịch sửmới, chưa biết đòi hỏi học sinh khám phá Tính chủ quan thể hiện ởvồn sống, vốn tri thức đã có cũng như nhu cầu tìm hiểu và giảiquyết vấn đề đặt ra Từ đó, khơi gợi sự suy nghĩ, tính tư duy, tạonên sự mâu thuẫn giữa những gì đã học với những gì vừa được

nghe, kích thích trí não và khả năng nhận biết vấn đề của HS Điều

đó gợi tâm thế mới hiểu biết, khám phá vấn đề, tri thức lịch sử trongcác em

Thực tiễn dạy học lịch sử đã chỉ ra những hạn chế của việccung cấp kiến thức một chiều của giáo viên và mang tính áp đặt đốivới học sinh Tạo ra một không khí học tập lôi cuốn ngay từ đầu tiếthọc có ý nghĩa vô cùng quan trọng vì nó kích thích hoạt động nhânthức của học sinh và tạo ra động cơ thúc đẩy các em trong quá trìnhhọc tập Việc tạo tâm thế nhập cuộc cho học sinh là vô cùng quantrọng Bởi vì lúc này mới bắt đầu tiết học, tư duy của các em có thểđang để tâm đến kiến thức của giờ học trước, hoặc cũng có thểđang phân tán vì những trò chơi trong giờ giải lao Để lôi kéo đượccác em chú ý đến bài học cần đến sự khéo léo dẫn dắt của người tổchức Thông thường các giáo viên sẽ dùng lời dẫn để kéo học sinhnhập cuộc Lời dẫn của giáo viên càng hấp dẫn, mới mẻ, sáng tạocàng có khả năng nhanh chóng xác định tâm thế sư phạm cho họcsinh tập trung chú ý và có ý thức huy động hứng thú cá nhân vàocác bài học Nếu trong lời dẫn tạo nên tình huống phản biện cho họcsinh thì nó sẽ vừa kích thích được sự tò mò vừa khơi dậy tính hiếuthắng trong tâm lí học sinh Trong lời dẫn, hoặc câu hỏi của mình,giáo viên cần đặt học sinh vào tình huống mâu thuẫn, xung đột vềkiến thức, buộc các em phải huy động kiến thức và kĩ năng của bản

thân để giải quyết vấn đề được đặt ra, hoặc giáo viên có thể đưa ranhững ý kiến khác nhau, thậm chí trái ngược nhau về một sự kiện,vấn đề lịch sử để học sinh phân tích, đánh giá và tìm ra ý kiến đúngđắn Có như vậy các em sẽ thoát nhanh ra khỏi ức chế ban đầu vàtiếp nhận yêu cầu mới Việc tạo tâm thế nhập cuộc cho học sinhđược sử dung gồm 3 yếu tố:

+ Trình bày nêu vấn đề: đưa ra lời dẫn dắt và câu hỏi Vì sao?+ Tình huống nêu vấn đề: hoặc đưa ra 2 ý kiến trái ngượcnhau buộc học sinh phải lựa chọn và lí giải hoặc đưa ra một câu hỏiyêu cầu học sinh giải quyết rõ vấn đề

+ Bài tập nhận thức - bài tập nêu vấn đề: khái quát kiến thứctoàn bài

Giáo viên có thể vận dụng 3 yếu tố trên vào bài giảng hoặc lựachọn 1 trong 3 yếu tố trên để giúp học sinh phát triển và tăng cườngnăng lực phản biện trong quá trình giảng dạy môn Lịch sử

Giáo viên có rất nhiều cách để tạo tâm thế nhập cuộc cho họcsinh thông qua tình huống phản biện trong mọi giờ học tại một sốthời điểm cụ thể:

* Đầu giờ học: thường là đưa học sinh vào tình huống có vấn

đề gây sự mâu thuẫn giữa những điều học sinh đã biết với những

điều học sinh chưa biết, từ đó có động cơ, hứng thú muốn tìm hiểu

để biết dần dần dẫn dắt học sinh vào bài Có nhiều cách để xây dựngnhững tình huống nhập cuộc như:

- Tình huống nhập cuộc liên quan đến việc tìm hiểu bản chấtcủa sự kiện lịch sử (nguyên nhân, tính chất, đặc điểm, so sánh…)

- VD1: Khi chuyển sang phẩn Lich sử Việt Nam từ 1858 đến

1918, chương I- Việt Nam từ năm 1858 đến cuối thể kỉ XIX, Bài19: Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Pháp xâm lược (từ 1858

- 1873)

GV đưa ra tình huống để kích thích tính ham học hỏi của họcsinh như: Phải chăng những cuộc chiến tranh xâm lược thuộc địacủa các nước đế quốc giữa thế kỉ XIX xuất phát từ yêu cầu khai hóavăn minh cho các quốc gia phong kiến phương Đông còn lạc hậu vềkinh tế Tại sao khi Pháp xâm lược Việt Nam, các cuộc kháng chiếncủa nhân dân Nam kì chống Pháp xâm lược từ năm 1858 đến 1873diễn ra với khí thế mạnh mẽ, tổ chức được nhiều trận đánh có quy

mô, gây cho Pháp nhiều thiệt hại, nhưng cuối cùng đều thất bại?

VD2: Khi dạy bài 20 - Chiến sự lan rộng ra cả nước Cuộckháng chiến của nhân dân ta từ năm 1873 đến năm 1884 NhàNguyễn đầu hàng, GV có thể đặt một số các câu hỏi như sau để tạotâm thế phản biện cho học sinh:

+ Trong buổi học ngày hôm nay, chúng ta sẽ học Chiến sự lanrộng ra cả nước Cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ năm 1873đến năm 1884 Nhà Nguyễn đầu hàng Chúng ta biết được rằng,trong chế độ phong kiến, nhà nước là lực lượng lãnh đạo cao nhất sẽdẫn dắt cuộc đấu tranh của nhân dân trước sự xâm lược của kẻ thù.Vậy tại sao, trong tên đề bài này, nhà Nguyễn - giữ vai trò lãnh đạocao nhất lại tách ra trở thành một vế riêng còn cuộc kháng chiến củanhân dân ta lại tách ra làm một mặt trận riêng? Nhà Nguyễn có tráchnhiệm đến đâu trong việc để mất nước ta vào cuối thế kỉ XIX?

- Tạo tâm thế nhập cuộc bằng tình huống có liên quan đếnđánh giá sự kiện lịch sử, liên hệ thực tế, rút ra bài học kinh nghiệmlịch sử cho việc tiếp thu kiến thức mới và hoạt động thực tiễn

- VD3: Khi dạy bài 23: Phong trào yêu nước và cách mạng ởViệt Nam từ nửa đầu thế kỉ XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất

1914, để tạo tâm thế cho học sinh, giáo viên có thể đặt một số câuhỏi như sau:

+ Năm 1897, Chính phủ Pháp cử Pôn Đu-me sang làm toànquyền Đông Dương để hoàn thiện bộ máy thống trị và tiến hànhcuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất Điều này đã có tác động rấtlớn, làm thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội của Việt Nam từ một nướcphong kiến trở thành một nước thuộc địa nửa phong kiến, vậy các

em sẽ dự đoán như thế nào về phong trào yêu nước và cách mạngcủa Việt Nam trong giai đoạn này dưới tác động của cuộc khai thácthuộc địa lần thứ nhất như thế nào? Liệu phong trào yêu nước vàcách mạng Việt Nam có tiếp tục được phát triển mạnh mẽ và diễn rasôi nổi như những thời kì trước? Với sự mất đi vai trò lãnh đạo củatriều đình và sự thất bại của phong trào yêu nước đi theo ngon cờphong kiến thì phong trào yêu nước và cách mạng Việt Nam tronggiai đoạn này sẽ phát triển và đi theo khuynh hướng cứu nước nào

để đáp ứng nhu cầu lịch sử?

- VD4: Khi dạy bài 19: Nhân dân Việt Nam kháng chiếnchống Pháp xâm lược từ năm 1858 đến trước năm 1873, để tạo tâmthế cho học sinh, giáo viên có thể đặt một số câu hỏi như sau:

+ Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược nước ta, vậy các em khichưa đọc SGK sẽ dự đoán như thế nào về quá trình kháng chiếnchống Pháp của nhân dân ta? Liệu nhân dân ta và triều đình phongkiến nhà Nguyễn có đồng lòng đấu tranh chống thực dân Pháp haykhông?

Như vậy, với những cách tạo tình huống nhập cuộc như trên,giáo viên giúp học sinh nắm được nhiệm vụ nhận thức của mìnhngay từ đầu giờ học, khiến học sinh có hững thú để học tập và địnhhướng tư duy của bản thân, huy động kiến thức, tìm kiếm thông

tin… để giúp giải quyết vấn đề đã nêu ra, khi đó các em sẽ làm chủđược kiến thức.

* Sử dụng đầu mỗi mục kiến thức: Đưa học sinh và tình

huống và hướng dẫn học sinh giải quyết vấn đề

- VD1: Khi dạy bài 21: Phong trào yêu nước chống Pháp củanhân dân Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX, mục 1: Cuộcphản công quân Pháp của phái chủ chiến tại Kinh thành Huế và sựbùng nổ phong trào Cần Vương, GV có thể đặt một số các câu hỏinhư sau để tạo tâm thế phản biện cho học sinh:

+ Trong buổi học trước, các em đã nắm được diễn biến quátrình đấu tranh của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống Phápxâm lược từ năm 1873 đến trước năm 1884 Vậy, các em hãy sửdựng những kiến thức đã học minh họa bước phát triển của phongtrào đấu tranh của nhân dân Và từ sự minh họa đó, em có suy nghĩ

gì về cuộc kháng chiến của nhân dân ta trong giai đoạn sau, nhữngnăm cuối thế kỉ XIX?

+ Trong buổi học ngày hôm nay, chúng ta sẽ học Phong tràoyêu nước chống Pháp của nhân dân Việt Nam trong những năm cuốithế kỉ XIX Chúng ta biết được rằng, sau hiệp ước Patơnốt kí vàongày 6/6/1884, nước ta đã chính thức trở thành đất nước thuộc địacủa thực dân Pháp, đặt dưới sự bảo hộ của thực dân Pháp Nền độc

lập của dân tộc đã không còn Vậy liệu rằng sau thất bại trong cuộckháng chiến chống Pháp của nhân dân ta giai đoạn 1873 - 1884 với

sự đầu hàng đầy nhu nhược của triều đình nhà Nguyễn, các phongtrào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta trong những năm sau đócuối thế kỉ XIX sẽ diễn ra như thế nào? Liệu rằng những phong tràonày còn diễn ra sôi nổi, dồn dập như những giai đoạn trước Và liệurằng những phong trào này chỉ là những phong trào mang tính chất

tự phát của nhân dân hay có sự giúp đỡ của triều đình hay các lựclượng lãnh đạo khác? Phong trào yêu nước tiêu biểu nhất của nhândân ta trong giai đoạn này là phong trào nào?

- VD2: Khi dạy bài 24: Phong trào yêu nước chống Pháp vàcách mạng ở Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến chiến tranh thế giớithứ nhất năm 1914, mục 1: Phan Bội Châu và xu hướng bạo động,

GV có thể đặt một số các câu hỏi như sau để tạo tâm thế phản biệncho học sinh:

+ Trong buổi học trước, các em đã nắm được diễn biến Phongtrào yêu nước chống Pháp của nhân dân Việt Nam trong những nămcuối thế kỉ XIX và hoàn cảnh Xã hội Việt Nam trong cuộc khai thácthuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp triển khai trên toàn ĐôngDương Vậy, các em hãy sử dựng những kiến thức đã học minh họabước phát triển của phong trào đấu tranh của nhân dân và kiến thức

về xã hội Việt Nam giai đoạn lúc bấy giờ Em có suy nghĩ gì vềcuộc phong trào yêu nước và cách mạng ở Việt Nam từ đầu thế kỉ

XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất năm 1914?

+ Trong buổi học ngày hôm nay, chúng ta sẽ học Phong tràoyêu nước và cách mạng ở Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến chiếntranh thế giới thứ nhất năm 1914 Chúng ta biết được rằng, saucuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp triển khaitrên toàn cõi Đông Dương mà trọng tâm ở Việt Nam, tình hình kinh

tế - xã hội Việt Nam đã có những biến động đáng kể Nền kinh tế có

sự chuyến biến xuất hiện những yếu tố của nền kinh tế tư bản chủnghĩa song chưa thật sự rõ ràng Xã hội Việt Nam xuất hiện nhữngtầng lớp, giai cấp xã hội mới và những tầng lớp, giai cấp xã hộitrước đó có sự phân hóa sâu sặc Việt Nam từ một xã hội phongkiến đã thực sự trở thành một xã hội thuộc địa nửa phong kiến Vậytrước những tác động đó, phong trào yêu nước và cách mạng ViệtNam có những chuyến biến và thay đổi gì? Những phong trào yêunước và cách mạng này có mang yếu tố nào mới mẻ của thời cuộchay không?

* Cuối giờ học: Bên cạnh đó, để học sinh luôn có sự hứng thú

với nội dung kiến thức, đồng thời tạo sự chủ động ghi nhớ kiến

thức, ghi nhớ vấn đề và hệ thống hóa đơn vị kiến thức, giáo viênvẫn có thể tạo tâm thế học tâm cho học sinh thông qua:

- Việc đặt các câu hỏi mang tính chất đánh giá: Những câu

hỏi này đòi hỏi HS phải xây dựng các lập luận để bảo vệ cho nhữngquan điểm của mình trước những phê phán , chỉ trích, các lập luậnnày phải dựa trên các tiêu chí đánh giá rõ ràng, phù hợp với gócnhìn khách quan nhất Trong dạng câu hỏi này GV có thể đưa vàocác từ khóa như: đánh giá, kết luận, cho điểm, quyết định, nhậnthấy…

- VD1: Khi dạy bài 19: Nhân dân Việt Nam kháng chiếnchống Pháp xâm lược từ năm 1858 đến trước năm 1873, để tạo tâmthế cho học sinh, giáo viên có thể đặt một số câu hỏi như sau: năm

1858, thực dân Pháp nổ sung tiến hành xâm lược nước ta Vớinhững kiến thức các em đã được học trong phần lịch sử thế giới cậnđại, các em có đánh giá gì về sự kiện này? Đây là sự kiện tất yếuhay không tất yếu?

- VD2: Khi dạy bài 20: Chiến sự lan rộng ra cả nước Cuộckháng chiến của nhân dân ta từ năm 1873 đến năm 1884 NhàNguyễn đầu hàng Để kết thúc bài học cũng như kiểm tra kiến thức

mà học sinh đã tích lũy và thu nhận được trong quá trình học tập,giáo viên có thể đặt một số câu hỏi như sau:

+ 1873, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta mởrộng địa bàn chiến đấu với quy mô cả nước Vậy, việc mở rộng địabàn chiến đấu này thể hiện tinh thần chống Pháp quyết liệt của nhândân ta được lan rộng cả nước hay nó thể hiện sự thắng thế của Pháptrong cuộc chiến tranh xâm lược ở Việt Nam? Các em hãy đánh giáđiều này?

- VD3: Khi dạy bài 23: Phong trào yêu nước và cách mạng ởViệt Nam từ nửa đầu thế kỉ XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất

1914 Để kết thúc bài học cũng như kiểm tra kiến thức mà học sinh

đã tích lũy và thu nhận được trong quá trình học tập, giáo viên cóthể đặt một số câu hỏi như sau

+ Năm 1897, Chính phủ Pháp cử Pôn Đu-me sang làm toànquyền Đông Dương để hoàn thiện bộ máy thống trị và tiến hànhcuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất Vậy theo ý kiến của em, việcthực hiện cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Phápdiễn ra trên đất nước ta có tác động như thế nào đến tình hình kinh

tế - xã hội Việt Nam? Em hãy đánh giá những tác động đó đối vớiphong trào yêu nước và cách mạng của Việt Nam từ nửa đầu thế kỉ

XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất 1914?

Hình thức đặt các câu hòi mang tính chất đánh giá này khôngchỉ phát huy được tính chủ động, sáng tạo, năng động trong tư duy,

nhận thức của học sinh, là một trong những hình thức phát huy nănglực của học sinh, kích thích sự liên tưởng, so sánh, đánh giá củahọc Từ đó kích thích tinh thần học tập của các em.

hệ thống lại kiến thức đã học mà còn phải sử dụng các kĩ năng: sosánh, phân tích, giải thích để đưa ra lập luận thể hiện quan điểm,cái nhìn của mình trước những luận điểm, câu nói nào đó Một sốdạng bài tập nhận thức mà giáo viên có thể sử dụng là:

- Giải thích nguyên nhân ra đời của một sự kiện lịch sử

- Rút ra bài học lịch sử của một sự kiện lịch sử

- Giải thích mối quan hệ của các sự kiện lịch sử

- Phân tích bản chất của một sự kiện lịch sử (tiến bộ, phảnđộng…)

- So sánh điểm giống và khác nhau giữa các sự kiện lịch sử Lígiải sự khác nhau đó, điềm đặc trưng, tiêu biểu của các sự kiện hiệntượng lịch sử…

- Trình bày khuynh hướng phát triển của các sự kiện lịch sử

- Liên hệ sự kiện lịch sử đã xảy ra với bối cảnh thực tế hiệnnay

- Đưa ra một ý kiến lịch sử Học sinh lý giải và nêu quan điểmsuy nghĩ về ý kiến đó

- VD1: Khi dạy bài 21: Phong trào yêu nước chống Pháp củanhân dân Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX, giáo viên có

thể đưa ra một số bài tập nhận thức như sau: “Có ý kiến cho rằng

Phong trào Cần Vương thất bại do nguyên nhân thực dân Pháp lúc

đó quá mạnh” Quan điểm của anh chị về ý kiến này?”

“Phong trào nông dân Yên Thế là phong trào đi theo hệ tư tưởng phong kiến Nhận định của anh chị về ý kiến này?”

- VD2: Khi dạy bài 22: Xã hội Việt Nam trong cuộc khaithác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp, giáo viên có thể đưa

ra một số bài tập nhận thức như sau:

“Dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất củathực dân Pháp, nền kinh tế Việt Nam có những chuyển biến như thếnào?”

“Những chuyển biến về cơ cấu kinh tế và xã hội Việt Namdưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thựcdân Pháp có gì đáng chú ý?”

“Sự chuyển biến về kinh tế và sự chuyển biến về xã hội ở ViệtNam đầu thế mỉ XX có mối quan hệ như thế nào?”

- VD3: Khi dạy về bài 23: phong trào yêu nước và cách mạng

ở Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất(1914), giáo viên có thể đưa ra một số bài tập nhận thức như sau:

Vì sao Phan Bội Châu chủ trương dùng bạo động vũ trangđánh đuổi Pháp và dựa vào sự giúp đỡ của Nhật Bản? Ông đã cónhững hoạt động gì để thực hiện chủ trương đó? Những bài học rút

ra từ sự thất bại của xu hướng bạo động trong phong trào yêu nướcViệt Nam đầu thế kỉ XX?

Từ chủ trương huy động ngoại lực của Phan Bội Châu ở đầuthế kỉ XX, hãy rút ra bài học kinh nghiệm trong quá trình hội nhập ởnước ta hiện nay?

Nhận định về hai xu hướng cứu nước của hai cụ Phan BộiChâu và Phan Châu Trinh đầu thế kỷ XX, trong bài xã luận trên báoTiếng Dân, cụ Huỳnh Thúc Kháng cho rằng: đó là “tương phản nhitương thành”? Ý kiến của em về nhận định trên?

Tại sao trong cùng một điều kiện lịch sử lại có hai khuynhhướng cứu nước khác nhau trong đầu thế kỉ XX?

- VD4, sau khi học xong bài 19, 20, giáo viên ra bài tập nhậnthức như:

+ Điều kiện lịch sử và đặc điểm của phong trào yêu nướcchống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam cuối thế kỉ XIX Vìsao các phong trào yêu nước này cuối cùng đều thất bại?

Với bài tập này, học sinh phải huy động toàn bộ kiến thức đãhọc trong các bài 19, 20, 21, thêm vào đó các em còn phải biết tổnghợp, đánh giá các sự kiện, để khái quát các điều kiện lịch sử thànhđiều kiện kinh tế, điều kiện xã hội, điều kiện về tư tưởng Chỉ ra đặcđiểm của phong trào yêu nước chống Pháp cuối thế kỉ XIX như: vềbối cảnh, phong trào diễn ra khi triều Nguyễn đã hoàn toàn đầuhàng thực dân Pháp Pháp đã căn bản hoàn thành xong quá trìnhxâm chiếm Việt Nam và Việt Nam là thuộc địa của Pháp; về tưtưởng, phong trào chịu ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến với quanniệm “trung quân ái quốc” được thể hiện rõ nét trong phong trào

Cần vương, còn phong trào nông dân Yên Thế và các phong tràocủa đồng bào dân tộc thiểu số diễn ra với cách thức tổ chức kiểuphong kiến; về mục tiêu, phong trào diễn ra nhằm bảo vệ làng xóm,quê hương rồi rộng ra là bảo vệ đất nước, giúp vua đánh đuổi thựcdân là cứu nước; về lãnh đạo, phong trào yêu nước cuối thế kỉ XIX

do các văn thân, sĩ phu yêu nước hưởng ứng chiếu Cần vương lãnhđạo hoặc những người nông dân thuần túy tổ chức chiến đấu để bảo

vệ cuộc sống bình yên; về quy mô, phong trào diễn ra sôi nổi, quyếtliệt và rộng khắp trong cả nước; đặc biệt là ở miền Trung và miềnBắc với các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: khởi nghĩa Ba Đình, Bãi Sậy,Hương Khê và phong trào nông dân Yên Thế; về hình thức, phongtrào diễn ra chủ yếu dưới hình thức khởi nghĩa vũ trang, bạo động

vũ trang; về kết quả, trước sự đàn áp của thực dân Pháp cộng thêm

việc triều đình Nguyễn đầu hàng nên các cuộc đấu tranh cuối cùngđều thất bại

Trên cơ sở những kiến thức đã học, các em khái quát đượcnguyên nhân thất bại bào gồm cả nguyên nhân chủ quan và kháchquan

Tuy nhiên, tùy từng nội dung, trình độ mà những bài tập nhậnthức được giới hạn ở phạm vi nhỏ (một bài) hay lớn (một chương,một khóa trình), giúp nâng cao chất lượng dạy học bộ môn và đặc

biệt hệ thống lại kiến thức, làm cho học sinh có cái nhìn toàn cảnh,

từ đó phát triển năng lực cho học sinh trong đó có năng lực phảnbiện

- Tổ chức cho HS trao đổi, thảo luận

a Thảo luận nhóm

Thảo luận nhóm là một phương pháp dạy học thông qua sựtham gia, trao đổi ý kiến của các thành viên dựa trên sự phân công

cụ thể trong một hoặc nhiều nhóm nhỏ Đây là cách thức giáo viên

tổ chức, hướng dẫn, điều kiển quá trình thảo luận, tranh luận về mộtnội dung học tập để hoàn thành mục tiêu dạy học

Đây là khâu quan trọng nhất của giờ học theo hướng phát triểnnăng lực phản biện.Thảo luận nhóm tạo cơ hội cho tất cả học sinhđược tham gia phát biểu ý kiến, cùng tương tác với nhau, kích thíchtính chủ động suy nghĩ và tinh thần trách nhiệm trong học tập, tạo rabầu không khí ôi nổi trong giờ học, rèn luyện khả năng thuyết phụcngười khác, khả năng diễn đạt nơi đông nghười Lúc này học sinh sẽtrình bày quan điểm của mình trước tập thể và quan trọng hơn là các

em trực tiếp đối thoại với các bạn học sinh khác để bảo vệ quanđiểm của mình Học sinh sẽ đưa ra hàng loạt những lí lẽ, dẫn chứng

và sắp xếp chúng theo một trật tự hợp lí để thuyết phục nhữngngười khác tán đồng quan điểm với mình Cũng trong hoạt động

này, học sinh có thể sẽ phải trả lời những câu hỏi do các bạn khácđặt ra Điều này đòi hỏi các em phải có một thói quen tư duy biệnchứng rõ ràng, khả năng ứng biến mau lẹ trước các tình huống phátsinh Trong quá trình tổ chức học sinh phản biện, giáo viên phải làmtốt vai trò là người tham dự - chia sẻ hoặc có khi phải làm trọng tàinếu cuộc “khẩu chiến” vượt ra khỏi khuôn khổ quy định Trên thực

tế đây là lúc giáo viên thu nhận được nhiều thông tin phản hồi nhất.Giáo viên vừa có thể nắm bắt được mức độ hiểu bài của học sinh

để xem xét các biểu hiện lệch lạc nhằm kịp thời uốn nắn, vừa quansát được thái độ, hứng thú học tập của các em

Kỹ năng phản biện là hệ thống các kĩ năng trong từng khâucủa quá trình để đưa ra một phản biện, bao gồm những kĩ năng chủyếu: tư duy độc lập, phân tích – tổng hợp, lập luận, đánh giá Với

kỹ năng phản biện, giáo viên sẽ khuyến khích học sinh sử dụng các

kĩ năng lập luận Học sinh sẽ học cách nghiên cứu bằng cách đưa

ra các lí giải hợp lí cho câu trả lời Tổ chức tranh luận phản biện sẽdiễn ra theo các bước:

Bước 1: Tổ chức cho các em làm việc theo từng nhóm Nhóm

này bao gồm những em có cùng quan điểm Giáo viên tuyệt đốikhông lựa chọn mà để các em tự quyết định mình sẽ thuộc nhómnào

Bước 2: Tổ chức cho các em thảo luận, làm việc cùng nhau để

tìm ra các ý phản biện và sắp xếp chúng theo một trật tự lôgic Ởbước này các em không chỉ học tập kiến thức, ghi nhớ bài học màcòn học tập được phương pháp làm việc theo nhóm sao cho hiệuquả nhất Tất nhiên, giáo viên sẽ phải quan sát tổng thể quá trìnhlàm việc của từng em, nếu không sẽ xảy ra tình trạng chỉ có một vàihọc sinh khá trong nhóm làm việc, số còn lại thụ động chờ đợi kếtquả

Bước 3: Các nhóm cử đại diện trình bày vấn đề mà mình đã

chọn Sau khi trình bày, các bạn trong nhóm khác có thể nêu câu hỏiyêu cầu được giải đáp

Bước 4: Giáo viên và học sinh cùng chốt lại vấn đề trọng tâm.

- VD1: Khi dạy xong Bài 19 - Nhân dân Việt Nam kháng

chiến chống Pháp xâm lược (từ 1858 trước 1873) và Bài 20 Chiến sự lan rộng ra cả nước Cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ năm 1873 đến năm 1884 Nhà Nguyễn đầu hàng GV tổ chức cho

-HS tranh biện về vấn đề: Trách nhiệm của nhà Nguyễn trong việc

để nước ta rơi vào tay thực dân Pháp.

Trước hết giáo viên dẫn dắt trước khi cho các em thực hiệntranh luận: việc nước ta rơi vào tay thực dân Pháp cuối thế kỉ XIX

và trách nhiệm của nhà Nguyễn là một vấn đề còn chưa thật sự đồng

nhất quan điểm Xuất phát từ những góc độ nhìn nhận khác nhau,nghiên cứu khác nhau cho đến nay, vẫn còn có không ít ý kiến hoặctrái ngược, hoặc phiến diện, thiếu đầy đủ Bên cạnh những ý kiếnhơi có vẻ cực đoan: trút tất cả sự hận thù, căm ghét, giận giữ lên đầutriều đình phong kiến nhà Nguyễn, cho nhà Nguyễn là vương triềutối phản động, là đồ đáng bỏ đi, không cần xem xét thực hư, tráiphải, kết tội nhà Nguyễn là kẻ phải chịu trách nhiệm hoàn toàntrong việc để mất nước ta…, thì lại có những ý kiến đối lập Những

ý kiến này đã cố tình bênh vực cho nhà Nguyễn, cho rằng việc mấtnước ta ở cuối thế kỉ XIX là một tất yếu, thậm chí là “một tai hoạcần thiết”, đã giúp nhân dân ta thoát khỏi chế độ bán khai Và việctìm hiểu nguyên nhân nước ta rơi vào tay thực dân Pháp cũng nhưtrách nhiệm của triều Nguyễn trong vấn đề này là hết sức quantrọng, cần thiết Nó giúp cho chúng ta có một thái độ, cái nhìn đúngđắn đối với vương triều cuối cùng trong lịch sử chế độ phong kiếnViệt Nam

+ Bước 1: Tổ chức cho các em làm việc theo từng nhóm.

Nhóm thứ nhất với quan điểm Nhà Nguyễn phải chịu trách nhiệmtrong việc để nước ta nơi vào tay thực dân Pháp Nhóm thứ hai vớiquan điểm Trách nhiệm để mất nước ta vào tay thực dân Phápkhông phải do nhà Nguyễn mà đó là một tất yếu, thậm chí là “một