BIỆN PHÁP GIÁO dục kỹ NĂNG SỐNG CHO học SINH TRONG dạy HỌC PHẦN

TRONG DẠY HỌC PHẦN“CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC” Ở TRƯỜNG THCS VÀ THPT TRẦN NGỌC HOẰNG, THÀNH PHỐ CẦN THƠ... - Phương pháp thực nghiệm Phương pháp thực nghiệm trong đề tài này là kiểu

TRONG DẠY HỌC PHẦN

“CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC” Ở TRƯỜNG THCS VÀ THPT TRẦN NGỌC HOẰNG, THÀNH PHỐ

CẦN THƠ

Tác giả tiến hành thực nghiệm nhằm kiểm tra tính khảthi và hiệu quả của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinhtrong dạy học môn Giáo dục Công dân lớp 10 phần công dânvới đạo đức ở trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng,thành phố Cần Thơ nói riêng và ở các trường THPT khác nóichung.

- Giả thuyết thực nghiệm

Dựa trên các lý luận về giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh trong dạy học môn Giáo dục Công dân lớp 10 và thựctrạng về vấn đề kỹ năng sống cho học sinh chúng tôi đưa ragiả thuyết rằng khi áp dụng các biện pháp dạy học tích cực sẽgiúp cho việc hình thành kỹ năng sống cần thiết và hạn chếnhững hành vi tiêu cực cho học sinh nhằm nâng cao hiệu quảgiáo dục của môn Giáo dục công dân đặc biệt là phần “côngdân với đạo đức” ở lớp 10 Từ đó chúng tôi tiến hành thựcnghiệm để chứng minh cho giả thuyết đã nêu ở trên

- Đối tượng, địa bàn, thời gian thực nghiệm

Nhóm đối chứng (10A1): 30 học sinh, sử dụng cácphương pháp thuyết trình truyền thống.

Nhóm thực nghiệm (10A3): 30 học sinh, giáo dục kỹnăng sống cho học sinh trong dạy học môn Giáo dục Côngdân lớp 10 phần Công dân với đạo đức bằng các phương phápdạy học tích cực

Để đánh giá được tính hiệu quả và khả thi của các biệnpháp giáo dục kỹ năng sống cũng như sự áp dụng thực tiễn,người nghiên cứu sử dụng các phương pháp vào những thờiđiểm khác nhau của quá trình thực nghiệm, thời gian thựcnghiệm từ tháng 01 năm 2018 đến tháng 5 năm 2018 tạitrường ở trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng, thànhphố Cần Thơ

- Phương pháp thực nghiệm

Phương pháp thực nghiệm trong đề tài này là kiểu thựcnghiệm đối chứng (thực nghiệm sư phạm)

- Việc giảng dạy được tiến hành song song ở cả hai lớpđối chứng và lớp thực nghiệm Lớp thứ nhất 10A1 dạy theophương pháp truyền thống và lớp thứ hai 10A3 dạy kỹ năngsống bằng các biện pháp dạy học tích cực.

- Nội dung thực nghiệm:

- Những nội dung cần thực nghiệm

Đối với giáo viên: chúng tôi điều tra trưng cầu ý kiếnnhằm khảo sát thực trạng giảng dạy môn GDCD tại trườngTHCS và THPT Trần Ngọc Hoằng, từ đó tiến hành đối chiếuvới thực trạng việc giảng dạy và học tập Bên cạnh đó, chúngtôi còn trao đổi kinh nghiệm nghề nghiệp, kiến thức chuyênmôn với các giáo viên có nhiều năm kinh nghiệm trong côngtác giảng dạy môn GDCD để thực hiện tốt hơn đề tài đã lựachon

Đối với học sinh: chúng tôi khảo sát nhiều học sinh ởtrường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng để thấy được hình

sinh một cách hiệu quả.

Đối với nội dung bài thực nghiệm: chúng tôi tiến hành

sử dụng hai giáo án với hai hình thức dạy học khác nhau, mộtgiáo án theo hình thức dạy học truyền thống và một giáo ángiáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Đối với kiểm tra đánh giá: Kiểm tra nhận thức của họcsinh để khẳng định hiệu quả của việc giáo dục kỹ năng sốngđối với việc nâng cao chất lượng dạy và học môn GDCD chohọc sinh trường THPT

- Thiết kế bài giảng thực nghiệm

Môn giáo dục công dân lớp 10 phần công dân với đạo đứccó 07 bài tôi chọn bài 02 bài để tiến hành soạn giáo án và dạythực nghiệm Cụ thể như sau:

“Bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học”

“ Bài 16: Tự hoàn thiện bản thân”

- Xác định rõ mục tiêu trọng tâm của bài học về kiếnthức, kỹ năng và thái độ.

- Lựa chọn các kỹ năng sống cần thiết, phù hợp với nộidung bài học và đặc biệt phù hợp với đối tượng học sinh vùngnông thôn

- Tổ chức lớp học phải phù hợp với điều kiện cơ sở vật chấtcủa nhà trường

* Thiết kế giáo án dạy thực nghiệm: Giáo án 1

“ Bài 11: MỘT SỐ PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA ĐẠO ĐỨC HỌC”

- Biết cách giao tiếp, ứng xử trong cộng đồng.

II CÁC KỸ NĂNG CƠ BẢN ĐƯỢC HÌNH THÀNH

- Kỹ năng giao tiếp, ứng xử

- Kỹ năng đồng cảm, chia sẻ

- Kỹ năng xử lý tình hống

- Kỹ năng tư duy phê phán

III CÁC PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC ÁP DỤNG TRONG BÀI

- PPDH bằng tình huống

- Động não

- Đặt câu hỏi

IV PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Sách giáo khoa, sách giáo viên Giáo dục công dân lớp10

- Tranh, ảnh, câu chuyện

- Máy vi tính, máy chiếu

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Tranh, ảnh, sơ đồ liên quan đến nội dung bài học Cáctruyện, các tấm gương trong lớp, trong trường, ngoài xã hộiđược các em sưu tầm về đạo đức

- Giấy trắng khổ A4 để làm bài tập

V TỔ CHỨC DẠY HỌC.

sinh đã chuẩn bị.

3 Dạy bài mới

Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của

HS 3.1 Khởi

phạm trù cơ

+ GV nêu tình huống: Hômqua đi xe buýt trên chuyến xeđó có một phụ nữ mang thaisắp tới ngày sinh, em đangngồi trên ghế nhưng cũng rấtmệt gặp tình huống như vậy

em sẽ làm gì?

*GV ghi nhận

+ Em nhường ghế cho ngườiphụ nữ đó có nghĩa là emđang làm điều tốt, biết hi sinhlợi ích cá nhân để giúp đỡ

người khác em cảm thấy

+ HS lắng nghevà trả lời câu hỏi

+HS suy nghĩ vàtrả lời

sao mình lại nhường Làmnhư vậy cảm giác lương tâm

em thế nào? Có thoải mái khingồi trên ghế không?

* GV kết luận: Trong cuộcsống ai cũng có mong muốnđược mọi người tôn trọng,giúp đỡ và chia sẻ Để đạtđược điều đó chúng ta cầnphải làm gi? Bài học mà hômnay chúng ta sẽ học “Một số

+ HS phản biệnđể đưa ra suynghĩ của mình

+ HS tập trunglắng nghe đểchuẩn bị vào bàihọc

phạm trù cơ bản của đạo đứchọc”

biết thế nào

là nghĩa vụ

+GV cho học sinh xem mộtsố hình ảnh

+ Ảnh 1: Học sinh bỏ ráctrước sân trường

+ Ảnh 2: các đoàn viên thắpnến tri ân nhân ngày thươngbinh liệt sĩ tại nghĩa trang liệtsĩ quận Ô Môn

+ Ảnh 3: Học sinh đi học chở

ba bằng xe máy, không đội

mũ bảo hiểm

+ Ảnh 4: Thanh niên xã ThớiHưng tạm biệt người thân lênđường nhập ngũ

+ HS xem ảnhvà suy nghĩ

+ HS nêu cảmnghĩ của mình

-Giáo viên nêu câu hỏi

+ Cảm nghĩ của em khi xemnhững bức ảnh trên

+ Những hình ảnh đó đangnói về nghĩa vụ gì?

+ Theo em thế nào là nghĩavụ?

+ Các em hãy cho thêm mộtvài ví dụ về nghĩa vụ mà embiết?

*GV: Phân nhóm để làm rõ

tình huống: Hiện nay do nhucầu đi lại ngày càng nhiềunhưng một số con đườngnông thôn trên địa bàn xã

Thới Hưng còn nhỏ hẹp,người dân tận dụng đất gần

+ HS hình thànhnhóm và thảoluận tình huống

đường đi để trồng cây, trồngrau để kiếm thêm thu nhập.

Nhưng xã đề nghị người dânmở rộng đường đi nếu giađình em nằm trong trườnghợp đó em có sẵn lòngcùng gia đình nhường đất để

mở rộng đường đi chungkhông?

+ Giáo viên đánh giá cách xửlý tình huống của các em và

cho HS biết “ Người nôngdân quý đất đai như quý trọngcuộc sống của họ Cuối cùng,con đường khi được hoànthành thì tất cả mọi người đềuđược thụ hưởng thật sự củacông trình này”

+HS trả lời

+ HS lắng nghevà tiếp thu nộidung

+ Giáo viên gợi ý học sinhkết luận: Những người biếtđặt lợi ích của cộng đồng, xã

hội lên trên lợi ích cá nhân

Tuy nhiên xã hội cũng phảicó trách nhiệm bảo đảm lợiích chính đáng của công dân

(Ví dụ khi xây dựng nhữngcông trình công cộng thì Nhà

nước phải thông qua và lấy ý

kiến người dân, sau đó phải

sử dụng đất đúng mục đích,công khai với người dân)

+ GV: Để khẳng định nghĩavụ là phạm trù đạo đức chỉ

riêng có ở con người, giáoviên cho học sinh xem tranhgà mẹ bới đất tìm thức ăn cho

+ HS lắng nghevà tiếp thu nộidung

+ Cha mẹ yêu thương, chămsóc con cái, con cái đối xửvới cha mẹ như thế nào?

+ Giáo viên gợi ý học sinhkết luận: Những người biếtđặt lợi ích của cộng đồng, xã

hội lên trên lợi ích cá nhân

Tuy nhiên xã hội cũng phảicó trách nhiệm bảo đảm lợiích chính đáng của công dân

+ HS quan sáttranh và trả lờicâu hỏi

+ HS lắng nghevà tiếp thu nộidung

+ HS ghi bài

hiểu được thế

nào là lương

*GV nêu tình huống

“Một nữ du khách nước ngoàiđến Cần Thơ tham quan Nữ

du khách thuê xe đạp đi dạo

Đang chạy trên đường chị bị

giật túi xách Lúc này có anh

A và chị B đang đi gần đó

nhìn thấy Anh A thản nhiênnhư không có chuyện gì xảy

ra, chị B vừa phóng xe đuổitheo tên cướp vừa tri hô Kếtquả tên cướp bị tóm gọn

Nhận lại túi xách bị cướpgiật, chị du khách rất cảmkích hành động của chị B

Nhưng người chứng kiến vụ

việc xem chị là người dũng

+ HS lắng nghe

* GV đặt câu hỏi:

+ Em có nhận xét gì về hànhđộng của anh A và chị B?

+ Giữa anh A và chị B ai là

người có lương tâm?

+ Hãy phân tích trạng thái cảmxúc của anh A và chị B sau vụ

việc xảy ra?

+ Điều gì làm cho hành vicủa anh A và chị B khácnhau?

* GV tổ chức đàm thoại thêm câu hỏi

- Em hãy kể một việc làm mà

em cảm thấy vui khi giúp đỡ

+ HS trả lời, cácbạn khác phảnbiện

+ HS suy nghĩtrả lời

nêu được thế

nào là nhân

bảo vệ danh dự?

+ Tự trọng và tự ái khác nhauchỗ nào?

+ Thảo luận cả lớp: GV chú

ý tính phản hồi tích cực của

+ HS thảo luận

+ HS trả lời vàphản biện

biết được thế

*GV cho học sinh xem tranh:

+ Tranh đại diện nụ cười củangười nông dân Nam bộ mà

điển hình là nụ cười Bác NămHoằng (anh hùng Trần NgọcHoằng) và nụ cười vui vẻ củatrẻ thơ

+ Xem tranh thể hiện nỗibuồn của người mẹ sau phiền

+ HS xem tranh

nào là hạnh

phúc

+ Rèn luyện”

Kỹ năng

phán đoán,

kỹ năng trình

bày suy nghĩ,

ý tưởng.”

Nội dung

kiến thức:

{1,73}

chợ khi gặp trời mưa

*GV nêu câu hỏi:

+ Những bức ảnh trên biểuhiện cảm xúc gì cho conngười?

+ Khi nào con người có

những cảm xúc đó?

+ Hãy chia sẻ một hạnh phúccủa bản thân mà em cảm thấyđặc biệt?

+ Hãy liệt kê các loại cảmxúc mà em biết?

+ Em hiểu thế nào là hạnhphúc?

* GV gợi ý học sinh suy nghĩ trả lời.

+ HS trả lời vànêu cảm nghĩ

+ HS suy nghĩvà trả lời

- Cảm xúc của con người có

hai loại: vui sướng, hài lònghay buồn phiền, đau khổ

- Khi con người được thỏa

mãn với những yêu cầu chânchính, lành mạnh về vật chấtvà tinh thần họ sẽ có cảm xúcvui sướng và ngược lại họ

không được đáp ứng họ sẽ có

cảm xúc buồn phiền và đaukhổ

+GV gợi ý học sinh kết luận:

- Mục tiêu:

Thực hành để

học sinh khắc

+GV bốc thăm ngẫu nhiên để

học sinh đứng lên trình bàytrước lớp

+GV: Kết luận

3.4 Hoạt

động vận

dụng

+Tự liên hệ:

+GV: Là học sinh của trườngbản thân em đã thực hiệnđúng nội quy của trườngchưa? Em đã làm được điềugì và hành vi nào em thấy cònhạn chế ở bản thân mình?

+ HS suy nghĩtrả lời, cả lớpphản biện

toàn trường nói chung.

+GV định hướng HS

+ Tôn trọng và học cách cùngchung sống với những ngườixung quanh

+ GV yêu cầu HS tự nhận xét

ưu khuyết điểm của các bạnhọc sinh trong và ngoài giờ

học

+ HS quan sát,liên tưởng, suynghĩ và trả lời

+ HS lắng nghe

được ưu

điểm và hạn

chế của học

sinh trong và

ngoài giờ học

dẫn chuẩn

bị bài mới

tục ngữ có chủ đề tình yêugia đình để học bài tiếp theo

“I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức

- Hiểu thế nào là tự hoàn thiện bản thân

- Hiểu sự cần thiết phải tự hoàn thiện bản thân theo các

giá trị đạo đức xã hội 2 2.Về kỹ năng:

- Biết tự nhận thức bản thân trên cơ sở đối chiếu với cácyêu cầu đạo đức xã hội

- Biết cách giao tiếp, ứng xử trước đám đông

- Biết đặt mục tiêu phấn đấu, rèn luyện, tự hoàn thiệnbản thân theo các giá trị đạo đức xã hội và có quyết tâm vượtkhó khăn để thực hiện mục tiêu đã đặt ra

3 Về thái độ:

- Coi trọng việc tu dưỡng và tự hoàn thiện bản thân

II CÁC KỸ NĂNG CƠ BẢN ĐƯỢC HÌNH THÀNH

- Kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ năng phân tích so sánh,kỹ năng giải quyết vấn đề

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kỹ năng ứng phóvới căng thẳng, kỹ năng tự nhận thức

- Kỹ năng tự quản, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng tựtin

III CÁC PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC ÁP DỤNG TRONG BÀI

- Thảo luận nhóm

- Xử lí tình huống

- Nghiên cứu trường hợp điển hình

IV PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Tranh, ảnh, câu chuyện

- Máy vi tính, máy chiếu

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Tranh, ảnh, sơ đồ liên quan đến nội dung bài học Cáctruyện, các tấm gương trong lớp, trong trường, ngoài xã hộivề tự hoàn thiện bản thân

- Bài thuyết trình tự giới thiệu về bản thân của mỗi học sinh có độ dài một trang giấy A4

- Giấy trắng khổ A4 để làm bài tập đặt mục tiêu, kếhoạch phấn đấu rèn luyện tự hoàn thiện bản thân

- Giấy khổ to ghi tóm tắt các yêu cầu đối với học sinhđặt mục tiêu, kế hoạch

V TỔ CHỨC DẠY HỌC.

1.Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số học sinh

3 Dạy bài mới

Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động

của HS 3.1 Khởi động

Giới thiệu nội dung

bài mới.

- Mục tiêu

+ Tạo không khí tích

cực để đi và bài học

+GV cho học sinh xem video về cách ứng xử của mẹ ông Thomas Edison đã tự giáo dục ông trở thành thiên tài

+Khi xem xong giáoviên sẽ giới thiệu về bàimới: Bài Tự hoàn thiệnbản thân

+ HS xem video và suy nghĩ

3.2 Hoạt động

hình thành kiến

thức

*Hoạt động 1:

Thuyết trình về bản

+GV: Mời ngẫu nhiên

học sinh giới thiệu về

bản thân mình trướclớp, nhận xét ưu nhượcđiểm của bản thân

+ HS tự giới thiệu về bản thân mình trước lớp

+ Nhận xét ưu

+ Mục tiêu:

-Giúp học sinh hình

thành kỹ năng giao

tiếp, kỹ năng thuyết

trình trước đám

đông

- Tự nhận thức ưu

nhược điểm về bản

luận nhóm để tìm

hiểu nội dung tự

hoàn thiện bản

thân.

+ GV: Hướng dẫn nộidung cần thảo luậnnhóm

+Thế nào là tự hoàn

+ HS thảo luận nhóm

+ HS tranh luậntrong nhóm

năng hợp tác, kỹ

năng làm việc

nóm

- Hình thành kỹ

năng tư duy phê

phán

- Nắm rõ nội dung

về tự hoàn thiện

+Vì sao phải tự hoànthiện bản thân?

+ Kể một tấm gươngtrong trường hoặcngoài trường mà các

em cảm thấy họ đã

vượt qua khó khăn để

thành công mà em biết?

+ GV gọi bất kỳ thànhviên nào trong nhóm để

kết luận của nhóm