Câu hỏi lâm sàng xuất huyết do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản

giãn tĩnh mạch thực quản độ 1×chia độ giãn tĩnh mạch thực quản×điều trị giãn vỡ tĩnh mạch thực quản×cận lâm sàng xuất huyết tiêu hóa×nguyên nhân giãn vỡ tĩnh mạch thực quản×giãn vỡ tĩnh mạch thực quản×

Phân biệt xuất huyết tiêu hóa trên và dưới về mặt

lâm sàng

 Xuất huyết tiêu hóa trên: bệnh nhân có thể vừa ói ra máu vừa có thể đi cầu ra phân đên hay học chỉ ói ra máu ở giai đoạn đầu hoặc đi tiêu ra phân đen Khi có nôn ra máu chắc chắn

là xuất huyết tiêu hóa trên

 Xuất huyết tiêu hóa dưới: bệnh nhân thường

đi tiêu ra máu đỏ, co thể đi tiêu phân đen

Triệu chứng lâm sàng của xuất huyết tiêu hóa

trên

-Cơ năng:

Nôn ra máu: nôn ra máu đỏ tươi, đỏ bầm, hoặc lẫn thức ăn

Đi tiêu phân đen Triệu chứng đi kèm: Hoa mắt, chóng mặt, hồi hợp, đau bụng

-Thực thể:

+Sốc:

Da xanh, niêm nhạt Toát mồ hôi, tay chân lạnh Mạch nhanh>100 l/phút Huyết áp tụt kẹp

Thiểu niệu hoặc vô niệu Khó thở, rối loạn tri giác, nếu có co giật là có tình trạng thiếu oxy não

Tham khám toàn diện: để nhân định sơ bộ về nguyên nhân

Vàng da, vàng mắt Gan to, lách to Các vết bầm tự nhiên Thăm trực tràng để đnahs giá tình trạng phân hoặc phát hiện tổn thương ở hậu môn trực tràng

Phân biệt nôn ra máu và ho ra máu

 Ho ra máu: máu đỏ tươi lẫn đàm bọt, không lẫn thức ăn, pH kiềm

 Nôn ra máu: máu từ đường tiêu hóa thường đỏ sẫm, lẫn thức ăn, pH acid

Chẩn đoán xác định XHTH do vỡ tĩnh mạch thực

quản dựa vào

 Nôn ra máu đỏ tươi

 Đi tiêu phân đen hoặc ỉa máu nâu đỏ

 Mạch nhanh, huyết áp tụt, có thể có dấu hiệu sốc

 Triệu chứng xơ gan: vàng da, cổ trướng, lách

to, tuần hoàn bàng hệ, phù chân

 Xet nghiệm có suy giảm chức năng gan: tỉ lệ Prothrombin giảm, giảm Albumin máu, tiểu

cầu giảm, bilirubin máu tăng

 Nôi soi thực quản dạ dày tá tràng: dãn tĩnh mạch thực quản

Cận lâm sàng trong XHTH

 Xét nghiệm máu:

 Số lượng hồng cầu, Hematocrit giảm

 Bạch cầu, tiểu cầu có thể tăng

 Bilirubin tăng

 Nội soi thực quản dạ dày tá tràng

 Nội soi đại tràng

 Xet nghiệm khác: tùy vào bệnh cảnh lâm sàng

có thể làm thêm như đông máu toàn bộ, chức năng gan, khí máu động mạch( nếu xuất huyết nặng)

Phân biệt xuất huyết tiêu hóa do vỡ tĩnh mạch

thực quản với loét dạ dày tá tràng

-Xuất huyết tiêu hóa do vỡ tĩnh mạch thực quản: Nôn ra máu: thưởng nôn ra máu đỏ, lượng nhiều, thường không lẫn thức ăn và ít dịch vị

Đi tiêu máu bầm hay đỏ

Có dấu chứng của xơ gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Xet nghiệm máu: chức năng gan giảm Nội soi thực quản dạ dày tá tràng: tĩnh mạch thực quản giãn

-Xuất huyết tiêu hóa do loét dạ dày tá tràng:

Cơn đau thượng vị

Ấn điểm đau dạ dày tá tràng dương tính Nôn ra máu: máu bầm lẫn dịch vị và thức ăn, máu lỏng hoặc cục

Đi tiêu phân đen

Có thể đơn thuần tiêu phân đen hoặc nôn ra máu kèm tiêu phân đen

Không có triệu chứng lâm sàng khác cửa xơ gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Mạch: bình thường hoặc thay đổi nhẹ Huyết áp: bình thường hoặc thay đổi nhẹ Biểu hiện toàn thân: tỉnh, hơi mệt

Hematocit:>30%

Số lượng hông cầu:>3 triệu/mm3 Mức độ trung bình:

Mạch: 100-120 Huyết áp:<90 mmHg, tụt huyết áp tư thế

Biểu hiện toàn thân:da xanh, niêm nhợt, đổ mồ hôi, tiểu ít

Hematocit: 20-30%

Số lượng hông cầu: 2-3 triệu/mm3 Mức độ nặng:

Mạch :>120 Huyết áp:<90 mmHg, tụt huyết áp kẹp Biểu hiện toàn thân: xanh tím, thở nhanh nông, thiểu niệu hoặc vô niệu

Hematocit<20%

Số lượng hông cầu<2 triệu/mm3

Biến chứng của xơ gan

 Hội chứng gan phổi

 Hội chứng gan thận

 Bệnh lí não gan

 Hạ natri máu

 Huyết khối tĩnh mạch của

 Xuất huyết tiêu hóa do tăng áp lực tĩnh mạch cửa

 Cổ trướng

 Nhiễm trùng dịch cổ trướng

 Ung thư biểu mô tế bào gan

Nguyên nhân xơ gan

Do nhiễm virus Nhiễm ký sinh trùng Rượu

Độc chất Thuốc Bệnh lí tắc nghẽn Bệnh tự miễn Rối loạn chuyển hóa Gan nhiễm mỡ không do rượu Triệu chứng lâm sàng của xơ gan - Giai đoạn sớm( xơ gan còn bù):

Đau nhẹ hạ sườn phải Rối loạn tiêu hóa: chấn ăn, chậm tiêu, tiêu chảy, táo bón

Dãn các tĩnh mạch dưới da Gan to, mật độ mềm, lách mấp mé bờ sườn Chảy máu cam, chảy máu chân răng

Có thể có nốt nhện và bà tay son

- Giai đoạn muộn( xơ gan mất bù):

Hội chứng suy tế bào gan: vàng da, cổ trướng, phù chân

Hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa: giãn tĩnh

mạch thực quản, tuần hoàn bàng hệ, lách to

Cơ năng xuất huyết tiêu hóa

Nôn ra máu:máu đỏ tươi hay đỏ bầm, có thể lẫn thức ăn

Tiêu ra máu: tiêu ra máu tươi, máu bầm, tiêu phân đen như bã cafe, mùi khắm

Triệu chứng khác: hoa mắt, chóng mặt, hồi hợp, đau bụng

Theo dõi gì

Dấu hiệu sinh tồn: mạch, nhiệt độ, huyết áp mỗi

30 phút

Theo dõi nôn và phân để phát hiện xuất huyết tiêu hóa tái phát

Theo dõi nước tiểu Theo dõi tính chất phân( màu sắc, số lượng, tính chất)

Theo dõi việc sử dụng thuốc Theo dõi triệu chứng toàn thân

Cơ chế xuất huyết tiêu hóa

Chế độ ăn

Trong giai đoạn xuất huyết chỉ nên ăn lỏng, mềm,

dễ tiêu Những ngày đầu nên uống sữa nguội và cháo lỏng

Khi bệnh đã ổn định có thể chuyển sang ăn cháo đặc, cơm nát, bún, phở

Kiêng tuyệt đối thức ăn chua, cay, chất kích thích Nên ăn những thức ăn mềm hoặc thức ăn đã xay nhuyễn

Không nên an quá đói hoặc quá no Chia làm nhiều bữa nhỏ

Không ăn quá nóng hoặc quá lạnh

Hướng điều trị

Phục hồi lại thể tích và hồi sức tích cực`

Tư thế bệnh nhân nằm đầu thấp Đảm bảo đuognừ thở

Bù khối lượng tuần hoàn Cầm máu: nội soi cột thắt tĩnh amchj thực quản bằng vòng cao su, dùng thuốc để giảm áp lực tĩnh mạch cửa

Xử trí nguyên nhân để tránh xuất huyết tiêu hóa tái phát

Can thiệp ngoại khoa khi cần

Phân độ thiếu máu Thiếu máu nhẹ: từ 9 tới dưới 12 g/dl

Thiếu máu trung bình từ 6 tới dưới 9 g/dl Thiếu máu nặng từ 3 tới dưới 6 g/dl

Thiếu máu rất nặng: dưới 3 g/dl