Sử dụng hình ảnh minh họa mang lại hiệu quả cao trong dạy học tích hợp ở môn toán 7

Sử dụng tích hợp nhiều kiến thức của các môn học, đòi hỏi giáo viên phải cung cấp cho học sinh cái nhìn cụ thể, hình ảnh minh họa phù hợp với yêu cầu của phương pháp này.. Đối tượng nghi

1 MỞ ĐẦU:

1.1 Lí do chọn đề tài:

Bồi dưỡng, phát triển trí tuệ và năng lực hoạt động sáng tạo của học sinh là nhiệm vụ trọng tâm của mỗi nhà trường Sử dụng đồ dùng trực quan để giải toán cũng là một hoạt động phát triển trí tuệ và năng lực sáng tạo của học sinh rất hiệu quả

Việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học nói chung, trong dạy học môn Toán nói riêng là một sự cần thiết và mang lại hiệu quả cao trong việc giảng dạy và giáo dục ở nhà trường Trong thời đại hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ thì hình ảnh, các video minh họa, chiếm một vị trí cực kỳ quan trọng trong đời sống cũng như trong học tập, giảng dạy

Hiện nay với sự phát triển của công nghệ điện tử - viễn thông rộng rãi Các tin tức, hình ảnh, video được cập nhật liên tục và dễ dàng tìm kiếm, tham khảo trên các diễn đàn, các trang báo mạng chính thống Đây là một trong những đồ dùng trực quan mang lại hiệu quả cao trong dạy học nói chung và trong môn Toán nói riêng

Với sự phát triển của xã hội, nhu cầu học tập ngày càng cao của con người Đòi hỏi phải có những công cụ hỗ trợ minh họa gần gũi, cập nhật thực tiễn nhanh chóng Hình ảnh, phim video đã phần nào đáp ứng được những yêu cầu trên Chính

vì vậy qua dạy học tôi đã đúc kết kinh nghiệm đưa ra đề tài:

“Sử dụng hình ảnh minh họa mang lại hiệu quả cao trong dạy học tích hợp ở môn Toán 7 trường THCS Đa Lộc”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh đòi hỏi giáo viên phải thay đổi cách dạy và học Những phương pháp dạy học mang lại hiệu quả cao như dạy học tích hợp giúp học sinh tiếp thu bài hiệu quả hơn Sử dụng tích hợp nhiều kiến thức của các môn học, đòi hỏi giáo viên phải cung cấp cho học sinh cái nhìn

cụ thể, hình ảnh minh họa phù hợp với yêu cầu của phương pháp này

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Cách thức sử dụng, lựa chọn hình ảnh minh họa phù hợp cho các hoạt động trong tiết dạy theo chủ đề tích hợp

Thấy được hiệu quả của việc sử dụng hình ảnh minh họa vào tiết dạy tích hợp Toán lớp 7

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp đặt vấn đề, giải quyết vấn đề

Phương pháp định hướng, liên hệ các hoạt động thực tiễn liên quan

Phương pháp giải quyết tình huống

Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

1.5 Những điểm mới của SKKN:

- Sử sụng các hình ảnh quen thuộc, gần gủi với học sinh ( Hình ảnh về di tích

Mẹ Tơm; Rừng sú vẹt của địa phương Đa Lộc)

- Sử dụng các hình ảnh cập nhật mới nhất về các vấn đề xã hội cấp thiết hiện nay ( Hình ảnh thiệt hại do thiên tai, bạo lực học đường)

- Hình ảnh sử dụng phù hợp với chủ đề tiết dạy tích hợp mang lại lượng kiến thức học sinh nắm được của nhiều môn học liên quan Qua đó kích thích được khả năng tư duy, sáng tạo của người học Các em có hứng thú hơn khi học môn Toán

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

2.1 Cơ sở lí luận :

Nghị quyết 29-NQ/TW khóa XI ( 4/11/2013) chỉ rõ yêu cầu cấp thiết và nhiệm vụ cần đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT và nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã đưa ra một trong những nhiệm vụ trọng tâm đó là: “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; Phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao”

Đổi mới tư duy giáo dục trong thời đại tri thức nhằm đáp ứng sự thay đổi của cuộc sống phát triển không ngừng là một tất yếu Việc đổi mới phương pháp dạy học trước hết là đáp ứng yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực người học và cuối cùng là vì mục tiêu đáp ứng bối cảnh của thời đại, nhu cầu phát triển đất nước

Dạy học tích hợp là định hướng về nội dung và phương pháp dạy học, trong

đó giáo viên tổ chức, hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới, phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn cuộc sống xung quanh các em

Dạy học theo chủ đề tích hợp đòi hỏi người giáo viên phải tổng hợp được lượng kiến thức của các môn học liên quan, truyền tải đến học sinh một cách hiệu quả nhất Đồ dùng trực quan, cụ thể là các hình ảnh, video minh họa giúp cho học sinh tiếp cận vấn đề một cách dễ dàng hơn

Những năm gần đây các cấp ngành giáo dục đang phát động các cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn và cuộc thi dạy học theo chủ đề tích hợp

Với tầm quan trọng của đồ dùng trực quan Hàng năm các sở giáo dục, phòng GD đều phát động các phong trào, cuộc thi làm đồ dùng dạy học trong các nhà trường Việc sử dụng hình ảnh minh học cho môn Toán, đặc biệt là dạy học tích hợp thì hình ảnh minh họa vừa là phương tiện giúp học sinh khai thác kiến thức, vừa là nguồn tri thức đa dạng, phong phú mà học sinh dễ dàng nắm bắt

2.2.Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:

Trước đây đồ dùng trực quan trong các nhà trường rất thiếu thốn, ít về số lượng không đáp ứng đủ nhu cầu ngày càng cao trong đổi mới phương pháp dạy

học, lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát huy hết khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh

Được sự quan tâm của các cấp, ngành thời gian gần đây thiết bị, đồ dùng dạy học đã phong phú hơn và đáp ứng được phần nào nhu cầu sử dụng Nhưng với việc chuẩn bị, sưu tầm hình ảnh, tư liệu, mất nhiều thời gian, cũng như còn một số giáo viên chưa ý thức được tầm quan trọng của việc sử dụng đồ dùng trực quan hay còn ngại sử dụng đồ dùng trong tiết dạy

Hiện nay chưa có giáo trình dạy học thể hiện được phương pháp dạy học theo chủ đề tích hợp, đòi hỏi giáo viên phải tự tìm tòi, tổng hợp kiến thức mang lại hiệu quả cao trong dạy học, đối với bộ môn Toán đòi hỏi tính tư duy, sáng tạo cao nên học sinh khó khăn cho tiếp cận, tổng hợp nhiều kiến thức mới

Với việc sử dụng hình ảnh minh họa cho tiết dạy tạo cho học sinh thấy hứng thú tiếp thu bài, dễ dàng tiếp cận được kiến thức mà giáo viên muốn truyền đạt

2.3 Các giải pháp thực hiện:

2.3.1 Thu thập hình ảnh minh họa, video:

Bên cạnh kho thiết bị dạy học trong nhà trường Các hình ảnh, tư liệu trên các trang mạng điện tử rất phong phú và cập nhật liên tục Ngoài ra giáo viên cũng

có thể tạo cho mình hệ thống đồ dùng trực quan bằng hình ảnh minh họa thực tế Với một chiếc điện thoại thông minh việc có được hình ảnh sắc nét sinh động rất dễ dàng Thậm chí là một đoạn video với độ phân giải cao Các hình ảnh thực tế, minh họa ngay ở xung quanh trường, lớp, địa phương giúp học sinh dễ dàng nhận ra kiến thức bài dạy mà thầy, cô truyền tải trong đó

2.3.2 Sử dụng hợp lý các hình minh họa và các đồ dùng dạy học:

Căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý và lứa tuổi học sinh Giáo viên phải lựa chọn sử dụng hình ảnh minh họa phù hợp với học sinh Giáo viên cũng phải sử dụng đúng mức, không được xem nhẹ hay tránh lạm dụng Vì vậy cần phải lựa chọn, tìm hiểu kỹ, cân nhắc sử dụng hình minh họa, đồ dùng ở mỗi dạng bài, ở mỗi tiến trình bài dạy

2.3.3 Minh họa tiết dạy theo chủ đề tích hợp môn Toán 7 có sử sụng hình ảnh minh họa Chủ đề tự chọn, bài: Áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau.

Tiến trình dạy học:

1 Mục tiêu:

a Kiến thức:

- Học sinh nắm được tính chất dãy tỉ số bằng nhau

- Học sinh nắm được kiến thức các môn: Ngữ văn, Sinh học, Địa lý, Lịch sử, Tin học, hiểu biết xã hội vào giải toán

b Kỹ năng:

- Biêt vận dụng kiến thức liên môn để giải các bài toán áp dụng tính chất dãy tỉ số

bằng nhau

- Trình bày tốt các dạng bài tập thực tiễn áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau.

- Biết vận dụng linh hoạt và sáng tạo để giải các bài toán có tính thực tiễn và hiểu

biết về tự nhiên xã hội trong giai đoạn hiện nay

c Thái độ:

- Giáo dục ý thức tự giác học tập và lòng say mê môn học

- Có niềm tự hào về lịch sử quê hương, có tình yêu quê hương, biết giữ gìn , bảo vệ các di tích lịch sử

- Có ý thức bảo vệ rừng

- Có lối sống lành mạnh, không tham gia vào các tệ nạn xã hội

2 Chuẩn bị:

- Giáo án, máy chiếu, máy tính

- Sưu tầm nội dung các bài toán sử dụng kiến thức liên môn và hiểu biết xã hội

- Tìm hiểu về thực trạng xã hội hiện nay trên các lĩnh vực: Ngữ văn, sinh học, địa

lý, lịch sử, giáo dục công dân

- Các hình ảnh minh họa các nội dung trên được chụp từ các hình ảnh thực tế ở địa phương như: Tranh ảnh về khu lưu niệm Mẹ Tơm Các hình ảnh trích dẫn từ các bài báo, tư liệu chính thống của các cổng thông tin điện tử

3.Tiến trình bài dạy:

3.1.Ổn định: 1’

3.2.Kiểm tra bài cũ: 4’

- Giáo viên cho học sinh tham gia trò chơi khởi động:

Đây là di tích lịch sử nào?

Chia lớp thành 4 nhóm để tham gia

Luật chơi:

GV trình chiếu Slide 1( môt tả luật chơi)

Giáo viên đưa lần lượt 4 ô có chứa các câu hỏi từ 1 đến 4, thời gian suy nghĩ cho mỗi nhóm ứng với mỗi câu là 30 giây, đại diện các nhóm sẽ chọn câu hỏi tùy ý từ 1 đến 4 nếu không trả lời được thì nhóm khác có quyền trả lời

-Nhóm nào trả lời đúng câu hỏi ô chữ tương ứng sẽ được mở ra (được 10 điểm) Các nhóm có thể trả lời tên của di tích bất cứ lúc nào (nếu đúng được 20 điểm) Slide 2: Có chứa hệ thống câu hỏi, các nhóm chọn tùy ý từ câu 1 đến câu 4 Chọn câu nào thì câu hỏi tương ứng sẽ mở ra, nếu trả lời đúng đáp án sẽ được 1 chữ tương ứng

Khi tỡm được từ khúa: Mẹ Tơm Giỏo viờn cho HS quan sỏt những bức tranh tương ứng với từng dữ liờu, đú là cỏc mốc thời gian liờn quan đến Mẹ Tơm Giáo viờn chiếu Slide 3:

Slide4 - 7: GV cho hs quan sỏt cụ thể cỏc bức tranh tương ứng với mốc thời gian Tranh vẽ nhà xưa của Mẹ Tơm

Khu di tớch cỏch mạng Mẹ Tơm

Khu mộ Mẹ Tơm

Mộ Mẹ Tơm ( Nguyờ̃n Thị Quyờ̉n)

Giỏo viờn chiếu Slide 8 ( Gọi học sinh đọc)

Di tớch lịch sử cỏch mạng nhà mẹ Tơm

- Nhà mẹ Tơm được công nhận di tích lịch sử cách mạng, thuộc địa phận xã Đa Lộc, Huyện Hậu Lộc, Tỉnh thanh Hóa

- Mẹ Tơm tên thật là Nguyễn Thị Quyển, sinh năm 1880, mất ngày 27 tháng 3 năm

1953, quê ở làng Hanh cù nay thuộc địa bàn thôn Đông Thành, xã Đa Lộc, lòng yêu nước, tinh thần cách mạng và những cống hiến hy sinh của gia đình mẹ Tơm cho cách mạng đã được nhà thơ Tố Hữu thể hiện qua bài thơ “Mẹ Tơm”

- Túp lều rơm vách đất của mẹ Tơm nơi từng che trở, nuôi dưỡng nhà thơ Tố Hữu

và các cán bộ cách mạng thời kì 1938-1945 ở xã Đa Lộc- Huyện Hậu Lộc

- Năm 1961, túp lều tranh của mẹ Tơm đã bị bão lụt làm sập hoàn toàn Con cháu của mẹ đã dựng lại ngôi nhà khác và đến năm 1986 thì xây ngôi nhà mái bằng như hiện nay

- Tháng 2/2010 UBND xã Đa Lộc tổ chức lễ đón bằng công nhận ngôi nhà của mẹ Tơm là di tích lịch sử cách mạng cấp tỉnh Chúng ta rất tự hào vì trên mảnh đất quê hương Đa Lộc của chúng ta có một di sản di tích lịch sử cách mạng thế này

- Thông qua bài tập trên Gv giáo dục cho học sinh lòng yêu quê hương đất nước,

HS hiểu thêm về vùng đất quê hương cách mạng đã được cha ông ta xây dựng từ bao đời nay Từ đó ý thức giữ gìn, bảo vệ và giới thiệu cho bạn bè gần xa biết được

di tích lịch sử quê hương

3.3 Bài mới: ( 35 phút)

Hoạt động 1:

Bài toán 1: Sân trường THCS Đa

Lộc có hình dạng hình chữ nhật có

chu vi 300m Biết chiều dài, chiều

rộng tỉ lệ với hai số 3 và 2 Tính diện

tích sân trường?

GV: Trong bt này muốn tìm dt sân

trường ta cần phải biết đc yếu tố nào

của sân ?

GV: Một em hãy nêu CT tính chu vi

và diện tích của hình chữ nhật ?

GV: Nếu gọi chiều dài là x(m), rộng

là y(m) ta có đẳng thức nào? Tỉ lệ

thức nào ?

GV: Dựa vào các yếu tố đã biết em

nào hãy lên gải bài toán?

GV: Chốt với dt khoảng 5400m2

trường THCS Đa lộc có thể tổ chức

được nhiều hoạt động giáo dục, thể

thao và các trò chơi giải trí khác cho

HS: Đọc và tìm hiểu đề bài.

HS: Ta cần biết chiều dài, chiều rộng của sân

HS: Nếu gọi chiều dài là x(m), rộng là y(m) , ( x, y > 0)

ta có :

3 2

x  y và x + y =150

HS : Lên bảng Đáp số : Diện tích sân trường 5400m2

các em học sinh.

Một số hình ảnh hoạt động của nhà trường tổ chức trong dịp lễ kỷ niệm 50 thành lập trường THCS Đa Lộc ( 1966 – 2016) GV chiếu hình ảnh lên máy chiếu

GV : Với bề dày và thành tích của

nhà trường là một hs trường THCS

Đa Lộc chúng em cần làm gì để xứng

đáng với thành tích và truyền thống

của nhà trường ?

HS: Phấn đấu học tập, rèn luyện thật tốt

Hoạt động 2 :

-GV : Yêu cầu hs quan sát trên màn

hình, đọc đề bài

Bài 2 : Theo thống kê của ban chỉ

đạo TW về phòng chống thiên tai

ngày 9/11/2017 Thiệt hại do các cơn

bão số 10, 11, 12 gây ra làm chết và

mất tích về người trong năm 2017

lần lượt tỉ lệ với 1 ; 12 và 19 Biết

rằng tổng số người chết và mất tích

do ba cơn bão gây ra là 192 người

Tính số người chết và mất tích do

cơn bão số 12 năm 2017 gây ra ?

Bài 2:

HS đọc và tìm hiểu đề bài

HS: Lên bảng trình bày lời giải, các học

Gv : Cho HS lên trình bày

( Số liệu lấy theo trang VOV.VN Thứ

5, 19:44, 09/11/2017 )

Gv : Cho hs nhận xét về bài làm của

bạn ?

Gv : Nhận xét, chữa bài cho điểm

GV :Em có nhận xét gì về tình thiệt

hại do mưa bão gây ra ? Bản thân em

đã là gì để khắc phục các thiệt hại do

bão ?

GV: - Đưa các hình ảnh về thiệt hại

thiên tai do mưa bão lên màn hình

máy chiếu

Như chúng ta đã biết thiệt hại do

thiên tai mang lại là hết sức nghiêm

trọng, đặc biệt do mưa bão gây ra

Nếu như trước kia các cơn bão

thường chỉ cấp 11, 12 giật trên cấp

12 thì nay nó đã trở thành những siêu

bão cấp 14, 15 giật trên cấp 15 với sự

tàn phá khốc liệt về cả con người và

tài sản Do đó chúng ta cần phải

nâng cao hiểu biết, có sự chuẩn bị để

đối phó và phòng ngừa với các hiện

tượng thiên tai Nhằm giảm nhẹ thiệt

hại do chúng gây ra

Cơn bão 12 ( tên quốc tế là

Damrey – con Voi ) xảy ra trước

sinh khác nháp bài

Gọi số người chết và mất tích do các cơn bão số 10, 11, 12 gây ra trong năm 2017 lần lượt là x, y, z (người)

Theo đề bài ta có:

1 12 19

x  y  z và x+ y+ z = 192

Theo tính chất dãy tỉ số bằng nhau ta có :

192 6

1 12 19 1 12 19 32

  Suy ra x = 6 ; y= 72 ; z = 114 Vậy số người chết và mất tích do các cơn bão số 10, 11, 12 lần lượt là 6 người; 72 người; 114 người

HS: Hậu quả của bão lũ là hết sức nghiêm trọng Không những thiệt hại về tài sản mà còn thiệt hại nặng nề về người

- Bản thân em tham gia tuyên truyền về thiệt hại do thiên tai để mọi người phòng

và tránh Qua đó giảm nhẹ thiệt hại do bão

lũ gây ra

thềm APEC ( Đà Nẵng) là một cơn

bão mạnh làm chết và mất tích 114

người, 1486 ngôi nhà đỗ sập và hơn

9.350 ha lúa, trên 15.203 ha diện tích

rau mầu bị ngập, 25 957 lồng bè nuôi

trồng thủy sản bị mất trắng và 1294

tàu thuyền bị chìm và hư hỏng

Sau cơn bão đã có nhiều tổ chức

trong và ngoài nước thể hiện tinh

thần tương thân, tương ái đã hỗ trợ

như nước Nga gồm 5 triệu USD và

40 tấn hàng hóa, Nhật Bản 100 thiết

bị lọc nước…

.

Hoạt động 2 :(Hoạt động nhóm)

Bài 3 : : Được sự hỗ trợ của tổ chức

Care quốc tế tại Việt Nam Nhân dân

xã Đa Lộc – Hậu Lộc – Thanh Hóa

đã trồng được diện tích rừng ngập

mặn trong các năm 2010 và năm

2012 lần lượt tỉ lệ với 5 và 8 Biết

rằng năm 2012 trồng nhiều hơn năm

2010 là 156 ha Tính diện tích rừng

ngập mặn được trồng trong năm

2010 và năm 2012 ?

GV : Bài toán yêu cầu ta tìm gì ?

GV : Nếu gọi diện tích rừng ngập

mặn được trồng trong năm 2010,

2012 lần lượt là x( ha) và y (ha) thì

theo đề ra ta có điều gì ?

GV : Để tìm x, y ta sử dụng tính chất

nào ?

Gọi HS lên trình bày

Lớp nhận xét

Bài 3 :

HS đọc và tìm hiểu đề bài

HS : Tính diện tích rừng ngập mặn trồng được trong năm 2010 và năm 2012

HS : Ta có

5 8

x  y và y - x = 156

HS: Tính chất dãy tỉ số bằng nhau

Giải Gọi diện tích rừng ngập mặn trồng trong

năm 2010 và 2012 lần lượt là x( ha) và y( ha), x, y > 0

-Theo đề bài ta có

5 8

 và y – x = 156 -Theo tính chất của dãy tỉ số bằng nhau ta

GV : Vai trò của rừng ngập mặn ?

Em đã làm gì để bảo vệ rừng ngập

mặn ?

GV : Theo tính toán của các nhà

khoa học Nhật Bản, 1 ha rừng hoặc

vườn cây rậm rạm có diện tích tương

đương hấp thụ 1000Kg CO2 và thải

ra 730 Kg khí Oxy mỗi ngày

Với diện tích rừng ngập mặn của

xã ta ( rừng thuộc dạng rừng rậm

rạp) thì mỗi ngày sẽ hấp thụ một

lượng lớn khí cacbonich và thải ra

một lượng lớn khí oxy Làm cho bầu

không khí trong lành hơn

GV: Đưa ra số liệu minh họa

GV: Vậy việc bảo về và chăm sóc

rừng cho ta bầu không khí trong lành

hơn

GV : Cho HS quan sát tranh về rừng

ngập mặn của xã Đa Lộc

( Hình ảnh được chiếu trên máy

chiếu)

 Suy ra x = 260 ; y = 416 -Vậy diện tích rừng ngập mặn trồng trong năm 2010 và năm 2012 lần lượt là 260 ( ha) và 416 (ha)

* Rừng ngập mặn có vai trò:

- Chắn sóng

- Nơi cư trú cho lác loài động vật

- Tạo ra môi trường không khí trong lành

- Tạo cảnh quan ven biển

* Bảo vệ rừng ngập mặn:

- Trồng và chăm sóc cây

- Tuyên truyền cho mọi người thấy tác dụng của rừng, không chặt phá rừng

Với 45 ha rừng hiện nay, mỗi ngày rừng ngập mặn sẽ hấp thụ 45 x 1000 = 45 000 (kg) khí cacbonich và thải ra 45 x 730 =

32 850 (kg) khí oxy