Một số biện pháp giúp giáo viên rèn kỹ năng sống cho học sinh trường tiểu học

Bậc học tiểu học là bậc học nền tảng tạo cơ sở cho HS phát triển học tiếpcác bậc học tiếp theo, vì vậy bên cạnh việc trang bị cho học sinh những vốn kiếnthức kỹ năng cơ bản trong học tập

II NỘI DUNG

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế

hệ trẻ Các em chính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những ngườiquyết định sự phát triển của đất nước trong tương lai

Bậc học tiểu học là bậc học nền tảng tạo cơ sở cho HS phát triển học tiếpcác bậc học tiếp theo, vì vậy bên cạnh việc trang bị cho học sinh những vốn kiếnthức kỹ năng cơ bản trong học tập, lao động còn cần phải chú ý đến việc rèn kỹnăng sống cho học sinh, dạy học sinh cách “làm người”, để học sinh có thêmvốn kinh nghiệm thích ứng với môi trường mới, yêu cầu mới

Giáo dục kỹ năng sống thúc đẩy quá trình phát triển của cá nhân và pháttriển xã hội Đối với học sinh việc được đào tạo kỹ năng sống là vô cùng quantrọng Trong những năm trước đây giáo dục kỹ năng sống chỉ làm được tại giađình, gia đình giáo dục tốt, trẻ sẽ có điểm xuất phát tốt và nền nếp tốt Ngượclại, trẻ sẽ không có gì khi không được gia đình quan tâm giáo dục Như vậy xuấtphát điểm của trẻ là không giống nhau Giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường

sẽ xóa đi rào cản đó Trước đòi hỏi “ Giáo dục phổ thông là giáo dục hình thànhnhân cách công dân tốt của nước Việt Nam” thì đây là điểm hạn chế của các nhàtrường chúng ta hiện nay Qua nhiều năm triển khai phong trào “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực”, hạn chế này đã được khắc phục bướcđầu Rất nhiều tiết học đã được tích hợp, lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, rấtnhiều hoạt động ngoài giờ lên lớp đã tạo môi trường để giáo dục đạo đức lốisống cho các em, rèn luyện cho các em những kỹ năng sống cần thiết

Bằng nhiều hình thức, nhiều con đường, trong đó việc rèn kĩ năng sốngchiếm một vị trí quan trọng Qua việc rèn kĩ năng sống sẽ trang bị tri thức, hành

vi cho trẻ Đồng thời nó định hướng cho học sinh tiểu học rèn luyện hành vi vàthói quen ứng xử tốt Trong sự phát triển nhân cách của học sinh, việc rèn luyện

kĩ năng sống là đảm bảo cho học sinh có được bản lĩnh rõ ràng về nhân cáchtoàn diện Nếu không rèn kĩ năng sống thì không những sự ứng xử trong các tìnhhuống sẽ phức tạp, gặp khó khăn, thậm chí mắc phải sai lầm, mà việc hình thànhnhân cách toàn diện của trẻ bị hạn chế, phiến diện, việc xây dựng những thóiquen hành vi dễ rơi vào chủ nghĩa hình thức máy móc, lí trí và tình cảm khôngthống nhất với nhau đó là lời nói không đi đôi với việc làm thì dẫn đến hiệntượng lệch lạc về nhân cách

Theo bản thân tôi, kĩ năng sống đơn giản là tất cả những điều cần thiếtchúng ta phải biết để có thể thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngàytrong cuộc sống Kĩ năng sống được hình thành theo một quá trình, hình thànhmột cách tự nhiên qua những va chạm, những trải nghiệm trong cuộc sống vàqua giáo dục mà có Có nhiều nhóm kĩ năng sống như: nhóm kĩ năng nhận thức,nhóm kĩ năng xã hội và nhóm kĩ năng quản lí bản thân Dù là kĩ năng nào cũngđều rất quan trọng và cần thiết với mỗi con người Cho nên, giáo dục kĩ năngsống cho học sinh có một tầm rất quan trọng

Nhận thức được vấn đề đó, bản thân tôi là hiệu trưởng luôn xác định: ýnghĩa và tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng sống cho học sinh Do đó côngtác giáo dục kỹ năng sống là mắt xích chủ yếu và quan trọng nhất trong việc

hình thành nhân cách con người Làm thế nào để chỉ đạo: “ Một số biện pháp

giúp giáo viên rèn kĩ năng sống cho học sinh trường Tiểu học Nga Thắng.”

đạt kết quả tốt nhất ? Đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài này

2 Mục đích nghiên cứu:

- Ở sáng kiến này tôi đi sâu vào nghiên cứu tìm hiểu kỹ năng sống cho học sinh

ở trường Tiểu học Nga Thắng, trao đổi với giáo viên, học sinh, phụ huynh đểchuyên sâu nghiên cứu vấn đề rèn kỹ năng sống cho học sinh

- Xác định một số nguyên nhân chủ yếu, từ đó tìm ra những biện pháp hữu hiệutrong khâu soạn giảng, lồng ghép rèn kỹ năng sống nhằm nâng cao hiệu quả rèn

kỹ năng sống cho học sinh

- Thông qua sáng kiến kinh nghiệm này, tôi mong muốn được góp phần vào việc

dạy nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng rèn kỹ năng sốngcho học sinh nói riêng, giúp các em có được những kỹ năng cơ bản để vận dụngvào trong cuộc sống

3 Đối tượng nghiên cứu:

Biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh tiểu học đạt hiệu quả

4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc sách, văn bản để thu thập tư liệu, thôngtin cần thiết cho đề tài

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Điều tra cơ bản, kết hợp quan sát, đàm thoại với giáo viên trong trường vềbiện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

+ Thực nghiệm sư phạm để nâng cao chất lượng rèn kỹ năng sống cho học sinhtrong trường

- Phương pháp đối chiếu, so sánh: Tổ chức so sánh, đối chiếu kết quả trước vàsau khi thực hiện giải pháp để thấy được kết quả cũng như hạn chế nhằm tìmhướng điều chỉnh, khắc phục hợp lí

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận:

Thực hiện quyết định của Bộ GD&ĐT, các Sở GD&ĐT trong cả nước đãchỉ đạo các cơ sở giáo dục, các trường học tăng cường rèn luyện kỹ năng sốngcho học sinh, tăng cường nguồn lực trong và ngoài nhà trường cho giáo dục đạođức, hình thành các chuẩn đạo đức, chú ý giáo dục giá trị gia đình, văn hóa giađình bên cạnh giáo dục lòng yêu nước và truyền thống văn hóa dân tộc Tậptrung rèn luyện cho học sinh ý thức kỷ luật, tác phong nhanh nhẹn, gọn gàng,ngăn nắp, tăng cường giáo dục kỹ năng tự phục vụ, thói quen vệ sinh tốt, kỹnăng tự bảo vệ an toàn bản thân, mạnh dạn trong giao tiếp, thân thiện với bạn

bè, lễ phép với người lớn… Việc giáo dục kỹ năng sống cho HS được thể hiệnqua các cách thức hoạt động như:

-Tích hợp vào nội dung các bài học ở các môn học trên lớp;

-Thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Có thể khẳng định: Kỹ năng sống là một bài học quan trọng, giúp các emhọc sinh tự tin khi bước vào cuộc sống tương lai Dạy trẻ kĩ năng sống là điều rấtcần thiết đặc biệt đối với trẻ tiểu học, khi bắt đầu đi học cũng là lúc trẻ bắt đầu

tiếp xúc với xã hội, rất cần hoàn thiện và phát triển các kĩ năng sống cho riêngmình Chính những kĩ năng sống các em tiếp nhận được những năm đầu tiên đihọc sẽ theo các em suốt cả cuộc sống sau này Nếu ngay từ tiểu học các em đã cóđược những kĩ năng tốt, cuộc sống sau này sẽ rộng mở với các em hơn Nếungược lại sau này các em sẽ rất khó khăn để sửa chữa những kĩ năng không tốt vàgặp nhiều khó khăn trong cuộc sống Vì vậy việc dạy kỹ năng sống cho học sinhgiúp các em biết làm chủ bản thân, thích ứng và biết cách ứng phó trước nhữngtình huống khó khăn trong cuộc sống hàng ngày; Rèn cách sống có trách nhiệmvới bản thân, gia đình, đảm bảo mục tiêu giáo dục KNS cho học sinh trong cộngđồng; Mở ra cơ hội, hướng suy nghĩ tích cực và tự tin, tự quyết định và lựa chọnnhững hành vi đúng đắn.

Việc giáo dục kỹ năng sống góp phần giải quyết tình trạng trẻ thụ động,không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách tự bảo vệbản thân trước nguy hiểm, thậm chí không biết cách tìm kiếm sự giúp đỡ Bêncạnh đó, các bài học về kỹ năng sống sẽ giúp trẻ hình thành những kĩ năng tâm

lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống Đó lànhững kỹ năng chúng ta phải biết để có được sự điều chỉnh, ứng xử phù hợp vớinhững thay đổi diễn ra hằng ngày, hàng giờ Qua học tập và rèn luyện các kỹnăng sống các em sẽ cảm nhận, thấu hiểu và trân trọng những giá trị căn bản củacuộc sống

Kỹ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặcđáp ứng các nhu cầu cụ thể trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của conngười Là những kỹ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại vàthích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống cónhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại hay nói ngắn gọn Kỹnăng sống đơn giản là tất cả điều cần thiết chúng ta phải biết để có được khảnăng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống Kỹ năngsống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trong não bộ của conngười Kỹ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dụchoặc rèn luyện của con người.

2 Thực trạng:

2.1 Tình hình giáo dục kỹ năng sống:

Nước ta hiện nay chọn cách đưa kỹ năng sống vào một số môn học Bộ

sách hướng dẫn dạy kỹ năng sống dành cho giáo viên đã được đưa vào tập huấn

và khuyến khích các trường giảng dạy trong năm học qua theo kiểu lồng ghép.Theo sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT hiện nay việc giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh là lồng ghép tích hợp vào các môn học của chương trình Hiện nay, có nhiềutrường Tiểu học ở thành phố đưa giáo viên đi đào tạo tại các cơ sở giáo dục kỹnăng sống và trở về trường trực tiếp giảng dạy cho học sinh như một môn học bắtbuộc trong thời khóa biểu Trong thời gian nghỉ hè, nhiều lớp kỹ năng sống cũng

mở ra cho các em học sinh như Học kỳ Quân đội, ….trong nước và nước ngoàitheo hình thức liên kết Tuy nhiên chỉ mới có một bộ phận HS là con gia đình cóđiều kiện được tiếp cận nên việc đưa giáo dục kỹ năng sống vào từng nhà trường

là điều hết sức hợp lý

Qua tìm hiểu tại một số trường học trên địa bàn, chúng tôi nhận thấy thờigian qua việc thực hiện giáo dục kỹ năng sống đã được nhiều trường rất quantâm thông qua việc thường xuyên tổ chức nhiều hoạt động trong và ngoài giờ lênlớp, giúp hình thành những thói quen tốt cho học sinh…, tuy nhiên tình trạnglàm cho có hoặc qua loa chiếu lệ để gọi là thực hiện theo nội dung thi đua củaphong trào Trường học thân thiện- học sinh tích cực vẫn còn đang rất phổ biếnchưa thật sự xem giáo dục kỹ năng sống cho HS là một nhiệm vụ xuyên suốt nêntrong thực hiện nội dung thì sơ sài với phương pháp giảng dạy chưa hấp dẫn,việc lồng ghép vào những tiết sinh hoạt chào cờ đầu tuần hay các buổi sinh hoạtchỉ đơn thuần là kể những câu chuyện hay, những hình ảnh đẹp từ đời thườngcho học sinh, chứ chưa thể tổ chức các buổi dã ngoại hoặc những hoạt động lớn

vì “thiếu kinh phí” và nhiều khó khăn khác

Trường TH Nga Thắng với đặc điểm là trường vùng nông thôn, điều kiệnkinh tế nhân dân địa phương khó khăn, rất nhiều HS là con em gia đình nghèo, nênviệc tiếp cận với xu thế hiện đại hoặc môi trường xã hội tiên tiến còn rất hạn chế từ

đó hình thành trong các em bản tính nhút nhát, rụt rè, ít thân thiện, thiếu sự linhhoạt, ít hòa đồng, ít tham gia; nhiều em nói chuyện thường cộc lốc, trống không …

vì thế nên rất khó khăn khi nhà trường tổ chức các hoạt động giáo dục ( cả tronggiảng dạy và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ) Các buổi chào cờ đầu tuầnthường chỉ có đánh giá , triển khai công tác tuần hoặc tuyên truyền giáo dục truyềnthống nên rất tẻ nhạt, nhàm chán Các hoạt động thường chỉ tập trung một số ít họcsinh nồng cốt và sự tham gia của một số giáo viên

2.2 Thuận lợi – khó khăn

a Thuận lợi:

Bộ Giáo dục- Đào tạo đã phát động phong trào“ Xây dựng trường họcthân thiện-học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ trung ương đếnđịa phương, Phòng giáo dục- Đào tạo cũng đã có kế hoạch từng năm học vớinhững biện pháp cụ thể để rèn kỹ năng sống cho học sinh một cách chung nhấtcho các bậc học, đây chính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như:Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen

và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệsức khỏe, kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạnthương tích khác; rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình,phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội

Đa số đội ngũ giáo viên nhiệt tình, năng động trong công tác, ý thức tổ chức kỷluật cao.Thường xuyên dự các chuyên đề do nhà trường và phòng Giáo dục tổ chức

Cơ sở vật chất nhà trường cơ bản đủ để phục vụ cho dạy học 2 buổi/ngày.Trang thiết bị dạy học của giáo tương đối đầy đủ Môi trường giao dục xanh,sạch, đẹp và an toàn cho trẻ

Đa số phụ huynh học sinh quan tâm tới việc học tập và rèn luyện củacon em mình

b Khó khăn

* Về phía chương trình :

Chương trình học hiện nay đang gặp phải nhiều ý kiến trái chiều là quá nặng

về kiến thức trong khi những tri thức vận dụng cho đời sống hàng ngày bị thiếu

vắng Hơn nữa, người học đang chịu nhiều áp lực về học tập khiến cho không cònnhiều thời gian cho các hoạt động ngoại khóa, hoạt động xã hội Điều này dẫn đến sự

“xung đột” giữa nhận thức, thái độ và hành vi với những vấn đề xảy ra trong cuộcsống Mặc dù ở một số môn học, các hoạt động ngoại khóa, giáo dục kĩ năng sống đãđược đề cập đến Tuy nhiên, do nội dung, phương pháp, cách thức truyền tải chưaphù hợp với tâm sinh lí của đối tượng nên hiệu quả lồng ghép còn chưa cao

* Đối với giáo viên

Trong thực tế hiện nay, việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết rèn kĩ năngsống cho học sinh ở một số giáo viên còn hạn chế Qua dùng phiếu thăm dò,khảo sát thực tế cho thấy một số giáo viên lúng túng cả về nội dung, biện pháprèn kĩ năng sống cho học sinh Nhận thức của nhiều giáo viên còn mơ hồ, chưa

rõ, chưa đầy đủ rèn kĩ năng sống cho học sinh là rèn những kĩ năng gì; vì nhậnthức chưa đủ, chưa rõ nên không thể tìm ra được biện pháp, hình thức tổ chứchữu hiệu để rèn kĩ năng sống cho học sinh

Phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tập trungnhiều nội dung chung cho các bậc học, giáo viên chưa hiểu nhiều về nội dungphải dạy trẻ theo từng khối lớp những kĩ năng sống cơ bản nào, chưa biết vậndụng từ những kế hoạch định hướng chung để rèn luyện kĩ năng sống cho HS

* Về phía gia đình.

Một bộ phận Phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc giáodục kỹ năng cho các em, trong việc học tập của con em còn phó thác cho nhàtrường

Một số bậc phụ huynh vẫn còn quá coi nặng thành tích học tập của họcsinh, của con em mình mà bỏ quên giáo dục kỹ năng sống, coi đó là điều thực sựchưa cần thiết Nhiều phụ hunh còn đặt ra chỉ tiêu cho các em là phải thi đâu vàocác trường đại học, điều này vô tình biến các em trở thành cứng nhắc, và rất dễ

bị lôi kéo, sa ngã bởi những tác động xấu từ bên ngoài

* Về phía học sinh : học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe, suy nghĩ và làm

theo thầy cô giáo, ít có sự sáng tạo, học sinh học tập đơn điệu, nặng nề Những năm gần đây, nhiều trẻ em rất thiếu kĩ năng làm việc nhà, kĩ năng tự phục vụ, kĩ năng giao tiếp với ông bà, cha mẹ Nhiều em không tự dọn dẹp phòng ở của chính mình, không giúp đỡ bố mẹ bất kì việc gì ngoài việc học

Từ những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện rèn kĩ năng sốngcho học sinh bậc tiểu học tôi đã suy nghĩ, nghiên cứu tài liệu để tạo điều kiện thuậnlợi giúp giáo viên, các bậc cha mẹ học sinh các kỹ năng sống qua đề tài: “ Một sốbiện pháp giúp giáo viên rèn kỹ năng sống cho học sinh trong trường tiểu học ” Qua tiến hành khảo sát ( lần 1) ở lớp 4B đầu năm học với chủ đề “ Kĩnăng của em”; kết quả như sau:

Tổng số học sinh Kĩ năng tốt Có hình thành kĩ năng Kĩ năng chưa tốt

3 Giải pháp và tổ chức thực hiện.

Tôi luôn nhận định rằng: “Giáo dục kỹ năng sống chỉ thật sự có hiệu

quả khi người thầy người cô tâm huyết, sự kiên nhẫn và phải có thời gian.Giáo dục kỹ năng sống không phải chỉ là công việc của giáo viên , nhàtrường mà của cả xã hội, cộng đồng Phải kết hợp cả gia đình, nhà trường và

xã hội mới mong đào tạo được những học sinh phát triển toàn diện” Vì vậycần có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, chính quyền địaphương trong quản lý giáo dục học sinh

Trên thực tế, có nhiều phương pháp, nhiều cách thức để thực hiện giáo dụcKNS cho học sinh Xác định vai trò quan trọng của hiệu trưởng nhà trường trong việcrèn kỹ năng sống cho học sinh nên trong năm học này đồng thời với việc áp dụng cáchoạt động giáo dục trong các tiết học chính khóa còn chú trọng chuyên sâu vào cáchoạt động ngoài giờ lên lớp Vì theo tâm sinh lý của học sinh tiểu học thì đây là conđường dễ tiếp cận và mau thích nghi nhất Với kinh nghiệm thực tiễn áp dụng tôi nhậnthấy một số biện pháp mà người hiệu trưởng nhà trường cần làm để thực hiện nhiệm

vụ rèn kỹ năng sống cho học sinh như sau:

3.1 Nâng cao nhận thức và xác định rõ nhiệm vụ cơ bản của từng thành viên trong quá trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

3.1.1 Đối với nhà trường :

Tuyên truyền chủ trương, quy định của ngành giáo dục, nội dung giáo dục củanhà trường đến mọi cán bộ giáo viên và phụ huynh học sinh Thiết lập mối quan hệchặt chẽ, phối hợp thường xuyên với phụ huynh, địa phương và các tổ chức xã hội

để tạo được sự đồng thuận, chung sức trong quá trình giáo dục học sinh

Cần tuyên truyền để mọi cán bộ, giáo viên phải hiểu rõ trách nhiệm giáodục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là trách nhiệm của toàn thể hộiđồng sư phạm bao gồm đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên nhà trườngchứ không phải là trách nhiệm của một cá nhân, bộ phận nào Vì thế, tập thể sưphạm phải nêu gương tốt cho học sinh về phẩm chất đạo đức, tác phong của nhàgiáo; Phải có sự phối kết hợp giữa chặt chẽ giũa các đoàn thể trong nhà trường

Việc giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phải đượcthống nhất về nội dung, hình thức, được tiến hành thường xuyên, liên tục trongtừng tiết dạy, ở mọi lúc, mọi nơi và có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các lựclượng trong và ngoài nhà trường.

Phải luôn quan tâm đến việc xây dựng môi trường sư phạm từ cơ sở vậtchất đến tinh thần, không khí học tập, sinh hoạt, làm việc, đảm bảo tính giáo dụcngày càng cao Xây dựng nề nếp kỷ luật, học tập quy củ, thưởng phạt nghiêmminh học sinh thực hiện tốt hoặc học sinh còn vi phạm Xác định môi trường sưphạm là một trong những điều kiện tác động trực tiếp, thường xuyên đến việcgiáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh nên nhà trường rất quantâm đến việc xây dựng trường học có một môi trường sư phạm đảm bảo tínhthẩm mỹ, tính giáo dục

Tập huấn cho giáo viên về các kỹ năng sống qua các tài liệu, trao đổivới cha mẹ các em về các hành vi kĩ năng sống, tạo cơ hội, tổ chức nhiều hoạtđộng nhằm giúp giáo viên tăng cường phối hợp nhất quán với gia đình để dạycác em kỹ năng sống đạt hiệu quả

Nhà trường xác định mục tiêu, tiêu chí về giáo dục kỹ năng sống của họcsinh phù hợp với tiềm năng phát triển của học sinh lứa tuổi và xây dựng kếhoạch năm học cho phù hợp với từng độ tuổi ở từng khối lớp

Tạo điều kiện tốt nhất có thể cho giáo viên tổ chức tốt các họat độngchăm sóc giáo dục học sinh theo thời gian biểu của nhà trường đã đưa ra

Tổ chức có hiệu quả các hình thức giáo dục ngoài lên lớp như: sinh hoạtđầu tuần, sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoại khóa, tham quan dã ngoại, hoạtđộng văn thể mỹ, công tác Đoàn Đội, công tác xã hội Tổ chức báo cáo cácchuyên đề về giáo dục pháp luật, giáo dục giới tính, tư vấn tâm lý học sinh

3.1.2 Đối với gia đình:

Mỗi gia đình đều phải hiểu rõ: Gia đình là cái nôi giáo dục đầu tiên của

mỗi con người, môi trường giáo dục gia đình là rất quan trọng trong mối quan hệphối hợp với nhà trường và xã hội Gia đình là tế bào hạnh phúc suốt đời củamỗi con người Giáo dục giá trị gia đình, văn hóa gia đình là rất cần thiết hiệnnay, bên cạnh giáo dục lòng yêu nước và truyền thống văn hóa dân tộc

Vi vậy người lớn phải nêu gương tốt cho trẻ em về thái độ, hành vi, cáchứng xử của mình đối với bản thân và đối với cộng đồng

Phụ huynh học sinh phải thường xuyên quan tâm đến việc giáo dục đạođức của con em mình, thường xuyên phối kết hợp chặt chẽ với nhà trường đểcông tác giáo dục học sinh ngày một tốt hơn

3.1.3 Đối với địa phương :

Môi trường giáo dục phải luôn gắn với giáo dục đạo đức để học sinh trởthành những công dân tốt Nên địa phương cần phải tăng cường nguồn lực cho nhàtrường cho giáo dục đạo đức, hình thành các chuẩn mực đạo đức ( định hướng giátrị sống)

Cần quan tâm thường xuyên đến tình hình an ninh trật tự, an toàn, mỹ quankhu vực quanh trường học đặc biệt là xử lý cương quyết các hàng quán kinhdoanh có thể có tác động không tốt đến học sinh

Chủ động phối hợp cùng nhà trường giáo dục học sinh nhất là những học sinh cábiệt ; giúp nhà trường giải quyết những khó khăn ngoài thẩm quyền của nhà trường.

3.1.4 Đối với giáo viên:

Đầu năm học, tôi tổ chức chuyên đề với nội dung: “Về thực trạng và giải

pháp ở đơn vị trong việc rèn kĩ năng sống cho học sinh” qua đó giúp cho cán

bộ, giáo viên, nhân viên nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác giáo dục đạođức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, từ đó chủ động thực hành rèn luyện kỹnăng sống cho học sinh một cách hiệu quả Qua các nội dung sau:

- Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyếnkhích sự chuyên cần, tích cực của học sinh , giáo viên cần phải biết khai thácphát huy năng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi học sinh Vì mỗi học sinh là mộtnhân vật đặc biệt, phải giáo dục học sinh như thế nào để các em cảm thấy thoảimái trong mọi tình huống của cuộc sống

- Giáo viên cần thường xuyên tổ chức các họat động chăm sóc giáo dụccác em một cách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp các em phát triểnđồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm- xã hội và thẩm

mỹ Phát huy tính tích cực của các em, giúp các em hứng thú, chủ động khámphá tìm tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tinhhuống khác nhau

- Giáo viên cần giúp các em có được những mối liên kết mật thiết vớinhững bạn khác trong lớp, các em biết chia sẻ chăm sóc, trẻ cần phải học về cáchhành xử, biết lắng nghe trình bày và diễn đạt được ý của mình khi vào trong cácnhóm học sinh khác nhau, giúp các em luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử

thách mới Điều này liên quan tới việc các em có cảm thấy thoải mái, tự tin hay

không đối với mọi người xung quanh, cũng như việc mọi người xung quanh chấpnhận học sinh đó như thế nào? Cần chuẩn bị cho học sinh sự tự tin, thoải máitrong mọi trường hợp

- Giáo viên cần nghiên cứu tâm lý học sinh, các em là tuổi hoa thích đượclàm việc, thích làm ra sản phẩm, thích được khen, từ đó lựa chọn phương phápdạy học nhằm đạt hiệu quả cao

- Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để kịp thời nắm tình hình của các

em, trao đổi với phụ huyng những nội dung và biện pháp chăm sóc và giáodụccác em tại nhà, bàn bạc cách giải quyết những khó khăn gặp phải

3.2 Giáo viên xác định những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi tiểu học

Bằng trách nhiệm, bằng kinh nghiệm và vốn sống của mình, giáo viên cầntừng bước một giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua từng bài dạy,thông qua các hoạt động ở trường, ở lớp.Việc xác định được các kỹ năng cơ bảnphù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm

để dạy trẻ và xây dựng hình thức tổ chức thực hiện lồng ghép vòa các hoạt độngnhư thế nào cho hiệu quả

Qua từng tiết dạy, giáo viên hướng dẫn học sinh kỹ năng làm việc theo

nhóm: biết cách phân công công việc, lắng nghe ý kiến người khác, tranh luận,

biết chấp nhận đúng sai, thống nhất ý kiến, thực hiện đúng ý kiến đã thốngnhất… Đây là kỹ năng hết sức cần thiết khi các em trưởng thành, làm việc trong

tập thể Ở môn kỹ thuật, giáo viên cần giáo dục kỹ năng tự phục vụ, vì ở gia

đình, các em thường được cha mẹ, người giúp việc làm thay hoặc không có thờigian gần gũi để hướng dẫn Thầy cô cần cho học sinh thấy rằng việc khâu may,nấu cơm, luộc rau, lắp ráp mạch điện đơn giản… hết sức cần thiết cho bản thâncác em vì chẳng những có thể phụ giúp cha mẹ khi bận việc hoặc ốm đau màcòn là hành trang khi các em đi học xa nhà sau này không có người chăm lo

Trong các bài khoa học, chúng ta có thể hướng dẫn, tập dần cho các em kỹ năng

ra quyết định, kỹ năng kiên định như nói không với thuốc lá, ma túy, rượu…

dứt khoát với những lời dụ dỗ, lôi kéo vào những thói hư tật xấu Ở môn đạo

đức, giáo viên rất dễ dàng nâng cao kỹ năng giao tiếp - tự nhận thức như kính

trọng, biết ơn ông bà, cha mẹ, thầy cô, thương bệnh binh - liệt sĩ, những ngườilao động… bằng những hành vi, thái độ, việc làm nho nhỏ hằng ngày Các embiết quan tâm chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị; biết giúp đỡ người già, em nhỏ,bạn bè; biết xác định các giá trị hành vi đạo đức Tùy từng bài học, chúng tagiáo dục các kỹ năng phù hợp cho các em

Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua học tập – sinh hoạt ở nhàtrường là điều hết sức cần thiết cho tương lai các em Để đạt được điều đó, giáoviên cần kiên trì, quyết tâm thực hiện từng bước và liên tục trong suốt quá trìnhgiảng dạy

Tổ chức cán bộ lớp cũng nên đổi mới Lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng, tổphó cần thay đổi theo từng tháng để từng học sinh biết được các công việc củangười lãnh đạo, các khó khăn gặp phải và xử lý ra sao… Đồng thời biết thông

cảm với công việc của người chỉ huy Qua đó rèn cho các em những kỹ năng

chỉ huy - lãnh đạo cần thiết.

Trong sinh hoạt hằng ngày, giáo viên cần chú ý nâng dần kỹ năng giao tiếp - tự

nhận thức cho các em như biết sử dụng đúng các quy tắc: chào hỏi, xin phép, cảm ơn,

xin lỗi, yêu cầu… Biết cảm thông cảm chia sẻ buồn vui với mọi người

Giáo viên cũng có thể tập dần cho các em kỹ năng đặt mục tiêu từ những việc

nhỏ như thói quen dậy sớm tập thể dục, đi học đúng giờ, phụ giúp mẹ việc nhà,giữ lời hứa với mọi người…

Thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng cần được thông tin đến phụhuynh để phụ huynh thấy được tầm quan trọng của kỹ năng sống đối với con emmình, cùng với giáo viên thực hiện, theo dõi, ủng hộ động viên các em Nếu được sự

hỗ trợ của phụ huynh học sinh thì việc thực hiện sẽ dễ dàng thành công hơn

3.3 Xây dựng môi trường, lớp học thân thiện.

Yếu tố không kém phần quan trọng quyết định thành công của việc rèn kỹnăng sống cho học sinh đạt hiệu quả là xây dựng được môi trường giáo dục antoàn, thân thiện, hiệu quả; đồng thời phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo củahọc sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và tốt nhất Cácbiện pháp giáo dục tích cực mang lại nhiều lợi ích mong muốn cuả học sinh, giúpcác em có tâm trạng vui vẻ lúc ở nhà, tinh thần thoải mái khi đến trường học tập vàvui chơi Tinh thần thoải mái làm cho các em thân thiết với mọi thành viên tronggia đình, thân thiện với bạn bè và trường lớp, vui vẻ, yêu thích đến trường và tíchcực học tập

Vì khi vào lớp Một tất cả các hoạt động với các em đều mới mẻ Với tínhcách nhút nhát của một số em thì việc trang trí một môi trường học tập thânthiện là rất cần thiết Thực hiện phong trào xây dựng trường học thân thiện, họcsinh tích cực Ngay từ tháng đầu nhà trường lên kế hoạch tu sửa, đầu tư xâydựng các công trình tạo nên môi trường xanh, sạch, đẹp Về không gian lớp họctrang trí thân thiện gần gũi với các em Các em được tự mình trang trí lớp họcqua các bài mẫu, bài vẽ, bài nặn theo từng chủ đề đã học

Về giáo viên phải thường xuyên trò chuyện với các em, hỏi thăm về gia đìnhtâm tư tình cảm, sở thích của từng em Qua đó giáo viên nắm bắt được từng đối tượnghọc sinh trong lớp từ đó đề ra biện pháp giáo dục phù hợp với các em Tạo không khílớp học nhẹ nhàng, thân thiện, gần gũi giữa cô - trò, giữa trò – trò

Giáo viên luôn gương mẫu từ cử chỉ, lời nói, việc làm, cách ăn mặc, điđứng cho học sinh noi theo Cô không những như người mẹ thứ hai mà còn phảinhư người chị của các em Thường xuyên quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ, nhườngnhịn, gần gũi, ân cần với các em VD: Bẻ lại cổ áo, chải lại tóc, hướng dẫn các

em đi giày.v.v giải quyết những thắc mắc của các em, động viên khen ngợi,nhân điển hình tốt trước lớp

- Giáo viên cần có những hành vi thể hiện rõ chủ đề đã học với học sinh

VD: Cô cảm ơn em, cô xin lỗi

3.4 Biện pháp tuyên truyền và chỉ dẫn các bậc phụ huynh thực hiện dạy các em các kỹ năng sống cơ bản.

Tổ chức họp phụ huynh thông báo đặc điểm tình hình của trường, lớp, nêutầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho học sinh, tính cấp bách của vấn đề

kỹ năng sống cho học sinh qua các môn học Thống nhất cùng phụ huynhphương pháp giáo dục đạo đức ở nhà Phụ huynh được nghiên cứu chương trìnhhọc, kỹ năng qua từng bài học, tuần, tháng Hướng dẫn phụ huynh nhắc nhở con

em mình thực hiện hành vi theo từng bài học và thời khoá biểu quy định Đó lànhững kỹ năng giao tiếp trong cuộc sống thể hiện đúng và lễ phép với người trênnhư: Đi học và học về biết chào ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, em, …nói vừa đủnghe thể hiện được sự lễ phép Biết tự giới thiệu họ tên của mình, họ tên bố mẹ,người thân Đầu tóc, quần áo gọn gàng Biết lễ phép vâng lời ông bà, cha mẹ,nhường nhịn em nhỏ, đi bộ đúng quy định, đi học đúng giờ

Cha mẹ các em cần phối hợp với giáo viên một cách chặt chẽ và hợp lýbằng việc tham gia tình nguyện vào quá trình giáo dục trong nhà trừơng Cha mẹnên tham gia vào các buổi trao đổi với giáo viên, tham gia các buổi họp của nhàtrường và tham gia một số hoạt động ngoại khoá; chỉ bằng cách đó thôi cha mẹ

đã giúp các em hiểu rằng học là phải học suốt đời

Cần giáo dục để các em cảm thấy thoải mái tự tin trong mọi tình huống củacuộc sống Nếu cha mẹ muốn giáo dục các em biết tự giữ kỷ luật, trước hết cần đánhthức sự tự ý thức của các em, cố gắng khơi gợi để các em luôn nghĩ về bản thân mìnhmột cách tích cực và đừng bao giờ phá vỡ suy nghĩ tích cực về bản thân các em

Trong gia đình, cha mẹ nên khuyến khích các em nói lên quan điểm củamình về cảm giác và về những lựa chọn của mình, cần giúp các em hiểu rằngnên có thông số để theo đó mà lựa chọn, cố gắng không chỉ trích các quyết địnhcủa các em Việc này sẽ hình thành kỹ năng tự kiểm soát bản thân, rèn luyện

tính tự tin cho các em khi tham gia các hoạt động và các buổi thảo luận tạitrừơng sau này.

Cha mẹ giúp các em phát triển sở thích, ý thích của mình mà những sởthích ý thích đó là tốt và người lớn có thể cung cấp thêm phương tiện để các em

thực hiện ý thích đó Ví dụ: như một số học sinh thích vẽ, ngoài việc cho các

em học năng khiếu vẽ thì cha mẹ có thể cho các em thêm bút màu, giấy vẽ vàhãy chỉ cho các em cách lưu giữ các bức tranh để tạo thành một bộ sưu tập tranh

vẽ của chính các em hoặc triển lãm tranh của các em ở góc nhỏ trong nhà

Cha mẹ cần dạy các em những nghi thức văn hóa trong ăn uống, biết cách

sử dụng các đồ dùng ăn uống; Cụ thể: Trẻ được làm quen với những đồ dùng,vật dụng khác nhau, (bộ đồ bếp, bộ đồ ăn, bộ đồ uống) Sự sạch sẽ, gọn gàng,một thói quen nề nếp, sự sắp đặt ngăn nắp, ngay ngắn những bộ đồ dùng, vậtdụng, thái độ, ăn uống từ tốn, không vội vã, không khí cởi mở, thoải mái và đầm

ấm, những cuộc trao đổi nhẹ nhàng, dễ chịu… tất cả những yếu tố trên sẽ giúpcác em có thói quen tốt để hình thành kỷ năng tự phục vụ và ý nghĩa hơn là kỹnăng sống tự lập sau này

3 5 Rèn kĩ năng sống hiệu quả qua việc tích hợp vào các môn học tại trường .

Nói một cách ngắn gọn, dạy học tích hợp là định hướng dạy học trong đógiáo viên tổ chức, hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩnăng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, đờisống; thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới; phát triển đượcnhững năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập vàtrong thực tiễn cuộc sống do đặc thù bộ môn phải tích hợp nhiều nội dung nhưgiáo dục môi trường, giáo dục sức khỏe nên trong quá trình giảng dạy, khôngphải bất cứ nội dung nào, hay tiết học nào giáo viên cũng dễ dàng thực hiện việclồng ghép giáo dục kỹ năng sống Do đó, để hoạt động tích hợp đạt hiệu quả caođòi hỏi người giáo viên phải linh hoạt và mềm dẻo trong việc lựa chọn nội dungbài học và kỹ năng sống cần thiết để tích hợp

Đối với việc dạy học theo hướng tích hợp kỹ năng sống, tùy vào từng nộidung và kỹ năng được xác định trước, giáo viên sẽ định hướng phương pháp dạyphù hợp, không cứng nhắc, tạo được sự hợp tác qua lại giữa giáo viên với họcsinh, giữa học sinh với học sinh: có thể sử dụng phương pháp tích cực cũng cóthể lựa chọn kết hợp giữa phương pháp truyền thống và phương pháp tích cực.Trong khi thiết kế nội dung dạy học tích hợp kỹ năng sống, giáo viên nên thiết

kế cụ thể các hoạt động mà bản thân dự kiến sẽ tổ chức và ước lượng thời gian

tổ chức để tránh ảnh hưởng đến việc truyền thụ và lĩnh hội nội dung kiến thứccủa học sinh.

Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có hiệu quả giáo viên cần vận dụngvào các môn học, tiết học, nhất là các môn như: Tiếng Việt; Đạo đức; Khoa học;

An toàn giao thông để những giờ học sao cho các em được làm để học, được trải nghiệm như trong cuộc sống thực.

Trong chương trình môn Tiếng Việt có nhiều bài học có thể giáo dục kĩ

năng sống cho các em, đó là các kĩ năng giao tiếp xã hội, như: Viết thư, Điềnvào giấy tờ in sẵn, Giới thiệu địa phương, Kể chuyện được chứng kiến hoặctham gia, được lồng cụ thể qua các tình huống giao tiếp Bản thân chỉ gợi mở