Giả thuyết khoa học Tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh của các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên là một trong những việc làm thiết thực để tăng cường năng lực tiếng
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐỖ XUÂN THỦY
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH
CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG PTDTBT THCS
HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2018
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐỖ XUÂN THỦY
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH
CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG PTDTBT THCS
HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN Ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 8.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn: TS NGUYỄN THỊ TUYẾT HẠNH
THÁI NGUYÊN - 2018
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, chưa từng được ai công bố các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2018
Tác giả luận văn
Đỗ Xuân Thủy
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Trường ĐHSP Thái Nguyên, Khoa Tâm lý Giáo dục, các thầy giáo, cô giáo đã giảng dạy và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu đề tài
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Thị Tuyết Hạnh - người đã trực tiếp hướng dẫn tác giả thực hiện luận văn này
Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn Lãnh đạo UBND, Lãnh đạo phòng GD&ĐT, cán bộ chuyên môn Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nậm Pồ đã tạo điều kiện để tác giả được học tập nâng cao trình độ
Xin gửi lời cảm ơn tới các cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh của các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở đã nhiệt tình cộng tác, cung cấp thông tin, trả lời phiếu hỏi và giúp đỡ để tác giả thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu
Xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, quan tâm, chia sẻ và tạo điều kiện cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành tốt luận văn này
Trong quá trình thực hiện luận văn, mặc dù đã rất cố gắng nhưng khó tránh khỏi những thiết sót, tác giả rất mong nhận được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, Cô, các độc giả và những ai quan tâm đến vấn đề này
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2018
Tác giả luận văn
Đỗ Xuân Thủy
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC CÁC HÌNH vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6 Phương pháp nghiên cứu 3
7 Phạm vi nghiên cứu 4
8 Cấu trúc của luận văn 4
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 5
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5
1.1.1 Những nghiên cứu về hoạt động ngoại khóa môn học ở trường phổ thông 5
1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý hoạt động ngoại khóa môn học ở trường phổ thông 10
1.2 Một số khái niệm cơ bản 12
1.2.1 Ngoại khóa 12
1.2.2 Ngoại khóa môn học 13
Trang 61.2.3 Hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh 14
1.2.4 Quản lý 15
1.2.5 Quản lý hoạt động ngoại khóa môn học 16
1.3 Ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú THCS 16
1.3.1 Cơ sở của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh 16
1.3.2 Mục tiêu tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở 20
1.3.3 Nội dung tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở 22
1.3.4 Phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở 24
1.4 Điều kiện và yêu cầu thực hiện hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở 26
1.5 Quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh 27
1.5.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh 28
1.5.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh 30
1.5.3 Chỉ đạo hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh 31
1.5.4 Kiểm tra, đánh giá tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở 34
1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường các trường phổ thông dân tộc bán trú THCS 36
1.6.1 Đặc điểm và năng lực học sinh các trường phổ thông bán trú THCS 36
1.6.2 Năng lực đội ngũ giáo viên tiếng Anh 37
1.6.3 Sự phối hợp của các lực lượng giáo dục 38
1.6.4 Năng lực quản lý của hiệu trưởng và các cán bộ quản lý trường học 39
1.6.5 Điều kiện cơ sở vật chất, tài chính của trường 39
1.6.6 Điều kiện kinh tế xã hội của địa phương 39
Tiểu kết chương 1 41
Trang 7Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI
KHÓA MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG
PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN
NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN 42
2.1 Một vài nét về khách thể khảo sát và tổ chức khảo sát 42 2.1.1 Một vài nét về các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ tỉnh
Điện Biên 42 2.1.2 Tổ chức khảo sát 46 2.2 Thực trạng hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh của học sinh ở các
trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 48 2.2.1 Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về hoạt động ngoại khóa
môn tiếng Anh ở trường PTDT Bán trú THCS 48 2.2.2 Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh ở các
trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ 52 2.3 Thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học
sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 58 2.3.1 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho
học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ 58 2.3.2 Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
cho HS ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 61 2.3.3 Thực trạng chỉ đạo hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học
sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 63 2.3.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá HĐNK môn tiếng Anh cho học sinh
ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 65 2.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động ngoại khóa môn
tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở 67 2.4.1 Đặc điểm và năng lực của học sinh trường phổ thông dân tộc bán
trú trung học cơ sở 70
Trang 82.4.2 Năng lực đội ngũ giáo viên 70
2.4.3 Sự phối hợp của các lực lượng giáo dục 71
2.4.4 Năng lực quản lý của hiệu trưởng và cán bộ quản lý nhà trường 72
2.4.5 Điều kiện CSVC, tài chính nhà trường 72
2.4.6 Điều kiện kinh tế xã hội của địa phương 72
2.5 Đánh giá chung về thực trạng 73
2.5.1 Những điểm mạnh 73
2.5.2 Những điểm yếu 74
2.5.3 Nguyên nhân 75
2.5.4 Các vấn đề cần giải quyết 76
Kết luận chương 2 77
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN 78
3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 78
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu của GD 78
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 78
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 79
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 79
3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 80
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ 80
3.2.1 Tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức cho CBQL - GV - HS và các lực lượng giáo dục về tác dụng, tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho HS ở trường PTDT Bán trú THCS 80
3.2.2 Xây dựng kế hoạch HĐNK môn tiếng Anh đúng qui trình dựa trên các căn cứ khoa học và thực tiễn 84
Trang 93.2.3 Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho CBGV về tổ chức
hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở trường phổ thông
dân tộc bán trú trung học cơ sở 87
3.2.4 Nâng cao năng lực lập kế hoạch, quản lý hoạt động ngoại khóa bộ môn cho hiệu trưởng, các tổ trưởng chuyên môn 90
3.2.5 Chỉ đạo tổ chức đa dạng hình thức ngoại khóa môn tiếng Anh và kết hợp với các bộ môn khác 93
3.2.6 Xây dựng các điều kiện để tổ chức tốt hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh 95
3.2.7 Đổi mới kiểm tra, đánh giá công tác tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 98
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 101
3.4 Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 103
3.4.1 Đối tượng khảo nghiệm 103
3.4.2 Cách đánh giá 103
3.4.3 Kết quả khảo nghiệm 103
Kết luận chương 3 106
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 108
1 Kết luận 108
2 Khuyến nghị 110
TÀI LIỆU THAM KHẢO 112
PHỤ LỤC 114
Trang 10DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CBGV : Cán bộ giáo viên
CBQL : Cán bộ quản lý
GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo
HĐGDNGLL : Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp HĐNK : Hoạt động ngoại khóa
NXB : Nhà xuất bản
PTDTBT : Phổ thông dân tộc bán trú
THCS : Trung học cơ sở
XHCN : Xã hội chủ nghĩa
Trang 11DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Quy mô mạng lưới trường, lớp, HS cấp THCS 44Bảng 2.2: Kết quả 2 mặt giáo dục 3 năm qua 45Bảng 2.3: Kết quả chất lượng dạy học môn tiếng Anh 3 năm qua 46Bảng 2.3: Nhận thức của CBGV về ý nghĩa tổ chức hoạt động ngoại khóa
môn tiếng Anh cho HS ở trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 49Bảng 2.4: Nhận thức của CBGV về mục tiêu tổ chức hoạt động ngoại
khóa môn tiếng Anh cho HS ở trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 51Bảng 2.5: Mức độ thực hiện các nội dung hoạt động ngoại khóa môn tiếng
Anh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 53Bảng 2.6 Số lần tổ chức ngoại khoá môn tiếng Anh 54Bảng 2.7 Hình thức tổ chức và số học sinh các trường tham gia 55Bảng 2.8: Đánh giá của CBGV về sự cần thiết của các hình thức tổ chức
hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh ở các nhà trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 56Bảng 2.9: Nhận thức của HS về các nội dung HĐNK môn tiếng Anh 58Bảng 2.10: Đánh giá thực trạng việc xây dựng kế hoạch hoạt động ngoại
khóa môn tiếng Anh của hiệu trưởng các trường PTDT Bán trú THCS Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 59Bảng 2.11: Đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch HĐNK môn
tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 62Bảng 2.12: Thực trạng chỉ đạo tổ chức HĐNK môn tiếng Anh cho HS 64
Trang 12Bảng 2.13: Ý kiến của CBQL và GV về thực trạng kiểm tra, đánh giá
HĐNK môn tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 66Bảng 2.14: Đánh giá thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động ngoại
khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 68Bảng 2.15: Thực trạng về những khó khăn gặp phải khi tổ chức HĐNK
môn tiếng Anh 69Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm thu được về mức độ cần thiết và tính khả
thi của các biện pháp đề xuất 103
Trang 13DANH MỤC CÁC HÌNH
Biểu đồ: 3.1: Mức độ tương quan của tính cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp quản lý HĐNK môn tiếng Anh ở trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 104
Trang 14MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Nhân loại bước sang thế kỷ XXI, thế kỷ của công nghệ thông tin và kinh
tế tri thức Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là một xu hướng tất yếu của mỗi quốc gia, mỗi đất nước Để đưa đất nước Việt Nam phát triển và hội nhập với các nước trên thế giới thành công cần chăm lo phát triển GD&ĐT Hội nghị trung ương 8, Ban chấp hành Trung ương khóa XI đã thông qua Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Nghị quyết tiếp tục khẳng định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học: yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, sống tốt
và làm việc hiệu quả”
Việc đổi mới chương trình, phương pháp, hình thức dạy học luôn nhận được sự quan tâm hàng đầu Vấn đề đặt ra là làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh nhằm đáp ứng yêu cầu hiện nay về sử dụng ngoại ngữ trong thời kỳ hội nhập của đất nước
Việc học tiếng Anh không đơn thuần chỉ học lấy lệ, học để có điểm để xét tốt nghiệp, mà nó đòi hỏi phát triển đầy đủ các kỹ năng ở người học, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp nghe, nói Để giải quyết vấn đề nêu trên, đối với cấp quản lý giáo dục cũng như các nhà trường đã và đang từng bước tìm ra các giải pháp, biện pháp hữu hiệu Một trong những giải pháp đang được các nhà trường quan tâm, đó là việc tổ chức hoạt động ngoại khóa bộ môn trong nhà trường Hoạt động ngoại khóa bộ môn được xem là một trong những hình thức
tổ chức dạy học quan trọng, là một trong những con đường để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh
Trang 15Hoạt động ngoại khóa của học sinh có tác dụng tạo môi trường thuận lợi
để học sinh các trường PTDTBT THCS phát triển một cách toàn diện về năng lực, phát huy những tố chất và tài năng, khắc phục những điểm yếu còn tồn tại
để phát triển và thích ứng trong môi trường xã hội luôn luôn biến đổi
Tuy nhiên, trong thực tiễn, các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ mới quan tâm nhiều đến hoạt động dạy học, ít quan tâm đến hoạt động ngoại khóa bộ môn cho học sinh Hiệu quả các hoạt động ngoại khóa dạy học nói chung và hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh chưa cao Khả năng sử dụng ngoại ngữ của học sinh còn yếu, đặc biệt là học sinh ở các trường vùng sâu, vùng xa như huyện Nậm Pồ
Có nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên chính là do việc tổ chức quản lý dạy
và học ngoại ngữ còn có những hạn chế nhất định Vì vậy mà nhiệm vụ cấp thiết đặt ra là phải có các biện pháp quản lý cụ thể, thiết thực quản lý hoạt động ngoại khoá môn Tiếng Anh, nhằm để nâng cao chất lượng dạy học nói chung và chất lượng dạy môn tiếng Anh ở các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ nói riêng
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên” làm luận văn tốt nghiệp khoá đào tạo
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh cho học sinh các trường PTDTBT THCS và quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh ở các
trường PTDTBT THCS
Trang 163.2 Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ
4 Giả thuyết khoa học
Tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh của các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên là một trong những việc làm thiết thực để tăng cường năng lực tiếng Anh cho học sinh theo yếu cầu đổi mới giáo dục Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh phù hợp với điều kiện thực tế, đặc điểm tâm sinh lý học sinh các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên thì sẽ nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn
diện cho học sinh
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh của các trường PTDTBT THCS
5.2 Thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh của các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ
5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh của các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ
6 Phương pháp nghiên cứu
6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, hệ thống hóa…các tài liệu khoa học, các văn bản quy định của ngành có liên quan đến dạy học, hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh, quản lý, quản lý dạy học… nhằm xây dựng khung lý thuyết của đề tài
6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Điều tra, khảo sát thực tế bằng các phiếu hỏi, thu thập thông tin, xử lý
số liệu nhằm mô tả thực trạng hoạt động dạy học, tổ chức hoạt động ngoại khóa môn học tiếng Anh và thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên
Trang 17- Phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh nhằm bổ sung kết quả điều tra bằng phiếu hỏi
- Quan sát, tổng kết kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên và một số kinh nghiệm quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
- Phương pháp xin ý kiến chuyên gia nhằm khảo nghiệm tính hiệu quả, tính khả thi của các biện pháp đề xuất
6.3 Phương pháp hỗ trợ
- Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm tin học để sử lý
số liệu và phân tích, đánh giá các kết quả nghiên cứu
7 Phạm vi nghiên cứu
Với mục đích nghiên cứu của luận văn, tác giả luận văn chỉ nghiên cứu các biện pháp quản lý của hiệu trưởng về hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở ba trường PTDTTH THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên Nghiên cứu
khảo sát thực trạng ở 3 trường PTDTTH THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
Trường PTDTTH THCS NaCôSa
Trường PTDTTH THCS Nà Khoa
Trường PTDTTH THCS Nà Bủng
Giới hạn khách thể điều tra
Luận văn tiến hành khảo sát trên các đối tượng cụ thể sau:
3 hiệu trưởng, 5 phó hiệu trưởng, 4 tổ trưởng chuyên môn; 48 giáo viên giảng dạy; 150 học sinh các khối lớp được lấy ngẫu nhiên
8 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh các trường PTDTBT THCS
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho
học sinh các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
cho học sinh các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
Trang 18Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC
BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Những nghiên cứu về hoạt động ngoại khóa môn học ở trường phổ thông
Hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục ở hầu hết tất cả các nước trên thế giới: như Anh, Nhật, Nga, Mĩ, Việt Nam… Hoạt động này được chú trọng nghiên cứu
và thực hiện như là một công cụ hữu ích để giúp học sinh học tập có kết quả tốt
hơn và phát triển toàn diện hơn nhân cách của các em
Tại Anh, gần 7 triệu học sinh hàng năm được tham gia vào các hoạt động ngoại khoá và hoạt động ngoài giờ lên lớp, có nghĩa là hàng tuần có hàng nghìn
em được đi tham quan hay tham gia vào các câu lạc bộ học tập Theo các nhà giáo dục Anh, các hoạt động này giúp học sinh gắn kiến thức với cuộc sống Chính phủ Anh cho rằng, cần xem các hoạt động này là một phần quan trọng của công tác giáo dục thế hệ trẻ Để nâng cao chất lượng và tăng cường số lượng các hoạt động này, chính phủ Anh đã đưa ra các qui định về trách nhiệm của giáo viên và nhà trường, tăng cường các nguồn lực và các điều kiện cho việc tổ chức
các hoạt động ngoại khoá và các hoạt động ngoài giờ lên lớp khác [25]
Bà Ruth Kelly, Bộ trưởng Bộ Giáo dục Anh nhận xét: Các hoạt động ngoài giờ lên lớp, nhất là các hoạt động ngoại khoá đã làm giàu chương trình học, tạo dựng niềm tin và củng cố kĩ năng cho học sinh Quy định mới của Bộ
Giáo dục Anh về tổ chức và quản lí các hoạt động ngoài giờ lên lớp nêu rõ:
+ Cần cam kết rằng tất cả mọi trẻ em phải có cơ hội tham gia một cách
có chất lượng các hoạt động ngoài giờ lên lớp, học tập các kinh nghiệm sống
+ Khuyến khích các trường học liên kết với nhau trong việc tổ chức các hoạt động này;
Trang 19+ Khuyến khích cha mẹ học sinh tham gia; Đưa ra các hỗ trợ và các lời khuyên; Cung cấp thông tin và các hướng dẫn thực hành và đặt mục tiêu ưu tiên cho việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp [25]
Công trình nghiên cứu gần đây của các nhà giáo dục Mĩ cho thấy tác dụng
to lớn của các hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung và ngoại khoá nói riêng sau đây đối với đời sống của học sinh: có 49% học sinh không tham gia vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp sử dụng ma tuý, 37% trong độ tuổi từ 13-19 phải làm bố
mẹ sớm hơn những em khác có tham gia từ 1 đến 4 giờ vào các hoạt động ngoại khoá 8/10 em có tham gia các hoạt động ngoại khoá đạt được kết quả học tập cao Những học sinh thường xuyên tham gia vào các chương trình hoạt động ngoài giờ lên lớp có chất lượng thường đạt được thành tích học tập cao hơn, có hành vi đạo đức tốt hơn trong nhà trường, có mối quan hệ và xúc cảm tốt hơn, phát triển tốt
hơn và không có các hiện tượng sử dụng ma tuý, bạo lực [28]
Các nhà giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá Học sinh Nhật Bản dành khá nhiều thời gian cho các hoạt động này vì hầu hết các trường học ở Nhật Bản là các trường bán trú Tuy nhiên, các hoạt động ngoài giời lên lớp này tập trung chủ yếu vào việc giáo dục đạo đức và giáo dục truyền thống cho học sinh như dạy các nghi thức giao tiếp theo tập tục của người Nhật, dạy cách pha trà, nấu
nướng, các nghề truyền thống của Nhật Bản [27]
Ngoại khoá các môn học chủ yếu tổ chức qua các cuộc thi, các trò chơi
ở trường và trên ti vi Chương trình cải cách giáo dục của Nhật Bản giảm bớt thời lượng các giờ trên lớp để tăng cường nhiều hơn các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh Nghiên cứu của các nhà giáo dục Mĩ gần đây cho rằng, hoạt động ngoài giờ lên lớp và ngoại khoá là một trong những điều kiện đem lại chất lượng giáo dục cao ở các nước Các hình thức hoạt đông ngoại khoá của các trường học phổ thông ở các nước chủ yếu tập trung vào: các trò chơi trí tuệ,
dạ hội, câu lạc bộ nhạc, kịch, thể thao, hội hoạ
Trang 20Nhà sư phạm người Nga T.V Smiêcnôva [4] cũng tổng kết lại rằng:
“Muốn giáo dục học sinh thành người có kiến thức văn hoá, trong các bài nội khoá về văn học, tôi đã giới thiệu cho các em về các mặt khác nhau của nghệ thuật, đào sâu những kiến thức đó trong hoạt động ngoại khoá bộ môn” Ông cho rằng “Ngoại khoá để thu hút học sinh, làm cho họ hứng thú và đi đến kết luận rằng công tác ngoại khoá cần được suy nghĩ kỹ và tiến hành ở tất cả các lớp trong hệ thống giáo dục mà không được mang tính chất thất thường”.[4]
Nhà sư phạm A.T Côp chi ê va[4] xem hoạt động ngoại khoá bộ môn là
để nâng cao đạo đức và năng khiếu mọi mặt của học sinh và kết luận: “Công việc ngoại khoá nếu được tiến hành có hệ thống không những nâng cao trình độ chung về sự tiến bộ của học sinh mà còn cả về trình độ ngôn ngữ, kiến thức của các em”
Cai Rôp - Nhà giáo dục học người Nga đã viết: “Khi đặt kế hoạch công tác giảng dạy chung cho cả năm học mới, người hiệu trưởng phải xét kết quả hoạt động ngoài lớp năm học trước và nhằm mục đích nâng cao thành tích của học sinh, củng cố kỷ luật và nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường, mà hoạch định nhiệm vụ hoạt động ngoài giờ lên lớp cho năm học sắp tới Trong
kế hoạch công tác của nhà trường có dành một mục riêng cho hoạt động ngoài lớp Mục đích đó gồm mấy yếu tố sau: Xây dựng điều kiện và cơ sở vật chất cho hoạt động ngoài lớp năm tới, các hoạt động ngoài lớp của nhà trường và của lớp, phân phối lực lượng và định kỳ hạn cho kế hoạch Về kế hoạch tỷ mỉ, chi tiết, cụ thể về cách tổ chức các hoạt động quần chúng đặc biệt hoặc các ngày nghỉ… thì người phụ trách tổ chức và người chỉ đạo sẽ quyết định riêng
và bổ sung cho kế hoạch toàn năm Những người phụ trách tổ chức và người chỉ đạo ấy chính là những người được uỷ nhiệm thi hành những điều khoản bổ sung kia” Như vậy, các công trình nghiên cứu này đã làm nổi rõ tầm quan trọng của các hoạt động ngoại khoá và chỉ ra một số biện pháp cần thiết cho người hiệu trưởng phải làm gì để tổ chức và quản lí tốt các hoạt động này nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.[6]
Trang 21J.A.Cô men xki, ông tổ của nền sư phạm cận đại trong thời gian làm cố vấn giáo dục tại Hung ga ri đã rất coi trọng hoạt động ngoại khoá bộ môn Ông cho học sinh tham gia biểu diễn sân khấu để giúp các em ghi nhớ sâu sắc những nội dung cần thiết Ông thấy rằng những chàng trai thường ngày so ro, rụt rè nay ra trước công chúng với vẻ tự tin, xử sự điềm tĩnh Những con người mới mấy tuần lễ trước còn đọc câu ngắc ngứ, bây giê đã có thể nói một đoạn độc thoại dài mà không phạm lỗi hoặc giải thích những khái niệm một cách hùng hồn đầy tính thuyết phục
Cô men xki ở thời đó đã áp dụng phương pháp dạy học mới, đặc biệt là việc mở rộng các hình thức học tập ngoài lớp, nhằm khơi dậy và phát huy những khả năng tiềm ẩn, nhằm rèn luyện cá tính cho học sinh, đã chứng minh cho quan điểm giáo dục mới đầy tính thuyết phục [24]
Như vậy, qua các công trình nghiên cứu này đã làm nổi bật tầm quan trọng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt đông ngoại khoá và chỉ ra một
số biện pháp cần thiết cho người cán bộ quản lý (CBQL) các nhà trường phải những công việc cần phải làm tốt như công tác lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra, đánh giá nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường hơn nữa
Ở Việt Nam, từ những năm 60, khi xây dựng chương trình giáo dục, Bộ Giáo dục đã xác định rõ trong cuốn “Giải thích chương trình quốc văn vào năm
1961 - 1962”: “Muốn thực hiện giáo dục và giáo dưỡng trong các môn học đạt kết quả đầy đủ thì ở nhà trường cần tổ chức ngoại khoá Hoàn cảnh kháng chiến trước đây chưa cho phép chúng ta thực hiện đầy đủ công tác này cho nên trong chương trình cũng chưa ghi phần ngoại khoá Từ lúc hoà bình được lập lại, vấn
đề này được nêu ra và được các địa phương thực hiện lẻ tẻ Trong chương trình mới công tác ngoại khoá trở thành một phần quan trọng, không thể thiếu và khăng khít với nội khoá Công tác ngoại khoá không nên vì cái tên ngoại khóa của nó mà bị đặt vào một vị trí quá thấp kém như một số trường vẫn làm như vậy Công tác ngoại khoá không hề mâu thuẫn gì với nội dung giáo dục, giáo
Trang 22dưỡng của nhà trường XHCN mà trái lại bổ sung và nâng cao chất lượng của nội khoá lên một bước” Tác giả Phạm Lăng khi tìm hiểu hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học Chu Văn An - Hà Nội đã xác định nhiều hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và nhấn mạnh: Nếu tổ chức hoạt động này một cách khoa học sẽ không làm giảm đi chất lượng các môn học
Tác giả Nguyễn Văn Thiềm trong bài “Mấy biện pháp giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp theo địa bàn dân cư” cho rằng chất lượng giáo dục học sinh ở nhà trường giảm sút có nguyên nhân từ việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bị buông lỏng
Các tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt trong cuốn giáo dục học cũng nhấn mạnh vai trò và tác dụng của hình thức hoạt động ngoại khoá, coi đây là một trong những hình thức dạy học có khả năng tạo hứng thú cho học sinh, giúp các em mở rộng, nâng cao, khắc sâu kiến thức được tốt hơn Nhìn chung các tác giả trên thế giới và trong nước đều đề cao vai trò và tác dụng của hoạt động ngoài giờ lên lớp, hay hoạt động ngoại khoá môn học nói riêng trong quá trình giáo dục học sinh, xem hoạt động ngoại khoá môn học là một trong những hình thức tổ chức dạy học quan trọng, không thể thiếu trong quá trình dạy học
và giáo dục học sinh Tuy nhiên bên cạnh việc khẳng định tính cần thiết của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá môn học, những công trình nghiên cứu này chưa chỉ ra một cách cụ thể việc cần tổ chức và quản lý hoạt động ngoại khoá môn học ra sao?
Làm thế nào để hoạt động ngoại khoá môn học trong nhà trường trung học phổ thông thực sự là một hoạt động thường xuyên có kết quả tốt? Các công trình nghiên cứu chưa chỉ ra cách thức cho nhà quản lý khi tổ chức hướng dẫn thực hiện các tổ nhóm chuyên môn đưa hoạt động ngoại khoá môn học vào trong kế hoạch năm học và tổ chức thực hiện một cách có hiệu quả … Điều này khiến cho không ít trường PTDTBT THCS vẫn cảm thấy hoạt động ngoại khoá môn học còn là việc làm có tính hình thức, ép buộc…Và trong các công trình
Trang 23nghiên cứu về hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động ngoại khóa, chưa có công trình nào nghiên cứu về việc quản lý hoạt động ngoại khóa môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT THCS, nơi có học sinh đa phần là người dân tộc thiểu số, nơi thực sự có chất lượng dạy học ngoại ngữ còn thấp Vai trò của hoạt động ngoại khóa môn học nói chung và ngoại khóa bộ tiếng Anh nói riêng chưa thực
sự được quan tâm, chưa được tổ chức quản lý có hiệu quả
1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý hoạt động ngoại khóa môn học ở trường phổ thông
Trường THCS là đơn vị cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân thực hiện mục tiêu và chương trình giáo dục cấp THCS do Bộ GD&ĐT ban hành
Có thể xem quản lý hoạt động ngoại khoá môn học trong nhà trường phổ thông trung học là công việc của người hiệu trưởng đặt ra các mục tiêu, lập kế hoạch, xây dựng các điều kiện, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra giám sát các hoạt động này trong mối quan hệ với các hoạt động chính khoá để phát triển toàn diện nhân cách của học sinh, nâng cao chất lượng học tập cho các em
Trong quyết định số 3321/QĐ-BGDĐT của bộ GD&ĐT đã nêu rõ vị trí, vai trò và ý nghĩa quan trọng của môn tiếng Anh ở trường THCS
- Học tiếng Anh ở bậc THCS giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực giao tiếp thông qua các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, đồng thời là một trong những điểm khởi đầu quan trọng góp phần vào việc hình thành và phát triển kĩ năng học tập suốt đời, năng lực làm việc trong tương lai và khả năng tham gia các hoạt động văn hóa-xã hội
- Học tiếng Anh ở bậc THCS học còn tạo nền tảng cho việc tiếp tục học tiếng Anh ở các cấp học tiếp theo cũng như trang bị những kĩ năng học ngoại ngữ cơ bản để học các ngôn ngữ khác trong tương lai
- Ngoài ra, việc học tiếng Anh còn giúp học sinh hình thành năng lực diễn đạt ý tưởng cá nhân một cách tự tin, độc lập và sáng tạo Chương trình tiếng Anh THCS được xây dựng dựa vào nhu cầu của xã hội Việt Nam và đặc điểm tâm sinh lí của học sinh
Trang 24Xuất phát từ tư thể sẵn sàng hội nhập, theo “Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008- 2020” mục tiêu chung của dạy và học ngoại ngữ là: “Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong
hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới
ở các cấp học, trình độ đào tạo, nhằm đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực ưu tiên; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”
Mục tiêu cụ thể của cấp học phổ thông: “Triển khai thực hiện chương trình giáo dục 10 năm, bắt đầu từ lớp 3 môn ngoại ngữ bắt buộc ở các cấp học phổ thông Từ năm 2010 - 2011 triển khai dạy ngoại ngữ theo chương trình mới cho khoảng 20% số lượng học sinh lớp 3 và mở rộng dần quy mô để đạt khoảng 70% vào năm học 2015 - 2016; đạt 100% vào năm 2018 - 2019;”
Tác giả Đinh Xuân Huy [8]với công trình nghiên cứu các biện pháp quản
lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của người hiệu trưởng trong trường phổ thông Dân Tộc Nội Trú - Tỉnh Lai Châu đã khẳng định vai trò quan trọng của
tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục của trường phổ thông Dân Tộc Nội Trú, xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động này của người hiệu trưởng, trong đó có hoạt động ngoại khoá bộ môn
Bà Ruth Kelly, Bộ trưởng Bộ Giáo dục Anh nhận xét: các hoạt động ngoài giờ lên lớp, nhất là các hoạt động ngoại khoá đã làm giàu chương trình học, tạo dựng niềm tin và củng cố kĩ năng cho học sinh Qui định mới của Bộ Giáo dục Anh năm 2005 về tổ chức và quản lí các hoạt động ngoài giờ lên lớp nêu rõ:
Trang 25• Cần cam kết rằng tất cả mọi trẻ em phải có cơ hội tham gia một cách có chất lượng các hoạt động ngoài giờ lên lớp, học tập các kinh nghiệm sống
• Khuyến khích các trường học liên kết với nhau trong việc tổ chức các hoạt động này
• Khuyến khích cha mẹ học sinh tham gia
• Đưa ra các hỗ trợ và các lời khuyên
• Cung cấp thông tin và các hướng dẫn thực hành
• Đặt mục tiêu ưu tiên cho việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp [4]
1.2 Một số khái niệm cơ bản
1.2.1 Ngoại khóa
Khái niệm ngoại khóa từ lâu chưa có một lý giải cặn kẽ, rõ ràng, thấu đáo, toàn diện, nhất quán Trong điều kiện dạy học hiện nay, do yêu cầu về sự cập nhật thông tin, tri thức khoa học những khái niệm của lý luận dạy học như: lớp học, giờ học, bài học sẽ có sự thay đổi Ranh giới giữa trong lớp học và ngoài lớp học, trong giờ học và ngoài giờ học cũng sẽ khác đi… cần phải đổi mới và khẳng định lại nhận thức về khái niệm ngoại khoá, vai trò và tác dụng của nó cho cả người dạy, người học và nhà quản lý
Theo Phan Trọng Luận, Trương Dĩnh, Nguyễn Thanh Hùng, Trần Thế Duật - (Phương pháp dạy học văn - NXB Đại học quốc gia - Hà Nội 1998, trang 378-389):
“Ngoại khoá không nên hiểu là công việc ngoài giờ học, ngoài chương trình, thực hiện tuỳ tiện được sao hay vậy Ngoại khoá chỉ có nghĩa là không đặt sự giảng dạy của giáo viên bộ môn lên hàng đầu mà xem trọng hoạt động tự giác vận dụng sáng tạo của học sinh Đó cũng là việc học đích thực, do học sinh
tự nguyện, tự chọn, tự làm ra mà học”.[15]
Theo chúng tôi, hoạt động ngoại khoá môn học là một hình thức dạy học được tổ chức có mục đích, kế hoạch ngoài giờ lên lớp chính khoá Trong đó, dưới sự tổ chức, điều khiển, hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác, tích
Trang 26cực, chủ động tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức và trải nghiệm của bản thân để bổ sung, củng cố, mở rộng và nâng cao kiến thức, kỹ năng, thái độ
đã được học trong chương trình chính khoá của từng môn, góp phần phát triển toàn diện nhân cách
Với cách hiểu như trên, ngoại khoá môn học được xem là một hình thức
tổ chức dạy học quan trọng, là một trong những con đường để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đó vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.[10]
Cùng với hoạt động dạy học trên lớp theo chương trình chính khoá, hoạt động ngoại khoá môn học là một bộ phận cấu thành quan trọng của hoạt động dạy học nói chung trong nhà trường để thực hiện có chất lượng chương trình dạy học và chương trình giáo dục
1.2.2 Ngoại khóa môn học
Ngoại khoá môn học là một hình thức tổ chức dạy học quan trọng, được
tổ chức ngoài giờ học các môn học theo thời khoá biểu, là một trong những con đường để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đó vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [16]
Như vậy có thể hiểu, ngoại khoá môn học là một hình thức tổ chức học tập ngoài giờ lên lớp có kế hoạch có phương hướng xác định được học sinh tiến hành theo nguyên tắc tự nguyện ở ngoài giờ lên lớp chính khoá, dưới sự điều khiển, hướng dẫn của giáo viên, nhằm bổ sung, củng cố, mở rộng và nâng cao kiến thức, kỹ năng bộ môn đã được học trong chương trình chính khoá, đồng thời góp phần giáo dục học sinh một cách toàn diện
Trang 271.2.3 Hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh
Hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh là những hoạt động giáo dục được
tổ chức ngoài giờ học chính khóa môn tiếng Anh, là sự tiếp nối, bổ sung, hỗ trợ cần thiết cho hoạt động dạy học trên lớp, gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, góp phần hình thành tình, tạo dựng được thói quen giao tiếp bằng tiếng Anh giữa học sinh này với học sinh khác, giữa nhóm này với nhóm kia, giữa các lớp với nhau
Hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh còn là hoạt động nhằm giúp các
em không những nâng cao mà còn bù đắp lại những kiến thức bị thiếu hụt trong quá trình học tập trên lớp Ngoại khóa môn tiếng Anh là sân chơi của học sinh Giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng nghe, nói, đọc viết Đặc biệt là kỹ năng nói phát huy tính sáng tạo, tích cực học tập và tinh thần đoàn kết trong học đường, qua đó góp phần xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực” Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT THCS là hoạt động sư phạm được tổ chức có mục đích, có kế hoạch trong nhà trường, là một
bộ phận hữu cơ của quá trình sư phạm tổng thể nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh Trong đó, dưới vai trò chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động thực hiện hiệu quả hoạt động nhận thức nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập của môn Tiếng Anh, hình thành và phát triển tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, năng lực hoạt động trí tuệ và những phẩm chất cần thiết của người học sinh trong thời kỳ hội nhập
Trong các trường PTDTBT THCS, hoạt động dạy học môn Tiếng Anh là hoạt động trong đó giáo viên đóng vai trò tổ chức, lãnh đạo giúp cho học sinh phát huy tính tích cực, chủ động để định hình và dần dần hoàn thiện, phát triển
kỹ năng ngoại ngữ nhất định, tạo nên hoạt động chung của người dạy và người học Trong hoạt động dạy học môn Tiếng Anh, tùy theo yêu cầu của từng nội dung bài học, kỹ năng rèn luyện mà GV có phương pháp dạy và học sinh có phương pháp học để đạt được mục tiêu, hiệu quả đã đề ra
Trang 281.2.4 Quản lý
Từ khi con người sống thành xã hội có sự phân công hợp tác trong lao động thì bắt đầu xuất hiện sự quản lý Tính chất của việc quản lý thay đổi và phát triển theo sự phát triển của xã hội loài người, nhằm đảm bảo cho sự tồn tại
và phát triển của xã hội Vì thế có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý
Theo quan niệm truyền thống, quản lý là quá trình tác động có ý thức của chủ thể vào một bộ máy (đối tượng quản lý) bằng cách vạch ra mục tiêu cho bộ máy, tìm kiếm các biện pháp tác động để bộ máy đạt tới mục tiêu đã xác định
Theo quan niệm hiện nay, quản lý là những hoạt động có phối hợp nhằm định hướng và kiểm soát quá trình tiến tới mục tiêu
Nhà triết học V.G Afnatsev cho rằng, quản lý xã hội một cách khoa học
là nhận thức, phát hiện các quy luật, các khuynh hướng vận động của xã hội và hướng sự vận động của xã hội cho phù hợp với các khuynh hướng đó; là phát hiện và giải quyết kịp thời các mâu thuẫn của sự phát triển; là duy trì sự thống nhất giữa chức năng và cơ cấu của hệ thống; là tiến hành một đường lối đúng đắn dựa trên cơ sở tính toán nghiêm túc những khả năng khách quan, mối tương quan giữa các lực lượng xã hội [6, tr 326]
Harold Koontz thì lại khẳng định: "Quản lý là một hoạt động thiết yếu,
nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của tổ chức Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong
đó con người có thể đạt được các mục đích của tổ chức với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất" [6, tr 327]
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: "Quản lý là tác động có mục đích
có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung là
khách thể quản lý, nhằm thực hiện được mục tiêu dự kiến"[ 18]
Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: "Quản lý là tác động có định hướng,
có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức" [14, tr 9]
Trang 29Từ quan niệm của các học giả đã nêu, có thể khái quát lại: "Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất"
1.2.5 Quản lý hoạt động ngoại khóa môn học
Từ cách hiểu về các khái niệm quản lý liên quan và khái niệm hoạt động ngoại khoá môn học có thể xem quản lý hoạt động ngoại khoá môn học trong nhà trường phổ thông trung học là công việc của người hiệu trưởng đặt ra các mục tiêu, lập kế hoạch, xây dựng các điều kiện, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra giám sát các hoạt động này trong mối quan hệ với các hoạt động chính khoá để phát triển toàn diện nhân cách của học sinh, nâng cao chất lượng học
tập cho các em
Quản lý hoạt động ngoại khóa môn học là hoạt động có ý thức của CBQL trường học nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của giáo viên, học sinh và các lực lượng khác trong và ngoài nhà trường để tiến hành các hoạt động học tập ngoại khóa môn học, nhằm bổ sung, củng cố, mở rộng và nâng cao kiến thức, kỹ năng bộ môn đã được học trong chương trình chính khoá, đồng thời góp phần giáo dục học sinh một cách toàn diện
1.3 Ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
1.3.1 Cơ sở của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh
Trang 30trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/03/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo), đã nêu: “…Hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm: Các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh”
- Cơ sở tâm lý học
Hoạt động ngoại khoá dựa trên sự hứng thú, tự nguyện của học sinh
Khác biệt căn bản của công tác ngoại khoá với việc học chính khoá là ở chỗ học chính khoá mang tính chất học bắt buộc đối với học sinh, còn việc tham gia các hoạt động ngoại khoá đòi hỏi có tinh thần tự nguyện Khi tham gia hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh, trên cơ sở sở thích và hứng thú học tập, học sinh sẽ thể hiện được nhiều nhất tính năng động và tính sáng tạo, chủ động của mình Học sinh thoải mái hơn khi tham gia hoạt động ngoại khóa do thoát khỏi những quy định khắt khe nặng nề về kiểm tra đánh giá, chấm điểm xếp loại, học sinh không sợ sai khi mắc lỗi, đặc biệt là học sinh miền núi Tây Bắc
Giáo viên không nên áp đặt học sinh trong việc tham gia vào hoạt động ngoại khóa mà nên định hướng, thu hút học sinh tham gia bằng chính những hình thức tổ chức phong phú và những biện pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh Đầu năm khi thành lập tổ ngoại khoá, câu lạc bộ, giáo viên phụ trách cần để cho học sinh tự mình đăng ký ghi nguyện vọng Các em tham gia hoạt động ngoại khoá theo nguyên tắc tự nguyện, được tự do lựa chọn những hoạt động mình thích và lấy tinh thần tự giác, tinh thần xung phong làm cơ sở Tuy nhiên sự tự nguyện của học sinh là một sự tự nguyện có hướng dẫn Muốn thế giáo viên cần có một sự hiểu biết khá kỹ năng lực ngoại ngữ và giải thích đả
Trang 31thông kỹ càng cho các em để các em tự nguyện ra nhập tổ ngoại khoá mà mình thấy tự tin nhất, thích nhất
Để đảm bảo được tính chất tự nguyện có ý thức không phải cảm tính, tuỳ hứng, giáo viên cần làm cho học sinh thấy được ý nghĩa của công tác ngoại khoá nói chung và nội dung, đặc điểm của tổ mà học sinh sắp tham gia
Tính tự nguyện của học sinh trong việc tham gia hoạt động ngoại khoá quyết định sự hào hứng của bản thân học sinh Và điều đó có ảnh hưởng đến phong trào chung của tổ ngoại khóa Trên lớp học học sinh bị ràng buộc bởi tinh thần trách nhiệm, kỷ luật, nội quy chặt chẽ của trường, của lớp, của giáo viên Còn trong ngoại khoá, cái chủ yếu ràng buộc học sinh với tổ chính là lòng say mê hoạt động, lòng hứng thú được phát huy khả năng và sở thích của bản thân mình
Phù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổi của học sinh các trường PTDTBT THCS miền núi
Nội dung ngoại khoá phải phù hợp với trình độ tâm sinh lý của học sinh miền núi Công tác ngoại khoá bộ môn cần được nghiên cứu một cách hợp lý, giáo viên có thể dành một số thời gian cho công tác tranh luận, báo cáo, thuyết trình về một vấn đề nào đó của môn học …trình độ tư duy và tính ổn định về tâm
lý của học sinh trung học phổ thông có thể thực hiện được công việc ấy Các em
sẽ có được sự hứng thú, niềm tin khi tham gia, các em muốn được học tập
Xuất phát từ điều kiện tâm sinh lý của học sinh mà công tác ngoại khoá cần phải được tổ chức sinh động với nhiều hình thức phong phú Sự nghèo nàn
về hình thức tổ chức sẽ làm các em có tâm lý chán chường, khuôn mẫu, thiếu hứng thú Giáo viên khi làm công tác ngoại khoá cần phải có sự tìm tòi, sáng tạo nhiều cách tổ chức mới
Tất nhiên khi những hình thức tổ chức càng phong phú bao nhiêu thì tính
kế hoạch lại càng phải được đề cao bấy nhiêu Cần phân phối hoạt động ngoại khoá bộ môn cho cả năm, từng học kỳ, từng tháng Khi tổ chức, giáo viên là người hướng dẫn cho các em vận dụng hiểu biết vào việc làm cụ thể Một khi
Trang 32tính tự lập của các em được đề cao, các em có thể phát biểu ý kiến chủ quan về một vấn đề cụ thể Khi đó trình độ tư duy, khả năng vận dụng kiến thức của các
em sẽ được nâng cao một bước
- Cơ sở giáo dục học
Hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh trong nhà trường trung học cơ sở phải xuất phát từ mục tiêu giáo dục của nhà trường: đào tạo học sinh thành con người phát triển toàn diện, có khả năng thích ứng nhanh với hoàn cảnh xã hội,
có khả năng sử dụng và giao tiếp bằng ngoại ngữ tương ứng với quy định về khung năng lực ngoại ngữ đối với học sinh ở cấp, bậc học, đáp ứng yêu cầu về hội nhập quốc tế trong giai đoạn hiện nay
Bất cứ hoạt động ngoài lớp, hoạt động ngoài trường nào, bất cứ hoạt động văn hoá quần chúng nào cũng đều phải hoàn toàn phù hợp với mục đích
và nhiệm vụ của giáo dục
Để có kiến thức sâu rộng, học sinh không chỉ học tập trên lớp mà có thể học ở nhiều hình thức khác nhau Trên lớp, đó chỉ là kiến thức phổ thông cơ bản, do điều kiện thời gian hạn chế thầy cô không thể đi sâu Muốn hiểu biết tường tận, học sinh phải có ý thức tự giác, phải có hứng thú tìm tòi Ngoại khoá
bộ môn sẽ giúp học sinh làm được điều này
Thái độ của các em cũng vậy, tham gia các buổi sinh hoạt ngoại khoá, các em được giao lưu, được học tập kinh nghiệm thực tế Nhờ đó các em tự rút
ra cho mình kinh nghiệm ứng xử, giao tiếp sẽ thấy tự tin Học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động ngoại khoá với các mối quan hệ đa dạng sẽ giúp các phẩm chất, tính cách, năng lực của các em được hình thành Tham gia tổ ngoại khoá sẽ giúp trí tuệ các em phát triển được tốt, tình yêu với môn học, với tri thức loài người sẽ khiến các em có ý thức tự giác vươn lên để tiếp thu sáng tạo Tham gia các hình thức ngoại khoá có tính quần chúng, các em được giao lưu tình cảm Tính đa dạng của hoạt động tạo nên tính đa dạng của giao lưu, mục đích và phương thức tiến hành Trong giao lưu các em hiểu hơn giá trị đích
Trang 33thực của cuộc sống Từ đó có thái độ và hành động đúng trước cuộc sống Hoạt động ngoại khoá bộ môn giúp các em có dịp bộc lộ sự hiểu biết và thái độ ứng
xử của mình Nhờ hoạt động này sự phát triển về mặt thể chất, tâm lý, xã hội - biểu hiện của sự phát triển nhân cách của các em được tốt hơn
1.3.2 Mục tiêu tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
* Mục tiêu kiến thức: Giúp học sinh nhận thức đầy đủ về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa và nâng cao nhận thức của mỗi bản thân học sinh về môn học tiếng Anh
- Giúp học sinh củng cố, mở rộng, nâng cao kiến thức
Thông qua các hình thức học tập ngoại khóa dễ hiểu, dễ thực hiện giúp học sinh ôn lại những kiến thức cơ bản trên lớp; những từ vựng, cánh phát âm, cấu trúc ngữ pháp đơn giản Từ việc nắm bắt được những kiến thức cơ bản, học sinh cảm thấy tự tin, hứng thú và sẽ chủ động tìm tòi những kiến thức mới
Khối lượng tri thức nhân loại ngày càng tăng lên nhanh chóng Các dự báo khoa học cho thấy thế kỷ 21, cứ khoảng 5 năm tri thức nhân loại lại tăng gấp đôi Nhà trường không thể cung cấp tất cả nguồn tri thức đó mà chỉ có thể trang bị cho học sinh kiến thức cơ bản của các môn học Ngay trong những bài học trên lớp, học sinh cũng chỉ có thể học được những kiến thúc cơ bản nhất, những khái niệm những quy tắc chung nhất mà thôi Còn rất nhiều kiến thức khác cần phải nắm, phải hiểu, phải vận dụng được vào trong thực tế cuộc sống của mình nhưng lại chưa được đưa và cũng không thể đưa hết vào trong chương trình Vì thế ngoại khoá môn tiếng Anh là một trong những cách thức, những con đường tốt nhất giúp học sinh bổ sung, mở rộng, tích luỹ thêm những kiến thức cần thiết cho mình, hiểu biết, vận dụng vào trong cuộc sống hàng ngày của bản thân Mặt khác mỗi học sinh là một chủ thể của quá trình học tập của mình, mang trong mình những tiềm năng to lớn về trí nhớ, lập luận, quan sát, giao tiếp Hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh tạo cho các em khả năng phát huy, đa dạng hoá tất cả những tiềm năng đó Nó tạo điều kiện để các em tham gia, có dịp thể hiện những hiểu
Trang 34biết của mình, bổ sung, phát triển những tri thức cần thiết Cụ thể hơn hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được những tác dụng chủ yếu về mặt cung cấp tri thức sau đây
+ Rèn luyện các kỹ năng thực hành (nghe, nói, đọc, viết) phương pháp sử
lý tình huống, khả năng phát hiện và đưa ra hướng giải quyết các vấn đề mới một cách cơ bản, khoa học
+ Góp phần rèn luyện tinh thần trách nhiệm của bản thân với công tác học tập, nâng cao ý thức gắn bó với tập thể
+ Phục vụ cho mục tiêu giáo dục phát triển toàn diện ở mỗi học sinh + Làm cho học sinh cuốn hút, yêu thích môn học tiếng Anh cũng như môn học khác trên lớp
+ Góp phần phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn tiếng Anh để có hướng phát triển sau này
+ Củng cố, mở rộng, khắc sâu kiến thức đã học được ở trên lớp; Tăng cường, mở rộng hiểu biết về những tri thức mới; kiến thức về nghệ thuật, về cuộc sống; Biết tiếp thu những giá trị tốt đẹp của dân tộc, nhân loại; định hướng giá trị sống cho học sinh trong xu thế quốc tế hóa và hội nhập của nền kinh tế hiện nay
+ Mở rộng kiến thức môn học
+ Bổ sung, cập nhật những kiến thức cần thiết
+ Nâng cao hiểu biết các giá trị truyền thống dân tộc, giá trị văn hóa thế giới, của các nước nói tiếng Anh và các nước khác, những ham muốn tìm tòi sáng tạo
Trang 35+ Kỹ năng học tập chuyên biệt của từng môn
+ Kỹ năng chung đối với hoạt động học tập (Kỹ năng lập kế hoạch học tập) + Kỹ năng tổ chức thực hiện, giải quyết vấn đề, kỹ năng tự kiểm soát và cạnh tranh
+ Kỹ năng sống (Kỹ năng giao tiếp bằng tiếng Anh, hòa nhập, thích ứng )
- Phát triển những năng lực sở trường (Năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh, năng lực tổ chức, quản lý, năng lực hoạt động nghệ thuật, thể dục thể thao…)
- Biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân;
- Biết cảm thụ, có tình cảm và biết đánh giá cái đẹp - giá trị thẩm mỹ, giá trị đạo đức trong cuộc sống
- Biết gắn mình với các hoạt động tập thể, tích cực tham gia các hoạt động
1.3.3 Nội dung tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
Nội dung hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh có thể là những vấn đề kiến thức có thể nằm ngoài chương trình nhưng phải dựa vào vốn hiểu biết của mỗi cá nhân hoặc có liên quan đến kiến thức đã được học để phát triển và đào sâu nhằm phục vụ cho chính khoá Kinh nghiệm cho hay hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh không nên biến thành một giờ lên lớp thứ hai hoặc là một giờ phụ đạo về bài học đã giảng trên lớp Phạm vi kiến thức, đề tài, chủ đề, chủ điểm, của hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh có thể rất rộng rãi Từ đầu năm, giáo viên được phụ trách ngoại khoá môn tiếng Anh có thể kết hợp cùng với lực lượng giáo viên của các bộ môn khác, Đoàn thanh niên tìm hiểu những
Trang 36danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, … có thể làm đề tài nghiên cứu cho tổ ngoại khoá môn tiếng Anh và học sinh nói chung Nội dung kiến thức ngoại khoá không thể là những vấn đề xa lạ đối với học sinh Ngoại khoá tách rời khỏi nội khoá chẳng những không có lợi gì mà còn làm phương hại đến học tập của học sinh Giáo viên cần cho học sinh hiểu được kiến thức cơ bản của từng vấn đề có liên quan đến ngoại khoá môn tiếng Anh để khi tổ chức học sinh có thể đào sâu và mở rộng tầm hiểu biết của mình và được thực hành các kỹ năng giao tiếp nhiều hơn Tuỳ theo nội dung môn tiếng Anh mà người tổ chức có những hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh cho phù hợp Có khi là kết thúc một chủ điểm, một chủ đề, giáo viên có một hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở tổ bộ môn Cũng có khi giáo viên đưa các em đến với các hoạt động thực
tế (tham quan, nghe nói chuyện, gặp gỡ nhân vật thật, hòa mình vào cùng thiên nhiên ) trước khi học các giờ theo thời khoá biểu, theo phân phối chương trình của bộ môn tiếng Anh Tất cả những hoạt động này đều phải có liên quan đến
nội dung kiến thức được biên soạn trong sách giáo khoa
Nội dung hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh có thể là những tri thức khoa học, kĩ năng và hệ thống thái độ có liên quan trực tiếp đến chương trình dạy học, mở rộng, phát triển và đào sâu nhằm phục vụ cho quá trình và kết quả học tập nội khoá Gắn với kiến thức các môn học trong chương trình dạy học THCS theo hướng nhận thức theo chuẩn và nâng cao về từng lĩnh vực kiến thức và kĩ năng thực hành nghe, nói, đọc, viết, trình độ năng lực học tập của học sinh
Ngoài ra nội dung hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh còn bổ trợ giúp cho học sinh một số kỹ năng sau:
Kỹ năng giao tiếp với bạn bè, thầy cô, những người xung quanh bằng tiếng Anh, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng tổ chức, kỹ năng sử lý tình huống, kỹ năng thuyết trình trước đám đông
Từ đó, giúp các em củng cố lưu lượng kiến thức ở nhiều môn học khác nhau, tăng tính tự tin, tự khẳng định mình, tự chịu trách nhiệm của bản thân
Trang 37Một số lưu ý khi tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
Nội dung ngoại khoá phải phù hợp với trình độ tâm sinh lý của học sinh các trường PTDTBT THCS
Cần xem xét về thời gian, địa điểm, thành phần, hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa
Ngoại khoá môn tiếng Anh cần được nghiên cứu một cách hợp lý, giáo viên có thể dành một số thời gian cho công tác tranh luận, báo cáo, thuyết trình
về một vấn đề nào đó của môn học …trình độ tư duy và tính ổn định về tâm lý của học sinh trung học cơ sở có thể thực hiện được công việc ấy Các em sẽ có được sự hứng thú, niềm tin khi tham gia, các em muốn được học tập
1.3.4 Phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh
ở phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
Một số hình thức, phương pháp tổ chức ngoại khoá trong dạy học môn tiếng Anh
Tổ, nhóm ngoại khóa tiếng Anh
Học sinh tự nguyện đăng ký vào khác tổ, nhóm ngoại khóa dựa trên tiêu chí năng lực học tập, mức độ thuần thục các kỹ năng do học sinh tự xác định hoặc do giáo viên khảo sát chất lượng học sinh và định hướng cho học sinh đăng ký Tổ, nhóm ngoại khóa chia theo các trình độ, năng lực ngoại ngữ của học sinh, từ cấp độ làm quen, cơ bản cho đến thuần thục Nội dung hoạt động ngoại khóa dưới dạng tổ chức các trò chơi luyện âm, từ vựng, ngữ pháp, các bài tập nhỏ, các tình huống hội thoại, phát huy khả năng học tập theo nhóm, học tập hợp tác, học tập dự án của học sinh
Câu lạc bộ tiếng Anh
Mục đích của các câu lạc bộ tiếng Anh là nhằm xây dựng môi trường tiếng để học sinh có thể sử dụng tiếng Anh và thực hành những kỹ năng ngôn ngữ được học một cách tự nhiên và hào hứng Câu lạc bộ tiếng Anh tổ chức các hoạt động học tập, rèn luyện, bồi dưỡng, nâng cao vốn từ vựng, vui chơi lành
Trang 38mạnh, giao lưu văn hoá văn nghệ, tổ chức các cuộc thi, các ngày hội văn hoá liên quan tới tiếng Anh Qua đó học sinh sẽ có cơ hội được tham gia vào một sân chơi sôi nổi, bổ ích và lí thú và học sinh sẽ tự tin hơn trong học tập, cũng
như trong cuộc sống
Góc tiếng Anh
Học sinh chia nhóm để trang trí góc theo chủ điểm các tuần Trang trí góc tiếng Anh theo phương thức dùng các hình vẽ, đề can trên có chú thích bằng tiếng Anh theo chủ điểm Việc tạo ra một không gian tiếng Anh ngay trong lớp học sẽ thu hút sự chú ý của học sinh về các chủ đề, chủ điểm tiếng Anh mà các em đã được học qua hoặc sẽ học
Ngoại khóa dã ngoại, thăm quan
Học sinh tham gia vào hoạt động dã ngoại sẽ thỏa mãn các yêu cầu thuộc
về giải trí tinh thần: thưởng ngoạn vẻ đẹp hùng vĩ hoang dã, thơ mộng của cảnh vật thiên nhiên; tìm tòi những điều mới lạ, cái mới, sống gần với thiên nhiên để
có được những cảm xúc dạt dào, thư thái tâm hồn, với một thể chất được tập luyện và tái bồi dưỡng bằng không khí trong lành Với không gian thiên nhiên
đó giáo viên sẽ tổ chức những hoạt động học tập, ôn luyện tiếng Anh cho phù hợp, chọn những địa điểm lý tưởng, môi trường thuận lợi học sinh có thể trực tiếp giao lưu với người nước ngoài nói tiếng Anh để học sinh có thể thoải mái thực hành kỹ năng nghe, nói mà không phải chịu sự gò bó bắt buộc bởi những quy định, đánh giá, cho điểm Ðặc biệt dã ngoại phát triển tinh thần cộng đồng giúp mọi thành viên chia sẻ, gắn bó và gần nhau hơn Học sinh phải viết thu hoạch sau khi tham gia Có thể viết nhận xét, cảm nhận của em sau chuyến dã ngoại bằng tiếng Anh giới hạn số lượng từ vựng
Ngoại khóa trại hè
Trại hè là hình thức tập trung tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí kết hợp với học tập dành cho thanh thiếu nhi trong dịp nghỉ hè Giáo viên có thể lồng ghép theo chủ đề, chủ điểm, cho trước để học sinh chuẩn bị trước Có thể tặng thưởng cho một số em xuất sắc
Trang 39Ngoại khóa theo chủ đề, chủ điểm, theo mùa, ngày lễ tết trong năm
Hoạt động ngoại khóa theo chủ đề, chủ điểm, theo mùa, ngày lễ tết trong năm dưới hình thức dạ hội, festival, hội thi là hoạt động vui chơi, lồng ghép với học tiếng Anh như; thi hát tiếng Anh, thi đóng kịch nhân dịp My birthday, Mysummer, Noel, Teacher’s day, National day, Haloween festival, trò chơi như Tam sao thất bản, nghe bài hát đoán tên, đoán nội dung Qua hoạt động giúp các em tìm hiểu thêm về kiến thức địa lý, xã hội, đặc biệt là nền văn hóa Anh hay các nước trên thế giới nói tiếng Anh, hoạt động này giúp học sinh hứng thú hơn, yêu thích môn học hơn, rèn luyện các kỹ năng khi tham gia hoạt động tập thể, đặc biệt là tự tin hơn trong kỹ năng ứng xử, giao tiếp đối với những học sinh dân tộc thiểu số
1.4 Điều kiện và yêu cầu thực hiện hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
Điều kiện thực hiện hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở PTDTBT THCS gồm có các điều kiện sau đây
Hiệu trưởng phải nắm vững chương trình ngoại khoá môn tiếng Anh mà
tổ tiếng Anh sẽ thực hiện trong tuần, tháng, học kỳ, năm Hiệu trưởng phải xây dựng được môi trường giáo dục tốt, lành mạnh, tích cực, có các giải pháp cải tiến nâng cao chất lượng giáo dục một cách thường xuyên, liên tục Trọng tâm
là xây dựng một đội ngũ giáo viên tiếng Anh có năng lực, có phẩm chất để thực hiện tốt các mục tiêu giáo dục đã được xây dựng
Ngay từ đầu năm học giáo viên phải rà soát cơ sở vật chất, thiết bị, với việc phối kết hợp BGH bổ xung những trang thiết bị còn thiếu
Kết hợp với các tổ chức đoàn, đội, Để các hoạt động ngoại khoá có chất lượng, phong phú, đa dạng, cuốn hút được nhiều học sinh tham gia, qua đó nhờ đoàn, đội làm công tác tuyên truyền với những buổi sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt đội
Trang 40Khi kế hoạch ngoại khóa được duyệt hiệu trưởng nhà trường cần phải thông qua chương trình kế hoạch ngoại khoá môn tiếng Anh do các giáo viên phụ trách xây dựng lên
Nhất thiết giáo viên cần cho học sinh biết trước đề tài, chủ đề, chủ điểm
sẽ được tổ chức trong tháng, trong kỳ để các em có sự chủ động trong việc huy động kiến thức, đầu tư công sức để tìm hiểu Giáo viên có thể hướng dẫn cho các em tự mình tìm hiểu, nắm vững lý thuyết và phương pháp tiến hành
Nhà quản lý cần tạo thành nền nếp, thói quen trong nhà trường, trong khu nội trú Với đặc điểm của trường bán trú do hầu hết các em trong nhà trường sinh hoạt, ăn, ở tập trung đây cũng là điều kiện tốt để tổ chức cho các
em rèn luyện kỹ năng thực hành, kỹ năng làm việc nhóm, hoạt động câu lạc bộ trở lên đơn giản
Một trong những điều kiện không thể xem nhẹ là giáo viên trong các buổi chuyên môn cần có sự trao đổi rút kinh nghiệm Giáo viên ngoại khoá cũng cần phải nắm chắc danh sách học sinh, có kế hoạch trao đổi, điều chỉnh những gì cần thiết trong quá trình tổ chức
Giáo viên cũng nên sắp xếp thời gian gần gũi với học sinh nhất là các em
ở khu nội trú nhà trường để giải đáp những thắc mắc, uốn nắn những nhận thức còn sai lệch cho các em Trong các buổi tiếp chuyện với học sinh ở tổ ngoại khoá, có không ít em bày tỏ nguyện vọng muốn được các thầy cô quan tâm đến sâu sát hơn, muốn được chỉ bảo các thao tác, các kỹ năng thực hành được như thế các em sẽ hứng thú tham gia hơn
Điều kiện để tổ chức hoạt động ngoại khóa thành công nữa là giáo viên cần chuẩn bị tốt tài liệu - nghiên cứu tài liệu (tìm hiểu về nơi sắp đến tham quan)
Chọn những câu chuyện bổ ích, lý thú, chủ đề, chủ điểm gần gũi quen thuộc dễ dàng để có thể thực hành các kỹ năng bằng tiếng Anh
1.5 Quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
Quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh bao gồm: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá thực hiện hoạt động ngoại khóa