Tư pháp quốc tế việt nam có một hệ thống các loại nguồn phức tạp và bản thân mỗi loại nguồn cũng vô cùng khó tiếp cận và nắm bắt hãy bình luận nhận x

Các văn bản quy phạm pháp luật là nguồn của tư pháp quốc tế Việt Nam Những quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài nằm rải rác trong nhiều văn

Đề bài: Tư pháp quốc tế Việt Nam có một hệ thống các loại nguồn phức tạp và bản thân mỗi loại nguồn cũng vô cùng khó tiếp cận và nắm bắt Hãy bình luận nhận xét trên, nếu có thể hãy nêu hướng khắc phục

Bài làm

A LỜI MỞ ĐẦU

Tư pháp quốc tế là hệ thống những nguyên tắc và quy phạm pháp luật được xây dựng bằng những cách thức khác nhau, nhằm điều chỉnh quan hệ dân sự (theo nghĩa rộng) có yếu tố nước ngoài, góp phần thúc đẩy đời sống sinh hoạt quốc tế và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các chủ thể tham gia quan hệ tư pháp quóc tế Tư pháp quốc tế việt nam là một bộ phận của tư pháp quốc tế nói chung, vậy nguồn của tư pháp quốc tế Việt nam có gì đặc biệt? Có ý kiến cho rằng: “Tư pháp quốc tế Việt Nam có một hệ thống các loại nguồn phức tạp và bản thân mỗi loại nguồn cũng vô cùng khó tiếp cận và nắm bắt” Sau đây em xin đưa ra quan điểm của mình để bình luận về ý kiến trên

B NỘI DUNG

I Các loại nguồn của tư pháp quốc tế Việt Nam

1 Khái niệm

Nguồn của tư pháp quốc tế là hình thức pháp lý chứa đựng các nguyên tắc, quy phạm pháp luật điều chỉnh những quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài

2 Các loại nguồn của tư pháp quốc tế Việt Nam

2.1 Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam

a Các văn bản quy phạm pháp luật là nguồn của tư pháp quốc tế Việt Nam

Những quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ dân sự (theo nghĩa rộng) có yếu tố nước ngoài nằm rải rác trong nhiều văn bản pháp luật thuộc hệ thống pháp luật Việt Nam như:

- Hiến pháp

Hiến pháp là đạo luật cơ bản của nhà nước, có hiệu lực pháp lý cao nhất trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, không một văn bản quy phạm pháp luật nào có thể trái hoặc mâu thuẫn với hiến pháp Hiến pháp năm 1992 đã ghi nhận những nguyên tắc và quy phạm đặt nền tảng quan trọng cho tư pháp quốc tế, đặc biệt là những quy định về hoạt động đối ngoại và các quyền tự do của cá nhân

- bộ luật dân sự 2005

Sau hiến pháp, bộ luật dân sự có vị trí quan trọng trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, điều chỉnh các vấn đề trong đời sống dân sự trong đó bao gồm cả các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài

Với tính chất là nguồn của tư pháp quốc tế, bộ luật dân sự 2005 dành một phần riêng (phần VII), bao gồm 20 điều (từ điều 758 đến điều 777) để quy định về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài Đây chính là cơ sở pháp lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, làm nền tảng cho việc điều chỉnh hiệu quả quan hệ dân sự (theo nghĩa rộng) có yếu tố nước ngoài tại Việt nam hiện nay khi chưa có điều kiện xây dựng một văn bản pháp lý riêng cho tư pháp quốc tế

Ví dụ Điều 762 BLDS quy định về Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là người nước ngoài

“1 Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là người nước ngoài được xác định theo pháp luật của nước mà người đó là công dân, trừ trường hợp pháp luật Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quy định khác

2 Trong trường hợp người nước ngoài xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự tại Việt Nam thì năng lực hành vi dân sự của người nước ngoài được xác định theo pháp luật Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.”

- Các luật khác do quốc hội ban hành

Các quy định của tư pháp quốc tế nằm rải rác trong một số bộ luật như:

+ Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, luật thương mại năm 2005, luật đầu tư năm 2005,

bộ luật tố tụng dân sự năm 2004, luật hàng hải năm 2005, luật nhà ở năm 2005…

Ví dụ Điều 101của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 có quy định về việc Áp dụng pháp luật nước ngoài đối với quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài

“Trong trường hợp Luật này, các văn bản pháp luật khác của Việt Nam có quy định hoặc điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc tham gia viện dẫn thì pháp luật nước ngoài được áp dụng, nếu việc áp dụng đó không trái với các nguyên tắc quy định trong Luật này

Trong trường hợp pháp luật nước ngoài dẫn chiếu trở lại pháp luật Việt Nam thì áp dụng pháp luật về hôn nhân và gia đình Việt Nam”

- các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật

Các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật cũng là nguồn quan trọng của tư pháp quốc

tế, bao gồm một số văn bản chủ yếu như Pháp lệnh về quyền ưu đãi miễn trừ dành cho cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự và cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế tại Việt nam ngày 23/8/1993, pháp lệnh số 24/1999/PL-UBTVQH ngày 28/4/2000 về nhập cảnh, xuất cảnh và cư trú của người nước ngoài tại Việt nam…

Các nghị định do chính phủ ban hành cũng giải quyết rất nhiều vấn đề thuộc phạm vi điều chỉnh của tư pháp quốc tế như nghị định số 68/2002/NĐ-CP ngày 10/7/2002 quy định chi tiết thi hành một số điều của luật hôn nhân và gia đình về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, nghị định số 138/2006/NĐ-CP ngày 15/11/2006 quy định chi tiết thi hành các quy định của bộ luật dân sự về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài Ngoài ra còn có một khối lượng lớn thông tư hướng dẫn chứa đựng quy phạm pháp luật liên quan đến việc điều chỉnh các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài

b Áp dụng pháp luật việt nam

Về nguyên tắc, các quy phạm pháp luật việt nam có thể được viện dẫn, áp dụng trong một số trường hợp sau:

+ được quy định cụ thể trong các văn bản quy phạm pháp luật việt nam

Trong những trường hợp này, cơ quan tư pháp có thẩm quyền bắt buộc phải áp dụng pháp luật việt nam Thỏa thuận về luật áp dụng của các chủ thể tham gia quan hệ dân sự

có yếu tố nước ngoài sẽ không có giá trị pháp lý Nói cách khác các bên không được phép thỏa thuận chọn một hệ thống pháp luật khác

Ví dụ, khoản 2, điều 769 Bộ luật dân sự 2005 “Hợp đồng liên quan đến bất động sản ở Việt Nam phải tuân theo pháp luật Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”

Hay theo khoản 2 điều 770 BLDS “2 Hình thức hợp đồng liên quan đến việc xây dựng hoặc chuyển giao quyền sở hữu công trình, nhà cửa và các bất động sản khác trên lãnh thổ Việt Nam phải tuân theo pháp luật Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”

+ khi các chủ thể tham gia vào quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài thỏa thuận áp dụng pháp luật việt nam

+ khi pháp luật nước ngoài dẫn chiếu đến pháp luật việt nam

Ví dụ: anh B là công dân hàn quốc xin đăng ký kết hôn với chị A là công dân việt nam tại hàn quốc cơ quan có thẩm quyền tại hàn quốc sẽ xem xét điều kiện kiện kết hôn của chị A theo pháp luật việt nam, cụ thể là điều 9 luật hôn nhân và gia đình việt nam

2.2 Điều ước quốc tế

Điều ước quốc tế là thỏa thuận bằng văn bản giữa các quốc gia và các chủ thể khác của luật quốc tế và được pháp luật quốc tế điều chỉnh, không phụ thuộc vào việc thỏa thuận đó được ghi nhận trong văn kiện duy nhất hoặc trong hai nhiều văn kiện có quan hệ với nhau cũng như không phụ thuộc vào tên gọi của văn kiện đó

Điều ước quốc tế là nguồn của tư pháp quốc tế việt nam gồm cả điều ước quốc tế song phương và điều ước quốc tế đa phương

a điều ước quốc tế song phương

Đối với việt nam, các điều ước quốc tế song phương là loại điều ước quốc tế phổ biến nhất để điều chỉnh các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài Trong số những điều ước quốc tế này, trước tiên phải đề cập đến các hiệp định tương trợ tư pháp về các vấn đề dân

sự, hôn nhân gia đình và hình sự Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để việt nam cùng các quốc gia hữu quan công nhận và đảm bảo thực hiện các quyền nhân thân và tài sản của công dân, pháp nhân của nước kí kết này trên lãnh thổ của nước kí kết kia, trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc bình đẳng chủ quyền quốc gia

Ví dụ:

Hiệp định tương trợ tư pháp về các vấn đề dân sự và hình sự giữa CHXHCN việt nam

và CHDCND Lào, ký ngày 06/7/1998

Hiệp định tương trợ tư pháp về các vấn đề dân sự giữa CHXHCN việt nam và cộng hòa pháp ngày 22/4/1999

Hiện nay, việt nam đã kí kết khoảng 14 hiệp định tương trợ tư pháp Nội dung của các hiệp định tương trợ tư pháp này chủ yếu đề cập đến những vấn đề hợp tác giữa các cơ quan tư pháp, bảo hộ pháp lý cho công dân và pháp nhân của nhau trên lãnh thổ của hai nước kí kết, xác định cơ quan có thẩm quyền giải quyết các vụ việc dân sự…

Bên cạnh các hiệp định tương trợ tư pháp việt nam tiến hành kí kết một số điều ước song phương như, các hiệp định về lãnh sự nhằm bảo hộ quyền lợi của công dân và pháp nhân của các bên kí kết, hiệp định thương mại và hàng hải quy định các ưu đãi về thương mại mà các bên kí kết sẽ dành cho nhau trong quá trình buôn bán trao đổi hàng hóa, hiệp định về nuôi con nuôi quy định về cơ chế hợp tác giữa hai quốc gia trong việc cho nhận con nuôi…

b điều ước quốc tế đa phương

Hiện nay, số lượng các điều ước quốc tế đa phương mà việt nam là thành viên để điều chỉnh quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài còn chưa nhiều và chưa bao quát mọi lĩnh vực, chủ yếu trong lĩnh vực thương mại, đầu tư, sở hữu trí tuệ…

Gia nhập một số tổ chức quốc tế như ASEAN, WTO việt nam đương nhiên là thành viên của các điều ước quốc tế về thương mại ký kết trong khuôn khổ những tổ chức này,

ví dụ hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), hiệp định chung về thương mại hàng hóa (GATT), hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS)

Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, việt nam đã gia nhập một số điều ước quốc tế như công ước Paris năm 1883 về quyền sở hữu công nghiệp, công ước Berne 1886 về quyền tác giả, thỏa ước Madrid năm 1891 về đăng ký nhãn hiệu hàng hóa, hiệp ước hợp tác sáng chế năm 1970, hiệp định TRIPs về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ năm 1995 của WTO

Trong lĩnh vực công nhận và thi hành quyết định của tòa án, trọng tài nước ngoài, việt nam là thành viên của công ước New York năm 1995 về công nhận và thi hành các quyết định của trọng tài nước ngoài Trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc xem xét gia nhập các điều ước quốc tế nhằm điều chỉnh hiệu quả các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài đang là nhiệm vụ cấp thiết đặt ra đối với việt nam

c áp dụng điều ước quốc tế

Phương thức áp dụng điều ước mà việt nam là thành viên được quy định tại khoản 3, điều 6, luật kí kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế năm 2005 Theo đó, việt nam chấp nhận cả hai phương thức áp dụng trực tiếp và gián tiếp điều ước quốc tế

+điều ước sẽ được áp dụng trực tiếp, trong trường hợp các quy định của điều ước đủ rõ, chi tiết để thực hiện

+ trong những trường hợp khác, điều ước sẽ được áp dụng gián tiếp, trên cơ sở quyết định hoặc kiến nghị của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành văn bản quy phạm pháp luật để thực hiện điều ước quốc tế

2.3 Tập quán quốc tế

Tập quán quốc tế là những quy tắc xử sự chung được hình thành trong một thời gian dài, được áp dụng liên tục và có hệ thống, đồng thời được thừa nhận mang tính chất pháp

lý bắt buộc đối với các chủ thê tham gia vào giao lưu dân sự quốc tế

Ví dụ về tập quán quốc tế là nguồn của tư pháp quốc tế: INCOTERMS là các điều kiện thương mại quốc tế, hình thành trong thực tiễn mua bán hàng hóa quốc tế và được phòng thương mại quốc tế (ICC) tập hợp, ban hành

INCOTERMS bao gồm chủ yếu các quy định về điều kiện mua bán, bảo hiểm, cước vận tải cũng như trách nhiệm của các bên tham gia hợp đồng Hiện nay, INCOTERMS đã trở thành một thông lệ được hầu hết các chủ thể tham gia quan hệ mua bán hàng hóa quốc

tế áp dụng

Theo quy định trong hệ thống pháp luật việt nam, tập quán quốc tế không có vị trí tương tự như điều ước quốc tế trong mối quan hệ với pháp luật quốc gia So với các nguồn

pháp luật khác, tập quán chỉ đóng vai trò như một nguồn bổ trợ, bổ sung các giải pháp trong trường hợp pháp luật chưa có quy định cụ thể

Hiện nay, pháp luật việt nam có một số quy định cho phép các chủ thể thỏa thuận áp dụng tập quán quốc tế, như khoản 2 điều 5 luật thương mại năm 2005 “2 Các bên trong giao dịch thương mại có yếu tố nước ngoài được thoả thuận áp dụng pháp luật nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế nếu pháp luật nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế đó không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam”

Ngoài ra, việc áp dụng tập quán còn được quy định tại khoản 3, điều 5, pháp lệnh ngoại hối năm 2005; khoản 3 điều 4 luật chuyển giao công nghệ năm 2006…

Tập quán quốc tế trước hết được áp dụng trên cơ sở thỏa thuận của các chủ thể tham gia quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài Trong trường hợp, không có thỏa thuận thì theo quy định tại khoản 4, điều 759, bộ luật dân sự năm 2005 tập quán quốc tế chỉ được áp dụng khi có các điều kiện:

+ Các văn bản quy phạm pháp luật việt nam không có quy phạm điều chỉnh quan hệ dân

sự có yếu tố nước ngoài

+ điều ước quốc tế mà việt nam là thành viên không có quy phạm để điều chỉnh quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài

+ việc áp dụng hoặc hậu quả của việc áp dụng tập quán quốc tế không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật việt nam

Nhận xét

Án lệ (thực tiễn xét xử của tòa án) được hiểu là những quyết định, bản án đã có hiệu lực pháp luật của tòa án cấp cao nhất, thể hiện quan điểm của các thẩm phán trong việc áp dụng thống nhất pháp luật để giải quyết một vụ việc cụ thể và mang tính bắt buộc đối với tòa án các cấp trong việc giải quyết những trường hợp tương tự

Ở VN thì án lệ không được nhìn nhận với tư cách là nguồn của pháp luật nói chung và là nguồn của tư pháp quốc tế nói riêng

3 Tư pháp quốc tế Việt Nam có một hệ thống các loại nguồn phức tạp và bản thân mỗi loại nguồn cũng vô cùng khó tiếp cận và nắm bắt

3 1 Mối quan hệ giữa các loại nguồn

- Pháp luật trong nước được coi là nguồn cơ bản và phổ biến trong việc điều chỉnh các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, vì:

+ Xuất phát từ cơ sở hình thành nguồn pháp luật trong nước Sự xuất hiện của pháp luật gắn liền với sự ra đời của nhà nước nên pháp luật mang ý chí của nhà nước, do đó pháp luật do một nhà nước ban hành nhằm điều chỉnh mọi quan hệ xã hội trong đó có quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài Đồng thời, do mỗi nước có điều kiện riêng

về chính trị, kinh tế, xã hội… nên để chủ động trong việc điều chỉnh các quan hệ TPQT mỗi quốc gia đã tự ban hành trong hệ thống pháp luật của nước mình các quy phạm để điều chỉnh các quan hệ đó

+ Chủ thể cơ bản trong quan hệ tư pháp quốc tế là thể nhân và pháp nhân, do đó pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của một chủ thể được dựa trên dấu hiệu quốc tịch (đối với người có quốc tịch) hoặc dấu hiệu nơi cư trú (đối với người không có quốc tích) của người

đó Hệ thống pháp luạt đó có thể là hệ thống của nước mà người đó mang quốc tịch hoặc

hệ thống pháp luật nơi người đó cư trú Dù chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật nào thì hệ thống pháp luật ấy vẫn được coi là hệ thống pháp luật của một nhà nước nhất định

- Điều ước quốc tế cũng là nguồn quan trọng của tư pháp quốc tế vì các quan hệ mà tư pháp quốc tế điều chỉnh là các quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài nên các điều ước quốc tế là cơ sở pháp lý giúp cho các nước thực hiện có hiệu quả việc áp dụng các quy phạm pháp luật của nước kí kết này trên lãnh thổ nước kí kết kia

- Tính chất bổ trợ của tập quán quốc tế với tư cách là nguồn của tư pháp quốc tế không có nghĩa là thứ yếu, là phụ hoặc bổ sung mà tính bổ trợ của loại nguồn này thể hiện ở điều kiện áp dụng nó Nếu như pháp luật quốc gia và điều ước quốc tế được coi là nguồn pháp luật bắt buộc áp dụng đương nhiên, mà nó chỉ áp dụng khi có đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật việt nam Khi có đủ điều kiện để áp dụng tập quán quốc tế với tư cách

là nguồn pháp luật thì tập quán quốc tế có giá trị pháp lý bắt buộc giống như các loại nguồn pháp luật khác trong việc điều chỉnh các quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài

Như vậy, các loại nguồn pháp luật điều chỉnh quan hệ tư pháp quốc tế có quan hệ mật thiết với nhau và có tác dụng hỗ trợ , bổ sung cho nhau Pháp luật trong nước được áp dụng một cách cơ bản và phổ biến, điều ước quốc tế là nguồn quan trọng và được ưu tiên

áp dụng hơn so với pháp luật trong nước, tập quán quốc tế là nguồn bổ trợ, nó được áp dụng trong trường hợp pháp luật trong nước và điều ước quốc tế không có quy định

3 2 Sự phức tạp của các loại nguồn

Như vậy, nguồn của tư pháp quốc tế việt nam không chỉ bao gồm hệ thống các văn bản pháp luật trong nước mà còn có các điều ước quốc tế và tập quán quốc tế

- Ta thấy, pháp luật quốc gia là nguồn cơ bản của tư pháp việt nam Nhưng việt nam chưa

có luật tư pháp quốc tế riêng mà các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ của tư pháp quốc tế nằm rải rác ở nhiều văn bản thuộc hệ thống pháp luật trong nước Mà các quan hệ của tư pháp quốc tế là các quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài nên rất đa dạng và phức tạp, do vậy có nhiều văn bản liên quan điều chỉnh, có trường hợp dẫn đến sự mâu thuẫn, chồng chéo Vì nằm rải rác ở các văn bản pháp luật trong nước nên việc tiếp cận và áp dụng đôi khi gặp nhiều khó khăn Do mỗi văn bản điều chỉnh về một lĩnh vực, theo đó là các nghị định và thông tư hướng dẫn nên số lượng các văn bản ngày càng nhiều và có sự thay đổi, bổ sung liên tục thêm nữa là pháp luật trong nước chủ yếu điều chỉnh các quan hệ dân sự trong nước nên quy phạm điều chỉnh các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài thường ít hơn Do đó để tiếp cận các văn bản là nguồn của tư pháp quốc

tế cần hiểu rõ hệ thống pháp luật Việt Nam

- các hiệp định tương trợ tư pháp việt nam kí với các nước xã hội chủ nghĩa thường có phạm vi khá rộng, bao gồm các vấn đề về dân sự, hôn nhân gia đình, lao động, giải quyết xung đột pháp luật và xung đột về thẩm quyền xét xử… trong khi đó, hiệp định tương trợ

tư pháp giữa việt nam kí với các nước có chế độ kinh tế, chính trị - xã hội khác nhau thường có phạm vi điều chỉnh hẹp hơn Mỗi hiệp định này thường tập trung giải quyết một nhóm quan hệ pháp lý quốc tế độc lập

Thực tiễn các quan hệ dân sự phát sinh trong giao lưu dân sự quốc tế ngày càng được

mở rộng và phức tạp do số lượng người việt nam sinh sống và làm việc ở nước ngoài ngày càng nhiều và các nước khác nhau Trong khi đó việt nam tham gia kí kết các hiệp định tư pháp chỉ với một số nước, phạm vi điều chỉnh cũng có giới hạn và số lượng cũng còn hạn chế

Ví dụ, hiện nay có rất nhiều người việt nam sinh sống và làm việc tại hàn quốc nhưng việt nam với hàn quốc chưa có hiệp định tương trợ tư pháp nào về các vấn đề dân sự, do

đó khi giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quan hệ tư pháp quốc tế có thể gặp nhiều khó khăn

3.3 Giải quyết mối quan hệ giữa điều ước quốc tế và các văn bản pháp luật trong nước

Vì pháp luật trong nước và điều ước quốc tế vừa là nguồn của tư pháp quốc tế nên việc giải quyết đúng đắn, hài hòa mối quan hệ giữa điều ước quốc tế và pháp luật quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ dưới khía cạnh lập pháp mà đặc biệt đối với quá trình thực thi pháp luật

theo khoản 1, điều 6, luật kí kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế năm 2005:

“Trong trường hợp văn bản quy phạm pháp luật và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng

quy định của điều ước quốc tế” Như vậy, việt nam ghi nhận ưu tiên áp dụng điều ước quốc tế trong trường hợp có sự khác biệt giữa điều ước quốc tế và văn bản quy phạm pháp luật cùng điều chỉnh một vấn đề Quy định này hoàn toàn phù hợp với điều 26 và điều 27 của công ước viên năm 1969 về luật điều ước quốc tế mà việt nam là thành viên và có hiệu lực đối với việt nam từ ngày 9/11/2001

nhưng hệ thống pháp luật việt nam bao gồm hiến pháp, các luật do quốc hội ban hành

và các văn bản quy phạm dưới luật, vậy giải quyết mối quan hệ giữa điều ước quốc tế và hiến pháp như thế nào?

Theo quy định tại khoản 2, điều 3 luật kí kết, gia nhập và thực hiện hiện điều ước quốc

tế năm 2005 “Việc ký kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế phải tuân thủ những nguyên tắc sau đây…2 Phù hợp với các quy định của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”

Với quy định này, hiến pháp sẽ được ưu tiên áp dụng khi mâu thuẫn với điều ước quốc

tế, đây cũng là giải pháp được nhiều quốc gia trên thế giới ghi nhận

II Đưa ra hướng khắc phục

- Tư pháp quốc tế điều chỉnh các quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài trong khi đó việt nam chưa có luật tư pháp quốc tế riêng Hiện nay, nhiều nước trên thế giới đã có luật tư pháp quốc tế riêng như Đức, thụy sỹ, Italia, hoặc một số nước châu á cũng đang xây dựng luật tư pháp quốc tế như Nhật, hàn quốc, trung quốc… Chúng ta có nên học tập để xây dựng một đạo luật về tư pháp riêng nhằm điều chỉnh các quan hệ tư pháp quốc tế?

Thiết nghĩ nếu việc xây dựng một đạo luật về tư pháp quốc tế có thể phức tạp và gặp nhiều khó khăn thì chúng ta có nên thừa nhận án lệ là nguồn của tư pháp quốc tế như các nước Mỹ, anh, pháp…?

Thực tiễn cho thấy, tòa án nhân dân tối cao có vai trò đặc biệt quan trọng trong tổng kết kinh nghiệm xét xử, trên cơ sở đó hướng dẫn tòa án các cấp áp dụng thống nhất pháp luật Trong điều kiện các văn bản quy phạm pháp luật của việt nam còn chưa hoàn thiện, tòa án nhân dân tối cao bắt buộc phải xây dựng các quy phạm pháp luật để thực hiện nhiệm vụ nói trên

Do đó, việt nam nên theo xu hướng thừa nhận vai trò của án lệ trong việc điều chỉnh các quan hệ pháp luật nói chung và của tư pháp quốc tế nói riêng Việc thừa nhận án lệ sẽ

mở rộng thêm nguồn cho pháp luật việt nam cũng như nguồn của tư pháp quốc tế, đồng thời giúp cho việc điều chỉnh các quan hệ thuộc tư pháp quốc tế được hiệu quả và thống nhất