Khi nhận thấy doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản thì các chủ nợ không có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần đều có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh n
Trang 1Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, hàng hóa nhiều thành phần, hiện tượng phá sản đang ngày càng trở nên phổ biến Khi một doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản sẽ dẫn tới rất nhiều hiện tượng tiêu cực như sự xóa trộn sản xuất, ảnh hưởng đến công ăn, việc làm của người lao động, đến lợi ích của Nhà nước và xã hội…và quan trọng nhất là trực tiếp ảnh hưởng đến lợi ích của các chủ nợ Vì vậy, ngay từ khi mới ra đời, pháp luật phá sản nước ta đã công nhận việc bảo vệ quyền lợi của các chủ nợ là một trong những mục tiêu hàng đầu Đồng thời, chủ nợ cũng có một vai trò hết sức quan trọng trong thủ tục phá sản doanh nghiệp và thực tế điều này được quy định một cách khá rõ ràng, chi tiết trong luật phá sản năm 2004
* Thẩm quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của chủ nợ.
Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã mắc nợ là quyền cơ bản của chủ nợ trong tố tụng phá sản Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật hiện hành, không phải tất cả các chủ nợ đều có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản Căn cứ vào mức độ an toàn (được đảm bảo bằng tài sản) của khoản nợ, chủ nợ được chia thành nhiều loại khác nhau, cụ thể là: chủ nợ có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm một phần và chủ nợ không có bảo
đảm Theo quy định tại Khoản 1, Điều 13 Luật phá sản 2004: “1 Khi nhận thấy doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản thì các chủ nợ không có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần đều có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã đó.”
Việc quy định các chủ nợ có bảo đảm không có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản xuất phát từ luận điểm cho rằng quyền đòi nợ của các chủ nợ có bảo đảm luôn được ưu tiên thanh toán bằng tài sản bào đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc của người thứ ba Vì vậy quy định cho các chủ nợ có bảo đảm có quyền nôp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản là không cần thiết, quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đặt ra cho các chủ nợ không có bảo đảm và chủ nợ bảo đảm một phần giúp họ có cơ hội lựa chọn một thủ tục thích hợp nhằm bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào
Trang 2tình trạng phá sản Đồng thời với việc nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản thì người nộp đơn phải nộp tiền tạm ứng phí phá sản theo quy định của Tòa án (Khoản 2, Điều 21 Luật phá sản 2004)
* Chủ nợ tham gia giám sát, kiểm tra, thực hiện các hoạt động bảo toàn tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã trong thời gian chờ mở thủ tục phá sản.
Theo quy định tại Điều 9, Luật phá sản năm 2004, một đại diện chủ nợ sẽ tham gia vào Tổ quản lý, thanh lý tài sản để làm nhiệm vụ quản lý, thanh lý tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản
Trong quá trình chờ Tòa án thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, chủ nợ không có bảo đảm có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố các giao dịch của doanh nghiệp, hợp tác xã vô hiệu nhằm bảo toàn tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã, tránh hiện tượng cất giấu, tẩu tán tài sản, cố tình gây thiệt hại cho doanh nghiệp, hợp tác xã Điều này được quy định tại Khoản 1, Điêu 43 Luật phá sản năm
2004: “1 Trong quá trình Toà án tiến hành thủ tục phá sản, chủ nợ không có bảo đảm, Tổ quản lý, thanh lý tài sản có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố các giao dịch của doanh nghiệp, hợp tác xã quy định tại khoản 1 Điều 43 của Luật này
là vô hiệu.”.
Đồng thời, Điều 45 Luật phá sản cũng quy định về “Đình chỉ thực hiện hợp đồng đang có hiệu lực
1 Trong quá trình tiến hành thủ tục phá sản nếu xét thấy việc đình chỉ thực hiện hợp đồng đang có hiệu lực và đang được thực hiện hoặc chưa được thực hiện sẽ có lợi hơn cho doanh nghiệp, hợp tác xã thì hợp đồng đó bị đình chỉ thực hiện.
2 Chủ nợ, doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản, Tổ trưởng
Tổ quản lý, thanh lý tài sản có quyền yêu cầu Toà án ra quyết định đình chỉ thực hiện hợp đồng.” Như vậy, nếu thấy việc đình chỉ thực hiện một hợp đồng đang
có hiệu lực và đang được thực hiện hoặc chưa được thực hiện sẽ cóp lợi hơn cho doanh nghiệp, hợp tác xã thì chủ nợ, cùng một số chủ thể khác có thể lập văn bản yêu cầu Tòa án quyết định đình chỉ thực hiện hợp đồng trên
Trang 3* Gửi giấy đòi nợ và tham gia hội nghị chủ nợ.
Sau khi quyết định mở thủ tục phá sản được đăng báo theo quy định, các chủ nợ có quyền đòi nợ đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã Khi thực hiện quyền đòi nợ, các chủ nợ phải gửi giấy đồi nợ đến Tòa án trong thời hạn 60 ngày, kể từ ngày cuối cùng đăng báo về quyết định mở thủ tục phá sản giấy đòi
nợ phải nêu cụ thể các khoản nợ, số nợ đến hạn và chưa đến hạn, số nợ có bảo đảm và không có bảo đảm mà doanh nghiệp, hợp tác xã phải trả…Kèm theo giấy đồi nợ là các tài liệu chứng minh về các khoản nợ đó Các chủ nợ không gửi giấy đòi nợ đến Tòa án theo quy định được coi là từ bỏ quyền đòi nợ trong trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc có trở ngại khách quan thì thời gian
có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan đó không được tính vào thời gian gửi giấy đòi nợ
Các chủ nợ có quyền tham gia hội nghị chủ nợ và bàn thảo các vấn đề có liên quan Mặc dù không phải là thủ tục tố tụng bắt buộc trong mọi trường hợp giải quyết phá sản, song hội nghị chủ nợ có vai trò quyết định đối với việc doanh nghiệp mặc nợ có được áp dụng thủ tục phục hồi hay không
Quyền tham gia hội nghị chủ nợ trước hết thuộc về các chủ nợ Về nguyên tắc, chỉ những chủ nợ có tên trong danh sách chủ nợ mới có quyền tham gia hội nghị chủ nợ Danh sách chủ nợ do tổ quản lý, thanh lý tài sản lập và khóa sổ trước khi triệu tập hội nghị chủ nợ Tuy nhiên, người bảo lãnh sau khi đã trả nợ thay cho doanh nghiệp, hợp tác xã mặc dù không có tên trong danh sách chủ nợ, nhưng thực chất trong trường hợp này, người bảo lãnh đã trở thành chủ nợ không có bảo đảm và vì vậy, cũng có quyền tham gia hội nghị chủ nợ với tư cách chủ nợ không có bảo đảm
* Phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã và quyết định
mở thủ tục thanh lý tài sản
Theo quy định tại Điều 68 Luật phá sản: “Thẩm phán ra quyết định áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh sau khi Hội nghị chủ nợ lần thứ nhất thông qua Nghị quyết đồng ý với các giải pháp tổ chức lại hoạt động kinh
Trang 4doanh, kế hoạch thanh toán nợ cho các chủ nợ và yêu cầu doanh nghiệp, hợp tác
xã phải xây dựng phương án phục hồi hoạt động kinh doanh.’’
Đồng thời trong thời hạn 30 ngày kể từ hội nghị chủ nợ thông qua nghị
quyết phục hồi hoạt động kinh doanh ‘‘bất kỳ chủ nợ hoặc người nào nhận nghĩa vụ phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã đều có quyền xây dựng dự thảo phương án phục hồi hoạt động kinh doanh cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nộp cho Toà án.’’
Hội nghị chủ nợ có thẩm quyền xem xét, thảo luận và thông qua phương
án phục hồi kinh doanh Hội nghị chủ nợ và các chủ nợ có quyền giám sát thực hiện phương án phục hồi sản xuất, kinh doanh, tham gia góp ý kiến, sửa đổi, bổ sung, quyết định phục hồi sản xuất kinh doanh khi thấy cần thiết Bên cạch đó, Thẩm phán sẽ ra quyết định đình chỉ thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản nếu “Được quá nửa số phiếu của các chủ nợ không có bảo đảm đại diện cho từ hai phần ba tổng số nợ không có bảo đảm trở lên chưa thanh toán đồng ý đình chỉ.”
Cuối cùng, Tòa án có thể sẽ ra quyết định mở thủ tục thanh lý tài sản trong trường hợp hội nghị chủ nợ và các chủ nợ không thông qua phương án phục hồi kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã và một số trường hợp đặc biệt khác
Trang 5DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật thương mại Việt nam (tập
1), Nxb CAND, Hà Nội, năm 2006
- Khoa Luật – Đại học QG HN, Giáo trình luật kinh tế (tập 1), Nxb.
ĐHQG, Hà Nội, năm 2006
- Luật phá sản năm 2004
- Một số trang Web :
http://tailieu.vn
http://sinhvienluat.vn