Thứ ba, với thời hạn đủ dài cho việc sử dụng đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp hộ nhân dân sẽ có cơ hội vay vốn trung hạn, dài hạn của tổ chức tín dụng để phát triển sản
Trang 1I.ĐẶT VẤN ĐỀ
Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, là nguồn lực quan trọng của mỗi quốc gia.Ngành luật đất đai có tầm quan trọng gắn liền với quá trình xây dựng và phát triển của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Qua nhiều giai đoạn phát triển của đất nước luật đất đai đã góp phần gây dựng sự ổn định cho nền kinh tế và trật tự xã hội Quản lý và sử dụng đầy đủ đất đai là mục tiêu cực kỳ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia Nước ta đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch theo hướng tích cực Mặc dù vấn đề đất đai luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm Nhưng, trong thực tế quá trình sử dụng cũng như quan hệ đất đai có nhiều biến động, thực trạng vấn
đề thời hạn sử dụng đất, đặc biệt là đất nông nghiệp cũng là một vấn đề hết sức phức tạp và nan giải Vì thế em xin được chọn đề tài số 07: “ Nêu những hạn chế và bất cập của pháp luật hiện hành về thời hạn sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân? nguyên nhân của các hạn chế đó và đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thời hạn sử dụng đất nông nghiệp của
hộ gia đình,cá nhân”
II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Thời hạn sử dụng đất và ý nghĩa của việc quy định thời hạn sử dụng đất:
Thời hạn sử dụng đất là một trong những chế định cơ bản của pháp luật đất đai và có tác động trực tiếp đến người sử dụng đất
Việc quy định thời hạn sử dụng đất nói chung, đặc biệt là thời hạn sử dụng đối với nhóm đất nông nghiệp nói riêng là việc làm cần thiết
Thứ nhất, Việc quy định này nhằm khẳng định rõ ranh giới giữa Nhà
nước với người sử dụng đất.Nhà nước giao đất ổn định lâu dài hoặc có thời han chứ không giao vĩnh viễn Việc giao đất có thời hạn sẽ giúp cho công tác quản lý Nhà nước về đất đai được thực thi tốt hơn
Thứ hai, việc quy định rõ thời hạn khi giao đất, cho thuê đất giúp người
dân có tâm lý ổn định, yên tâm trong quá trình sử dụng đất tạo điều kiện cho
họ có thể lập kế hoạch đầu tư đúng đắn
Thứ ba, với thời hạn đủ dài cho việc sử dụng đất và giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất được cấp hộ nhân dân sẽ có cơ hội vay vốn trung hạn, dài hạn của tổ chức tín dụng để phát triển sản xuất kinh doanh
Trang 2Bên cạnh đó, người sử dụng đất dù là ai đều được Nhà nước bảo hộ quyền được gia hạn sử dụng đất hoặc tiếp tục được giao đất, cho thuê đất nều chấp hành đầy đủ yêu cầu sử dụng đất Điều đó có nghĩa là Nhà nước không chỉ bảo đảm quyền lợi cho người sử dụng đất trong thời hạn sử dụng đất mà còn bảo hộ quyền lợi cho họ sau khi thời hạn kết thúc để người sử dụng đất càng yên tâm sản xuất
2 Hạn chế, bất cập của pháp luật hiện hành về thời hạn sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân:
Luật Đất đai 2003 đã được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2003 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2004
Thời hạn sử dụng đất nông nghiệp được quy định khá cụ thể trong Bộ Luật đất đai Việt Nam 2003, đặc biệt là ở Mục 1 và 2 Chương III
Luật Đất đai hiện hành (Luật Đất Đai năm 2003) quy định thời hạn giao đất cho người nông dân sử dụng khá ngắn và hạn mức người dân được nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp cũng khá hạn hẹp Cụ thể: “Thời hạn giao đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thuỷ sản, đất làm muối cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng quy định là 20 năm; thời hạn giao đất trồng cây lâu năm, đất rừng sản xuất cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng quy định là 50 năm” Với quy định này, người nông dân chưa có tâm lý ổn định đầu tư lâu dài vào đất để nâng cao năng suất sử dụng đất Người dân lo sợ vì chỉ có 20 năm (đối với đất trồng cây hàng năm,đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối) hoặc 50 năm ( đối với đất trồng cây lâu năm, đất rừng sản xuất) thì không đủ
để mình đầu tư vào các kế hoạch dài hạn, không đủ để nuôi trồng đánh bắt đúng mùa vụ,tăng năng suất và sản lượng, ảnh hưởng rất lớn đến việc sử dụng đất, gây lãng phí rất lớn, vì nhân dân chỉ tập trung nuôi trồng tạo nên những sản phẩm mang đến lợi trước mắt, các cây cối mùa vụ thủy sản lâu năm không có cơ hội để chú tâm nhiều, gây thiệt hại đáng kể cho Nhà nước
Do quy định về thời hạn, hạn mức sử dụng đất nông nghiệp nên quá trình tập trung, tích tụ đất đai vẫn còn hạn chế như diện tích đất tập trung, tích tụ được chưa đủ lớn để đầu tư cơ giới hoá, hiện đại hoá sản xuất, phát triển sản xuất hàng hoá trên quy mô lớn trong nông nghiệp
Về thời hạn sử dụng đất ít nhiều cũng gây ra 1 số vấn đề tranh cãi, khi mà hết thời hạn sử dụng đất rồi mà vẫn chưa hoàn thành xong việc nuôi trồng, đánh bắt theo mùa vụ của mình thì gây thiệt hại rất lớn Bên cạnh đó, sau khi hết thời hạn sử dụng đất nếu có nhu cầu sử dụng tiếp thì Nhà nước sẽ xem xét nếu chấp hành tốt pháp luật đất đai nhưng quá trình ấy lại lâu dài, mất nhiều thời gian, có nhiều trường hợp cũng sẽ bị thu hồi lại đất thì cũng gây
ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng
Trang 3Quy định về thời hạn, hạn mức sử dụng đất nông nghiệp đang là nguyên nhân hạn chế việc tích tụ đất đai để đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa trên quy mô lớn, chưa tạo động lực để phát triển nông nghiệp Tình trạng sử dụng đất nông nghiệp manh mún gây lãng phí diện tích đất, làm cho việc sử dụng đất kém hiệu quả Quá trình tích tụ ruộng đất trên thực tế đang diễn ra một cách khó khăn và tự phát do chưa có cơ chế rõ ràng Việc tích tụ này chủ yếu thông qua việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất thông thường trong một thị trường bất động sản ở Việt Nam chưa hoàn thiện, còn nhiều rủi
ro, không có định hướng cho lâu dài
3 Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập:
Để xảy ra những hạn chế, bất cập trên có rất nhiều nguyên nhân, khách quan có, chủ quan có, nhưng có lẽ không thể không kể đến những lỗ hổng từ trong lý thuyết là Luật đất đai, đến thực hành là các hoạt động thực thi của
cơ quan chức năng về vấn đề quản lý đất đai Nhà nước Các nhà làm Luật khi đưa vào ứng dụng thực tế thì đã không tính toán hết những bất cập về thời hạn sử dụng đất nông nghiệp cho người dân, có quá ít đất với một thời hạn ngắn thì ảnh hưởng lớn đến tâm lý người dân khi họ chỉ tập trung đầu tư sản xuất nhỏ lẻ, ít đầu tư nhứng sản phẩm có tính chất lâu dài, mang đến nguồn lợi nhiều cho Nhà nước
Luật Đất đai năm 2003 quy định thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất đều thuộc về chính quyền các địa phương (cấp tỉnh, huyện, xã).Trong khi đó, năng lực quản lý nhà nước ở địa phương còn nhiều hạn chế cùng với sự thiếu hụt các quy định về hạn chế diện tích, loại đất, đối tượng sử dụng và một cơ chế kiểm tra, giám sát thiếu chặt chẽ đã dẫn đến việc giao đất, cho thuê đất một cách tùy tiện, hoặc lợi dụng xin giao đất, thuê đất với diện tích lớn để chiếm đất nhằm trục lợi, nhiều trường hợp được giao đất, cho thuê đất rồi bỏ hoang, dẫn đến nhiều trường hợp đất lãng phí, người có thì không dùng, người muốn dùng thì lại được quá ít đất ảnh hưởng trực tiếp đến những quy định của thời hạn sử dụng đất…
Do việc thực hiện quy hoạch ruộng đất của nước ta còn nhiều hạn chế, nhiều vùng đất bỏ trống không quy hoạch giao đất cho người dân sử dụng, làm diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp lại, theo đó, thời hạn sử dụng đát nông nghiệp cũng phải giảm đi đáng kể để phù hợp với việc chia đất cho nhiều người dân
4 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thời hạn sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình,cá nhân:
Trên cơ sở đánh giá, phân tích những hạn chế, bất cập của hệ thống Pháp luật Đất Đai hiện hành cho thấy rằng, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống Pháp
Trang 4luật Đất đai là cần thiết Theo đó, một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện là:
Bổ sung cơ chế, chính sách và một số quy định cụ thể nhằm khuyến khích người nông dân tự nguyện chuyển đổi ruộng đất thông qua “dồn điền đổi thửa” khắc phục tình trạng manh mún về đất đai, sử dụng triệt để thời hạn sử dụng đất góp phần thực hiện CNH, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn
Trước quá trình đô thị hóa và phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, các luật và chính sách liên quan tới đất đai đã liên tục được bổ sung, sửa đổi nhưng vẫn nhanh chóng trở lên lạc hậu và có nhiều điểm không phù hợp với thời cuộc Điều này đã gây ra nhiều vấn đề như tham nhũng, lãng phí, tranh chấp, kiện cáo làm giảm hiệu quả sử dụng đất Những bất cập trong chính sách đất đai và hệ quả của những chính sách này cần có một sự sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện đáp ứng đúng và đủ cho mọi đối tượng đảm bảo công bằng xã hội và đưa đất nước phát triển
Nhằm khắc phục hạn chế này, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đề ra một số chính sách mới như nâng thời hạn giao đất nông nghiệp cho cá nhân, hộ gia đình từ 20 lên 50 năm thống nhất cho các loại đất nông nghiệp để khuyến khích nông dân gắn bó hơn với đất đai và yên tâm đầu tư sản xuất Điều này không những giúp cho người nông dân yên tâm đầu tư sản xuất nông nghiệp trên tinh thần đất được giao ổn định lâu dài mà còn để kế thừa quyền sử dụng đất từ đời này sang đời khác Đặc biệt sau vụ cưỡng chế thu hồi đất gây chấn động dư luận xảy ra ở Tiên Lãng (Hải Phòng), nhiều người dân lo ngại thời hạn 20 năm quyền sử dụng đất được giao sẽ hết Quyền sử dụng đất là quyền tài sản vô cùng quan trọng và cần thiết đối với mỗi người, đặc biệt là người nông dân Với thời hạn 20 năm, động lực suy giảm dần vì người sử dụng đất không yên tâm tập trung đầu tư đất đai, phát triển kinh tế
Rõ ràng, sử dụng đất nông nghiệp với thời hạn dài hơn sẽ giảm áp lực cho người nông dân, tạo động lực mới cho sản xuất nông nghiệp, khiến người nông dân tự tin hơn trong đầu tư dài hạn để tăng năng xuất và sản lượng
Trang 5Tuy nhiên, việc mở rộng thời hạn giao đất nông nghiệp cũng cần tính toán nhằm tạo công bằng trong sử dụng đất đai, tránh tình trạng người cần thì không có, người có lại không cần
III KẾT LUẬN
Kể từ khi ban hành đến nay, Luật đất đai 2003 đã mang lại những hiệu quả nhất định cho công cuộc xây dựng đất nước Tuy nhiên sau gần mười năm được đưa vào thực tiễn, Luật đất đai 2003 cũng bộc lộ những hạn chế nhất định Là quốc gia đang phát triển, đất đai là một nhân tố đầu vào quan trọng đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế, những tranh chấp và bất ổn trong chính sách đất đai sẽ có tác động xấu tới môi trường kinh doanh và gây ra những cản trở mạnh tới phát triển tổng thể kinh tế - xã hội Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá và quan trọng Do đó, sử dụng và khai thác hợp lí, hiệu quả là nhiệm vụ cần thiết không chỉ của Nhà nước mà còn của mỗi cá nhân, tổ chức trong xã hội đảm bảo công bằng xã hội và đưa đất nước phát triển