Xác định nghĩa vụ của cha mẹ trong việc bảo đảm quyền được học tập của con

Quyền được học tập là một trong những quyền cơ bản của trẻ em được pháp luật Nhà nước ta qui định, bên cạnh các quyền cơ bản khác như: quyền được khai sinh và có quốc tịch; quyền được ch

MỞ ĐẦU

Trong chiến lược phát triển kinh tế - xă hội của đất nước, chiến lược phát triển con người được đặc biệt coi trọng, trong đó những ưu tiên cho trẻ em chiếm vị trí hàng đầu Bởi lẽ trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước, là lớp người kế tục sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ Quốc Với những chủ trương đúng đắn của Nhà nước, trẻ em Việt Nam được phát triển về thể chất và trí tuệ ngày một tốt hơn ,các quyền trẻ em ngày càng được các cấp ,các ngành và toàn thể xă hội quan tâm thực hiện có hiệu quả, qua đó trẻ em hiểu rõ bổn phận, trách nhiệm của bản thân, cố gắng học tập, rèn luyện sức khỏe, trau rồi tri thức để trở thành con ngoan, trò giỏi, người công dân tốt cho xã hội

Quyền được học tập là một trong những quyền cơ bản của trẻ em được pháp luật Nhà nước ta qui định, bên cạnh các quyền cơ bản khác như: quyền được khai sinh và có quốc tịch; quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng; quyền sống chung với cha mẹ…Quyền được học tập góp phần hoàn thiện các quyền trẻ em ,tạo thành một hệ thống có mối liên quan chặt chẽ,mật thiết giúp cho trẻ em có những điều kiện tốt nhất về việc phát triển mọi mặt Tuy nhiên, quyền được học tập của trẻ em chỉ được phát huy giá trị khi nó được đặt trong mối quan hệ các quyền khác, cũng như nghĩa

vụ của gia đình, xã hội, trong đó đặc biệt quan trọng đó là nghĩa vụ của cha mẹ nhằm đảm bảo quyền học tập của con cái Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, em xin

chọn đề bài: “ Xác định nghĩa vụ của cha mẹ trong việc bảo đảm quyền được học tập của con” làm chủ đề cho bài tập lớn học kì của mình Do kiến thức còn hạn chế

bài làm của em chắc hẳn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong thầy cô

bổ sung và cho ý kiến để bài làm được tốt hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận về quyền được học tập của trẻ em

Giáo dục là một trong những chính sách hàng đầu mà Đảng và Nhà nước ta

đặc biệt quan tâm, chú trọng Bởi vì, "Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện; có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" (Điều 2 Luật giáo dục năm 2005) Với ý nghĩa

đó, trẻ em có quyền được tiếp cận một nền giáo dục cơ bản, có chất lượng để trở thành công dân có đức, có tài, nắm chắc khoa học kỹ thuật và công nghệ mới phục

vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Theo Điều 59 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm

1992 quy định : “ Học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân Bậc tiểu học là bắt buộc, không phải trả học phí Công dân có quyền học văn hóa và học nghề bằng nhiều hình thức Học sinh có năng khiếu được nhà nước và xã hội tạo điều kiện học tập để phát triển tài năng Nhà nước có chính sách học phí, học bổng, nhà nước và xã hội tạo điều kiện cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác được học văn hóa và học nghề phù hợp” Hay Khoản 1 Điều 26 Tuyên ngôn toàn thế giới về nhân quyền năm 1948 của Liên hiệp quốc nêu rõ “Mọi người đều có quyền được học hành Phải áp dụng chế độ giáo dục miễn phí, ít nhất là ở bậc tiểu học và giáo dục cơ sở Giáo dục tiểu học là bắt buộc Giáo dục kỹ thuật và ngành nghề phải mang tính phổ thông, và giáo dục cao học phải theo nguyên tắc công bằng cho bất cứ ai có đủ khả năng” Như vậy, quyền được học tập là một trong những

quyền trẻ em được hưởng, được xã hội và đặc biệt là gia đình tạo điều kiện để đảm bảo quyền học tập của trẻ em

Theo khoản 1 Điều 16 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em quy định “Trẻ

em có quyền được học tập” Đây là một quyền đương nhiên mà em được hưởng,

mọi trẻ em không phân biệt điều kiện và hoàn cảnh đều được bình đẳng về cơ hội học tập, được tạo điều kiện để ai cũng được học hành Ngoài trẻ em bình thường thì tất cả trẻ em khuyết tật, trẻ em bị HIV, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em lang thang cũng đều được học chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông Tuy nhiên, chương trình học của các em sẽ được điều chỉnh phù hợp, linh hoạt với từng trẻ em trên cơ sở động viên, khuyến khích trẻ em học tập tích cực, hiệu quả Trẻ em dân tộc thiểu số có quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình cùng Tiếng Việt để thực hiện phổ cập giáo dục bậc tiểu học

II Nghĩa vụ của cha mẹ trong việc đảm bảo quyền được học tập của con

Bên cạnh việc quy định trực tiếp quyền được học tập của trẻ em, các văn bản pháp luật của Việt Nam cũng chú ý đến việc quy định các chính sách để bảo vệ quyền đó nhất là trách nhiệm, nghĩa vụ của gia đình, nhà trường, các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội Đặc biệt quan trọng hơn cả đó chính là nghĩa vụ của cha mẹ trong việc bảo đảm quyền được học tập của con cái Bởi lẽ trẻ em là những tâm hồn trong sáng, ngây thơ vì thế việc cha mẹ quan tâm, chăm sóc, tạo điều kiện cho con cái có môi trường học tập tốt là một điều hết sức quan trọng Hơn ai hết, cha mẹ là những người luôn theo dõi, quan sát sự lớn lên và trưởng thành của con trẻ, thông qua tính cách, hành vi của con trẻ, họ sẽ nắm bắt được điểm mạnh, điểm yếu cũng như năng khiếu, sở trường của con, từ đó cha mẹ giúp đỡ con cái, đưa ra những lời chỉ bảo, khuyên răn cần thiết trong việc định hướng, tạo điều kiện cho trẻ phát huy hết khả năng của mình

Hiến pháp năm 1992 đã đề cao trách nhiệm của gia đình, cha mẹ trong việc

giáo dục con cái:“cha mẹ có trách nhiệm nuôi dạy con cái thành những người công dân tốt” (Điều 64) Khoản 1 Điều 34 Luật hôn nhân và gia đình 2000 cũng nêu rõ:

“ cha mẹ có nghiã vụ… chăm lo việc học tập và giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất trí tuệ và đạo đức.”,hay quy định tại Khoản 1 Điều 37 luật này:

“Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền giáo dục con, chăm lo và tạo điều kiện cho con học

tập” Hay Khoản 1 Điều 28 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004 quy định:“Gia đình, Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm cho trẻ em thực hiện quyền học tập; học hết chương trình giáo dục phổ cập; tạo điều kiện cho trẻ em theo học

ở trình độ cao hơn” Như vậy trách nhiệm giáo dục trẻ em, cũng như tạo điều kiện

cho trẻ em được thực hiện quyền học tập của mình trước tiên thuộc về gia đình, đặc biệt là cha mẹ Đặc biệt khi đặt trong bối cảnh hiện nay, nước ta đang bước vào thời

kỳ đổi mới, hòa nhập quốc tế, tiến hành công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, gia đình ngày càng có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chức năng cơ bản của mình, trong đó có chức năng xã hội hóa trẻ em Chính vì vậy trong Chỉ thị số 55-CT/TW ngày 28/6/2000 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng

cộng sản Việt Nam đã yêu cầu: “Đề cao vai trò và trách nhiệm của gia đình ,giúp

đỡ và tạo điều kiện cần thiết để các gia đình thực hiện trách nhiệm đối với thế hệ trẻ,tạo môi trường lành mạnh cho sự phát triển của trẻ em Tôn trọng và bảo đảm cho trẻ em được thực hiện các quyền và bổn phận trước gia đình và xã hội” Cụ

thể, những nghĩa vụ của cha mẹ được thể hiện như sau:

Thứ nhất, cần tạo môi trường chăm sóc thuận lợi, cha mẹ nên một bầu

không khí yêu thương, đoàn kết, gắn bó quan tâm giữa các thành viên gia đình, cho

dù cuộc sống còn nhiều vất vả, nhưng khi có trẻ em trong gia đình thì cha mẹ nên

cố gắng bỏ qua những mâu thuẫn, xích mích để cho trẻ em luôn luôn được sống trong tổ ấm chan chứa yêu thương Từ đó, các em sẽ chú tâm vào việc học tập hơn, nhiều trẻ em chỉ vì cha mẹ cãi nhau mà buồn chán dẫn đến tâm lý chán nản, bỏ bê việc học hành, tệ hơn là các em bị bạn xấu dụ dỗ bỏ học đi lang thang

Thứ hai, chăm sóc, rèn luyện sức khỏe thể chất cho trẻ Để con học tốt, yêu

cầu quan trọng đòi hỏi các bậc phụ huynh phải thực hiện là chăm sóc sức khỏe cho con thật chu đáo Nhiều trẻ vì thiếu ăn, thiếu ngủ nên giảm khả năng tập trung chú

ý và tiếp thu bài học Nhiều trẻ do thể trạng yếu ớt, bệnh tật nên luôn mệt mỏi,

thậm chí sợ phải đi học Có được sức khỏe thể chất sẽ giúp trẻ luôn tiếp thu bài học một cách tốt nhất, đây là điều kiện để các em phát triển về mặt trí tuệ,

Thứ ba, luôn tạo cho con tâm lý học tập thoải mái Cha mẹ phải quan tâm,

lắng nghe và trò chuyện với trẻ để hiểu và giúp đỡ trẻ trong việc học tập Cha mẹ

có thể cùng học với trẻ, xây dựng thời khóa biểu cho trẻ để trẻ nghiêm túc, tập trung trong học tập hơn Những lời động viên, khuyến khích, nhắc nhở, bảo ban của cha mẹ luôn tạo nên sự thoải mái, phấn khích cho con cái trong công việc, đặc biệt là việc học tập Những lời trách mắng kết quả học tập của con hay so sánh sức học của con mình với những bạn cùng trang lứa… rất dễ làm cho trẻ bị ức chế tâm

lý Khi trẻ không có sự thoải mái về mặt tâm lý, trẻ sẽ chán học và thấy việc đi học như một gánh nặng, điều đó sẽ ảnh hưởng đến kết quả học tập của trẻ Cha mẹ cũng nên giúp con thấy được lợi ích của việc đi học, từ đó giúp con có thêm động lực và ước mơ khi đến trường Đồng thời, tùy vào khả năng của trẻ mà cha mẹ có cách thức cũng như lựa chọn trong việc học tập của trẻ Nhiều gia đình luôn muốn con mình học thật nhiều để biết nhiều thứ theo kịp bạn bè, rồi phải học ở trường danh tiếng giáo dục tốt mà không để ý đến khả năng của trẻ Do đó, cha mẹ cần quan tâm đến trẻ nhiều hơn để nắm bắt khả năng học tập của trẻ từ đó có phương pháp cho trẻ học tập phù hợp Với những trẻ em có thiên hướng xuất hiện một số năng khiếu, cha mẹ phải biết phát hiện, khuyến khích tạo mọi điều kiện để ươm mầm tài năng, phát huy năng khiếu của mình

Thứ tư, cha mẹ cũng như mỗi thành viên trong gia đình tuỳ thuộc vị trí của

mình ( ông, bà, anh, chị) phải trở thành những tấm gương sáng cho con trẻ học tập, làm theo Những hành vi mà trẻ tiếp nhận, học tập trong gia đình không chỉ là những kinh nghiệm của người lớn mà bằng cả những tình cảm của những người thân yêu nhất Gia đình thông qua thái độ, tình cảm, tâm lý, mối liên hệ thường xuyên bền vững với trẻ em, khéo léo truyền thụ cho chúng những hành vi ứng xử

trong nhà và ngoài xã hội Không thể có sự hình thành và phát triển nhân cách đầy

đủ và hoàn thiện nếu không có một môi trường giáo dục gia đình thuận lợi

Thứ năm, cha mẹ phải có trách nhiệm cho con em mình được đến trường

học tập Trước tiên cần phải đăng kí khai sinh cho trẻ, nhiều bậc cha mẹ nhất là vùng sâu, vùng xa do hiểu biết kém hoặc ở vùng xa xôi ngại đi đăng kí cho con nên con đến tuổi đi học mà vẫn chưa có giấy khai sinh cho trẻ dẫn đến nhiều trường hợp trẻ không được đến trường Bên cạnh đó, cũng có những gia đình vì hoàn cảnh khó khăn mà bắt con mình phải bỏ học ở nhà giúp đỡ gia đình Nhiều em mơ ước được đến trường, được đi học như bao bạn khác mà không thành hiện thực được, tuổi các em phải được đi học, đến trường đó là quyền của các em vậy mà các em phải ở nhà trông em, phải lao động giúp gia đình Những vùng dân tộc vẫn còn những hủ tục lạc hậu đó là bắt trẻ em gái ở nhà, không cho đi học, điều này khiến cho trẻ không được đến trường như bao trẻ khác Theo quy định tại Điều 4 Luật

bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em năm 2004:“Trẻ em, không phân biệt gái, trai, con trong giá thú, con ngoài giá thú, con đẻ, con nuôi, con riêng, con chung; không phân biệt dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địa vị xã hội, chính kiến của cha mẹ hoặc người giám hộ, đều được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục, được hưởng các quyền theo quy định của pháp luật.’’Mọi trẻ em đều có quyền được đến trường

học tập

III Thực tiền về việc cha mẹ thực hiện nghĩa vụ của mình trong việc đảm bảo quyền được học tập của con.

Hiện nay, quyền được học tập của trẻ em ngày càng được đảm bảo mà biểu hiện trước hết đến việc trẻ em được đi học đúng độ tuổi qui định, điều đó chứng minh các gia đình hiện nay quan tâm đặc biệt đến việc học tập của trẻ em.Từ đó, góp phần đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục của đất nước có hiệu quả

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế,chính trị của đất nước vì vậy đời sống của người dân phần lớn là cao hơn nhiều so với cả nước Trẻ em ở đây

được các gia đình quan tâm đặc biệt Bên cạnh đảm bảo cho trẻ được chăm sóc về sức khỏe, quyền được chung sống với gia đình, có quốc tịch hay giấy khai sinh… thì các gia đình luôn chú ý đến quyền được học tập đầy đủ với những điều kiện tốt nhất cho con trẻ Ở thành phố Hồ Chí Minh, hệ thống trường học đủ nhẩt cả nước với chất lượng giáo viên đạt chuẩn…bên cạnh các trường công lập còn mở rất nhiều trường tư thục, trường quốc tế, trường bán liên kết trải dài theo từng bậc học

và độ tuổi của trẻ em Theo bảng số liệu thống kê của Sở Gíao dục và đào tạo thành phố Hồ Chí Minh về số lượng trường lớp cũng như chất lượng giáo dục từ năm 2001-2004:

Về chất lượng :

Tỷ lệ học sinh lên lớp(%)

Tỷ lệ học sinh lưu ban(%)

Tỷ lệ học sinh

bỏ học(%)

Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp(%)

Trung học cơ

sở

Tỷ lệ học sinh lên lớp(%)

Tỷ lệ học sinh lưu ban(%)

Tỷ lệ học sinh

bỏ học(%)

Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp(%)

Trung học phổ

thông

Tỷ lệ học sinh lên lớp(%)

Tỷ lệ học sinh lưu ban(%)

Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp(%)

Nhìn vào bảng thống kê trên, chúng ta thấy, trẻ em ở các thành phố nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng được gia đình, nhà trường và toàn thể

xã hội đặc biệt quan tâm…Cả về số lượng cũng như chất lượng học tập, số học sinh

đi học chiếm tỉ lệ cao, chất lượng học cũng tăng lên theo từng năm

Tuy nhiên, một thực trạng xảy ra đối với việc đảm bảo thực hiện quyền hiện quyền học tập của trẻ em trên các đô thị là tác động mặt trái của cơ chế thị trường đối với mối quan hệ gia đình và trẻ em Một trong những điều đáng tiếc hiện nay,

đó là còn tồn tại nhiều quan niệm không đúng về vai trò quan trọng của cha mẹ trong giáo dục, tạo điều kiện học tập cho con cái Họ suy nghĩ rằng việc tạo điều kiện học tập cho con chỉ đơn giản là hằng ngày đưa trẻ đến trường học, hoặc hơn chăng là tham gia thêm một vài lớp học năng khiếu Có những bậc cha mẹ tự đánh mất đi vai trò ảnh hưởng của mình đối với trẻ, tự phủi trách nhiệm giáo dục, đẩy trách nhiệm nuôi dạy trẻ cho nhà trường Một hiện tượng phổ biến trong giai đoạn kinh tế thị trường là nhiều bậc cha mẹ quá mải lo làm ăn kinh tế, tuyệt đối hóa vai trò đồng tiền mà không đoái hoài, không quan tâm đến con cái Lối sống thực dụng xem nhẹ các giá trị văn hóa tinh thần, đề cao giá trị vật chất đang là nguy cơ làm xói mòn và tan vỡ quan hệ gia đình giá trị truyền thống Hoặc có gia đình lại quan tâm theo kiểu mua sắm thật nhiều tiện nghi, mong con mình có “điều kiện” hơn cho việc học hành so với bạn bè, nhưng vì thiếu định hướng của bố mẹ, thiếu sự quản lý của người lớn, mà vô hình trung những tiện nghi ấy lại trở thành phương tiện để các em hư hỏng Điều này dẫn đến trẻ em vào đời sớm, bỏ nhà đi bụi, xa ngã vào

các tệ nạn xã hội như: nghiện hút, ma túy, trộm cắp hoặc có những hành vi bạo lực bắt chước phim ảnh, sách báo xấu làm ảnh hưởng đến trật tự xã hội

Nếu như ở các đô thị, quyền học tập của trẻ em được các gia đình phần lớn quan tâm đảm bảo tốt thì ở các vùng miền núi, các vùng sâu, vùng xa thì quyền học tập của trẻ vẫn còn bị hạn chế nhiều Nguyên nhân chủ yếu là mức sống của người dân còn thấp, ý thức của gia đình các bậc cha mẹ chưa cao….Vì vậy, vẫn xảy ra tình trạng nhiều trẻ em không được đi học đúng độ tuổi, các trang thiết bị như sách

vở, bàn ghế, trường lớp để phục vụ nhu cầu học tập thiết yếu của trẻ chưa được đảm bảo Phổ biến ở các vùng quê là tình trạng trẻ em bỏ học để ở nhà giúp gia đình làm nông, hoặc là học nhưng không đủ tiền để theo hết các bậc học Nhiều em lang thang lên các thành phố lớn kiếm việc làm, tình trạng trẻ bị lạm dụng sức lao động, bị lạm dụng tình dục có nhiều Mặt khác theo quy định, quyền được học tập của trẻ em còn được thể hiên qua việc: trẻ em học bậc tiểu học trong các cơ sở giáo dục công lập không phải trả học phí.Tuy nhiên, trong xã hội diễn ra thực trạng, trẻ được miễn học phí nhưng lại phải đóng quá nhiều khoản tiền khác điều này khiến một số gia đình gặp khó khăn trong việc đảm bảo quyền được học tập cho trẻ em

IV.Những biện pháp bảo đảm quyền được học tập của trẻ em trong các gia đình hiện nay.

Để đảm bảo quyền được học tập của trẻ em thì cha mẹ trước hết phải đảm bảo các quyền cơ bản khác cho con cái như: chăm sóc sức khỏe dinh dưỡng vì có trẻ khỏe mạnh thì trẻ mới học tập tốt được…Mặt khác, hiệu quả giáo dục, đảm bảo quyền học tập của trẻ phụ thuộc nhiều vào trẻ và phương pháp giáo dục của gia đình đang sử dụng Vì thế, các bận cha mẹ cần phải chú trọng, tìm hiểu những phương pháp giáo dục đem lại hiệu quả, không nên tạo quá nhiều áp lực cho con trong việc học tập như: đặt nặng vấn đề thành tích, đòi hỏi quá cao so với năng lực của con…Đồng thời, cha mẹ cũng phải cần đẩy mạnh việc phối kết hợp với nhà trường (nhất là với các giáo viên chủ nhiệm) và xã hội (qua các cơ quan, tổ chức,

đòan thể) để giáo dục đạo đức cho con, đồng thời cũng phải phản hồi kịp thời về tình hình của con em mình với nhà trường và các cơ quan hữu trách để công tác phối hợp giáo dục thực sự đạt hiệu quả Các bậc phụ huynh cần chủ động xây dựng

và giữ gìn hạnh phúc gia đình, xây dựng gia đình văn hoá, tạo môi trường thuận lợi cho việc phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ của con em

KẾT LUẬN

Để thế hệ trẻ hôm nay thực sự là những chủ nhân tương lai của đất nước, trách nhiệm đầu tiên là của mọi gia đình, gia đình phải thực sự là tổ ấm, là nơi nuôi dưỡng, hình thành nhân cách con trẻ, là thành trì an toàn, phòng chống các tệ nạn

xã hội xâm nhập vào gia đình và trẻ em Cha mẹ phải tạo điều kiện hơn nữa cho con em mình học tập để trở thành những công dân có ích cho xã hội