Một số kinh nghiệm về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học phân môn lịch sử lớp năm

Tăng cường sử dụng sổ điện tử trong nhà trường; tập trung xâydựng và khai thác sử dụng có hiệu quả kho bài giảng e-learning, kho học liệu sốcủa ngành phục vụ nhu cầu tự học và đổi mới, s

2.3.5 Xây dựng và sử dụng lược đồ trong giáo án điện tử để khaithác nội dung bài học Lịch sử. 14

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.

Những thành tựu mới của khoa học và công nghệ cuối thế kỉ XX và đầu thế

kỉ XXI đang làm thay đổi hình thức và nội dung các hoạt động kinh tế văn hóa và

xã hội của loài người Một số quốc gia phát triển đã bắt đầu chuyển từ văn minhcông nghiệp sang văn minh thông tin Các quốc gia đang phát triển tích cực ápdụng những tiến bộ mới của khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin

để phát triển và hội nhập

Đối với Giáo dục và Đào tạo, công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ làmthay đổi nội dung, phương pháp, phương thức dạy và học Công nghệ thông tin làmột phương tiện để tiến tới một “Xã hội học tập” Mặt khác giáo dục và đào tạođóng một vai trò quan trọng thúc đẩy sự phát triển của công nghệ thông tin thôngqua việc cung cấp nhân lực cho công nghệ thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng

đã yêu cầu: “Tiếp tục triển khai hiệu quả Đề án tăng cường ứng dụng công nghệthông tin trong quản lý và hỗ trợ hoạt động dạy - học, nghiên cứu khoa học gópphần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2016-2020, định hướngđến năm 2025 Tăng cường sử dụng sổ điện tử trong nhà trường; tập trung xâydựng và khai thác sử dụng có hiệu quả kho bài giảng e-learning, kho học liệu sốcủa ngành phục vụ nhu cầu tự học và đổi mới, sáng tạo trong hoạt động dạy và học;triển khai mô hình giáo dục điện tử, lớp học, trường học thông minh; tăng cường ápdụng phương thức tuyển sinh đầu cấp học qua mạng, cung cấp dịch vụ công trựctuyến Áp dụng mạnh mẽ phương pháp học trực tuyến (e-learning), kết hợp giữaphương pháp học truyền thống với học trực tuyến (blended learning) để tạo thuậnlợi cho nhiều người học tập, nâng cao chất lượng nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu thịtrường lao động trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp

4.0” (Trích Chỉ thị số 2699/CT-BGDĐT ngày 8/8/2017 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo về nhiệm vụ chủ yếu năm học 2017 - 2018 của nghành giáo dục).Từ

đây, một lần nữa khẳng định: Công nghệ thông tin là công cụ đắc lực hỗ trợ đổimới phương pháp dạy - học, góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục.Tuy nhiên, làm thế nào để việc ứng dụng công nghệ thông tin đạt hiệu quả cao nhấtđang là vấn đề mà mỗi người trong ngành giáo dục cần quan tâm Hiện nay ngànhgiáo dục vẫn đang tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học theo hướnglấy học sinh làm trung tâm, người thầy giữ vai trò tổ chức, hướng dẫn học sinhtích cực chủ động, tìm tòi, khám phá, lĩnh hội kiến thức mới Vì vậy, mỗi giáoviên cần có sự chủ động, sáng tạo, tích cực đổi mới phương pháp dạy học nhằmgây hứng thú học tập cho học sinh Hòa chung trong xu thế phát triển của xãhội ngày nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy là một việclàm mang tính tất yếu, góp phần rèn luyện cho học sinh một số phẩm chất cầnthiết của người công dân trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Việc ứng dụng công nghệ thông tin là một trong những hướng tích cực nhất,

hiệu quả nhất trong việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đối vớiphân môn Lịch sử nói riêng

Chúng ta biết rằng, lịch sử là những gì đã xảy ra cách đây hàng chục năm,hàng trăm năm và có thể lâu hơn nữa Dạy học lịch sử là khôi phục lại những điều

đã xảy ra trong quá khứ của dân tộc, xây dựng cho các em học sinh niềm tự hào vềcông cuộc dựng nước và giữ nước của nhân dân ta Để làm được điều đó, giáo viêncần tái hiện lại bức tranh trong quá khứ một cách sinh động thông qua đồ dùng trựcquan Tuy nhiên các đồ dùng trực quan mang tính truyền thống không đáp ứngđược những đòi hỏi để bức tranh quá khứ hiện lên một cách rõ ràng Vậy, làm thếnào để học sinh có hứng thú trong giờ học Lịch sử? Đó là câu hỏi mà mỗi thầygiáo, cô giáo luôn trăn trở trước khi lên bục giảng Xuất phát từ thực tế và

những điều kiện sẵn có của nhà trường, tôi chọn đề tài: " Một số kinh nghiệm về Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy - học phân môn Lịch sử lớp Năm"

- Rút ra một số kiến nghị, đề xuất qua nghiên cứu và thực hiện đề tài

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Một số kinh nghiệm trong tổ chức dạy học có ứng dụng công nghệthông tin nhằm nâng cao hứng thú học tập cho học sinh trong học tập phânmôn Lịch sử

- Nội dung chương trình, phương pháp dạy học phân môn Lịch sử lớp 5trong các tài liệu

- Tập thể giáo viên và học sinh lớp 5 trường Tiểu học Thọ Trường, ThọXuân, Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để nghiên cứu thực hiện đề tài này, tôi sử dụng một số phương pháp nghiêncứu sau:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thực nghiệm giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu thu thập thông tin, xây dựng cơ sở lý thuyết

- Phương pháp phân tích, tổng kết kinh nghiệm

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận.

Trong thời đại ngày nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật

và công nghệ thông tin, làn sóng vĩ đại của công nghệ đang tổ chức lại một cách cơbản đời sống xã hội của con người về mọi mặt từ kinh tế đến văn hoá Sự bùng nổ

về thông tin đặt ra nhu cầu về tiếp nhận thông tin và giải quyết vấn đề của conngười ngày càng phải nâng cao không ngừng và đáp ứng kịp với yêu cầu của thờiđại Do vậy, việc đào tạo ra những con người có năng lực, có trình độ nhận thứccao đang là mục tiêu hàng đầu của nhân loại trong thế kỉ XXI

Xu thế chung đã đưa giáo dục trở thành quốc sách hàng đầu, thành lĩnh vựcđược nhiều quốc gia chú trọng đầu tư Từ nhiều kì Đại hội trước, Đảng ta đã khẳngđịnh giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu đồng thời đã vạch ra phương hướngchung để đổi mới sự nghiệp giáo dục Từ thực tiễn kinh tế - xã hội của đất nướcthời kì đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã xác định nhiệm vụ của giáo dục là nhằm

“nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài xây dựng những con ngườimới năng động sáng tạo”, về mục tiêu đào tạo là hình thành thế hệ trẻ phát triểntoàn diện: “Nhà trường đào tạo thế hệ trẻ theo hướng toàn diện và có năng lựcchuyên môn sâu, có tri thức và khả năng tự tạo việc làm trong nền kinh tê nhiều

thành phần” (Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XII)

Cùng với những cuộc cải cách toàn diện về kinh tế, xã hội yêu cầu cải cáchgiáo dục cũng đã được đặt ra Người ta đề cập nhiều đến chất lượng giáo dục, đếnchương trình sách giáo khoa cho các cấp, đến đổi mới phương pháp dạy học Sựđổi mới của mục tiêu giáo dục và nội dung giáo dục đặt ra yêu cầu phải đổi mớiphương pháp dạy học Nghị quyết TW 6, khoá XII đã xác định mục tiêu của việc

đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo là nhằm: “khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện vào quá trình dạy và học, đảm bảo điều kiện

và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh, nhất là sinh viên đại học.”.

Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng dạy học cácmôn nói chung, phương pháp dạy học Lịch sử nói riêng đã được đặt ra và thực hiệnmột cách cấp thiết cùng với xu hướng đổi mới giáo dục chung của thế giới Luật

giáo dục sửa đổi đã chỉ rõ: “phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, từng môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học

tập cho học sinh” Với tính cách là một môn khoa học, phân môn Lịch sử có tác

dụng nhất định đến việc hình thành thế giới quan, tình cảm đạo đức, phát triển nănglực nhận thức và hành động … cho học sinh Tuy nhiên, hiện nay chất lượng giảngdạy và học tập phần Lịch sử ở các cấp học chưa thực sự làm cho xã hội an tâm Vìthế việc đổi mới một cách toàn diện về nội dung lẫn phương pháp dạy học Lịch sử

là vô cùng cần thiết

Trong một thập niên trở lại đây, nhiều quan niệm, phương pháp dạy học mới

đã và đang được nghiên cứu, áp dụng ở trường phổ thông như: dạy học nêu vấn đề,dạy học tích cực, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, dạy học theo dự án, dạy họcvới sự hỗ trợ của công nghệ… Tất cả đều nhằm mục đích tích cực hoá hoạt độngcủa học sinh, phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh Đặc biệt việc sử dụng côngnghệ tin để xây dựng bài giảng điện tử (hay giáo án điện tử) trong các môn nóichung và trong dạy học Lịch sử nói riêng, được xem là một trong những công cụđem lại hiệu qủa tích cực trong việc đổi mới phương pháp dạy và học

2.2 Thực trạng của vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.

Thuận lợi:

- Dưới sự chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục và Đào tạo Thọ Xuân, trong

những năm qua hầu hết các trường trong huyện đã thực hiện ứng dụng công nghệthông tin trong công tác dạy-học Đa số các giáo viên trong huyện đã thực hiệnứng dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học theo hướng pháthuy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, gây hứng thú học tập cho họcsinh Đặc biệt qua Hội thi Giáo viên giỏi cấp huyện, hầu hết các tiết dạy đều sửdụng bài giảng điện tử Đó là một bước phát triển lớn của việc ứng dụng công nghệthông tin trong giảng dạy ở các nhà trường

- Đối với trường Tiểu học Thọ Trường (nơi tôi công tác), 100% giáo viên đã

có chứng chỉ tin học và đa số cán bộ giáo viên đã sử dụng thành thạo trong việc cậpnhật hồ sơ, cập nhật điểm vào sổ liên lạc điện tử Thực hiện nhận và gửi báo cáo vềban giám hiệu nhà trường qua địa chỉ gmail Sáng tạo ra nhiều đồ dùng dạy họcphù hợp với nội dung các tiết dạy, vì vậy nhiều tiết dạy Lịch sử trở nên sinh động,

có sức lôi cuốn Sử dụng vận hành các trang thiết bị dạy học hiện đại phục vụ tốtcho quá trình ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy Đặc biệt, có nhiềugiáo viên đã tự soạn được giáo án điện tử và sử dụng thành thạo qua các buổi thaogiảng, thanh tra, kiểm tra

- Học sinh đã quen dần với môn học có ứng dụng công nghệ thông tin Phầnlớn học sinh có ý thức học tập và yêu thích phân môn Lịch sử, tích cực thực hiệnđược các yêu cầu, bài tập của giáo viên sau giờ học

Khó khăn:

- Kiến thức lịch sử là kiến thức về quá khứ Có những sự kiện đã diễn ra cáchngày nay hàng trăm, hàng ngàn năm thậm chí lâu hơn Yêu cầu của phân môn đòihỏi, khi nhận thức học sinh phải tái hiện những sự kiện, hiện tượng đó một cáchsống động như đang diễn ra trước mắt mình Bên cạnh đó, khả năng tư duy của họcsinh Tiểu học còn hạn chế nên việc sử dụng phương tiện trực quan để giúp học sinhtái hiện là một nguyên tắc trong dạy học Lịch sử Trong khi các phương tiện trựcquan phục vụ dạy học lịch sử hiện nay còn nhiều hạn chế Phương tiện vừa thiếu lạivừa không phù hợp Thử lấy ví dụ về hệ thống bản đồ, lược đồ, chúng ta có thểkhẳng định một điều rằng hệ thống bản đồ, lược đồ và tranh ảnh lịch sử trong danh

mục đồ dùng do Bộ giáo dục phát hành là không đủ cho các bài dạy Bên cạnh đókênh chữ và các kí hiệu quá nhỏ khó có thể sử dụng được Các tranh ảnh ở sáchgiáo khoa màu sắc còn đơn điệu và thiếu đồng bộ, chưa kể đến phim tài liệu thì hầunhư không có So với yêu cầu đặt ra của phân môn và định hướng đổi mới phươngpháp dạy học trong giai đoạn hiện nay thì có thể nói rằng: những phương tiện dạyhọc không đáp ứng được yêu cầu và không thể tạo nên hứng thú học tập cho họcsinh.

- Các phương tiện, thiết bị hiện đại phục vụ cho việc đổi mới phương phápdạy học còn thiếu thốn và chưa đồng bộ Mỗi trường chỉ có từ một đến hai máychiếu, trong khi đó số lượng giáo viên, số lớp nhiều không đảm bảo để giáo viên cóthể thực hiện thường xuyên

- Việc ứng dụng công nghệ thông tin ở các nhà trường chưa được thực hiệnhoặc thực hiện nhưng hiệu quả chưa cao

- Kiến thức, kỹ năng về công nghệ thông tin ở một số giáo viên còn hạn chế,chưa đủ vượt ngưỡng để đam mê và sáng tạo, thậm chí còn né tránh Một số giáoviên chưa biết soạn giáo án điện tử, chỉ biết download trên mạng mà không biếtchỉnh sửa cho phù hợp, đôi khi sử dụng chưa thành thạo, còn lúng túng dẫn đếnchất lượng bài giảng còn hạn chế

- Việc ứng dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học chưađược nghiên cứu kĩ, dẫn đến việc vận dụng không đúng lúc, đúng chỗ, nhiều khilạm dụng nó, làm cho bài giảng như một buổi xem phim và đọc tài liệu

- Việc kết nối và sử dụng mạng Internet đôi khi còn trục trặc kỹ thuật

2.3 Một số biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy - học phân môn Lịch sử lớp Năm.

Để việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Lịch sử hiệu quả, córất nhiều cách nhưng trong khuôn khổ của đề tài này tôi đưa ra 1 số biện phápnhư sau:

2.3.1 Tích cực tự học, tự bồi dưỡng, nâng cao kiến thức về tin học và ứng dụng công nghệ thông tin.

Cuộc sống đòi hỏi mỗi người phải tự trang bị cho mình những tri thức mới.Đây là việc làm phải tiến hành thường xuyên, liên tục Không tiếp tục học thì tấtyếu sẽ bị lạc hậu Tự học là một cách tự bồi dưỡng tự làm giàu kiến thức cho bảnthân vừa đơn giản, tiết kiệm vừa hiệu quả Do đó, phải coi tự học, tự nghiên cứu là

phương pháp học tập quan trọng nhất Vì vậy, tôi đã nhận thức được sự cần thiết

phải tự học, tự bồi dưỡng để không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn

và tự xây dựng cho mình kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng Tôi đã lựa chọn cho mìnhmột số hình thức tự học phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh: học qua sách vở, quađồng nghiệp, học trên các phương tiện truyền thông như báo chí, chương trình giáodục - Đào tạo trên sóng phát thanh truyền hình, học qua Internet Ngay sau khi cócông văn của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thọ Xuân mở lớp dạy phổ cập tin

học cho giáo viên, tôi đã mạnh dạn xin Ban giám hiệu nhà trường đi học Chỉ sau

100 tiết học, được sự giúp đỡ tận tình của các thầy giáo trường Dạy nghề, tôi đã sửdụng thành thạo máy vi tính ( Phần Word và Excel ) và biết sơ bộ và phần mềmPower Point Về trường tôi tiếp tục mày mò nghiên cứu tập làm giáo án điện tử trênphần mềm Microsoft Power Point, dự giờ dạy có sử dụng công nghệ thông tin củađồng nghiệp (kể cả trường mình và trường bạn) để rút kinh nghiệm giảng dạy Nhờ

sự giúp đỡ của bạn bè đồng nghiệp chỉ sau một thời gian ngắn tôi đã làm thành thạomột giáo án điện tử và sử dụng giáo án điện tử vào dạy học

Ngoài ra tôi còn thường xuyên truy cập vào các trang web và đăng ký thànhviên của các diễn đàn: Bachkim.vn, dayhocinte.org, giaovien.net, moet.edu đểhọc tập kinh nghiệm, tiếp thu những công nghệ mới

Qua học tập và nghiên cứu, tôi thấy rằng: Power Point là phần mềm đồ hoạđiển hình có trong bộ Microsoft Office Phần mềm Power Point hầu như đã hiệndiện sẵn trong hầu hết các máy tính và giao diện của nó cũng rất quen thuộc vớigiáo viên biết sử dụng Word Phần mềm Power Point có thể đáp ứng được các yêucầu khác nhau trong dạy học nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng ở trường Tiểuhọc: Từ việc dạy kiến thức mới đến khâu củng cố, ôn tập kiểm tra đánh giá hay cáchoạt động ngoại khoá

Phần mềm này có thể giúp giáo viên dễ dàng chèn nội dung văn bản, hìnhảnh, vi deo clip, âm thanh, … khi làm một giáo án điện tử làm cho các kênh thôngtin về các sự kiện lịch sử trong bài dạy trở nên đa dạng, phong phú, sinh động; qua

đó tạo biểu tượng lịch sử một cách rõ nét, giúp học sinh cảm nhận và “xích lại” gầnhơn với quá khứ, hiểu lịch sử đầy đủ và sâu sắc hơn

Từ đó tôi đã rút ra quy trình xây dựng một bài giảng điện tử như sau :

- Xây dựng giáo án:

+ Xác định mục tiêu bài dạy : Dựa trên chuẩn kiến thức kĩ năng cần đạt.+ Xác định kiến thức trọng tâm, kiến thức cần đạt

+ Sưu tầm tư liệu

- Thiết kế bài giảng điện tử:

+ Dự kiến các Slide ( dựa trên các hoạt động dạy học được dự kiến trong kếhoạch bài dạy – Giáo án )

* Kế hoạch xây dựng các Slide có thể được trình bày như sau:

Biện pháp khai thác

Mục đích sư phạm

Học sinh thảo luận, trả lời

1

2

- Kiểm tra:

+ Tiến hành chạy thử các Slide – có đối chiếu với các hoạt động dạy họctrong kế hoạch dạy học.

+ Chỉnh sửa nội dung, hình thức trang trí Slide và hiệu ứng sao cho phù hợpvới mục tiêu và kế hoạch dạy học đã đề ra

+ Chạy thử toàn bộ bài thiết kế

* Một số lưu ý khi xây dựng các Slide trong bài giảng điện tử :

+ Không nên sử dụng hình ảnh phụ, hình ảnh không cần thiết ; màu sắc chữtrên các Slide không quá 3 màu vì nó gây mất tập trung vào bài giảng của học sinh

+ Không nên tạo các hiệu ứng quá chậm hoặc quá nhanh, hiệu ứng lắc lư,đảo điên vì nó gây cảm giác mệt mỏi khi quan sát

2.3.2 Tích cực sử dụng giáo án điện tử trong giảng dạy các môn học nói chung.

Giáo án điện tử giúp giáo viên tiết kiệm được nhiều thời gian trong việc ghibảng, trong thao tác sử dụng những loại đồ dùng trực quan truyền thống hay hướngdẫn học sinh thực hiện các loại bài tập, giới thiệu tài liệu tham khảo Thay vào đógiáo viên có điều kiện tốt để tổ chức cho học sinh trao đổi thảo luận, phát huy tínhtích cực, say mê, hứng thú trong học tập Mặt khác, trong tiết học có sử dụng giáo

án điện tử, giáo viên có thể hướng dẫn cho học sinh tiếp cận một lượng kiến thứcphong phú, sâu rộng và sinh động… Thông qua giáo án điện tử, giáo viên cũng cónhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiềuhơn trong giờ học Các bài giảng điện tử có tác dụng hỗ trợ và phát huy tính tíchcực của học sinh, là phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm Thông qua

hệ thống kênh hình, kênh chữ, âm thanh sống động làm cho học sinh dễ thấy, dễtiếp thu, thu hút sự chú ý, gây hứng thú học tập cho học sinh; giờ học nhẹ nhàng

và có hiệu quả cao hơn Và bằng suy luận có lý, học sinh tích cực khám phá, tiếpcận kiến thức mới một cách chủ động không áp đặt Đây là một công dụng lớn củacông nghệ thông tin trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học nói chung

Tuy nhiên, phương pháp dạy học này chỉ thực sự có hiệu quả đối với một sốbài giảng chứ không phải là toàn bộ chương trình Vì vậy, giáo viên phải nghiêncứu, lựa chọn các phương pháp dạy học cho phù hợp Đối với những bài học có nộidung ngắn, không nhiều kiến thức mới thì việc dạy theo phương pháp truyền thống

sẽ thuận lợi hơn cho học sinh, vì giáo viên sẽ ghi tất cả nội dung bài học đó đủ trênmột mặt bảng và như vậy sẽ dễ dàng củng cố bài học từ đầu đến cuối mà không cầnphải lật lại từng Slide như khi dạy trên giáo án điện tử Còn đối với những bài cónội dung dài, cần có nhiều hình ảnh, âm thanh minh hoạ thì nên sử dụng bàigiảng điện tử để phát huy tác dụng của nó

2.3.3 Sử dụng hình ảnh trong giáo án điện tử để minh họa cho nội dung bài học Lịch sử.

Một trong những lợi thế của môn học Lịch sử là có rất nhiều tư liệu bằng

hình ảnh như các bức hoạ, ảnh chụp đặc biệt là các bộ phim tài liệu Học Lịch sử

là học quá khứ nên học sinh rất thích được xem những hình ảnh thực tế của quákhứ làm cho các em có cảm giác như đang sống cùng với thời kì lịch sử đó.Hình ảnh là nguồn tư liệu phong phú nhất khi ứng dụng công nghệ thông tinvào dạy học, có thể nói bài học nào có ứng dụng công nghệ thông tin thì bàihọc đó đều có hình ảnh minh họa Tuy nhiên giáo viên không vì phong phú màđưa quá nhiều hình ảnh, hình ảnh không gần với bài học sẽ dẫn tới không thểlàm cho học sinh khắc sâu kiến thức Nếu khai thác tốt hình ảnh sẽ hấp dẫnđược học sinh, giúp học sinh hiểu sâu hơn bài học, nhưng ngược lại cũngkhông tránh khỏi sự tò mò của học sinh dẫn tới sao nhãng việc tiếp thu kiến

thức Có hai hình thức sử dụng hình ảnh:

a Hình ảnh minh họa cho nội dung kiến thức:

Sau khi giáo viên đã trình bày song phần nội dung kiến thức của từngmục, từng bài giáo viên đưa ra các hình ảnh minh họa cho nội dung bài vừahọc xong, qua đó các em nhận thức được sâu hơn vấn đề

Ví dụ: Dạy bài Bến Tre đồng khởi (SGK Lịch sử và Địa lí 5, trang 43), khi

tìm hiểu nguyên nhân cuộc đồng khởi, ngoài việc học sinh tìm hiểu sách giáo khoa,giáo viên cho học sinh xem một số hình ảnh về tội ác của Đế quốc Mĩ đối với nhândân miền Nam Qua hình ảnh các em thấy được rõ hơn về nguyên nhân đồng bàomiền Nam nói chung và nhân dân Bến Tre nói riêng đứng lên khởi nghĩa Cụ thể làcác hình ảnh sau:

b Hình ảnh khắc sâu kiến thức:

Giáo viên đưa ra hình ảnh và hướng dẫn học sinh khai thác hình ảnh sau

đó rút ra những kiến thức của bài học nhằm khắc sâu kiến thức trọng tâm Vấn

đề này không khó nhưng giáo viên lại không hay chú ý thường bỏ qua hoặc làmthay cho học sinh

Đồng bào miền Nam bị lính

Mĩ – Nguỵ thảm sát

Lính Mĩ – Nguỵ đốt nhà của đồng

bào miền Nam

Ví dụ 1: Dạy bài Vượt qua tình thế hiểm nghèo (SGK Lịch sử và Địa lí 5,

trang 24), giáo viên chụp bức ảnh (Hình 2) Nhân dân góp gạo chống “giặc đói”

(10 - 1945) và trình chiếu trên màn hình lớn, hướng dẫn học sinh quan sát, nhận

xét về phong trào cứu đói của nhân dân ta trong những ngày đầu sau cách mạngTháng Tám năm 1945

Khi khai thác, giáo viên nên bổ sung kiến thức, cụ thể hóa kiến thức bằnghình ảnh, bằng những câu chuyện cụ thể để tạo ấn tượng, làm bài giảng thêmsinh động hấp dẫn: “ Hũ gạo cứu đói ", “ Ngày đồng tâm ": Mỗi gia đình, mỗibữa bớt khẩu phần ăn của cả nhà một nắm bỏ vào hũ, một tháng cả nhà nhịn ănmột bữa Giáo viên kể chuyện về tấm gương “10 ngày nhịn ăn một bữa,dành gạo giúp người nghèo” của Bác Hồ trong những ngày này để giáo dục tưtưởng, tình cảm, đạo đức cho các em Tất cả mọi người, tất cả mọi nhà đều“lập hũ gạo cứu đói", đều thực hiện “ Ngày đồng tâm" khi hũ gạo nhà mình đầy,đem tới nơi quyên góp gạo chung của cả làng ( giáo viên vừa giảng vừa chohọc sinh trực quan vào trung tâm bức ảnh) chỗ gạo quý hiếm chắt chiu ấy, sẽđược đưa tới nơi đói gay gắt hơn, để đồng bào có được miếng cơm, bát cháocho qua đi những ngày khốn khó Đấy chính là truyền thống tốt đẹp của dân tộc

ta: “Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhau cùng", hay “Bầu ơi thương lấy bí cùng, Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn” Trong gian nan, khốn khó, càng sáng bừng lên nghĩa cử “ Một nắm khi đói bằng một gói khi no"

Khi dạy về diệt giặc dốt Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát bức ảnhtrên màn hình lớn và cùng trao đổi thảo luận

Trước hết, giáo viên giải thích để học sinh hiểu: “Bình dân học vụ" là gì?

Là phong trào xóa nạn mù chữ trong toàn dân, được Chính phủ lâm thời nước ViệtNam Dân chủ Cộng hòa phát động ngày 8 tháng 9 năm 1945 (sắc lệnh 19/SL và 20/

biết thêm: học tập, là nghĩa vụ của mọi người dân, có học, mới có kiến thức,mới xây dựng được chính quyền mới – xây dựng được cuộc sống mới Mộtlớp bình dân học vụ ban đêm: Có trẻ, có già, có trai, có gái, đầy đủ mọi lứatuổi, giáo viên có thể là những cô, cậu 9,10 tuổi, học sinh có thể là những cụgià 60;70 tuổi, đang say sưa học bài - lần đầu tiên nắn nót viết chữ “ O trònnhư quả trứng gà”, mà miệng cũng tròn, mắt cũng tròn vì ngạc nhiên và sungsướng ánh sáng của những ngọn đèn dầu hôm nay, sẽ làm bừng sáng tương