Biện pháp nâng cao hiệu quả phục vụ bạn đọc ở thư viện trường

Thư viện trường học là trung tâm sinh họat văn hóa và khoa học của nhàtrường, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiếnthức cơ bản về khoa học và xây dựng thói

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài:

Nhà trường nói chung và trường tiểu học nói riêng là trung tâm văn hoá

giáo dục của Đảng và Nhà nước có nhiệm vụ:“Làm tốt việc chăm sóc và giáo dục thế hệ ngay từ tuổi ấu thơ cho đến lúc trưởng thành Những trang giấy, những nét bút đầu tiên là cơ sở ban đầu rất quan trọng sẽ theo ta suốt cả cuộc đời” Vì vậy, nói đến trường học không thể không nói đến sách báo, tài liệu và vai trò của thư viện Bởi “Sách báo không phải là một thứ sản phẩm văn hoá - vật chất đơn thuần mà là một thứ vật chất có tính đặc trưng, trong đó chứa đựng những giá trị tư tưởng và văn hoá trí tuệ, tình cảm mà nhân dân của mỗi dân tộc đã tích luỹ để truyền lại cho thế hệ sau” Với nhà trường sách báo có ý

nghĩa quan trọng vì nó là một người bạn gần gũi nhất, là học liệu cần thiết nhất

của cả thầy và trò Henny David Thoreau đã từng viết “Sách là nguồn của cải quý báu của thế giới và là di sản xứng đáng của các thế hệ và các quốc gia”.

Sách báo không chỉ chứa đựng nội dung giáo dục mà còn là công cụ, phươngtiện bảo đảm thực hiện tốt mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục mới -phương pháp phát huy cao nhất tính tích cực, độc lập của học sinh trong học tập,

vì vậy sách, báo là một trong những cơ sở vật chất có vai trò quan trọng trongnhà trường

Đặc biệt, trong ngành giáo dục nhà trường sách, báo tài liệu lại có ý nghĩaquan trọng Học sinh cần có sách giáo khoa, giáo viên cần có sách nghiệp vụ,sách tham khảo để học tập, giảng dạy hiệu quả và bồi dưỡng chuyên môn Đóchính là nguồn tài liệu tham khảo hết sức quan trọng trong học tập cũng nhưcuộc sống hàng ngày đối với giáo viên và học sinh Ngoài ra, thư viện còn cócác loại báo, tạp chí cung cấp các thông tin, cập nhật về kinh tế - xã hội Vì lẽ

đó thư viện trường học đã trở thành một bộ phận không thể thiếu được trong nhàtrường

Thư viện trường học là trung tâm sinh họat văn hóa và khoa học của nhàtrường, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiếnthức cơ bản về khoa học và xây dựng thói quen tự học, tự đọc cho học sinh.Hướng dẫn học sinh đọc sách trong thư viện là quá trình tổ chức lại hoạt độngđọc, giúp các em hình thành, củng cố và phát triển nhu cầu đọc lành mạnh, điềuchỉnh nhu cầu và hứng thú đọc lệch lạc, biến hoạt động đọc sách thành một loạihoạt động thường xuyên, có ích cho cuộc sống của các em; rèn luyện cho các em

kỹ năng đọc sách: phương pháp đọc, khả năng lĩnh hội, vận dụng tri thức trongsách vào cuộc sống; đồng thời giáo dục các em thái độ đối xử có văn hoá vớisách báo - sản phẩm tinh thần cao quý của nhân loại

Đứng trước sự phát triển như vũ bảo của công nghệ thông tin hiện nay như:games, chat , với nhiều trò chơi ngày càng da dạng, phong phú, hấp dẫn đã lôicuốn giới trẻ vào tham gia rất nhiều Vì vậy, việc ham mê đọc sách đọc sách,báo của các em ngày càng hạn chế Trong nhiều năm qua, thư viện trường Tiểuhọc Thiệu Khánh đã luôn đổi mới công tác phục vụ bạn đọc nhằm mục đích lôicuốn bạn đọc đến với thư viện ngày càng đông hơn, song việc ham muốn đọc

sách của bạn đọc vẫn chưa đạt hiệu quả cao Xuất phát từ nhận thức trên, cũngnhư tìm hiểu thực tiễn thực trạng công tác thu hút bạn đọc ở trường tôi đã mạnh

dạn đưa ra: " Biện pháp nâng cao hiệu quả công tác phục vụ bạn đọc ở thư viện trường tiểu học Thiệu Khánh”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Đề tài được thực hiện nhằm rút ra những kinh nghiệm, cách thức để có thểlôi cuốn bạn đọc đến với thư viện, làm cho bạn đọc ham mê tìm tòi, nghiên cứutài liệu trau dồi kiến thức và giúp phát huy tối đa nguồn tài sản của thu viện, làmcho số lượng sách trong thư viện luôn được luân chuyển thường xuyên, liên tục

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là tập thể cán bộ, giáo viên, công nhânviên và đặc biệt là toàn bộ học sinh của trường Tiểu học Thiệu Khánh

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Sáng kiến kinh nghiệm sử dụng các phương pháp: Khảo sát thực tế, thu

thập thong tin tổng hợp, so sánh và phân tích đánh giá

2 Nội dung 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Thực hiện theo công văn số 11185/của giáo dục trường học ngày17/02/2004 về việc hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông.Căn cứ vào tiêu chuẩn quy định theo quyết định 01 của Bộ giáo dục và đàotạo ngày 02/01/2003 để xây dựng thư viện ngày càng hiệu quả hơn

Căn cứ vào nhiệm vụ năm học 2017-2018 của trường tiểu học ThiệuKhánh

Tài liệu tham khảo, sách báo, truyện… là công cụ, phương tiện không thểthiếu được của giáo viên và học sinh trong giảng dạy và học tập của nhà trường.Kho sách thư viện ngày càng được bổ sung phong phú về số lượng và chấtlượng, nhu cầu sử dụng sách báo phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên

và học sinh ngày càng cao

Bạn đọc là một bộ phận không thể thiếu trong các yếu tố tạo thành thư viện.Vốn tài liệu chỉ thực sự phát huy được khi nó được bạn đọc sử dụng Phục vụbạn đọc là mục tiêu cuối cùng của bất kì một thư viện nào

Thư viện là chiếc cầu nối, nơi tập trung đầy đủ sách, báo, tài liệu có khảnăng và phương tiện để phục vụ tốt nhất những yêu cầu, những thắc mắc củagiáo viên, học sinh trong việc dạy và học Vì vậy, công tác tuyên truyền thu hútbạn đọc phải gắn liền với việc dạy và học Để đánh giá bạn đọc được phục vụnhư thế nào, sách báo để mượn đọc có dễ dàng và đúng yêu cầu hay không Đặcbiệt là xem thư viện đã có tác dụng như thế nào đến việc nâng cao chất lượngdạy học đã góp phần vào việc giáo dục và xây dựng thói quen đọc sách ra sao

Do đó, công tác phục vụ bạn đọc là một khâu nghiệp vụ quan trọng tronghoạt động thư viện nhằm tuyên truyền và đưa ra phục vụ các dạng tài liệu, giúp

tiến hành bởi sự kết hợp các quá trình liên quan chặt chẽ với nhau của việc phục

vụ đọc, mượn tài liệu, phục vụ thông tin tra cứu Chính vì vậy công tác bạn đọcphải gắn liền với hoạt động dạy và học, phải lấy mục tiêu đào tạo và nhiệm vụnăm học của nhà trường làm mục tiêu, nhiệm vụ cho thư viện Mục đích của thưviện là dùng mọi hình thức, nhanh chóng luân chuyển tài liệu tới bạn đọc nhằmthỏa mãn nhu cầu của họ Các công tác khác trong thư viện như: Bổ sung, phânloại, đăng ký, mô tả đều có mục đích cuối cùng là phục vụ bạn đọc

Trong hoạt động thư viện nhà trường nếu chỉ có sách mà không có ngườiđọc thì sách ấy không những vô nghĩa mà còn lãng phí tiền bạc của Nhà nước vàcủa nhân dân Chính vì vậy, việc tổ chức các hoạt động giới thiệu sách theo chủ

đề tháng, giới thiệu sách đến đúng đối tượng người đọc là việc làm cần thiết củangười cán bộ thư viện Đồng thời để thu hút nhiều bạn đọc đến với thư viện thìcán bộ thư viện phải biết tham mưu xây dựng cảnh quan thư viện khang trang,sạch đẹp

2.2 Thực trạng

2.2.1 Khó khăn:

+ Trường đang trong thời gian xây dựng trường mới, phòng học chưa đủ

cho Học sinh, vì vậy phòng đọc phải chung với phòng kho nên chưa có nhiềudiện tích để sắp xếp bàn ghế cho Giáo viên và Học sinh đến Thư viện đọc sách.+ Trường đông học sinh, đa số học sinh ở cùng với Ông bà vì bố mẹ đi làm

ăn xa nên sự hiểu biết về thông tin còn hạn chế Phụ huynh chưa thật sự quantâm đến việc học- đọc sách của học sinh

+ Phong trào đọc sách, báo tạp chí… trong nhà trường còn hạn chế, chủngloại sách báo trong thư viện chưa nhiều

+ Kinh phí đầu tư còn hạn chế nên việc bổ sung sách, báo có phần ảnhhưởng

+ Học sinh đến thư viện ý thức chưa cao, việc chọn sách còn lúng túng

+ Thư viện trường có phòng đọc, phòng kho chung một phòng.

+ Cán bộ thư viện nhiệt tình thường xuyên quan tâm đến công tác phục vụbạn đọc

+ Cán bộ thư viện có chuyên môn và nhiệt tình trong công việc

+ Thư viện có một số ít cuốn sách rất hay và thu hút được nhiều bạn đọc.Đặc biệt là đội ngũ cán bộ giáo viên, công nhân viên của trường đa phần là trẻ,ham mê đọc sách

+ Đặc biệt thư viện có 2 máy tính được kết nối mạng LAN, mạng Internetphục vụ cho giáo viên và học sinh tra cứu thông tin

+ Phòng đọc được bố trí ngăn nắp, sạch sẽ, thoáng mát và đầy đủ ánh sáng.+ Tài liệu trong thư viện có: 1674 cuốn/704HS/30GV Trong đó sách giáokhoa: 860 cuốn, sách nghiệp vụ có: 314 cuốn, sách tham khảo: 250 cuốn, sáchthiếu nhi : 250 cuốn Ngoài ra còn có các loại báo, tạp chí, tập san như: BáoNhân dân, Tạp chí Giáo dục, Thanh Hóa, Nhi đồng, chăm học, Toán tuổi thơ,văn học tuổi trẻ

2.2.3 Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên.

Bảng thống kê số lượt bạn đọc đến thư viện trong 2 năm học vừa qua

là chiếc cầu nối giữa bạn đọc với sách báo Vì thế trong năm học 2017- 2018 tôi

đã thực hiện một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác phục vụ bạn đọc

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

Biện pháp 1: Xây dựng vốn tài liệu phong phú, đa dạng cả về số lượng

và chất lượng.

Để thu hút các em đến với thư viện điều kiện cần và đủ là chúng ta phải xâydựng được những tủ sách “vàng”, “tủ sách đạo đức”, “tủ sách khoa học dùngchung”… đa dạng về số lượng, chủng loại và phù hợp với nhu cầu tâm sinh lílứa tuổi của các em để dần dần hướng tới xây dựng thư viện xanh, thư viện thânthiện…

Là cán bộ phụ trách thư viện, nắm vững số liệu sách, báo hiện có trong thưviện Vào năm học tôi đã chủ động xây dựng kế hoạch huy động sách, báo tàiliệu tham khảo Kế hoạch cụ thể, chi tiết như sau:

Biện pháp huy động

Lực lượng tham gia

Tháng 5/2017 SGK Phụ huynh, HS Quyên góp GV - HSTháng 8/2017 STK, STN GV - HS Quyên góp GV - HS

Tháng 9/2017 SGV, STK,

STN

Ngân sáchtrường

Tham mưuban Giám hiệu

BGH, Tổtrưởng khối

( Góc trưng bày sách - tài liệu)

Góc trưng bày báo, tạp chíSau đó báo cáo, tham mưu với nhà trường xin ý kiến chỉ đạo Trên cơ sở kếhoạch đã xây dựng, tôi đã phối hợp cùng tổ cộng tác viện tiến hành một số biệnpháp huy động như sau:

* Kêu gọi sự ủng hộ quyên góp từ các em học sinh.

Hàng năm, vào đầu năm học thư viện đã kết hợp với Đoàn, Đội, Hội hỗ trợ

tích cực vào phong trào “Góp 1 cuốn sách để được 100 cuốn sách” Và vào cuối

năm học thư viên tổ chức vận động học sinh tặng lại thư viện những sách giáokhoa, tài liệu tham khảo đã dùng trong năm học Những cuốn sách đó tôi đã tái

sử dụng cho năm học sau dành cho những học sinh nghèo khó khăn mượn với

tinh thần “Góp một cuốn sách nhỏ, giúp bạn cùng tiến” Đặc biệt đối với học

sinh lớp 5, tôi kêu gọi các em đóng góp lưu niệm cho thư viện nhà trường từ 1cuốn sách trở lên trước khi các em rời xa mái trường thân yêu của mình

* Kêu gọi sự ủng hộ của các tổ chức cá nhân trong nhà trường.

Hơn ai hết cán bộ giáo viên trong nhà trường phải là những người cộng tácviên tích cực của thư viện Chính vì thế, hội nghị cán bộ đầu năm tôi đã kêu gọi

sự đóng góp của các đồng chí cán bộ giáo viên trong nhà trường để bổ sung vốntài liệu cho thư viện làm thư viện ngày càng phong phú và đa dạng về sách báo.

* Kêu gọi sự ủng hộ của phụ huynh học sinh, của hội khuyến học xã và các

cá nhân có tâm huyết.

Trong suốt năm học tôi đã cùng với tổ cộng tác viên thư viện đã thườngxuyên phối hợp với ban giám hiệu, đại diện phụ huynh các lớp tuyên truyềnđộng viên các bậc phụ huynh Khi có điều kiện, có cơ hội sẽ ủng hộ xây dựngthư viện trường bằng hiện vật ( sách, báo tài liệu) hoặc tiền mặt để mua bổ sungtài liệu vào thư viện

+ Hội khuyến học xã và cá nhân:

Bên cạnh đó, tôi đã tích cực cùng ban giám hiệu nhà trường tham mưu, đềxuất và kêu gọi sự đóng góp của hội khuyến học của xã và sự ủng hộ của một số

cá nhân, tập thể có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục

Để khích lệ, động viên và ghi nhận sự ủng hộ của các tập thể và cá nhâncho thư viện nhà trường, tôi đã tham mưu với ban giám hiệu nhà trường mở sổvàng truyền thống của nhà trường, ghi chép, lưu giữ đầy đủ các thông tin địachỉ, các giá trị (số lượng, trị giá tiền) của tập thể, cá nhân tham gia ủng hộ Sau mỗi năm học, tôi đã thống kê, tổng hợp để ban giám hiệu nhà trườngbáo cáo trong lễ tổng kết năm học hoặc thông qua hệ thống loa truyền thanh của

xã cảm ơn, tri ân những tập thể, cá nhân có ủng hộ xây dựng thư viện nhàtrường

Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động cho thư viện.

Để thư viện hoạt động có kết quả tốt cần phải có một kế hoạch hoạt động cụthể, chi tiết cho từng tháng, từng tuần của năm học Chính vì vậy ngay từ đầunăm học tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch hoạt động cho thư viện dựa vào

chương trình học tập giảng dạy và kế hoạch hoạt động của nhà trường Kế hoạchhoạt động bao gồm các công việc cần thực hiện cho hoạt động thư viện của cảmột năm như: Kế hoạch bổ sung tài liệu; tổ chức công tác nghiệp vụ; kế hoạchgiới thiệu sách theo chủ đề, chủ điểm; kế hoạch phục vụ bạn đọc; lịch mở cửathư viện; lịch đọc sách của từng khối lớp; kế hoạch sinh hoạt tổ cộng tác viênthư viện Trong đó kế hoạch đọc sách của bạn đọc phải nằm trong kế hoạch củanhà trường Kế hoạch phải nêu lên được từng chủ điểm đọc, các sách tương ứngvới chủ điểm, thời gian đọc Tôi đã xây dựng kế hoạch đọc sách trên cơ sởnghiên cứu chương trình học của từng khối lớp và nhu cầu đọc của bạn đọc Kếhoạch này là một biện pháp rất tốt để bạn đọc mở rộng kiến thức, nhất là đối vớicác em học sinh.

Sau khi xây dựng xong kế hoạch, tôi tiến hành in lịch mở cửa thư viện vàlịch đọc sách của bạn đọc dán ở trước cửa thư viện cho bạn đọc nắm được lịch

Hình ảnh học sinh đọc sách trong giờ ra chơi

Với những cuốn sách hay, dài cần thời gian đọc thêm để nghiên cứu tôi choGiáo viên- Học sinh mượn về nhà để nghiên cứu trong một thời gian nhất định

để sách có thể truyền từ bạn đọc này sang bạn đọc khácTừ khi tổ chức mở cửaphục vụ bạn đọc, đặc biệt là khi có lịch đọc sách cụ thể của từng đối tượng bạnđọc thì công tác phục vụ bạn đọc đã có những bước chuyển biến tích cực: Bạnđọc đến thư viện đều đặn, không bị chồng chéo lịch, cán bộ thư viện phục vụđược nhiều lượt bạn đọc hơn Hàng kỳ, thư viện phối hợp với tổ chức Đội, Saonhà trường tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về sách Các câu hỏi được lựa chọn đưa

ra nhằm kiểm tra mạch kiến thức của các em trong quá trình đọc sách và đềuđược các em trả lời rất tốt Điều này chứng tỏ rằng bạn đọc đã có những tiếp thu,nắm được nội dung kiến thức trong quá trình đọc sách

Biện pháp 3: Tổ chức các hoạt động tuyên truyền: Giới thiệu sách, kể truyện theo sách, đọc sách hay và các chương trình giao lưu cho các em tổ chức các cuộc thi kể chuyện

Với mục đích: “Học để mà chơi, chơi để mà học”, và “Mỗi ngày đến trường

là một ngày vui” Mục đích làm sao để các em đến với thư viện là các em đượcvui chơi giải trí, được giao lưu học hỏi lẫn nhau, được sinh hoạt văn hoá vănnghệ… và để các em thực sự cảm thấy thư viện như là một ngôi nhà chung mơước trong thế giới của các em Để làm được điều đó tôi đã tiến hành như sau:

* Thực hiện tốt công tác trưng bày, giới thiệu sách.

Thực hiện tốt việc giới thiệu sách mới đến giáo viên và học sinh Công táctuyên truyền trực quan như trưng bày giới thiệu sách theo chủ đề, tủ sách giáodục đạo đức và tủ sách tự chọn cũng được thay đổi sách mới thường xuyên Vớinhững hình thức trên đều nhằm mục đích thu hút bạn đọc tiếp cận với tài liệutrong thư viện Công tác trưng bày, giới thiệu sách căn cứ vào nội dung chủ đềhoạt động giáo dục trong tháng nhằm tuyên truyền cho các ngày lễ, ngày kỉ niệmlớn trong năm học Kết hợp với đoàn đội trong những buổi chào cờ, những buổisinh hoạt sao để giới thiệu với học sinh về các loại sách theo từng chủ đề, chủđiểm của năm:

truyền thống quê hương”

1.Quê hương núi đọ sông Thanh hóa:Thanh hóa, 2010.- 110tr;21cm Đội thiếu niên tiền phong –

11

Giới thiệu sách theo chủ đề

“Chào mừng ngày nhà giáo

Việt Nam 20/11”.

1 Những gương mặt giáo dục tiêubiểu Việt Nam – GD- Hà Nội, 2008-280tr.- 21cm

2 101 mẫu chuyện về chữ Giáo dục – Hà Nội, 2006- 110tr ;21cm

2 Nguyễn Viết Xuân nhằm thẳngquân thù mà bắn GD-Hà nội, 2008-88tr; 21cm

“Mừng Đảng, mừng xuân”. lãnh đạo công cuộc đổi mới đất

nước, Nxb quân đội 2010- 210tr;20,5cm

2

Giới thiệu sách theo chủ đề :

“Chào mừng ngày thành lập

Đảng 3/2”.

1 Tuyên truyền giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh / Đặng Huỳnh Mai

-Sư phạm : H, 2011 - 211tr; 27cm

3

Giới thiệu sách theo chủ đề

“Chào mừng ngày quốc tế

phụ nữ 8/3 và ngày thành

lập Đoàn 26/3”.

1 Dành cho mẹ món quà của tìnhyêu - Tổng hợp : TP.HCM, 2010 -123tr; 21cm

2 Lệ Hải Bà Vương và đền thờ BàTriệu / Mai Thị Hoan - Thanh Hóa:nxb Thanh Hóa, 2008 - 62tr; 19cm

3 Sổ tay công tác nữ công - LaoĐộng : H, 2009 - 150tr; 21cm

4

Giới thiệu sách theo chủ đề

“Kỷ niệm ngày giải phóng

Miền Nam30/4”.

Miền Nam trong trái tim Người /Trình Quang Phú - GD : H, 2003 -145tr; 21cm

5

Giới thiệu sách theo chủ đề

“Mừng ngày kỷ niệm sinh

nhật Bác 19/5”.

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạođức / Đinh Xuân Dũng - KimĐồng : H, 2006 - 256tr; 27cm

2 Chủ Tịch Hồ Chí Minh với nhândân Thanh Hóa - Thanh Hóa : nxbThanh Hóa, 2007 - 214tr; 27cm

3 Nghĩ về Bác lòng ta trong sánghơn - Chính trị Quốc Gia : H,

Với học sinh khối 1, đầu năm học các em chưa biết đọc tôi “nhờ” giáo viênchủ nhiệm đọc và kể cho các em nghe những câu chuyện hay trong tiết kểchuyện, hay trong tiết sinh hoạt Tôi kết hợp với tổng phụ trách đội rèn luyện,tập huấn cho các em trong đội Thiếu niên tiền phong đến sinh hoạt 15 phút đầugiờ, sinh hoạt tập thể kể cho các em nghe những câu chuyện hay, hấp dẫn giúpcác em thích thú với việc đọc sách hơn mặc dù các em chưa đọc được, các em

có thể mượn những cuốn sách nhỏ để xem tranh, xem hình … qua đó các emhình thành hứng thú với việc đọc sách hơn