Mục đích nghiên cứu: - Nghiên cứu về định hướng nghề nghiệp của sinh viên Đại học Luật Hà Nội; - Tìm hiểu về sự quan tâm của sinh viên đến vấn đề việc làm; - Tìm hiểu xu hướng chính, c
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do lựa chọn đề tài
Sinh viên là thế hệ trẻ mang trong mình đầy nhiệt huyết của độ tuổi thanh niên, lòng sôi nổi sự kiêu hãnh, song cũng có những biểu hiện của sự nông nổi, hạn chế hiểu biết thực tế
Họ là nguồn trí thức trẻ, là những người sẽ đóng góp cho công cuộc xây dựng đất nước, là những người sẽ làm chủ vận mệnh của đất nước trong tương lai Cho nên việc xác định nghề nghiệp cho chính mình là một đòi hỏi thực tế và là một yếu tố vô cùng quan trọng quyết định, gắn bó đến tương lai của bạn sinh viên Bởi vậy việc định hướng nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp ra trường được nhiều bạn sinh viên đặc biệt quan tâm Trong đó không thể thiếu sinh viên của Trường Đại học Luật Hà Nội chúng mình
Vậy khi các bạn ra trường đã có định hướng cho mình chưa? Và chắc hẳn khi lựa chọn nghề nghiệp, các bạn sẽ gặp phải nhiều băn khoăn, lo ngại và sự chi phối của của nhiều yếu tố khách quan cũng như chủ quan, đặc biệt là trong nền kinh tế thị trường và thời kỳ hội nhập, nên việc tìm cho mình một sự lựa chon đúng đắn là điều rất quan trọng Qua đó nhận thức
được tầm qua trọng của vấn đề nhóm chúng em quyết định lựa chọn đề tài: “Tìm hiểu định
hướng nghề nghiệp của sinh viên Đại học Luật Hà nội sau khi tốt nghiệp ra trường”, để
tìm hiểu
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài.
Mục đích nghiên cứu:
- Nghiên cứu về định hướng nghề nghiệp của sinh viên Đại học Luật Hà Nội;
- Tìm hiểu về sự quan tâm của sinh viên đến vấn đề việc làm;
- Tìm hiểu xu hướng chính, của sinh viên Đại học Luật Hà Nội nói riêng và của giới trẻ nói chung, trong lựa chọn nghề nghiệp;
- Đưa ra các giải pháp hoàn thiện;
- Làm rõ cho các bạn sinh viên có cái nhìn đúng đắn về định nghề nghiệp của mình
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Xác định, lựa chọn, vận dụng một số lý thuyết, xã hội học, phương pháp điều xã hội học để làm rõ định hướng nghề nghiệp;
- Xây dựng bảng thu thập ý kiến sau đó tiến hành khảo sát một số nhóm sinh;
- Phân tích số liệu, tìm ra những yếu tố tác động đến lựa chọn của sinh viên;
- Đưa ra các nhận định, đánh giá ban đầu về kết quả thực hiện nhiệm vụ
Trang 23 Giả thuyết nghiên cứu.
- Định hướng của sinh viên Đại học Luật Hà Nội là theo cảm tính, chưa có cơ sở chắc chắn do việc hạn chế thông tin về các ngành nghề mà mỗi sinh viên lựa chọn
- Nhìn tổng quát đa số sinh viên Đại học Luật Hà Nội định hướng theo xu hướng chung, chưa thật sự chú trọng vào năng lực thực sự của mình
4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp chung
- Phương pháp thu thập thông tin
- sử dụng phương pháp anket
5 Chọn mẫu điều tra.
- Phương pháp chọn mẫu
Chúng tôi chọn mẫu không có tính cách xác xuất bởi cuộc điều mà chúng tôi tiến hành chỉ diễn ra trên quy mô nhỏ (chỉ điều tra số lượng người trong số lượng bảng hỏi được phát ra)
- Những người tham gia trả lời bảng hỏi
Vì đây là cuộc điều tra về định hướng nghề nghiệp của sinh viên Đại học Luật Hà Nội sau khi tốt nghiệp ra trường nên những người tham gia trả lời bảng hỏi đều là sinh viên Đại học Luật Hà Nội Để kết quả điều tra được khách quan và sát với thực tế nhất, các bảng hỏi đã được phát cho cả sinh viên năm thứ nhất cho đến năm thứ tư của trường
- Số lượng phiếu phát ra thu về: 100/100
- Cách xử lý thông tin thu được
Làm sạch số liệu, tạo ra các thang đo, mã hóa, nhập số liệu và sau đó tính toán các số liêu
Trang 3II PHẦN NỘI DUNG
1 Một số vấn đề lý luận chung
1.1 Khái niệm
Trong tâm lý học thì hướng nghiệp được coi là một quá trình chuẩn bị cho thế hệ trẻ sẵn sàng tâm lý đi vào lao động nghề nghiệp Sự sẵn sàng tâm lý đó chính là tâm thế lao động – một trạng thái tâm lý tích cực trước hoạt động lao động
Những nhà giáo dục hiểu hướng nghiệp như một hệ thống tác động giúp thế hệ trẻ có cơ
sở khoa học trong việc chọn nghề phù hợp với những yêu cầu của sự phân công lao động xã hội, có tính đến hứng thú và năng lực của từng cá nhân
Xét trên bình diện khoa học lao động, hướng nghiệp là sự xác định tính phù hợp của từng con người cụ thể trên cơ sở xác định sự tương thích giữa những đặc điểm tâm – sinh lý của họ với những yêu cầu của một nghề nào đó đối với người lao động
Về phương diện kinh tế học, hướng nghiệp được hiểu là hệ thống những biện pháp dẫn dắt, tổ chức cho người học lựa chọn nghề để họ đi vào lao động nghề nghiệp nhằm sử dụng hợp lý tiềm năng lao động trẻ tuổi của đất nước Hướng nghiệp góp phần tích cực vào quá trình phấn đấu nâng cao năng suất lao động
Trên bình diện vĩ mô toàn xã hội, hướng nghiệp góp phần phân bố hợp lý và sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực, vốn quý cho sự phát triển kinh tế - xã hội, mang lại phồn vinh cho đất nước Do vậy, hướng nghiệp có một ý nghĩa to lớn, một khởi đầu quan trọng cho quá trình phát triển lực lượng sản xuất của mỗi quốc gia và ai cũng hiểu
Định hướng nghề nghiệp được hiểu đơn giản là giúp con người tự xác lập nghề nghiệp
và đi tới quyết định một cách có ý thức trong việc lựa chọn con đường nghề nghiệp phù hợp với những đặc điểm tâm lý và khả năng của con người cùng với yêu cầu của xã hội Định hướng nghề đồng nghĩa với định hướng cuộc sống tương lai, là khâu đầu tiên và quan trọng nhất trong cuộc đời lập nghiệp của mỗi con người Định hướng nghề nghiệp là một vấn đề quan trọng đối với tất cả sinh viên, đặc biệt là các sinh viên sắp ra trường
1 2 Đặc điểm
Định hướng cho tương lai luôn là một trong những vấn đề khó khăn trong suốt quãng đời sinh viên Xác định một mục tiêu cho bản thân và trang bị những kiến thức cần thiết là
điều cần thiết giúp sinh viên có thể tự tin hơn vào khả năng của mình hay xa hơn là sự “tự
tin” khi bước “vào đời”
Trang 4Định hướng nghề nghiệp có hai đặc điểm chính:
- Định hướng nghề nghiệp là một quá trình giáo dục liên tục
- Công tác định hướng nghề nghiệp mang tính xã hội rộng rãi
Định hướng nghề nghiệp có ý nghĩa rất lớn đối với sinh viên, cụ thể:
* Định hướng nghề nghiệp góp phần thực hiện nguyên lý và mục tiêu giáo dục.
Định hướng nghề nghiệp là một bộ phận không thể thiếu trong nhà trường Hướng
nghiệp là biện pháp thực hiện nguyên lý giáo dục: Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội Trong giáo dục hướng nghiệp, sinh viên
được tìm hiểu về vấn đề nghề nghiệp, có cơ hội tiếp cận, thử sức với nghề, đồng thời được thực hành lao động nghề nghiệp để kiểm chứng nguyện cọng và sở thích cá nhân cũng như củng cố những lý luận khoa học đã được học Nhờ đó có thể nâng cao chất lượng giáo dục, làm cho nhà trường gắn liền với thực tế xã hội
Định hướng nghề nghiệp góp phần thực hiện phân luồng sinh viên, chuẩn bị cho một bộ phận sinh viên có được một số kỹ năng cơ bản để có thể tham gia lao động sản xuất
* Định hướng nghề nghiệp là bước khởi đầu quan trọng cho sự phát triển nguồn nhân lực.
Định hướng nghề nghiệp là hệ thống những biện pháp dựa trên cơ sở tâm lý học, giáo dục học, xã hội học và nhiều khoa học khác để giúp cho sinh viên chọn nghề phù hợp với nhu cầu xã hội, đồng thời thỏa mãn tối đa nguyện vọng, thích hợp với năng lực, sở trường và điều kiện tâm sinh lý cá nhân cũng như điều kiện gia đình để người học có thể phát triển đến đỉnh cao nghề nghiệp, cống hiến cho xã hội, tạo lập cuộc sống tốt đẹp cho bản thân
Định hướng nghề nghiệp tác động trực tiếp đến tình trạng thất nghiệp và năng suất lao động xã hội Thực hiện tốt công tác định hướng nghề nghiệp sẽ tạo được nguồn lao động ổn định với trình độ đáp ứng nhu cầu xã hội
2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
Để mở đầu cho quá trình thu thập ý kiến, chúng tôi đưa ra câu hỏi đầu tiên đối với các bạn
sinh viên là: Việc làm có quan trọng với bạn khi ra trường không? Thì nhóm chúng tôi nhận được
những câu trả lời hết sức thực tế và chính đáng, cho thấy phần lớn các bạn đều đặc biết quan tâm đến công việc sau khi tốt nghiệp Kết quả như sau:
Trang 51 Có 96 96 96
Bảng số liệu câu hỏi 1
Trong việc thu thập ý kiến của 100 bạn sinh viên kết quả thu được từ câu hỏi: bạn đã có định hướng trong việc xác định nghề nghiệp cho mình sau khi tốt nghiệp đại học Luật Hà Nội chưa, tỷ lệ câu trả lời có định hướng nghề nghiệp đạt tới 81%, đây là một kết quả đáng quan
tâm, và cũng là kết quả đáng mừng cho các bạn có thể xác định cho mình một định hướng, có thể thấy được rằng đại đa số các bạn sinh viên đều có định hướng cho mình Song bên cạnh đó thực tế vẫn còn tồn tại một tỷ lệ không nhỏ chiếm 19% chưa có định hướng nghề nghiệp, đây cũng là một vấn đề cần đặt ra câu hỏi tại sao để mọi người quan tâm đặc biệt là các chuyên gia trong lĩnh vực đào tạo giáo dục, hướng nghiệp cho thế hệ trẻ mai sau
Bảng số liệu câu hỏi 2
Có thể thấy rằng, sinh viên trường Đại học Luật Hà Nội nói chung đã có những ý thức nhất định về việc định hướng nghề nghiệp, những kế hoạch cho bản thân trong tương lai (tỷ lệ số sinh viên năm 1, 2, 3, 4 của chúng tôi khi điều tra là khá tương đương với nhau:
Mã số Phương án trả
lời
Bảng số liệu câu hỏi 3
Với câu hỏi dành cho những bạn đã có định hướng nghề nghiệp về khi nào bạn bắt đầu định hướng nghề nghiệp, chúng tôi thu được câu trả lời rất thú vị rằng có đại đa số các bạn sinh viên có bắt đầu định hướng nghề nghiệp từ trước khi chọn trường Đại học Luật Hà Nội (chiếm 40%), số còn lại thì phần lớn có định hướng vào năm thứ 3 của đại học (chiếm 21%)
Trang 6Việc đa số các bạn có định hướng trước khi chọn trường đã cho thấy tín hiệu đáng phấn khởi
cho công tác giáo dục định hướng nghề nghiệp sớm từ khi chọn ngành nghề, tránh lãng phí
thời gian, tiền bạc, công sức cho bản thân, gia đình và xã hội Đối với các bạn chưa có định
hướng nghề nghiệp trước khi chọn trường đại học thì có thể thấy, sau một quá trình tích lũy
kiến thức cần thiết, hiểu hơn về ngành luật, tiếp thu các thông tin về nghề luật nhiều hơn, thử
nghiệm bản thân có phù hợp với ngành luật hay không và ở mức độ nào; các bạn mới tự đưa
ra cho mình những định hướng nghề nghiệp trong tương lai Điều đó, có nghĩa là các bạn có
một thái độ nhất định, có trách nhiệm với bản thân trước khi bước vào năm thứ 4 – sát ngưỡng
cửa tốt nghiệp, đi tìm kiếm việc làm Tuy vậy, vẫn còn tồn tại một lượng không hề nhỏ
(chiếm 9%) năm cuối khóa mới có định hướng nghề nghiệp cũng khiến chúng ta phải suy ngẫm, vào thời
điểm đó, họ đã sát ngưỡng cửa phải đi tìm kiếm việc làm.
Bảng số liệu câu hỏi 4
Theo bạn đối tượng nào sau khi ra trường sẽ khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm hơn?
Các bạn sinh viên đều có cái nhìn rất thực tế khi trả lời câu hỏi này Có 76% người được hỏi
cho rằng nữ giới sau khi ra trường sẽ khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm hơn nam giới
Các bạn đều cho rằng nữ giới sẽ phải chịu tác động từ nhiều yếu tố khác nhau khi lựa chọn
công việc và nhà tuyển dụng sẽ có cái nhìn khắt khe hơn khi tuyển dụng nhân viên là nữ làm
việc khi nữ giới ngoài yếu tố chuyên môn còn phải thực hiện thiên chức làm vợ, làm mẹ của
mình
2 Nữ 76 76 100.00
Bảng số liệu câu hỏi 5
Một bộ phận đáng kể số bạn sinh viên chưa hề có định hướng nghề nghiệp sau khi tốt
nghiệp quả thật là vấn đề đáng bàn trong thực trạng sinh viên Việt Nam nói chung hiện nay
Trang 7Qua nghiên cứu số liệu từ thực tế điểu tra chúng tôi thu được, các bạn sinh viên đều chủ yếu tự định hướng chiếm 47% hoặc chịu sự tác động của người thân trong gia đình đến định hướng nghề nghiệp 55% Chúng ta vẫn thấy được rằng các bạn sinh viên luật chịu sự tác động của gia đình là nhiều hơn
Bảng số liệu câu hỏi 6
Khi được hỏi sau khi tốt nghiệp bạn có dự định đi làm ngay hay không thì đa số trả lời
là dự định đi làm ngay – chiếm tỷ lệ tới 81% Điều này cho thấy, các bạn khá sốt sắng và hướng tới tìm kiếm việc làm nhanh chóng nhất sau khi ra trường Một bộ phận khác dự định tiếp tục học cao học hoặc thời gian trau dồi các kỹ năng cần thiết trước khi đi làm Chỉ có một
số nhỏ các bạn chưa có dự định gì
Bảng số liệu câu hỏi 7
Với câu hỏi: Bạn đã bao giờ tìm hiểu thông tin về việc làm hiện nay của nghề luật chưa.
Có 78% sinh viên trả lời là có tìm hiểu rồi và 22% trả lời là chưa bao giờ tìm hiểu Điều này cho thấy đa phần các bạn sinh viên không chỉ dừng lại ở sự quan tâm mà mọi người
đã bắt đầu tìm hiểu về nó ngay từ bây giờ
Bảng số liệu câu hỏi 8
Khi được hỏi về định hướng nghề cụ thể trong tương lai, các bạn sinh viên đa số lựa chọn những nghề nghiệp như luật sư, kiểm sát viên, thẩm phán, với tỉ lệ có sự chênh lệch rõ rệt bằng Nhưng có thể khẳng định rằng đây là những lựa chọn truyền thống của sinh viên luật sau khi ra trường Chưa thấy một biến chuyển mạnh mẽ hay sáng tạo nào trong định hướng nghề nghiệp
Trang 8mà các bạn chọn Bên cạnh các công việc truyền thống có liên quan trực tiếp đến pháp luật mà đa phần các bạn lựa chọn nêu trên cũng có thể kể đến một số công việc được các bạn lựa chọn sau khi ra trường như làm việc tại các phòng pháp chế của các ngân hàng, làm việc tại cơ quan công an, làm công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước (Vd: Ủy ban nhân dân, sở tư pháp…) và chỉ có một số rất ít các bạn lựa chọn cho mình một công việc không liên quan đến chuyên ngành luật như kinh doanh,…
Mã số Phương án trả lời Số lượng Tỷ lệ Tỷ lệ cộng dồn
Bảng số liệu câu hỏi 9
Với câu hỏi: Bạn mong muốn tìm được công việc thuộc lĩnh vực…?, chúng tôi thu được
kết quả thú vị rằng đa số các bạn đều mong muốn làm việc có liên quan đến pháp luật (chiếm 88%) Đây là xu hướng chọn nghề cho phép các bạn có những sự lựa chọn rộng rãi hơn, có tính cơ động hơn, tránh nguy cơ thất nghiệp, tiếp xúc với những trải nghiệm mới nhiều hơn trong sự đan xen với nhiều lĩnh vực khác
Bảng số liệu câu hỏi 10
Qua điều tra, nhận thấy xu hướng chính các bạn mong muốn được ở lại Hà Nội làm là cao hơn hẳn Điều này cũng xuất phát từ việc tìm kiếm môi trường thuận lợi nhất cho việc phát triển nghề luật đặc thù, Hà Nội cũng là nơi mà các bạn có cơ hội giao lưu, phát triển nhiều hơn Số còn lại là đi đến các thành phố, tỉnh khác (chiếm 26%), hoặc về quê hương (chiếm 22%)
Bảng số liệu câu hỏi 11
Trang 9Với câu hỏi: Bạn thấy mình thiếu kiến thức nào hơn giữa kiến thức lý thuyết với kinh nghiệm thực tế ?: Các bạn cũng đã có những nhận thức về khó khăn đối với sinh viên Luật để
tìm được việc làm sau khi ra trường, trong đó theo các bạn thấy kinh nghiệm thực tế là rất quan trọng, song lại gần như hầu hết các bạn không có kinh nghiệm làm việc trong thực tiễn Đây là một khó khăn lớn, đặc biệt là đối với nghề Luật
Bảng số liệu câu hỏi 12 Bạn có tin chắc rằng sau khi tốt nghiệp sẽ xin được việc làm không? Với câu hỏi này có
hơn 84% các bạn sinh viên có tự tin vào bản thân mình Vấn đề tìm kiếm việc làm là mối quan tâm rất lớn của các bạn sinh viên hiện nay và hầu hết các bạn sinh viên trường ta đều tin tưởng rất lớn về khả năng xin được việc làm (84% trả lời cơ hội sinh viên luật xin được việc làm là cao)
Bảng số liệu câu hỏi 13
3 Nguyên nhân
Trong số những câu trả lời nhận được, đa phần các bạn sinh viên được hỏi đều đã có cho mình một sự lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai Định hướng nghề nghiệp có thể xuất phát từ chính sở thích bản thân hoặc do ảnh hưởng của gia đình, có thể là ngay từ khi theo đuổi con đường học vấn hoặc cũng có thể từ sau khi vào đại học Nghề luật có thể nói là một ngành nghề mà để theo đuổi đã khó, đam mê nó lại càng khó khăn hơn gấp bội bởi đặc thù công việc là luôn tiếp xúc với mặt trái của xã hội; do đó, nếu bạn không có đủ thực lực, lòng dũng cảm, sự quyết đoán, thậm chí là các mối quan hệ… thì việc kiếm tiền trên lĩnh vực pháp
lý là điều bất khả thi Chính vì vậy, có không ít các bạn sinh viên cảm thấy hoang mang trước
sự lựa chọn của mình Thực tế đã cho thấy, có một tỉ lệ không ít các bạn sinh viên chưa có cho mình một định hướng nghề nghiệp cụ thể và con số này là 23.34%
Chọn cho mình một ngành nghề phù hợp là đã tạo nền tảng cho thành công trong tương
lai Và trong cuộc sống có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình định hướng hay chọn
Trang 10nghề của bất kỳ một học sinh, sinh viên nào như: Tố chất, năng khiếu, thiên hướng, thầy cô, gia đình, bạn bè, xã hội….Tựu chung lại, để giải thích cho con số 23.34% xem ra là một con
số không nhỏ trong cộng đồng sinh viên Luật thì chúng tôi đưa ra hai nguyên nhân cơ bản là nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan:
Trong số 23.34% các bạn sinh viên Đại học Luật hiện vẫn chưa có định hướng nghề nghiệp thì phần lớn đều xuất phát từ nguyên nhân đó là các bạn có quá nhiều lựa chọn và vẫn chưa chắc chắn sẽ lựa chọn nghề nào (chiếm 74, 29%) số còn lại thì lại không biết có thể lựa chọn nghề nghiệp gì sau khi ra trường (chiếm 25.71%) Chúng ta có thể thấy được sự đối lập giữa hai nhóm sinh viên này: Một bên do có sự hiểu biết về các nghề nghiệp có thể lựa chọn sau khi ra trường quá nhiều dẫn đến khó khăn trong việc lựa chọn cho mình một công việc phù hợp với bản thân, còn một bên lại do thiếu sự tìm hiểu dẫn đến sự mơ hồ trong việc xác định các công việc cụ thể có thể lựa chọn
Mặt khác, như chúng ta đã biết, nghề luật chưa bao giờ là nghề dễ kiếm tiền nhất là ở một quốc gia đang phát triển như Việt Nam Nhắc đến luật chúng ta ngay lập tức liên tưởng đến luật sư, thẩm phán, kiểm sát viên, tư vấn viên…Nếu hành nghề luật sư thì như đã nói, ở một thị trường mà dịch vụ pháp lý chỉ mới vừa chập chững bạn sẽ gặp không ít khó khăn; còn nếu làm trong cơ quan nhà nước, liệu bạn có đủ trang trải cho cuộc sống với mức lương cán
bộ pháp lý Chính những nguyên do này cộng thêm những hiểu biết còn chưa đầy đủ về xã hội
mà có không ít các bạn sinh viên không biết phải định hướng như thế nào cho sự lựa chọn hiện tại của mình
Chưa hết, bản lĩnh chính trị còn nhiều hạn chế nếu không muốn nói là non kém đã khiến cho những suy nghĩ không đầy đủ, không tích cực về nghề luật lại càng trở nên lệch lạc Luật sư nói riêng và nghề luật nói chung, đối với Việt Nam và phần đa các quốc gia đang phát triển khác có thể coi là ngành nghề của tương lai, đất nước càng phát triển thì nhu cầu về dịch
vụ pháp lý càng tăng cao, hành lang pháp lý càng vững chắc, từ đó những người giỏi trong nghiên cứu khoa học pháp lý cũng như ứng dụng khoa học pháp lý vào thực tiễn càng được coi trọng Khi đó, chúng ta – những cử nhân luật tương lai không những đảm bảo đời sống cá nhân mà còn góp phần cho sự phát triển chung của đất nước Nhưng thật tiếc vì vẫn còn một
số bạn trong chúng ta không biết về điều này, họ hoang mang trước cạm bẫy của xã hội, hoang mang trước định hướng nghề luật