Một số biện pháp hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi ở trường mầm non

Biện pháp 3: Hình thành biểu tượng thông qua các hoạt động 2.3.3.1: Hình thành biểu tượng về ngày và các khoảng thời gian trong ngày như: Sáng, trưa, chiều, tối, đêm, dạy trẻ nắm được số

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 22.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 32.3 Các biện pháp hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ 5 – 6

tuổi ở trường mầm non Điền Thượng huyện Bá Thước 52.3.1 Biện pháp 1: Giáo viên tự trau dồi kiến thức làm nền tảng cơ

bản để định hướng lựa chọn các nội dung dạy trẻ 52.3.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch đưa vào chương trình trong

2.3.3 Biện pháp 3: Hình thành biểu tượng thông qua các hoạt động

2.3.3.1: Hình thành biểu tượng về ngày và các khoảng thời gian trong

ngày như: Sáng, trưa, chiều, tối, đêm, dạy trẻ nắm được số lượng và

trình tự diễn ra khoảng thời gian đó

9

2.3.3.2: Hình thành biểu tượng về tuần lễ và các ngày trong tuần, trẻ

nắm được số lượng và trình tự diễn ra các ngày trong tuần lễ Hình

thành biểu tượng về hôm qua, ngày mai cho trẻ

10

2.3.3.3: Hình thành biểu tượng về các mùa trong năm: Xuân, hạ, thu,

đông, dạy trẻ nắm số lượng, trình tự diễn ra các mùa trong năm 112.3.4 Biện pháp 4: Hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ thông

qua công tác tuyên truyền, phối hợp giáo dục nhà trường và gia

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài:

Trong chiến lược phát triển đất nước thời kỳ đổi mới, Đảng ta luôn xácđịnh "Giáo dục là quốc sách hàng đầu" [2], đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho

sự phát triển Do vậy muốn có được một ngành giáo dục phát triển thì chúng

ta phải giáo dục con người ngay từ ngành học mầm non Vì đây là bậc học đầutiên, đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa

và chuẩn bị những tiền đề cần thiết cho trẻ vào trường phổ thông một cách vữngvàng

Để giáo dục trẻ mầm non một cách hiệu quả, ngành học đã cụ thể hóa nộidung giáo dục thành các môn học như: giáo dục âm nhạc, giáo dục thể chất, tạohình, tìm hiểu môi trường xung quanh, hình thành các biểu tượng toán sơ đẳng,cho trẻ làm quen với văn học Trong đó việc hình thành các biểu tượng toán học

là một nội dung quan trọng không thể thiếu được trong giáo dục mầm non Vìviệc hình thành các biểu tượng toán sơ đẳng là nền móng cho việc học toán vàvận dụng toán sau này của con người.[1]

Nội dung hình thành biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ được áp dụng cho tất

cả các lứa tuổi, tùy thuộc vào độ tuổi mà có nội dung phù hợp từ dễ đến khó, từđơn giản đến phức tạp Bao gồm 4 vấn đề lớn sau: Các biểu tượng về tập hợp, sốlượng ; Các biểu tượng về kích thước; Các biểu tượng về định hướng khônggian; Các biểu tượng về hình dạng

Như vậy còn "Các biểu tượng về thời gian" ở các trường mầm non chưađược chú trọng thỏa đáng Giáo viên chỉ lướt qua nội dung này trong các hoạtđộng như "Tìm hiểu môi trường xung quanh" và mới chỉ dừng lại ở mức độ tròchuyện, rất trừu tượng Do vậy khả năng nhận biết nhạy cảm về thời gian còn rấtkém, nó mờ nhạt và rất khó với trẻ Đây là một hạn chế rất lớn của những ngườixây dựng chương trình, là một vấn đề cần được giải quyết thực tế nhận thức củatrẻ với "Nội dung hình thành biểu tượng thời gian" trong chương trình hìnhthành biểu tượng toán học chưa có Đây là một vấn đề trong thời gian gần đâyđược các trường chú ý hơn.Tuy nhiên nó vẫn chưa đáp ứng yêu cầu giáo dục trẻtrong giai đoạn hiện nay

Với những lí do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Điền Thượng, Huyện Bá Thước ”

1.2 Mục đích nghiên cứu

` Trên cơ sở thực tiễn hình thành các biểu tượng thời gian cho trẻ mẫu giáo

5 - 6 tuổi ở trường mầm non Điền Thượng, huyện Bá Thước và đề xuất các biệnpháp giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả hình thành biểu tượng thời gian cho trẻmẫu giáo 5 - 6 tuổi

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ởtrường mầm non Điền Thượng huyện Bá Thước

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

- Nhóm phương pháp tìm tòi, sáng tạo: Bao gồm các phương pháp hướngdẫn mang tính gợi mở

- Dùng thống kê toán học để xử lý số liệu

2 Nội dung

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Luật Giáo dục ngày 14/6/2005 và Luật sửa đổi bổ sung một số điều củaLuật Giáo dục ngày 25/11/2009

Cơ sở lý luận xuất phát từ cơ sở lý luận về biểu tượng thời gian và địnhhướng thời gian

Cuộc sống của con người luôn gắn với thời gian, chỉ riêng ở con ngườimới có sự phân biệt quá khứ, hiện tại và tương lai Để sống, con người cầnnhững đồ vật khác nhau, còn để tạo ra đồ vật con người cần có thời gian Tức làthời gian đối với con người như là một vật báu

Thời gian mang tính chất đặc trưng: Thời gian luôn luôn chuyển động, sựchuyển động của thời gian luôn diễn ra theo một hướng từ quá khứ  hiện tại

 tương lai Thời gian không bao giờ quay ngược trở lại, không bao giờ dừng lại, không nhìn thấy và không sờ mó được [3]

Từ những tính chất đặc trưng trên của thời gian, vậy ta phải dạy trẻ trigiác và định hướng thời gian như thế nào để thời gian được trẻ tri giác một cáchgián tiếp thông qua các đơn vị đo thời gian Cụ thể là mối quan hệ của nhữnghiện tượng luôn lặp đi lặp lại trong cuộc sống và hoạt động Các thước đo thờigian (giây, phút, giờ, ngày, tuần, tháng, năm) Là một hệ thống chặt chẽ nhấtđịnh, các thước đo thời gian cho trẻ Việc cho trẻ làm quen với các đơn vị đothời gian cần được tiến hành theo một hệ thống chặt chẽ, làm sao cho nhữngkiến thức về khoảng thời gian mà ta cho trẻ tiến hành làm quen sẽ trở thành cơ

sở để trẻ làm quen với những đơn vị thời gian tiếp theo và qua đó cho trẻ thấyđược những tính chất cơ bản của thời gian như: Tính chuyển động, tính liên tục,tính không quay ngược giờ, còn sớm Vốn từ biểu thị thời gian phát triển nhanh.Trong quá trình giao lưu và hoạt động của trẻ được bắt đầu quan tâm đến ýnghĩa của các từ: Hôm qua, hôm nay, ngày mai, ngày kia Vậy quá trình hìnhthành biểu tượng thời gian và sự định hướng thời gian là một quá trình tâm lýphức tạp Sự định hướng thời gian ở trẻ được hình thành không giống nhau Chonên đề tài này đi sâu nghiên cứu tìm hiểu thực trạng việc hình thành biểu tượngthời gian cho trẻ, để nắm được đặc điểm của trẻ Từ đó mà ta đưa ra được nộidung, hệ thống các phương pháp và biện pháp dạy trẻ định hướng thời gian mộtcách phù hợp

Thực tế hiện nay cho thấy, trong chương trình dạy trẻ những biểu tượngtoán ở các trường mầm non, khi tổ chức tiết học có nội dung dạy trẻ định hướngthời gian ở tất cả các độ tuổi Do vậy khả năng định hướng thời gian của trẻ cònrất kém (kể cả mẫu giáo lớn) để giúp trẻ phát triển một cách toàn diện, có hệthống, hình thành ở trẻ những biểu tượng toán sơ đẳng

Với tư cách là một người giáo viên mầm non, được học tập, nghiên cứumột cách có hệ thống, tôi nhận thức sâu sắc tầm quan trọng và sự cần thiết của

việc dạy trẻ hình thành những biểu tượng thời gian và định hướng thời gianđược tốt hơn.

Trong đề tài này, tôi mong muốn được góp phần nhỏ bé của mình vàoviệc nâng cao hiệu quả sớm hình thành ở trẻ những biểu tượng đúng đắn về thờigian

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

- Tình hình địa phương:

Điền Thượng là một xã thuộc chương trình 135 của huyện Bá Thước.Phía Đông giáp xã Điền Hạ, phía Tây giáp xã Thiết ống, phía Bắc giáp xã ĐiềnQuang Xã Điền Thượng có tổng dân số là 3496 người Trong đó 98% đồng bàodân tộc thiểu số và đa số là dân tộc Mường, ngoài ra còn có dân tộc Thái và dântộc Kinh sinh sống trên địa bàn xã Địa bàn xã bị chia cắt bởi những đồi núi nêndân cư không tập trung mà được chia ra thành 7 thôn bản Kinh tế của nhân dântrong vùng rất khó khăn, nhiều gia đình chưa quan tâm đến việc học tập và sinhhoạt của trẻ

- Thực trạng trường mầm non Điền Thượng:

Trường Mầm non Điền Thượng là một trường vùng sâu, vùng xa củahuyện Bá Thước Nhà trường đã nhận được sự quan tâm hỗ trợ chính quyềntrong quy hoạch xây dựng cơ sở vật chất và nguồn lực con người theo đề án xâydựng trường mầm non đạt chuẩn quốc gia Với trẻ mẫu giáo chủ yếu là con emcác gia đình nông thôn đồng bào dân tộc miền núi kinh tế còn gặp nhiều khókhăn

cả năm học chỉ được có 33 đến 34 tuần, chưa kể có những tuần không dạy được

vì thời tiết, vì các hoạt động khác Thời giờ để các cô giáo mầm non thực hiệnviệc hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ là rất ít, chưa kể các tiết học thườngchỉ lồng ghép các nội dung (gọi là phương pháp tích hợp) nên khoảng thời gian

để cung cấp tri thức để hiểu biết về thời gian cho trẻ không được bao nhiêu Vìvậy, để việc hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ thì không chỉ các cô giáohướng dẫn thông qua nhiều hoạt động khác nhau trong quá trình dạy trẻ, mà cả

gia đình, người thân cũng luôn nhắc nhở trẻ về những vấn đề này mọi lúc, mọinơi.

- Thực trạng nhận thức của trẻ trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi về biểu tượng thời gian cho trẻ.

Kết quả khảo sát 20 trẻ đầu năm học 2017 – 2018 thu được kết quả cụ thểnhư sau:

*Bảng 1: Thực trạng nhận thức của trẻ về các ngày trong tuần:

(Có bảng câu hỏi kèm theo phụ lục)

Tổng

20 9SL %45 6SL %30 7SL %35 7SL %35 6SL %30 10SL %50 9SL %45 Khi khảo sát trên trẻ chúng tôi yêu cầu trẻ nói tên các ngày trong tuần thì

một số trẻ nói được tên, số thứ tự thay cho tên ngày thứ 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.Điều này chứng tỏ tính không phân định trong phân biệt các phạm trù thời giankhác nhau ở trẻ lứa tuổi mẫu giáo lớn

* Bảng 2: Thực trạng nhận thức của trẻ các biểu tượng về các buổi trong ngày theo bộ tranh.

(Có bảng câu hỏi kèm theo phụ lục)

Tổng số Buổi sáng Buổi trưa Buổi chiều Buổi tối Ban đêm

Một số cháu không trả lời đúng nhưng có một số cháu khác định hướngcác buổi trong ngày đúng Tuy nhiên cháu còn thiếu vốn từ để diễn đạt, các cháuthiết lập trật tự của các hoạt động để nói lên khoảng thời gian đó

Đa số trẻ nắm được trình tự các buổi trong ngày, trẻ không kể được "banđêm" mà trẻ kể tiếp đến buổi "sáng, trưa, chiều, tối" Điều đó chứng tỏ rằng trẻkhông nắm được trình tự các buổi trong ngày mà chỉ nắm được tính luânchuyển, tính chu kỳ của các buổi

*Bảng 3: Thực trạng nhận thức của trẻ về biểu tượng các biểu tượng

tuần lễ các ngày trong tuần:

(Có bảng câu hỏi kèm theo phụ lục)

Bảng 4: Thực trạng nhận thức của trẻ về các mùa trong năm

(Có bảng câu hỏi kèm theo phụ lục)

Tổng

số Số trẻ kể đúng tên các mùa trong năm Số trẻ trả đúng các câu hỏi

đã đặt ra

Nhìn vào bảng trên ta thấy số lượng trẻ nắm được số lượng các mùa trongnăm cũng như trình tự của nó là rất thấp Về trình tự các mùa khi cô giáo nhắc từđầu "Mùa xuân" thì trẻ lại nói được các mùa hạ, thu, đông Điều này chứng tỏ

"Trẻ chỉ đọc thuộc được theo người lớn xung quanh còn bản thân thì tự trẻkhông có khả năng nắm được Nguyên nhân của kết quả trên do đặc điểm tâmsinh lý của trẻ còn nhận thức cảm tính, tư duy của trẻ là tư duy trực quan hìnhtượng Vì vậy biểu tượng về các mùa trong năm trẻ nắm chưa chính xác Giáoviên chưa chú trọng đến việc hình thành biểu tượng các mùa trong năm cho trẻ,một phần trẻ không nắm được số lượng các mùa, trình tự diễn ra các mùa vìtrong chương trình mẫu giáo hiện nay chưa đưa vào việc hình thành biểu tượngthời gian nói chung và các mùa nói riêng vào nội dung "Hình thành những biểutượng toán học cho trẻ" cho nên kiến thức lĩnh hội được tản mạn không đồngđều, thiếu chính xác Để điều tra đặc điểm phát triển biểu tượng của trẻ về cácmùa trong năm chúng tôi sử dụng bộ tranh để tìm hiểu sự xác định của mùatrong năm của trẻ theo các hoạt động đặc trưng và dấu hiệu thiên nhiên như thếnào

Mặt khác giáo viên chưa quan tâm nhiều đến việc thay đổi hình thức tổchức hoạt động học để tạo hứng thú cho trẻ tham gia vào việc trải nghiệm đạthiệu quả cao hơn

Qua thực trạng được xác định ở trên, được dự giờ các đồng chí đồngnghiệp trong nhà trường và sau một thời gian nghiên cứu tài liệu về việc hìnhthành biểu tượng mùa cho trẻ mầm non 5 – 6 tuổi của lớp mẫu giáo mà bản thânđang giảng dạy, với trách nhiệm là tổ trưởng chuyên tôi luôn trăn trở, suy nghĩlàm thế nào để tìm ra các biện pháp để nâng cao chất lượng việc hình thành biểutượng thời gian cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi để cho trẻ chuẩn bị bước vào lớp 1 mộtcách tốt nhất.Vậy tôi xin đưa ra một số biện pháp sau mà tôi đã áp dụng có hiệuquả trong năm học 2017 - 2018:

2.3 Các biện pháp hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ 5 – 6 tuổi

ở trường mầm non Điền Thượng huyện Bá Thước

2.3.1 Biện pháp 1: Giáo viên tự trau dồi kiến thức làm nền tảng cơ bản để định hướng lựa chọn các nội dung dạy trẻ

GV trau dồi kiến thức:

* Nắm đặc điểm tâm lý trẻ, hiểu trẻ

Ở lứa tuổi nhà trẻ mẫu giáo, tư duy trẻ thụ động, trực quan, vốn từ hạnchế nên những câu, những từ phức tạp chưa thể hiểu đúng; tinh thần hiếu động,ham hiểu biết

Về tâm lý, tinh thần, trí tuệ:

Tinh thần hiếu động, không chịu ngồi yên hoặc giữ yên lặng lâu.Trẻ haybắt chước và thích bắt chước, cho nên các chương trình và bài tập huấn luyệnchức năng cần được biến thành ” trò chơi đóng kịch” là chủ yếu

Vì tư duy trẻ thụ động, trực quan nên phương pháp giáo dục, rèn luyệncần tác động lên các giác quan là chủ yếu; sự giảng giải và phân tích ít có hiệuquả hơn phương pháp kể chuyện, xem phim hoặc tiếp xúc trực tiếp với các biểutượng dẫn chứng, minh họa

Trí nhớ của trẻ hoàn toàn thụ động nhưng cần được phát triển, tôi luyệnthông qua các bài hát, bài thơ thuộc lòng.Vốn từ của trẻ còn hạn chế, ý nghĩa các

từ, các câu được hiểu đơn giản, chung chung theo nghĩa đen

Vấn đề về tính cách:

- Tính thực tế: Trẻ thường có những ý kiến rõ ràng và hiểu nhanh các vấn

đề, tuy nhiên lại dễ bị nhiễm tính ham vật chất

- Tính vô tình:Trẻ thường không chú ý quá nhiều đến thế giới xung quanh

và chọn cho bản thân cách sống khép kín, hướng nội

- Tính hiếu hoạt: Trẻ hăng say hoạt động nhưng thường nông nổi và thiếukiên nhẫn

- Tính nhiệt tâm: Trẻ tự chủ và có khả năng tư duy tốt nhưng lại có tính tự

ái cao

Khi những biểu hiện tâm lý ở trẻ dần bộc lộ thì các cô hoặc các bậc phụhuynh cần thật bình tĩnh, không nên quát mắng trẻ vì điểu đó chỉ khiến trẻ thêm

ức chế và càng có các biểu hiện chống đối, hãy nhẹ nhàng nhưng khiêm khắc chỉ

ra thái độ không tốt của trẻ, sự không hài lòng của bố mẹ, trẻ sẽ dần dần hiểu ra

và sẽ dần dần thay đổi tính cách

* Hình thành biểu tượng về ngày:

* Dạy trẻ nhận biết, phân biệt và nắm tên gọi các buổi trong ngày: buổisáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối, đêm

* Dạy trẻ nắm được trình tự các buổi diễn ra trong ngày và số buổi trongmột ngày

- Để hình thành các biểu tượng về các buổi trong ngày cho trẻ cần:

+ Thực hiện chính xác chế độ sinh hoạt trong ngày

+ Thông qua dấu hiệu thiên nhiên: đặc trưng cho những khoảng thời giannhất định

+ Sử dụng tranh, ảnh kết hợp đàm thoại, trò chuyện: khoảng thời gian gắnvới công việc trong ngày của trẻ (cho trẻ xem các tranh vẽ các buổi với thời giantương phản như: ban ngày- ban đêm, buổi sáng - buổi chiều và đưa ra các câuhỏi, lúc này là ngày hay đêm; vì sao lại cho rằng đó là buổi sáng, buổi chiều?

+ Sử dụng kết hợp với các bài thơ, câu chuyện, câu đố, đồng dao.

+ Sử dụng lô tô, tranh vẽ về các hoạt động đặc trưng của các buổi trong sựkiện, sử dụng các trò chơi học tập

+ Dạy trẻ thiết lập trình tự thời gian diễn ra các sự kiện bằng cách cho trẻcắt, dán theo trình tự thời gian

* Hình thành cho trẻ biểu tượng: Hôm qua, hôm nay, ngày mai (Quá khứ,hiện tại, tương lai)

* Hình thành cho trẻ những biểu tượng đầu tiên về tốc độ và phản ánh tốc

độ diễn ra các sự kiện, hiện tượng theo thời gian bằng các từ: nhanh, chậm (2bạn cùng làm việc nào đó, cùng bắt đầu, cùng kết thúc.Trên cơ sở đó so sánh tốc

độ diễn ra các sự kiện, hành động, ở trẻ sẽ hình thành biểu tượng về tốc độnhanh, chậm)

* Hình thành biểu tượng về tuần lễ:

- Dạy trẻ biểu tượng về các ngày trong tuần: Dạy trẻ nắm được số lượng

và trình tự các ngày trong tuần; Làm quen với lịch; Dạy trẻ nắm được nhữngkiến thức về tuần lễ như một đơn vị đo thời gian lao động của con người; hàngngày nói với trẻ về tên gọi các ngày trong tuần; Nói chuyện với trẻ về dấu hiệuđặc trưng của các ngày trong tuần Ví dụ: Thứ sáu cháu làm gì? chủ nhật là ngàynhư thế nào?

- Hướng sự chú ý của trẻ tới thời gian người lớn lao động: Trẻ đi học 5ngày trong tuần và nghỉ 2 ngày thứ bảy, chủ nhật, cho trẻ làm quen các loại lịchkhác nhau như: Lịch tờ; lịch bàn; lịch bỏ túi

- Dựa trên những hiểu biết của trẻ về các ngày trong tuần, dạy trẻ nắm sốlượng và trình tự các ngày trong tuần

- Ngoài ra, trong quá trình tổ chức các hoạt động khác nhau trong cuộcsống hàng ngày giáo viên nên giới thiệu tên ngày gắn với các hoạt động mà trẻ

sẽ tham gia; giúp trẻ nắm được tên gọi trình tự các ngày trong tuần lễ: Hôm nay

là thứ mấy? trước thứ ba là thứ mấy? ngày mai sẽ là thứ mấy?

* Hình thành biểu tượng các mùa trong năm:

- Dạy trẻ nhận biết, phân biệt các mùa theo dấu hiệu từng mùa

- Dạy trẻ biết số lượng và trình tự các mùa diễn ra trong 1 năm

* Cho trẻ làm quen với lịch tự xem tháng, ngày

- Hình thành biểu tượng về tháng: dạy trẻ nhận biết, phân biệt các thángtheo sự kiện diễn ra trong từng tháng; bằng cách trò chuyện với trẻ về gọi tên; vềcác dấu hiệu đặc trưng, như: Thời tiết, các hiện tượng thiên nhiên, thông qua các

sự kiện lễ hội diễn ra trong tháng (tháng 3 có ngày 8-3; tháng 5 có ngày sinhnhật Bác 19-5) cho trẻ đọc thơ, chơi các trò chơi Để củng cố biểu tượng vềtháng cho trẻ

* Hình thành biểu tượng về khoảng thời gian ngắn, giới thiệu đơn vị đothời gian: Phút, làm quen với đồng hồ

+ Cho trẻ quan sát đồng hồ cát, đồng hồ giây để trải nghiệm khoảng thờigian ngắn 1 phút, cho trẻ quan sát bạn thực hiện một công việc nào đó trong 1phút; có thể cho trẻ đếm trên đồng hồ cát số lần quay đồng hồ cho 1 việc làmnào đó

- Cô kết luận: tất cả mọi thứ chúng ta đều có một độ thời gian nhất định,thời gian có thể dài (lâu) có thể ngắn ( nhanh),

- Cô có thể giới thiệu cho trẻ các loại đồng hồ khác nhau:Đồng hồ cát đồng hồ nước, đồng hồ treo tường, đồng hồ bấm giây; đồng hồ đeo tay,hìnhdạng, kiểu dáng đồng hồ có thể khác nhau, tính năng hoạt động đều giống nhau

2.3.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch đưa vào chương trình trong năm một cách phù hợp

Tập trung hướng dẫn trẻ có kế hoạch và thực hiện kế hoạch của nhàtrường một cách dứt điểm, không được sao nhãng Kế hoạch của nhà trườngthường được công khai niêm yết lên bảng, có hệ thống bảng biểu để dễ nhìn, dễthấy; các cô và gia đình thường cho trẻ nhìn thấy bảng kế hoạch và chỉ cho trẻbiết tọa độ của mỗi thời điểm nhất định Cách làm này lâu dần thành quen, trẻnhận thức mọi việc trong vô thức

Bố trí và thực hiện giảng dạy tiết học hình thành biểu tượng thời gian

nhằm khơi dậy tìm tòi, say mê sáng tạo cho trẻ, qua đó phát hiện trí thông minh

và thiên hướng có tư chất, bồi dưỡng trẻ theo hướng có lợi cho sự phát triểnvượt bậc tài năng trong tương lai Hàng ngày luôn kiểm tra và nhắc trẻ thực hiệnđúng thời gian biểu và lịch đã đề ra Dạy cho trẻ phương pháp tư duy lôgic cácvấn đề liên quan trong thời gian biểu (hiện nay vẫn chưa có trường học nào dạyphương pháp tư duy)

Phân loại, sắp xếp và trưng bày các bức tranh có sẵn theo tuần tự thời

gian, sử dụng nhiều tranh biểu diễn thời gian treo, dựng xung quanh trong khuôn

viên lớp học, và trường để các trẻ thường xuyên nhìn và quan tâm đến thời gianthể hiện trên tranh Các bức tranh được trưng bày theo nội dung định sẵn Tùytừng chủ đề để sắp xếp các bức tranh, nhưng trong tranh nên có hình ảnh củangười đang hoạt động để lúc cho trẻ quan sát, có thể đặt nhiều câu hỏi yêu cầutrẻ đưa ra ý kiến về các vấn đề; cô yêu cầu trẻ đặt ra câu hỏi cho bạn, cho cô.Tổchức các trò chơi thi đua để lớp học sôi nổi, cho trẻ hoạt động nhận biết về biểutượng và định hướng thời gian thông qua tranh tự vẽ và tranh của cô, của giađình

Tổ chức cho trẻ hoạt động nhận biết định hướng thời gian thông qua việcsắp xếp các đồ dùng đo thời gian theo thứ tự nhất định hoặc (hoặc cho trẻ tự vẽ

theo hiểu biết của trẻ) Tổ chức các tiết học cho trẻ làm quen với các đồ dùng

làm đơn vị đo thời gian như đồng hồ, lịch theo ngày, lịch theo tháng, theo quý

hoặc theo mùa với yêu cầu sắp xếp khác nhau thuần thục.

Kế hoạch cụ thể:

1 10 1 Hình thành biểu tượng về các ngày trong

tuần

2 11 4 Nhận biết sáng, trưa, chiều, tối

3 2 3 Nhận biết hôm qua, hôm nay, ngày mai

4 3 2 Trò chuyện về các mùa trong năm

2.3.3 Biện pháp 3: Hình thành biểu tượng thông qua các hoạt động hằng ngày gắn với sinh hoạt của trẻ

2.3.3.1 Hình thành biểu tượng về ngày và các khoảng thời gian trong ngày như: Sáng, trưa, chiều, tối, đêm,dạy trẻ nắm được số lượng và trình tự diễn ra khoảng thời gian đó.

Nhận biết các buổi trong ngày chúng tôi tổ chức phần thi : Ai thông minh

lần lượt các cánh cửa sẽ được mở ra trẻ sẽ khám phá về cánh cửa thời gian

* Cánh cửa số 1: Buổi sáng (Bé đánh răng)

- Đây là hình ảnh về buổi nào? Vì sao con biết?

- Buổi sáng khi thức dậy con làm gì?

- Bố mẹ đưa con đến trường vào buổi nào?

- Bây giờ đang là buổi nào?

- Sáng nay chúng mình đang học gì?

Đây là hình ảnh về buổi sáng sau khi thức dậy các con phải đánh răng rửamặt, ăn sáng và đi học

* Cánh cửa số 2: Buổi trưa (Bé ngủ trưa ở lớp)

- Đọc câu đố buổi trưa?

- Ông mặt trời buổi trưa thế nào?

- Khi ra ngoài nắng phải làm gì?

- Đây là hình ảnh về buổi nào? Vì sao con biết?

- Buổi trưa ở lớp con thường làm gì?

Tiếp theo buổi sáng là buổi trưa, khi ăn song các con sẽ đi ngủ

* Cánh cửa số 3: Buổi chiều (mẹ đón về)

+ Chương trình “Chúc bé ngủ ngon” được chiếu vào buổi nào?

- Cho trẻ nhắc lại các thời điểm trong ngày

* Trò chơi: Cô nói thời điểm trẻ nói các hoạt động diễn ra trong ngày vàngược lại

Dạy trẻ nắm được trình tự các buổi trong ngày

- Chúng mình biết một ngày gồm có mấy buổi?

- Sau buổi sáng gọi là buổi gì?

- Sau buổi trưa gọi là buổi gì?

- Sau buổi chiều là buổi gì?

- Vậy một ngày gồm có tất cả mấy buổi?

- Con thích nhất buổi nào trong ngày?Vì sao?

Trong 1 ngày có 4 buổi ngày nào cũng lặp lại các buổi sáng, trưa, chiều,tối với nhiều việc mà chúng ta đã làm được Các con thấy thời gian có đángquý không?

- Chúng mình hãy đồng ý với cô là sẽ tiết kiệm thời gian,không để thờigian trôi đi 1 cách lãng phí nhé.

- Qua phấn thi trên cô thấy đội nào cũng thông minh, nhanh trí cô khencác đội

* Phần thi : Chung sức

- Trò chơi: Sắp xếp theo đúng thứ tự

Cách chơi: Chia trẻ thành 3 đội có các hình ảnh về các thời điểm trongngày, 3 đội có nhiệm vụ sắp xếp cho đúng trình tự các hoạt động diễn ra trongngày

- Kiểm tra kết quả của 3 đội

Chương trình “Cánh cửa thời gian khép lại tại đây Phần thưởng cho cả 3đội là 1 chuyến du lịch đến với ngôi nhà thời gian

- Kết thúc hát “Nắng sớm”

2.3.3.2 Hình thành biểu tượng về tuần lễ và các ngày trong tuần; trẻ nắm được số lượng và trình tự diễn ra các ngày trong tuần lễ Hình thành biểu tượng về hôm qua, hôm nay, ngày mai cho trẻ.

- Cô và trẻ cùng hát bài “Cả tuần đều ngoan”.

- Các cháu vừa hát bài gì? Bài hát nói về gì?

- À, đúng rồi một tuần có 7 ngày, lần lượt các ngày trong tuần được thểhiện trên lốc lịch Để biết các ngày xếp theo thứ tự như thế nào? Hôm nay côcháu mình cùng trò chuyện về các ngày trong tuần nhé!

Trò chuyện về các ngày trong tuần

- Ngày đầu tuần là thứ mấy?

- Đầu tuần các cháu thường có những hoạt động gì?

- Thứ hai rồi đến thứ mấy?

- Thứ ba các cháu làm gì?

- Thế hôm nay là ngày thứ mấy rồi?

- Thứ năm các cháu làm gì?

- Ngày hôm qua là thứ mấy?

- Hôm qua mình được tham gia những hoạt động gì?

- Ngày mai là thứ mấy?

- Thứ sáu, các con thích nhất hoạt động gì?

- Một tuần, các con được nghỉ những ngày nào?

-Thứ bảy và chủ nhật các cháu được nghỉ học ở nhà cùng ba mẹ,các con ởnhà thường làm gì?

- Một tuần có mấy ngày? Vậy một tuần các con đi học bao nhiêu ngày?Bắt đầu từ thứ mấy đến thứ mấy?

- Giáo dục trẻ: một tuần các con đi học đủ 5 ngày thì được coi là bé chăm

đi học Vì vậy chúng mình nhớ đi học tất cả năm ngày, từ thứ hai đến thứ sáutrong tuần nhé!

* Cho cả lớp hát và vận động bài “ Sáng thứ hai”

* Cô mở rộng và giới thiệu cho trẻ làm quen với lịch:

+ Để biết được các thứ trong tuần, các con cần gì để xem?

+ Đây là lịch bloc, phía trên có số là ngày, phía dưới là thứ, mỗi ngày qua

đi các con phải xé lịch để xem ngày tiếp theo

+ Ngoài lịch bloc còn có lịch gì?

Trò chuyện về thời gian trong ngày:

- Trong một ngày các cháu ngủ dậy vào lúc nào? Cháu làm những việc gì?

- Đến trường khi nào cháu được ăn cơm? Và đi ngủ vào khi nào?

- Sau đó ngủ dậy các cháu làm gì?

- Ăn chiều khi nào

- Mỗi ngày bố mẹ đón các cháu về lúc nào?

- Về nhà các cháu làm gì?

- Như vậy trong một ngày có bao nhiêu buổi, đó là những buổi nào?

- Cô chốt lại thời gian trong ngày cho trẻ nhớ

Trò chơi:

* Trò chơi : Thi xếp thứ tự các ngày trong tuần

- Cách chơi: Chia làm 2 đội mỗi đội 6-7 trẻ.Khi nghe hiệu lệnh của cô trẻđứng đầu chạy lên chọn ngày thứ hai rồi gắn vào bảng.Sau đó chạy về chạm nhẹvào tay bạn thứ 2, bạn thứ 2 chạy lên thực hiện như bạn của mình cứ như vậyđến hét số ngày trong tuần đội nào chọn nhanh đội đó thắng

- Cho trẻ tham gia chơi

- Nhận xét tuyên dương

2.3.3.3 Hình thành biểu tượng về các mùa trong năm: Xuân, hạ, thu, đông; dạy trẻ nắm số lượng, trình tự diễn ra các mùa trong năm.

- Trò chơi " Trời nắng, trời mưa"

- Cô giới thiệu bài thơ "Giọt nắng" của Vương Triều Hải, cô đọc thơ cho trẻ nghe:" Giọt nắng”

Giọt nắng của mùa xuân Nghe rơi trên lộc biếc Chợt trở mình mở mắt Lộc nở thành chồi non

Giọt nắng của mùa hạ

Có hơi nóng mùa hè Rơi trên cánh đồng quê

Ủ chín vàng hạt lúaGiọt nắng của mùa thu Trong veo màu ngọc bích Nắng tan vào bông cúc Làm vàng cả mùa thu Giọt nắng của mùa đông Say sưa ngủ ngồi đồng Cho cây bắp cải nhỏ

Mở mắt tròn bâng khuâng

- Trò chuyện với trẻ về nội dung bài thơ, kết hợp trích đoạn cho trẻ nắm bắt nội dung:

+ Giọt nắng của mùa xuân thế nào? (cô đọc khổ thơ đầu )

+ Giọt nắng của mùa hạ được mô tả ra sao? ( cô đọc khổ thơ tiếp theo )+ Giọt nắng của mùa thu có gì khác? ( cô đọc khổ thơ thơ tiếp theo )+ Còn giọt nắng của mùa đông thì sao? ( cô đọc khổ thơ cuối )

- Cho trẻ đọc bài thơ cùng với cô: chung cả lớp, nhóm

Mùa xuân tiết trời thế nào?.Cảnh mùa xuân có gì đặc biệt?

Chỉ cho trẻ đọc từ dưới tranh : "Mùa xuân"

+ Đố các bạn biết bức tranh này mô tả mùa này là mùa gì?

Mọi người đang làm gì ? Khung cảnh này gợi cho bạn điều gì?

Chỉ cho trẻ đọc từ dưới tranh : "Mùa hè" hay " Mùa hạ"

+ Mùa thu thời tiết thế nào? Màu sắc cảnh vật, cây cối ra sao?

Chỉ cho trẻ đọc từ dưới tranh : "Mùa thu"

Các bạn còn nhớ bài hát nào nói về mùa thu không?

Cho trẻ cùng hát và vận động theo nhạc bài vườn trường mùa thu

+ Các bạn có nhận xét gì về hình ảnh trong bức tranh này?

Tại sao cây cối lại trụi hết lá? Những cái gì trắng xóa ở xung quanh vậy? Trang phục của cô giáo và các bạn nhỏ trong tranh có gì đặc biệt?

Chỉ cho trẻ đọc từ dưới tranh : " Mùa đông "

- Cho trẻ biết về thứ tự các mùa trong năm: " xuân, hạ, thu, đông " (lặp lại vài lần)

- Yêu cầu trẻ lên xếp tranh theo thứ tự các mùa trong năm ( kèm theo xếp các thẻ từ dưới tranh ) Giảng giải cho trẻ biết: ở Việt nam thứ tự về các mùa trong năm không rõ, vì chịu ảnh hưởng khí hậu nhiệt đới nên trời nóng nhiều hơn, thường chỉ có 2 mùa rõ rệt là nắng và mưa

- Cho trẻ hát và vận động theo nhạc bài "Trời nắng, trời mưa " để di chuyển đội hình

- Trò chơi " Giải câu đố về mùa" : cô đọc câu đố cho trẻ lên chọn thẻ từ gắn lên bảng

(Mùa gì ấm áp - Mưa phùn nhẹ bay - Khắp chốn cỏ cây - Đâm chồi nảy lộc Mùa gì nóng bức - Trời nắng chang chang - Đi học đi làm - Phải đội mũ nón

Mùa gì dịu nắng - Mây nhẹ nhàng bay - Bưởi vàng trên cây - Quả hồng chínđỏ

Mùa gì rét buốt - Gió bấc thổi tràn - Đi học đi làm - Phải lo mặc ấm )

- Tổ chức cho trẻ thi đua gắn các thẻ từ theo thứ tự các mùa trong năm theotừng nhóm 4 trẻ ( có thể kết hợp với vận động thể dục tùy hoàn cảnh nhóm lớp)

* Hoạt động: Gây hứng thú – Ôn tập:

- Cô giới thiệu hội thi “Bé với khoa học”

+ 4 đội chơi

- Hội thi gồm 3 phần thi:

+ Phần 1: Khởi động