Chứng minh cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lý hành chính nhà nước quan trọng nhất

Mỗi cơ quan hành chính nhà nước đều có chức năng, nhiệm vụ quyền hạn riêng, chẳng hạn, theo quy định tại điều 7 luật tổ chức chính phủ năm 2001 thì “Chính phủ thực hiện chức năng quản lý

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Đối với các nhà nước nói chung, nhà nước xã hội chủ nghĩa nói riêng cũng như ở Việt Nam chúng ta, cơ quan hành chính bao giờ cũng là cơ quan lớn nhất, có cơ cấu phức tạp nhất và có đội ngũ công chức đông đảo nhất Cơ quan hành chính là cơ quan trực tiếp tổ chức việc thực thi pháp luật, trực tiếp thực hiện các chức năng quản lý, điều hành mọi công việc thường ngày trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội

II NỘI DUNG

1 Phân tích khái niệm và đặc điểm của các cơ quan hành chính nhà nước:

1.1, Đặc điểm chung

Là một bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước cũng mang những đặc điểm chung của cơ quan nhà nước phân biệt với các tổ chức khác

Thứ nhất, cơ quan hành chính nhà nước nhân danh nhà nước khi tham gia các quan hệ pháp luật để thực hiện những thẩm quyền theo luật định Thẩm quyền

đó là tổng thể những quyền, nghĩa vụ chung và những quyền hạn cụ thể mang tính pháp lý mà nhà nước trao cho để thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình Một yếu tố thuộc thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước đó là quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật Hiện nay, chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật dưới dạng nghị định, ủy ban nhân dân có thẩm quyền ban hành nghị quyết (theo quy định của luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2009) Việc sử dụng quyền lực nhà nước để thực hiện các quyền và nghĩa

vụ pháp lý của các cơ quan hành chính nhà nước phải hướng tới việc thiết lập

và bảo vệ lợi ích công

Thứ hai, hệ thống cơ quan hành chính nhà nước có cơ cấu thống nhất được tổ chức phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định Mỗi

cơ quan hành chính nhà nước đều có chức năng, nhiệm vụ quyền hạn riêng, chẳng hạn, theo quy định tại điều 7 luật tổ chức chính phủ năm 2001 thì

“Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước bằng pháp luật”, còn theo quy định tại điều 2 luật tổ chức hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân thì: “Uỷ ban nhân dân thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở địa phương” Cơ cấu, tổ chức của cơ quan hành chính nhà nước này được pháp luật quy định sao cho phù hợp với chức năng của chính cơ quan đó Theo quy định của luật tổ chức chính phủ thì “Cơ cấu tổ chức của Chính phủ gồm có: Các bộ; Các cơ quan ngang bộ” Luật tổ chức hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân cũng đã quy định cụ thể về cơ cấu, tổ chức của hội đồng nhân dân các cấp với các nội dung

cơ bản như: số lượng thành viên của Ủy ban nhân dân các cấp (điều 122); các

cơ quan chuyên môn của ủy ban nhân dân các cấp (từ điều 128 đến 130) Thứ ba, cơ quan hành chính nhà nước được thành lập và hoạt động dựa trên những quy định của pháp luật Mỗi cơ quan trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước có thể được thành lập thông qua những điều kiện, trình tự, thủ tục khác nhau Chẳng hạn, “Thủ tướng do Quốc hội bầu, miễn nhiệm và bãi nhiệm theo đề nghị của Chủ tịch nước” còn các phó thủ tướng, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ lại hình thành theo nguyên tắc bổ nhiệm: “Căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, Chủ tịch nước bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, chấp thuận việc từ chức đối với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng, Thủ trưởng

cơ quan ngang bộ”(theo quy định tại điều 3 luật tổ chức chính phủ được Quốc hội thông qua ngày 25 tháng 12 năm 2001) Mặc dù có thể hình thành bằng những con đường khác nhau như bầu cử, bổ nhiệm, song việc thàng lập của cá

cơ quan hành chính nói riêng và cơ quan nhà nước nói chung đều phải được pháp luật quy định cụ thể

Thứ tư, nguồn nhân sự chính của cơ quan nhà nước là đội ngũ cán bộ, công chức được hình thành qua tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc bầu cử theo quy định của Luật cán bộ, công chức được quốc hội thông qua ngày 13 tháng 11 năm

2008 Giống như nhiều cơ quan nhà nước khác, cơ quan hành chính nhà nước cũng bao gồm: cán bộ, công chức và các nhân viên nhà nước được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc hợp đồng và hưởng lương từ ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật Tuy nhiên, cán bộ, công chức vẫn là những người đóng vai trò chủ đạo và chiếm số lượng đông đảo nhất trong số các thành viên của cơ quan hành chính nhà nước

1.2.Đặc điểm riêng:

Cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan có chức năng quản lý hành chính nhà nước Để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước của mình các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoạt động chấp hành - điều hành (đó là những hoạt động được tiến hành trên cơ sở luật và để thi hành luật) Như vậy hoạt động chấp hành - điều hành hay còn gọi là hoạt động quản

lý hành chính nhà nước là phương diện hoạt động chủ yếu của cơ quan hành chính nhà nước Các cơ quan nhà nước khác cũng thực hiện hoạt động quản lý nhà nước nhưng đó không phải phương diện hoạt động chính mà chỉ là hoạt động được thực hiện nhằm hoàn thành chức năng cơ bản của cơ quan đó như: chức năng lập pháp của Quốc hội, chức năng xét xử của toà án nhân dân Chỉ các cơ quan hành chính nhà nước khi thực hiện quản lý hành chính nhà nước cũng chính là để nhằm hoàn thành chức năng quản lý hành chính nhà nước

Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập từ trung ương đến cơ sở, ở trung ương Chính phủ được coi là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, đứng đầu hệ thống cơ quan hành chính nhà nước, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của các Bộ và uỷ ban nhân dân các cấp Ở địa phương,

uỷ ban nhân dân các cấp là cơ quan hành chính nhà nước có vai trò vô cùng

quan trọng trong bộ máy chính quyền địa phương Uỷ ban nhân dân thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực trong phạm vi địa giới hành chính nhất định Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước tạo thành một chính thể thống nhất, được tổ chức theo hệ thống thứ bậc (ví dụ ở cấp trung ương có bộ Tư pháp , cấp tỉnh có sở tư pháp, cấp huyện có phòng tư pháp, cấp

xã có ban tư pháp), có mối quan hệ mật thiết, phụ thuộc nhau về tổ chức và hoạt động nhằm thực thi quyền quản lý hành chính nhà nước ( ví dụ uỷ ban nhân dân quận Đống Đa sẽ phải thực thi các văn bản, quyết định do uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành.)

Thẩm quyền thuộc các cơ quan hành chính nhà nước được pháp luật quy định trên cơ sở lãnh thổ, ngành hoặc lĩnh vực chuyên môn mang tính tổng hợp ( ví dụ uỷ ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang có thẩm quyền chung ở địa bàn tỉnh Tuyên Quang, thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước trên mọi ngành, mọi lĩnh vực thuộc địa phương mình, bảo đảm việc thi hành văn bản pháp luật thuộc chính phủ hoặc bộ, cơ quan ngang bộ và của Hội đồng nhân dân tỉnh Tuyên Quang, giám sát việc thi hành pháp luật ở cấp huyện và cấp xã

Các cơ quan hành chính nhà nước đều trực tiếp hay gián tiếp trực thuộc

cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, chịu sự giám sát và báo cáo công tác trước cơ quan quyền lực nhà nước ( ví dụ như uỷ ban nhân dân quận Ba Đình phải chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân quận Ba Đình)

Các cơ quan hành chính nhà nước có hệ thông đơn vị cơ sở trực thuộc Các đơn vị cơ sở của bộ máy hành chính nhà nước là nơi trực tiếp tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội Hầu hết các cơ quan có chức năng quản lý hành chính đều có các đơn vị cơ sở trực thuộc Ví dụ: các trường đại học trực

thuộc bộ giáo dục và đào tạo; các công ty, nhà máy trực thuộc các bộ như bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn, bộ giao thông vận tải…

2, Chứng minh cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lý hành chính nhà nước quan trọng nhất.

Quản lý hành chính nhà nước là một hình thức hoạt động của nhà nước được thực hiện trước hết và chủ yếu bởi các cơ quan hành chính nhà nước có nội dung là bảo đảm sự chấp hành luật, pháp lệnh, nghị quyết của các cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạo một cách trực tiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa xã hội và hành chính chính trị Nói cách khác, quản lý hành chính nhà nước là hoạt động chấp hành- điều hành của nhà nước Nói cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lý hành chính nhà nước quan trọng nhất Bởi:

Thứ nhất: cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể theo quy định của pháp

luật được thực hiện quyền quản lý hành chính nhà nước

Nhìn tổng quát BMNN XHCN VN được tổ chức thành 4 hệ cơ quan:

- cơ quan quyền lực - cơ quan hành pháp

- cơ quan kiểm sát - cơ quan xét xử

Trong đó cơ quan hành pháp là những cơ quan quản lý mọi hoạt động của đất nước Ở nước ta các cơ quan này được gọi là cơ quan chấp hành của cơ quan quyền lực nhà nước và hành chính nhà nước Cơ quan hành chính nhà nước cao nhất ở nước ta theo hiến pháp 1992 là chính phủ, chính phủ là co quan chấp hành của quốc hội, cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước ta Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh và đối ngoại của nhà nước; bảo đảm hiệu lực của BMNN tử trung ương đến cơ sở, bảo đảm việc tông trọng và chấp hành hiến pháp và pháp luật; phát huy quyền làm chủ của nhân dân và sự nghiệp xây

dựng và bảo vệ tổ quốc, bảo đảm ổn định và nâng cao đời sống vật chất văn hóa của nhân dân” ( Điều 109)

Các cơ quan hành chính nhà nước khác ở trung ương chịu trách nhiệm quản

lý thống nhất các ngành các lĩnh vực khác nhau trong phạm vi cả nước là cán

bộ, và cơ quan ngang bộ Thẩm quyền quản lý hành chính nhà nước của bộ và các cơ quan ngang bộ được quy định tại Điều 22 luật tổ chức chỉnh phủ năm 2001: “ bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan của chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các ngành hoặc lĩnh vực công tác trong phạm vi cả nước, quản lý các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực; thực hiện đại diện chủ

sở hữu phân phối nhà nước theo quy định của pháp luật”

Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương có vai trò tương tự như chính phủ, trực thuộc chính phủ là UBND các cấp là cơ quan chấp hành của cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp và là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương Điều này được quy định tại điều 123 hiến pháp năm 1992 và điều 2 luật tổ chức hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân năm 2003 : “ UBND do HDND bầu ra, là cơ quan chấp hành của HDND, cơ quan hành chính nhà nước ở đây, chịu trách nhiệm trước HĐND cùng cấp và cơ quan nhà nước cấp trên”

Thứ hai: các cơ quan hành chính nhà nước tiến hành quản lý hành chính và

nội bộ của nó và quản lý hành chính trên tất cả các phương diện của đời sống

XH Chủ thể quản lý hành chính bao gồm tất cả các cơ quan nhà nước nhưng trong hoạt động QLHC thì cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quan trọng nhất bởi vì các cơ quan hành chính nhà nước bởi các co quan hành chính nhà nước hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước còn các

cơ quan khác thì hoạt động trong lĩnh vực quản lý hành chính chỉ là hoạt động thứ yếu, chỉ quản lý trong nội bộ của nó Như hoạt động chủ yếu được của quốc hội là lập hiến, lập pháp; hoạt động chủ yếu của TAND là xét sử, hoạt

động chủ yếu của VKSND là kiểm tra và giám sát việc thi hành PL,… Tuy nhiên, để hoạt động chủ yếu được có hiệu quả các cơ quan này phải quản lý hành chính với cán bộ, cơ sở vật chất cũng như nhân sách của cơ quan mình Còn các cơ quan hành chính nhà nước thì ngoài quản lý hành chính đối với cán bộ, cơ sở vật chất, ngân sách của cơ quan mình thì cán bộ còn quản lý hành chính trong ngành, các lĩnh vực được giao, quản lý hành chính trong tất

cả các mặt trong đời sống xã hội như kinh tế, văn hóa ,xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại của nhà nước trên phạm vi cả nước; ủy ban nhân dân các cấp hoạt động quản lý hành chính mang tính chất toàn diện, trên các lĩnh vực, chính trị kinh tế, văn hóa- xã hội, an ninh – quốc phòng,… đối với mọi đối tượng ở địa phương

Thứ 3: thông qua hoạt động thực tiễn của mình các cơ quan hành chính đã thể

hiện được vai trò của mình trong quản lý hành chính Các cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan chấp hành của cơ quan quyền lực hoạt động chủ yếu của

nó là cụ thể hóa các văn bản pháp luật của cơ quan quyền lực nhà nước thành các văn bản dưới luật qua đó triển khai thực hiện các kế hoạch, chủ trương nhằm thực hiện quản lý hành chính nhà nước

Chính phủ là cơ quan chấp hành của quốc hội có trách nhiệm chủ yếu phải

cụ thể hóa luật, nghị định của quốc hội thành những văn bản dưới luật đồng thời bàn biện pháp phân công chỉ đạo thực hiện, biến những quy định trong hiến pháp, các luật, nghị quyết của quốc hội thành hiện thực

Bộ và các cơ quan ngang bộ là cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chuyên môn ở trung ương có chức năng quản lý hành chính nhà nước về một ngành đa ngành hoặc lĩnh vực công tác trên phạm vi toàn quốc

Ủy ban nhân dân các cấp là cơ quan chấp hành của hội đồng nhân dân cùng cấp, chịu trách nhiệm chủ yếu trong việc triển khai, tổ chức thực hiện các nghị quyết của hội đồng nhân dân cùng cấp, biến những quy định trong các nghị

quyết đó thành hiện thực Trên cơ sở những quy định trong các văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND cùng cấp, UBND họp để triển khai bàn các biện pháp, phân công tổ chức thực hiện

III KẾT LUẬN

Tóm lại, cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan có chức năng quản lí hành chính nhà nước, với tư cách là chủ thể của pháp luật hành chính và là chủ thể của quan hệ pháp luật hành chính Các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoạt động chấp hành-điều hành nhằm thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước Các cơ quan nhà nước khác cũng thực hiện những hoạt động quản lí hành chính nhà nước nhưng đó không phải là phương diện hoạt động chủ yếu mà chỉ là hoạt động được thực hiện nhằm hướng tới hoàn thành chức năng cơ bản của các cơ quan nhà nước đó