Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)

Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LƯỜNG VĂN VƯƠNG

QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH BẮC KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LƯỜNG VĂN VƯƠNG

QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH BẮC KẠN

Ngành: Quản lí giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các số liệu sử dụng phân tích trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công

bố theo đúng quy định Những phần trích dẫn và tham khảo đều đúng theo quy định của Nhà trường Nếu sai tôi xin chịu trách nhiệm

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2018

Tác giả luận văn

Lường Văn Vương

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian với sự nỗ lực, cố gắng của bản thân cùng với sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô giáo, các cơ quan đơn vị và bạn bè đồng nghiệp Luận văn đã được hoàn thành

Tác giả xin chân thành cảm ơn TS Hà Thị Kim Linh, cô giáo - hướng dẫn khoa học, đã hướng dẫn và tận tình chỉ bảo tác giả trong suốt quá trình thực

hiện luận văn

Các thầy, cô giáo Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên và các chuyên gia, các nhà khoa học đã giúp tác giả hoàn thành chương trình học tập và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn

Lãnh đạo, cán bộ công nhân viên các phòng chuyên môn của Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn, Huyện ủy Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn

Tập thể học viên lớp Cao học Quản lý giáo dục - K24A, Đại học Sư phạm Thái Nguyên và toàn thể các bạn đồng nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã cổ vũ, động viên tôi trong quá trình làm luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, vì vậy rất mong được sự đóng góp ý kiến của thầy, cô giáo, các bạn đồng nghiệp, các bạn học viên để luận văn được hoàn chỉnh hơn

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2018

Tác giả luận văn

Lường Văn Vương

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG v

DANH MỤC BIỂU ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Giả thuyết nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Dự kiến cấu trúc luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY CỦA GIÁO VIÊN TRƯỜNG CHÍNH TRỊ CẤP TỈNH 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài 6

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước 8

1.2 Các khái niệm công cụ 13

1.2.1 Khái niệm quản lý 13

1.2.2 Khái niệm phương pháp 14

1.2.3 Khái niệm phương pháp giảng dạy 14

1.2.4 Đổi mới phương pháp giảng dạy 15

1.2.5 Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy 16

1.3 Một số vấn đề cơ bản về đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị cấp tỉnh 17

1.3.1 Đặc điểm hoạt động giảng dạy ở trường Chính trị 17

1.3.2 Định hướng và yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường Chính trị cấp tỉnh 19

1.4 Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị cấp tỉnh 23

1.4.1 Chủ thể quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị cấp tỉnh 23

1.4.2 Nội dung quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở trường chính trị tỉnh 24

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường Chính trị tỉnh 30

1.5.1 Yếu tố khách quan 30

1.5.2 Yếu tố chủ quan 30

Kết luận chương 1 33

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH BẮC KẠN 34

2.1 Khái quát chung về trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 34

2.1.1 Tình hình công chức, viên chức, người lao động 34

2.1.2 Công tác đào tạo, bồi dưỡng 36

2.1.3 Hoạt động nghiên cứu khoa học, thực tế 37

2.2 Tổ chức khảo sát 38

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 38

2.2.2 Phạm vi và đối tượng khảo sát 38

2.2.3 Nội dung khảo sát 39

2.2.4 Phương pháp khảo sát 39

2.3 Thực trạng hoạt động hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy của

giáo viên ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 39

2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên về tầm quan trọng của hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy 39

2.3.2 Thực trạng định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên 41

2.3.3 Thực trạng phương pháp giảng dạy của giáo viên trường chính trị tỉnh BK 45

2.3.4 Thực trạng đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên 48

2.4 Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 53

2.4.1 Thực trạng lập kế hoạch quản lí hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị tỉnh 53

2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch quản lí hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy 56

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo quản lí hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy 60 2.4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên 62

2.4.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 65

2.5 Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 66

2.5.1 Ưu điểm 66

2.5.2 Hạn chế 67

2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế 69

Kết luận chương 2 71

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH BẮC KẠN 72

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 72

3.1.1 Đảm bảo tính mục đích 72

3.1.2 Đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ 72

3.1.3 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển 72

3.1.4 Đảm bảo tính thực tiễn, khả thi 73

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 73

3.2.1 Nâng cao nhận thức của CBQL, giáo viên và học viên đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị cấp tỉnh 73

3.2.2 Bồi dưỡng về phương pháp dạy học tích cực, kỹ thuật dạy học hiện đại cho giáo viên trường chính trị tỉnh 75

3.2.3 Tăng cường CSVC, trang thiết bị phục vụ hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên trường chính trị tỉnh 79

3.2.4 Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên tại trường chính trị cập tỉnh 81

3.2.5 Đổi mới PPGD theo hướng gắn giảng dạy lý luận chính trị với việc tổng kết thực tiễn công tác tại địa phương 85

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 88

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 89

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 89

3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 89

3.4.3 Nội dung khảo nghiệm 89

3.4.4 Phương pháp khảo nghiệm 89

3.4.5 Kết quả khảo nghiệm 90

Kết luận chương 3 94

KẾT LUẬN VÀ KHUYỀN NGHỊ 95

1 Kết luận 95

2 Khuyến nghị 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99 PHỤ LỤC

DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT

CBQL : Cán bộ quản lý CSVC : Cơ sở vật chất

CT QG HCM : Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh ĐTNCS HCM : Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo

GDĐT : Giáo dục đào tạo GDPT : Giáo dục phổ thông

mới phương pháp giảng dạy 43 Bảng 2.5: Kết quả khảo sát của CBQL và giáo viên về thực trạng sử dụng

các phương pháp giảng dạy ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 46 Bảng 2.6: Kết quả khảo sát của học viên về thực trạng sử dụng các

phương pháp giảng dạy ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 47 Bảng 2.7: Kết quả khảo sát của CBQL và giáo viên về thực trạng đổi

mới phương pháp giảng dạy 49 Bảng 2.8: Kết quả khảo sát của học viên về hiệu quả tiết học trên lớp

tại trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 52 Bảng 2.9: Kết quả khảo sát CBQL và giáo viên về thực trạng lập kế

hoạch quản lí hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy 54 Bảng 2.10: Kết quả khảo sát CBQL và giáo viên về thực trạng thực

trạng tổ chức thực hiện kế hoạch quản lí hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy 57 Bảng 2.11: Kết quả khảo sát của CBQL và giáo viên về thực trạng chỉ

đạo quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy 60 Bảng 2.12: Kết quả khảo sát của CBQL và giáo viên về thực trạng kiểm

tra, đánh giá hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy 63 Bảng 2.13: Kết quả khảo sát của CBQL và giáo viên về thực trạng các

yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 65 Bảng 3.1: Đánh giá của CBQL và GV về mức độ cấp thiết của các

biện pháp quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 90 Bảng 3.2: Đánh giá của CBQL và GV về tính khả thi của các biện

pháp quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 92

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Đánh giá của CBQL và GV về mức độ cấp thiết của các

biện pháp quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 91Biểu đồ 3.2: Đánh giá của CBQL và GV về tính khả thi của các biện

pháp quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên trường chính trị tỉnh Bắc Kạn 93

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trong Đường cách mệnh dẫn câu nói nổi tiếng của Lênin: "Không có lý luận cách mệnh, thì không có cách mệnh vận động

Chỉ có theo lý luận cách mệnh tiền phong, đảng cách mệnh mới làm nổi trách nhiệm cách mệnh tiền phong" Quán triệt quan điểm trên, trong suốt quá trình

lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn quan tâm đến công tác giảng dạy lý luận chính trị, góp phần đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi

khác Nghị quyết Đại hội XII khẳng định: “tiếp tục đổi mới hệ thống chương

trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị theo hướng nâng cao chất lượng, chú trọng tính hiệu quả và phù hợp với từng đối tượng" Tại Hội nghị cán bộ toàn

quốc học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, ngày 20-4-2016,

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh: "Các cơ quan nghiên cứu,

giảng dạy lý luận chính trị căn cứ vào nội dung của Nghị quyết để xây dựng các chương trình, đề tài nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn triển khai Nghị quyết Đại hội XII, khẩn trương cập nhật bổ sung, hoàn thiện chương trình, giáo trình giảng dạy lý luận chính trị sát với từng đối tượng cụ thể"

Trường Chính trị tỉnh thực hiện chức năng, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán

bộ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị cấp cơ sở, cán bộ công chức của tỉnh về lý luận chính trị - hành chính Trường Chính trị tỉnh cần tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giảng dạy lý luận chính trị, trọng tâm là đổi mới phương pháp dạy học, lấy học viên làm trung tâm, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học; nhằm mục đích giáo dục cho học viên tinh thần yêu nước, củng cố niềm tin với Đảng, rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống và vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn công việc đang đảm nhiệm

Đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị là việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới kết hợp ứng dụng các phương tiện công nghệ hiện đại thay vì chỉ sử dụng phương pháp truyền thống là thuyết trình nhằm hỗ trợ hiệu quả cho quá trình dạy và học Đổi mới phương pháp dạy học gồm hệ

thống các phương pháp khác nhau (như phương pháp Chuyên gia, Sàng lọc, Lấy ý kiến ghi lên bảng, Hỏi đáp, Bể cá vàng ) Việc kết hợp, vận dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy đó giúp cho việc giảng dạy của giảng viên sinh động, phong phú hơn với nhiều tình huống, vấn đề để giảng viên và học viên thảo luận, trao đổi và làm rõ các nội dung nghiên cứu, nhằm đem lại buổi học có chất lượng cao Với phương pháp này, người học có vị trí trung tâm, giảm tình trạng giảng viên độc thoại và tăng cường đối thoại giữa giảng viên và học viên, biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo Cách thức này thực sự đã tạo

ra động lực để nâng cao tính năng động, tích cực, sáng tạo của người học

Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn là một đơn vị có nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, dự nguồn lãnh đạo, quản lý các cấp của Tỉnh Bắc Kạn, nằm trong hệ thống quản lý nội dung chương trình đào tạo, bồi dưỡng của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Trong nhiều năm qua, nhà trường đã quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương của Đảng, nhà nước về đổi mới phương pháp giảng dạy, thực hiện những nội dung chỉ đạo của Học viện, của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bắc Kạn về đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ phương pháp giảng dạy - học tập gắn liền với việc đổi mới, nâng cấp hệ thống

cơ sở vật chất, kỹ thuật, trang thiết bị phục vụ góp phần rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng của nhà trường Nghị quyết Đại hội Đảng bộ nhà trường nhiệm kỳ 2010-2015 đã nhấn mạnh: Chú trọng các khâu đổi mới công tác quản lý dạy và học, đổi mới phương pháp giảng dạy, áp dụng các phương pháp dạy - học hiện đại trong các loại hình đào tạo, bồi dưỡng của nhà trường

Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp giảng dạy của trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn còn chưa đạt hiệu quả như mong muốn, nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp giảng dạy chỉ là thuyết trình, ngôn ngữ, ngữ điệu diễn đạt đều đều, thậm chí là tẻ nhạt, sử dụng phương pháp chưa khoa học, hợp lý, chưa phù hợp với đối tượng và nội dung bài giảng, chưa có tính thuyết phục, chưa phát huy được tính tích cực hưởng ứng của học viên, chất lượng giảng dạy chưa cao

Gần đây nhất, khi tổ chức lấy ý kiến phản hồi từ học viên đối với giáo viên, vẫn còn có phiếu học viên đánh giá ở mức độ không hài lòng đối với phương pháp giảng dạy của giáo viên

Xuất phát từ những lí do trên tác giả đã chọn đề tài: “Quản lý đổi mới

phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn” làm

đề tài luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất biện pháp quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận

chính trị ở trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy ở Trường Chính trị cấp tỉnh

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị cấp tỉnh

Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn

Đề xuất biện pháp quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn

5 Giả thuyết nghiên cứu

Trong những năm vừa qua, mặc dù giáo dục lý luận chính trị của trường chính trị tỉnh Bắc Kạn đã đạt được nhiều thành tích đáng kể nhưng trong công tác quản lý mới phương pháp giảng dạy tại nhà trường còn một số hạn chế

như: Một số ít cán bộ quản lí, giáo viên chưa nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của công tác đổi mới phương pháp dạy học, vì vậy việc đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá học viên, tăng cường cơ sở vật chất, thực hiện các buổi hội thảo dự giờ chuyên đề còn chưa triển khai sâu rộng, quyết liệt trong nhà trường Vì vậy, nếu nghiên cứu được cơ sở lý luận và đánh giá được thực trạng quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở

trường chính trị tỉnh Bắc Kạn sẽ đề xuất được các biện pháp quản lý đổi mới

phương pháp giảng dạy cho giáo viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn phù hợp với điều kiện thực tiễn và nhiệm vụ chính trị của tỉnh, từ đó sẽ nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của Trường Chính trị tỉnh

6 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn sử dụng những số liệu thứ cấp, dữ liệu thông kê của Trường

Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn năm 2018

Khách thể điều tra: Khảo sát được tiến hành trên cán bộ quản lý, giáo viên

và học học viên của Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn trong năm học 2017 - 2018 Chủ thể quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn là hiệu trưởng nhà trường

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận

Sử dụng các phương pháp: Phân tích, tổng hợp những tư liệu, tài liệu lý luận về QLGD, quản lí chất lượng giáo dục, quản lí chất lượng tổng thể để xây dựng các khái niệm công cụ và khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu

7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra

Sử dụng phiếu điều tra đối với cán bộ quản lý, giáo viên nhằm tìm hiểu thực trạng của việc quản lý phương pháp giảng dạy ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn

7.2.2 Phương pháp quan sát

Quan sát cách tổ chức quản lí hoạt động giảng dạy, đào tạo của nhà trường Thăm lớp, dự giớ của giáo viên

7.2.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Tìm hiểu kinh nghiệm của cán bộ quản lý, giáo viên về việc quản lý phương pháp giảng dạy

7.2.4 Phương pháp chuyên gia

Tổ chức thảo luận chuyên đề, lấy ý kiến các chuyên gia về một số kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn

8 Dự kiến cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn dự kiến cấu trúc gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của

giáo viên ở Trường Chính trị cấp tỉnh

Chương 2 Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo

viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn

Chương 3 Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo

viên ở Trường Chính trị tỉnh Bắc Kạn

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY CỦA GIÁO VIÊN TRƯỜNG CHÍNH TRỊ CẤP TỈNH

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài

Nhiều nghiên cứu về đổi mới phương pháp giảng dạy đã được các nhà nghiên cứu giáo dục quan tâm ở trên toàn thế giới, cụ thể như:

Từ thế kỉ XVII, J.A.Comenxki (1592-1670) đã đưa ra những yêu cầu cải thiện PPGD theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của người học Theo ông, giảng dạy thế nào để người học thích thú học tập và có những

cố gắng bản thân để nắm lấy tri thức Hơn nữa, giáo dục cần có có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách của người học Ông đưa ra lời khuyên: Hãy tìm ra phương pháp cho giáo viên dạy

ít hơn, học viên học được nhiều hơn [6]

Trong cuốn "Phát huy tính tích cực của học viên thế nào" của I.F.Kharlamốp đã khẳng định vai trò to lớn của đổi mới PPGD trong việc tiếp

thu tri thức mới Tác giả cho rằng: “Quá trình nắm kiến thức mới không thể

hình thành bằng cách học thuộc bình thường các quy tắc, các kết luận khái quát quát hoá, nó phải được xây dựng trên cơ sở của việc cải tiến PPGD, của viêc phân tích tính lôgích sâu sắc tài liệu, sự kiện làm nền tảng cho việc hình thành các khái niệm khoa học" [15, tr.42]

Nhấn mạnh đến sự phát triển PPGD có Đixxtervec nhà giáo dục người

Đức, với tác phẩm “Hướng dẫn việc đào tạo giáo viên Đức” như sau: “Chỉ có

sự truyền thụ tài liệu của giáo viên mà thôi dù nghệ thuật đến đâu chăng nữa cũng không thể bảo đảm được sự lĩnh hội kiến thức của học viên Nắm vững kiến thức, thực sự lĩnh hội chúng, cái đó học viên phải tự mình làm lấy, bằng trí tuệ của bản thân” ông thiên về phương pháp giảng dạy “phát triển” hơn là

phương pháp giảng dạy “thông báo” [dẫn theo 27]

Nhà giáo dục học người Nga Đ.K Usinxki (1824 - 1870) đã đề cập tới tính tích cực trong PPGD như là “ cơ sở vững chắc cho mọi sự học tập có hiệu quả” Theo ông, đổi mới PPGD nhằm định hướng vào môi trường xung quanh, biết hành động một cách sáng tạo, biết tự mình nâng cao trình độ học vấn, phát triển bản thân và có kĩ năng tự giành lấy kiến thức [dẫn theo 27]

Đổi mới phương pháp giảng dạy trong đó chú trọng đến việc dạy học

theo nhóm nhỏ hay hợp tác nhóm, theo A.T.Francisco (1993): "Học tập nhóm

là một phương pháp học tập mà theo phương pháp đó học viên trong nhóm trao đổi, giúp đỡ và hợp tác với nhau trong học tập" Điều đó rất phù hợp trong thời

đại ngày nay, khi khoa học kĩ thuật ngày càng phát triển thì yêu cầu làm việc theo nhóm là cần thiết hơn bao giờ hết Làm việc theo nhóm có thể tập trung những mặt mạnh của từng người và bổ sung, hoàn thiện cho nhau những điểm yếu (dẫn theo [29])

Thế kỷ XX, các nước phương Tây nổi lên cuộc cách mạng tìm phương pháp giáo dục mới dựa trên cơ sở tiếp cận “Lấy người học làm trung tâm” để làm sao phát huy hết năng lực nội sinh của người học, đại diện cho tư tưởng

này là J.Deway, ông cho rằng: “Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi

phương tiện giáo dục” (dẫn theo [29])

Golam Kibria giảng viên của đại học RMIT cho rằng “Đổi mới phưng

pháp giảng dạy là cần thiết cho hiện tại và tương lai của giáo dục để giúp học sinh phát triển tiềm năng hoàn hảo, đạt được những hiểu biết mới hoặc mở ra các kênh kích thích trí tuệ mới hay tăng cường sức mạnh tư duy thiết thực và sáng tạo của học sinh không” (dẫn theo [38])

Myra S Wilhite (1996) tác giả nghiên cứu về giảng dạy sáng tạo và cải thiện giảng dạy, tác giả cho rằng giảng viên các trường cao đẳng, đại học cần tích cực chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm giúp cho sinh viên tiếp thu kho tàng tri thức nhanh hơn, mặt khác sinh viên sẽ được trang bị nhiều kiến thức thực tế, cũng như sẽ đáp ứng được đòi hỏi cao hơn của công việc sau này [37]

Behrouz Ahmadi-Nedushan (2014) cho rằng giảng dạy sáng tạo, sinh viên được tham gia vào một loạt các hoạt động giáo dục sáng tạo, tác động cao,

từ thiết kế trò chơi giáo dục để nghiên cứu với các tác động thực tế Giảng viên cần sử dụng các trang thiết bị hiện đại vào quá trình thiết kế bài giảng cũng như giảng dạy, cụ thể như: Video, âm thanh, Ảnh động… [38]

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước

Ngày 19/01/2018 Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đã công bố Chương

trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới, chương trình được xây dựng theo định

hướng tiếp cận năng lực, phù hợp với xu thế phát triển chương trình của các

nước tiên tiến, nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết số 88/2014/QH13 của

Quốc hội: "Tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo

dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà trí, đức, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh" Đổi mới phương pháp dạy học là một

giải pháp được xem là then chốt, có tính đột phá cho việc thực hiện chương trình này

Trong bài "Đổi mới căn bản, toàn diện để hoàn thiện một nền giáo dục và

đào tạo Việt Nam nhân bản" (Tạp chí Cộng sản, số 885-7/2016), Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Phùng Xuân Nhạ nhấn mạnh: "Ngày nay, khi tri

thức đã trở thành yếu tố hàng đầu để phát triển kinh tế tri thức thì các nước trên thế giới đều ý thức được rằng giáo dục là đòn bẩy quan trọng để đổi mới

mô hình tăng trưởng và phát triển xã hội bền vững" Nhận thức sâu sắc về điều

đó, việc đổi mới phương pháp giảng dạy trong thời đại tri thức nhằm đáp ứng

sự thay đổi của cuộc sống là một tất yếu

Trong các bài báo khoa học "Dạy cách học" (Báo Nhân Dân hằng tháng,

số 266-4/2016) và "Dạy cách học - một trọng tâm trong đổi mới tư duy giáo

dục hiện nay - Tạp chí Giáo dục, số 378-3/2016) Theo đó, việc đổi mới

phương pháp dạy học nhằm đáp ứng bối cảnh của thời đại, nhu cầu phát triển

đất nước, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực, mục tiêu giáo dục phổ thông, yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực, phù hợp với nội dung giáo dục từng cấp, lớp được xem như một điều kiện có tính tiên quyết, nhằm quán triệt quan

điểm chỉ đạo trong Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung

ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng

yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế: "Chuyển mạnh quá trình giáo dục

từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học"

- Trong cuốn “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dạy và học môn Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong trường đại học, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội (2004) của tác giả Nguyễn Duy Bắc” Tác giả đã tổng quát những vấn

đề nổi bật của việc giảng dạy môn Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời đề ra giải pháp đổi mới PPGD nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập môn Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường đại học [3]

- Nghiên cứu về đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực: Tác giả Trần Thị Mai Phương trong “Giảng dạy kinh tế chính trị theo phương pháp tích cực”, Nxb Đại học sư phạm Hà Nội (2009) Tác giả đã đề cập và khái quát những nguyên tắc cơ bản trong giảng dạy kinh tế chính trị và vận dụng phương pháp giảng dạy tích cực trong giảng dạy kinh tế chính trị, đồng thời tác giả cũng chỉ rõ sự cần thiết phải đổi mới PPGD kinh tế chính trị theo phương pháp tích cực, theo đó đòi hỏi việc giảng dạy kinh tế chính trị phải gắn với thực tiễn đời sống kinh tế - xã hội, với đường lối, chính sách, biện pháp kinh tế của Đảng

và Nhà nước, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội đối với việc đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn mới [24]

- Tác giả Vũ Hồng Tiến trong “Tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy chương trình thí điểm SGK lớp 11 môn Giáo dục công dân” của, Nxb Giáo dục (2007),

đề cập đến vấn đề đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa

hoạt động của người học Mặt khác tác giả chú trọng đến việc kế thừa, phát triển những mặt tích cực của các phương pháp giảng dạy hiện có như thuyết trình, giảng giải, vấn đáp… đồng thời phải học hỏi vận dụng một số phương pháp giảng dạy mới một cách linh hoạt nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học trong học tập, phù hợp với điều kiện dạy và học ở nước

ta hiện nay [30]

- Trong cuốn “Phương pháp dạy - học chủ nghĩa xã hội khoa học” của tác

giả Nguyễn Văn Cư, NXB Đại học sư phạm (2007) đã nêu rõ: "Để bài thuyết

trình có hiệu quả, cần có sự đổi mới, lấy người học làm trung tâm; hạn chế bớt phương pháp thuyết trình thông báo, tái hiện, tăng cường phương pháp thuyết trình theo hướng giải quyết vấn đề, thuyết trình xen kẽ vấn đáp, thảo luận hợp

lý, thuyết trình có minh họa đặc biệt gắn với công nghệ thông tin hiện đại để bài giảng linh động hơn" [7]

- Thầy giáo Nguyễn Thiết Sơn, hiệu trưởng Trường THPT Kim Liên - Hà

Nội trả lời phỏng vấn Báo Giáo dục - Thời đại, thầy khẳng định: Điều quan

trọng trong đổi mới PPGD là giáo viên phải định hướng được rằng: người thày không còn là người truyền đạt kiến thức một chiều, mà trở thành người hướng dẫn học viên thu nhận kiến thức Nếu định hướng được điều này thì tự khắc PPG của thầy sẽ thay đổi Đồng thời, thầy nhấn mạnh: Để đổi mới PPGD đạt hiệu quả cao, vai trò tự thân của mỗi giáo viên là rất quan trọng Bên cạnh đó, đổi mới PPGD phải bắt đầu ngay từ các trường sư phạm Mặt khác, các cơ sở giáo dục cần tạo điều kiện cho giáo viên, khích lệ giáo viên mạnh dạn thể hiện những

PP mới [26] Hay bài viết của Đặng Thị Kim Loan, Trường cán bộ Quản lý giáo

dục Thành phố Hồ Chi Minh thì nhấn mạnh: Trọng tâm của vấn đề đổi mới

PPGD chính là đổi mới quản lý hoạt động dạy của giáo viên và đổi mới quản lý hoạt động học tập của học viên [17] Bài viết khác của tác giả Đỗ Tiễn Sỹ với

tiêu đề "Đổi mới PPGD trong tư duy quản lý trường học" ở bài viết đã xác định:

PPGD nên lấy tự học làm trọng, QLDH cũng đề cao quá trình mỗi chủ thể tự quản lý, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện hiệu quả các mục tiêu dạy học [27]

Tác giả Hà Thị Thùy Dương cũng đã đề cao vai trò của đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị Tác giả đã làm rõ những đặc trưng của các môn lý luận chính trị và những vấn đề có tính nguyên tắc trong giảng dạy lý luận chính trị Điều này chi phối việc lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp Trên cơ sở đó, tác giã đã đưa ra một số lưu ý, định hướng trong sử dụng một số phương pháp chính trong giảng dạy các môn lý luận chính trị, đó là phương pháp thuyết trình kết hợp với chứng minh bằng thực tiễn, phương pháp trao đổi, thảo luận nhóm và phương pháp dạy học tình huống [8]

Tác giả Trần Văn Hiếu cho rằng Đổi mới phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị hiện nay là vấn đề cấp thiết Mục tiêu của sự đổi mới là nhằm khắc phục tình trạng giảng dạy theo lối truyền thụ một chiều, thầy đọc trò ghi, thầy giảng trò chép mà hiện nay xã hội đang phê pháp gay gắt Trong nhiều văn bản của Đảng và nhà nước ta cũng như chỉ đạo của Bộ giáo dục và đào tạo đều nhấn mạnh đến nhu cầu của việc đổi mới Có hai định hướng chung làm cơ

sở cho việc đổi mới là: lấy người học làm trung tâm và vận dụng những phương pháp giảng dạy tích cực Từ đó, tác giả cho rằng có bốn phương pháp giảng dạy tích cực có thể vận dụng vào việc giảng dạy các môn lý luận chính trị là: nêu vấn đề, dạy học theo nhóm hợp tác, tổ chức cho sinh viên thuyết trình, thuyết trình kết hợp với sử dụng giáo án điện tử [13]

Một số công trình đề tài luận văn thạc sỹ nghiên cứu về vấn đề đổi mới PPGD như:

- Tác giả Lê Thành Hiếu (2006) với luận văn “Những biện pháp quản lý

của Hiệu trưởng nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THPT tại Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh” [12] Tác giả đã đưa ra được các

khái niệm về quản lý, đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THPT Đặc biệt tác giả đã đưa ra được các giải pháp rất cụ thể và chi tiết có thể áp dụng hiệu quả cho hoạt động đổi mới PPDH cho các trường ở quận Bình Thạch, thành phố Hồ Chí Minh

- Tác giả Trần Thị Nga, năm 2006 với luận văn “Những biện pháp cải tiến

quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường tiểu học quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển hiện nay” [20] Tác giả đã

nêu được tầm quan trọng của hiệu trưởng đối với công tác quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường tiểu học, phân tích được các thành tố quan trọng trong quá trình dạy học, đó là cụ thể hóa nhiệm vụ của giáo viên và học sinh

- Tác giả Ngô Hoàng Gia (2007) với luận văn “Những biện pháp quản lý

đổi mới hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường THCS huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ” [10] Luận văn đưa ra được các khái niệm về đổi mới

PPDH, biện pháp đổi mới PPDH đối với Hiệu trưởng các trường THCS…điều này làm tiền đề để đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đổi mới PPDH nói riêng, và nâng cao chất lượng dạy học cho các trường THCS tỉnh Phú Thọ nói chung

- Tác giả Phạm Ngọc Quang (2013) với luận văn “Biện pháp chỉ đạo đổi

mới phương pháp dạy học ở bậc tiểu học của Phòng GD&ĐT thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh” [25] Chỉ đạo là một trong những chức năng quan trọng

của chủ thế quản lý, luận văn đã đưa ra được cái nhìn cụ thể về vai trò của Phòng GD&ĐT, cũng như chức năng nhiệm vụ, quá trình quản lý giáo dục Từ

đó tác giả đưa ra được các giải pháp cụ thể đổi mới PPDH ở bậc tiểu học

- Tác giả Phạm Thị Thu Hà (2015) với luận văn “quản lý đổi mới phương

pháp dạy học môn Ngữ văn ở các trường THCS huyện Hải Hà theo hướng phát triển năng lực người học” [11] Một trong những định hướng đổi mới giáo dục

hiện nay đó là phát triển năng lực người học, chính vì thế luận văn đã đưa ra được khái niệm, vai trò, tầm quan trọng của việc phát triển năng lực người học, gắn nội dung đổi mới PPDH với việc phát triển năng lực người học

Các công trình nghiên cứu khoa học trên đều tập trung vào một số nội dung đổi mới PPGD và có ý nghĩa lí luận cũng như thực tiễn ở loại hình nhà trường THPT, THCS và đặc thù của từng địa phương Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu toàn diện, có hệ thống và phù hợp với trường chính trị và điều

kiện thực tế của tỉnh Bắc Kạn về quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy Do

đó, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo

viên ở trường chính trị tỉnh Bắc Kạn” để nghiên cứu nhằm góp phần thực hiện

tốt mục tiêu giảng dạy ở các trường chính trị được đề ra

1.2 Các khái niệm công cụ

1.2.1 Khái niệm quản lý

Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, dưới đây là một số quan niệm về quản lý

Theo từ điển tiếng Việt: "Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt

động theo những yêu cầu nhất định" [33]

Các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí nhấn mạnh: "Hoạt

động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức" [5, tr.1]

Tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng "Quản lý là quá trình dựa vào quy luật

khách quan vốn có của hệ thống để tác động đến hệ thống nhằm chuyển hệ thống đó sang một trạng thái mới" [23, tr.363]

Theo Trần Kiểm thì "Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong

việc huy động , phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối

ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất" [16, tr.8]

Các quan niệm trên tuy nhấn mạnh mặt này hay mặt khác, nhưng điểm chung thống nhất đều coi quản lý là hoạt động được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội; hoạt động quản lý là hoạt động có tính hướng đích, nhằm đạt tới mục tiêu xác định; Trong quản lý bao giờ cũng có chủ thể quản lý, đối tượng quản lý

Dựa trên các khái niệm về quản lý, chúng tôi hiểu: Quản lý là sự tác

động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra trong điều kiện môi trường luôn biến động

1.2.2 Khái niệm phương pháp

Bêcơn cho rằng phương pháp là: Sợi chỉ cần thiết dẫn đường [dẫn theo 23] Đêcactơ thì kết luận rằng: Thiếu phương pháp thì người tài cũng có lỗi, có

phương pháp thì người tầm thường cũng làm được việc phi thường [dẫn theo 23]

Khái niệm phương pháp đã được các học giả tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau:

Theo quan điểm Triết học: Phương pháp là hình thái chiếm lĩnh hiện thực, sự chiếm lĩnh hiện thực trong các hoạt động của con người, đặc biệt là hoạt động nhận thức và cải tạo thực tiễn Phương pháp chính là cách thức làm việc của chủ thể, cách thức này tuỳ thuộc vào nội dung vì “Phương pháp là sự vận động bên trong của nội dung”

Các Mác cũng từng khẳng định: “Những thời đại kinh tế khác nhau

không phải ở chỗ chúng sản xuất ra cái gì mà ở chỗ chúng sản xuất bằng cách nào, với những tư liệu lao động nào Ví dụ: Cũng là sản xuất nông nghiệp nhưng phương pháp tra hạt hoặc kéo cày bằng sức kéo của con trâu sẽ đem lại kết quả khác so với sử dụng máy kéo” [4, tr.116]

Tuy được đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau nhưng nhìn chung có thể hiểu một cách ngắn gọn: Phương pháp là cách thức, là con đường, là phương tiện để hoạt động của con người đạt được mục đích

1.2.3 Khái niệm phương pháp giảng dạy

Theo I.Ia.Lecne, phương pháp giảng dạy là một hệ thống những hành

động có mục đích của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của học sinh, đảm bảo học sinh lĩnh hội nội dung học vấn [4, tr.26]

Tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng: “Phương pháp giảng dạy học là những

phương thức (cách thức) mà nhờ đó thực hiện hoá nội dung công tác dạy học - giáo dục, thực hiện mục đích, nhiệm vụ giáo dục và dạy học ở giai đoạn lịch sử phát triển xã hội Vì thế, không thể áp dụng máy móc hệ thống các phương pháp của một nước nào đó vào nước ta” [23,tr.154]

Tác giả Phạm Viết Vượng đã tiếp cận phương pháp giảng dạy ở hai chủ

thể trung tâm của hoạt động dạy và học, ông cho rằng: “Phương pháp giảng

dạy là tổ hợp cách thức mà chủ thể sử dụng để tác động vào đối tượng hoạt động nhằm biến đổi đối tượng theo mục đích xác định” [34,tr.176]

Phan Trọng Ngọ khẳng định: “Định nghĩa chung về phương pháp giảng dạy

là những con đường cách thức để tiến hành hoạt động dạy học” [22, tr.145]

PPGD là hệ thống những con đường, những cách thức dạy và học của thầy và trò Cùng với các phương tiện dạy học, chúng có chức năng xác định những phương thức hoạt động dạy và học theo nội dung nhất định nhằm thực hiện tốt mục đích và nhiệm vụ dạy học đã đề ra trong quá trình dạy học

Nhìn chung các tác giả đều thống nhất rằng: Phương pháp giảng dạy là tổ hợp cách thức hoạt động của giáo viên và học viên trong quá trình giảng dạy, được tiến hành dưới vai trò chủ đạo của người giáo viên, nhằm làm cho học viên tự giác, tích cực, tự lực trong quá trình chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kỹ năng, phát triển năng lực theo mục tiêu giảng dạy

1.2.4 Đổi mới phương pháp giảng dạy

Theo từ điển Tiếng Việt: "Đổi mới là thay đổi hoặc làm cho sự thay đổi

tốt hơn, tiến bộ hơn so với trước" [32, tr.657]

Đổi mới PPGD là việc lập kế hoạch bài học, môn học và triển khai kế

hoạch bài học, thiết kế và triển khai các hoạt động nhận thức - học tập của học sinh ở trên lớp đến việc vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học, đa dạng hoá các phương tiện dạy học, và đánh giá kết quả dạy học [dẫn theo 24]

Đổi mới phương pháp giảng dạy (PPGD) thực chất không phải là sự thay thế các PPGD cũ bằng một loạt các PPGD mới Về mặt bản chất, đổi mới PPGD là đổi mới cách tiến hành các phương pháp, đổi mới cách thức sử dụng

và hình thức triển khai phương pháp trên cơ sở khai thác triệt để ưu điểm của các phương pháp hiện có và vận dụng linh hoạt một số phương pháp mới nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học Như vậy, mục đích cuối cùng của đổi mới PPGD là làm thế nào để người học thực sự tích cực, chủ động, tự giác, luôn trăn trở tìm tòi, suy nghĩ và sáng tạo trong quá trình lĩnh hội

tri thức mới và cách thức lãnh hội tri thức ấy nhằm phát triển và hoàn thiện nhân cách của mình

Đổi mới PPGD là đổi mới cách thức tổ chức hoạt động nhận thức cho người học và triển khai nội dung dạy học để đạt được mục tiêu dạy học tốt

nhất Quá trình đổi mới này, được tiến hành trên ba khía cạnh [dẫn theo 13]:

- Thứ nhất: Cải tiến, hoàn thiện PPGD đang sử dụng để góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của việc dạy học

- Thứ hai: Bổ sung, phối hợp nhiều PPGD để khắc phục mặt hạn chế của PPGD đã và đang sử dụng nhằm đạt được mục tiêu giảng dạy;

- Thứ ba: Thay đổi PPGD đã và đang sử dụng bằng PPGD mới ưu việt hơn, đem lại hiệu quả dạy học cao hơn

Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn này, tác giả luận văn tiếp cận đổi mới PPGD là lựa chọn và kết hợp PPGD tối ưu để tích cực hóa hoạt động nhận thức người học, nhờ đó có thể đem lại hiệu quả giảng dạy cao nhất Đổi mới PPGD không phải là sự phủ nhận hoàn toàn với PPGD truyền thống mà có sự sàng lọc, lưu giữ lại những tinh hoa của các PPGD đó để kế thừa và phát huy một cách linh hoạt, sáng tạo trong hoàn cảnh hiện tại Đồng thời phải vận dụng cho được các PPGD tiên tiến, hiệu quả trên thế giới

Như vậy chúng ta có thể hiểu: Đổi mới PPGD là quá trình thay đổi, cải

tiến cách thức sử dụng phương pháp giảng dạy, phương thức dạy học và vận dụng các kỹ thuật dạy học hiện đại theo hướng khai thác và phát huy năng lực nhận thức, thực hành ở người hoc nhằm đáp ứng tối ưu mục tiêu và nhiệm vụ dạy học đề ra

1.2.5 Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy

Tác giả luận văn quan niệm quản lý đổi mới PPGD là: Quản lý hoạt động

đổi mới PPGD là quá trình tác động của CBQL nhà trường đến toàn bộ quá trình dạy học trong nhà trường, thông qua các hoạt động cụ thể như: đổi mới cách thức tiến hành các PPGD của giáo viên theo hướng sư phạm tích cực, mặc khác cần khai thác triệt để các ưu điểm của các PPGD hiện nay và lựa

chọn, vận dụng linh hoạt các PPGD mới nhằm tạo ra được một sự thay đổi tích cực, hiệu quả trong cách thức triển khai hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên và hoạt động học của học sinh, nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, và sáng tạo của người học, trên cơ sở đó thực hiện tốt các mục tiêu dạy học trong nhà trường

Quản lý đổi mới PPGD của HT là quá trình tác động có hệ thống, có kế hoạch, có mục đích, có tổ chức của nhà quản lý trường học đến cách thức làm việc của thầy và trò nhằm đạt được mục đích dạy học

Đổi mới PPGD là tổ chức một cách có khoa học cho lao động dạy học, bao gồm các hoạt động của một tập thể (giáo viên, học sinh), cũng như công việc chuyên môn từng người Biệả pháp quản lý đổi mới PPGD là cách thức thực hiện trên các nội dung giảng dạy và học tập cụ thể theo kế hoạch dạy học

và các chương trình môn học quy định đề ra Đó là cách sử dụng những phương tiện, nguồn lực vật chất và tinh thần để tạo ra các tác động hướng đích, nhằm đạt mục tiêu dạy học chất lượng và đạt hiệu quả cao, bao gồm trong đó cả việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học

1.3 Một số vấn đề cơ bản về đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị cấp tỉnh

1.3.1 Đặc điểm hoạt động giảng dạy ở trường Chính trị

Trường Chính trị tỉnh có chức năng, nhiệm vụ là tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị cấp cơ sở, cán bộ, công chức ở địa phương về lý luận chính trị, quan điểm đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kiến thức kỹ năng lãnh đạo, quản lý gắn với các

vị trí công tác, các chức danh của cán bộ ở địa phương; phương pháp giảng dạy cho giảng viên của Trung tâm Chính trị cấp huyện

Đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của trường Chính trị cấp tỉnh nhằm từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên, trước hết là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở có bản lĩnh chính

trị vững vàng, có trình độ, năng lực lãnh đạo, quản lý và kỹ năng, nghiệp vụ tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó ở địa phương, cơ sở [1]

Về chủ thể dạy học ở trường Chính trị tỉnh được gọi là giáo viên Với một

số yêu cầu tiêu chuẩn cơ bản: là đảng viên ĐCS Việt Nam hoặc đoàn viên ĐTNCS HCM; có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt; có trình

độ lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh hoặc khoa học xã hội và nhân văn ở bậc đại học trở lên (hệ chính quy)

Về đối tượng người học ở trường Chính trị tỉnh là cán bộ lãnh đạo, quản lý của Đảng, Chính quyền, đoàn thể nhân dân cấp cơ sở đương chức và dự nguồn; trưởng, phó phòng, ban của huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; trưởng, phó phòng, ban thuộc sở, ban, ngành của tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đương chức và dự nguồn các chức danh trên; cán bộ công chức cấp cơ sở và một sô đối tượng khác

Đối tượng người học ở trường Chính trị tỉnh được gọi là học viên Đa phần

có độ tuổi trung bình khoảng từ 35 - 45 tuổi, được trưởng thành từ thực tế công tác, lao động sản xuất Học viên ở trường Chính trị cấp tỉnh đã đạt đến độ chín trong suy nghĩ và hành động, có khả năng phán đoán và suy nghĩ để đưa ra quyết định đúng đắn về mọi tình huống nảy sinh trong quá trình công tác cũng như trong học tập và trong cuộc sống Ở lứa tuổi này, học viên có mối quan hệ xã hội rộng, có nhiều hoạt động giao tiếp trong công tác và trong cuộc sống Những hoạt động này giúp họ phát triển nhiều kỹ năng mới, cách ứng xử mới, cách giải quyết linh hoạt, sáng tạo các tình huống đặt ra trong thực tiễn Đây là thời kỳ học viên ổn định về nhân cách, họ có vị trí, vai trò nhất định trong xã hội, có mục đích, lý tưởng để xây dựng kế hoạch riêng cho hoạt động của bản thân, họ xác định được tầm quan trọng của việc thường xuyên trau dồi kiến thức trên mọi lĩnh vực, kể cả những kiến thức về lý luận chính trị, nghiệp vụ, kỹ năng lãnh đạo, quản lý Đây có thể nói là những đặc điểm hết sức thuận lợi từ đối tượng người học để thực hiện hoạt động dạy học theo hướng đổi mới PPGD [2]

1.3.2 Định hướng và yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường Chính trị cấp tỉnh

Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội khóa X năm 2000 đã khẳng

định: Mục tiêu của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông lần này là

xây dựng nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục, SGK phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông của các nước phát triển trong khu vực và thế giới

Nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo cũng đã ghi trong Báo cáo chính

trị tại Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ IX (4/2001) là: “Tiếp tục nâng

cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học,

hệ thống trường lớp và quản lý giáo dục; thực hiện: chuẩn hóa, hiện đại hóa,

xã hội hóa”

Định hướng đôi mới PPGD phổ thông đã được cụ thể hóa trong Luật

Giáo dục, Điều 28.2, đã ghi “Phương pháp dạy giáo dục phổ thông phải phát

huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, từng môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [12]

Trường Chính trị tỉnh thực hiện một trong những chức năng chủ yếu là đào tạo lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, công chức của tỉnh (thành phố) Dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác giáo dục lý luận chính trị trong thời gian qua đã có nhiều cố gắng tìm tòi, cải tiến, đổi mới cả nội dung và phương pháp,

từ đó góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng Việt Nam Tuy vậy công tác giáo dục lý luận chính trị vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu sót Như trong Nghị quyết TW 5 khóa X đã chỉ rõ: "Chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục lý luận chính trị trong nhà trường chậm đổi mới, chưa theo kịp với trình độ phát triển và yêu cầu của xã hội" [9, tr.37]

Để phát huy vai trò của công tác giáo dục lý luận chính trị, đáp ứng những yêu cầu đặt ra trong tình hình hiện nay, đồng thời khắc phục những

hạn chế, yếu kèm trên, Đảng ta tiếp tục chỉ đạo: " Cần đổi mới mạnh mẽ

chương trình, nội dung, phương pháp công tác giáo dục lý luận chính trị, coi trong chất lượng và tính hiệu quả Tổ chức học tập một cách nghiêm túc có

hệ thống chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và truyền thống cách mạng của Đảng, của dân tộc " [9]

Giáo dục giáo dục lý luận chính trị là một nhiệm vụ trọng yếu trong công tác tư tưởng của Đảng, với định hướng nhằm trang bị cho người học tri thức lý luận Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng một cách cơ bản, có hệ thống, giúp cho người học xây dựng thế giới quan và phương pháp luận khoa học, nâng cao trình độ tư duy lý luận, nâng cao năng lực lãnh đạo, bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức cách mạng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao [34]

Từ các nghiên cứu ở trên, chúng ta có thể thấy rằng để thực hiện đổi mới PPGD lý luận chính trị cần thực hiện theo các hướng cụ thể sau:

- Đổi mới PPGD theo hướng phát huy cao độ tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học viên trong quá trình lĩnh hội tri thức

- Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng kết hợp một cách nhuần nhuyễn và sáng tạo các phương pháp giảng dạy khác nhau sao cho vừa đạt được mục tiêu dạy học, vừa phù hợp với đối tượng người học

- Đổi mới PPGD theo hướng phát triển khả năng tự học của học viên

- Đổi mới PPGD theo hướng khai thác tối đa kinh nghiệm của người học

- Đổi mới PPGD theo hướng kết hợp hoạt động cá nhân với hoạt động nhóm và phát huy khả năng của cá nhân

- Đổi mới PPGD theo hướng tăng cường kỹ năng thực hành; vận dụng lý luận giải quyết những tình huống trong thực tiễn

- Đổi mới PPGD theo hướng sử dụng linh hoạt, hợp lý, hiệu quả các phương tiện kỹ thuật hiện đại vào dạy học

* Yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường Chính trị tỉnh

Đổi mới PPGD ở trường chính trị là một trong những nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên được đặt ra đối với công tác giáo dục lý luận chính trị trong tình hình hiện nay Đổi mới PPGD phản ánh một xu thế giảng dạy tích cực, theo hướng phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học trong quá trình học tập, lĩnh hội tri thức, đây là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng đào tạo, bồi dưỡng của các trường chính trị

Yêu cầu chung về đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường Chính trị

tỉnh được thể hiện ở các nội dung sau:

- Hoạt động giảng dạy trong trường chính trị tỉnh tiến hành thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập của học viên; dạy học kết hợp giữa học tập

cá nhân với học tập hợp tác, giữa hình thức học cá nhân với hình thức học theo

nhóm, theo lớp

- Giảng dạy cần thể hiện được mối quan hệ tích cực giữa giảng viên và học viên, giữa học viên và học viên Từ đó nâng cao được chất lượng giảng dạy trong các trường chính trị

- Giảng dạy phải đặc biệt chú trọng đến rèn luyện các kỹ năng, năng lực, tăng cường thực hành và gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống, đó giúp học viên vân dung giải quyết được các vấn đề tình huống trong thực tế

- Giảng dạy chú trọng đến việc rèn luyện PP tư duy, năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo niềm vui, hứng thú, nhu cầu hành động và thái độ tự tin cho học viên

- Việc giảng dạy chú trọng đến việc sử dụng có hiệu quả phương tiện, TBGD được trang bị hoặc do giảng viên tự làm, đặc biệt chú ý đến ứng dụng công nghệ vào quá trình dạy học

- Giảng dạy chú trọng đến đa dạng nội dung, các hình thức, cách thức đánh giá và tăng cường hiệu quả việc đánh giá học viên

- Yêu cầu đối với giảng viên

+ Thiết kế, tổ chức hướng dẫn học viên thực hiện các hoạt động học tập với các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trưng

của bài học, với đặc điểm và trình độ của học viên, với điều kiện cụ thể của lớp, của trường, của địa phương

+ Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học viên được tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá và lĩnh hội kiến thức; chú ý khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng đã có của học viên; tạo niềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập cho học viên giúp họ phát triển tối đa năng lực

+ Thiết kế và hướng dẫn học viên thực hiện các dạng câu hỏi, bài tập phát triển tư duy và rèn luyện kỹ năng; hướng dẫn sử dụng các thiết bị, đồ dùng học tập; tổ chức có hiệu quả các giờ thảo luận, xêmina; hướng dẫn học viên có thói quen vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề trong thực tiễn

+ Sử dụng các PP và hình thức tổ chức giảng dạy hợp lý, hiệu quả, linh hoạt phù hợp với đặc trưng của các môn học, nội dung, tính chất của bài học; đặc điểm, trình độ học viên; thời lượng dạy học và các điều kiện dạy học của trường, của địa phương

- Yêu cầu đối với học viên

+ Học viên cần xác định rõ động cơ, mục đích học tập, tránh biểu hiện học chỉ để lấy bằng cấp, để tạo cơ hội thăng tiến trong công việc

+ Học viên cần tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập để tự khám phá và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, xây dựng thái độ

và hành vi đúng đắn

+ Học viên cần tích cực sử dụng thiết bị, đồ dùng học tập, thực hành vận dụng kiến thức đã học để phân tích, đánh giá, giải quyết các tình huống và các vấn đề đặt ra trong thực tiễn; xây dựng và thực hiện các kế hoạch học tập phù hợp với khả năng và điều kiện

+ Học viên cần mạnh dạn trình bày, bảo vệ ý kiến, quan điểm cá nhân; tích cực thảo luận, đặt câu hỏi cho bản thân, cho thầy, cho bạn học

+ Học viên cần biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm, các sản phẩm hoạt động học tập của bản thân và của bạn học

- Yêu cầu đối với cán bộ quản lý

+ Nắm vững chủ trương đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị thể hiện ở chương trình, giáo trình, PPGD, sử dụng phương tiện, thiết

bị, hình thức tổ chức dạy học và đánh giá kết quả dạy học

+ Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện đổi mới PPGD: Quan điểm, chủ trương, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ và PPGD

+ Có biện pháp quản lý, chỉ đạo đổi mới PPGD trong nhà trường một cách hiệu quả; thường xuyên tổ chức kiểm tra, đánh giá các hoạt động dạy và học theo hướng đổi mới PPGD

+ Động viên, khen thưởng kịp thời những giáo viên thực hiện có hiệu quả PPGD, đồng thời phê bình, nhắc nhở những giáo viên chưa tích cực thực hiện đổi mới PPGD

1.4 Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị cấp tỉnh

1.4.1 Chủ thể quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường chính trị cấp tỉnh

Quản lý là quá trình mà chủ thể quản lý tác động lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra Trong đó, Chủ thể quản lý là cá nhân hoặc tổ chức đề ra mục tiêu, dẫn dắt, điều khiển các đối tượng quản lý tới mục tiêu đã định Đối tượng quản lý có thể là con người hoặc có thể là con vật, có thể là đồ vật Trong đó chủ yếu là con người, quản lý đồ vật, con vật phải thực hiện thông qua con người Giữa chủ thể và đối tượng quản lý có quan hệ tác động qua lại Chủ thể làm nảy sinh các tác động quản lý, còn đối tượng quản lý sản sinh ra các giá trị vật chất và tinh thần thỏa mãn yêu cầu của tổ chức dưới sự điều khiển của chủ thể quản lý và tác động trở lại đòi hỏi chủ thể điều chỉnh các tác động quản lý [5]

Chủ thể quản lý nhà trường có vai trò rất quan trọng trong sự phát triển chất lượng giáo dục trong nhà trường Bởi vì, chủ thế quản lý sẽ quyết định đến hướng phát triển trong nhà trường, quản lý con người, quản lý CSVC, huy động các nguồn lực để đáp ứng các mục tiêu đã vạch ra

Hiệu trưởng trường Chính trị tỉnh là chủ thể quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trước Thường trực tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, Học viện CT QG HCM về mọi hoạt động của nhà trường nói chung và hoạt động đối mới phương pháp giảng dạy nói riêng

1.4.2 Nội dung quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên ở trường chính trị tỉnh

1.4.2.1 Xây dựng kế hoạch đổi mới PPGD

Kế hoạch đổi mới PPGD là việc đưa nội dung hoạt động đổi mới PPGD vào kế hoạch, trong đó chỉ rõ các bước đi, các biện pháp thực hiện và đảm bảo các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã đề ra Có 02 loại kế hoạch đó là kế hoạch ngắn hạn và kế hoạch dài hạn Thường kế hoạch ngắn hạn do giáo viên trường chính trị lập ra nhằm đảm bảo hoạt động đổi mới PPGD được hiệu quả nhất, các loại kế hoạch ngắn hạn như:

- Kế hoạch bồi dưỡng tình cảm, hứng thú, giáo dục thái độ tích cực, tinh thần chủ động, sáng tạo trong học tập cho học viên, phát huy được vai trò chủ đạo của giáo viên

- Kế hoạch thiết kế bài giảng khoa học, sắp xếp hợp lý hoạt động của giáo viên và học viên, thiết kế hệ thống câu hỏi hợp lý, tập trung vào trọng tâm, vừa sức tiếp thu của học viên (nhất là đối với bài dài, bài khó, nhiều kiến thức mới), bồi dưỡng năng lực độc lập suy nghĩ, vận dụng sáng tạo kiến thức đã học, tránh thiên về ghi nhớ máy móc không nắm vững bản chất kiến thức

- Kế hoạch tăng cường ứng dụng CNTT, phương tiện trực quan trong giảng dạy, sử dụng các phương tiện nghe nhìn, thực hiện đầy đủ các bài thực hành, liên hệ thực tế trong giảng dạy phù hợp từng bài

- Giáo viên sử dụng ngôn ngữ chuẩn xác, dễ hiểu, động viên học viên học tập, kế hoạch tổ chức hợp lý cho học viên làm việc cá nhân và theo nhóm

Kế hoạch đổi mới PPGD dài hạn thường do đội ngũ CBQL trong trường chính trị lập, cụ thể bao gồm các loại kế hoạch sau:

- Xây dựng kế hoạch năm học, học kỳ

- Hoàn thiện tổ chức thực hiện kế hoạch năm học

- Kế hoạch bồi dưỡng nâng cao nhận thức về sự cấp thiết phải đổi mới PPGD cho đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý trong nhà trường

Chức năng kế hoạch hóa của hiệu trưởng phải thể hiện đầy đủ các mảng

kế hoạch cho từng đối tượng quản lý, làm cho mỗi thành viên trong nhà trường hiểu được nhiệm vụ của mình, phương thức kết hợp giữa các thành viên, các bộ phận, phương tiện, nguồn lực… nhằm tối ưu hóa quá trình hoạt động đạt mục tiêu một cách hiệu quả

Kế hoạch đổi mới PPGD là một phần nội dung trong kế hoạch hoạt động của trường chính trị

Khi lập kế hoạch cần chú ý:

- Thảo luận thống nhất mục tiêu đổi mới PPGD trong toàn trường Xác định mục đích đổi mới PPGD là phát huy cao độ tính tích cực học tập của học viên nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy

- Xác định xu hướng đổi mới PPGD và các PPGD cụ thể cần áp dụng

- Xác định và chuẩn bị các nguồn nhân lực, vật lực cho việc đổi mới PPGD phù hợp với điều kiện của nhà trường

- Thiết lập lộ trình thực hiện đổi mới PPGD cho từng giai đoạn trong một năm, các năm học tiếp theo

- Hiệu trưởng chuyển giao kế hoạch đổi mới PPGD đến giảng viên trong toàn trường bằng nhiều con đường, hình thức như đưa vào trong nội dung họp giao ban với lực lượng cán bộ cốt cán của nhà trường, qua các cuộc họp với Tổ

CM trong các buổi họp Hội đồng giảng viên, qua hội thảo qua bảng thông báo Hiệu trưởng chỉ đạo CBQL cấp dưới (hiệu phó phụ trách chuyên môn và

tổ trưởng tổ chuyên môn) hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch dạy học cho toàn năm học, cho từng học kỳ, từng tháng, từng tuần, từng chương và từng tiết học

để nâng cao chất lượng đổi mới PPGD

Hiệu trưởng thông qua CBQL trung gian hướng dẫn giáo viên chuẩn bị kế hoạch giảng dạy: Giáo viên phải dựa trên cơ sở nghiên cứu chương trình dạy học, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, trình độ thực tế của học viên qua khảo

sát chất lượng đầu năm Trong khi xây dựng kế hoạch giảng dạy giáo dục cần đến điều kiện cơ sở vật chất cụ thể của nhà trường phục vụ cho hoạt động học

và dạy như thực hành, thư viện, nguồn kinh phí cho hoạt động ngoại khoá, giáo dục ngoài giờ lên lớp, và xác định khả năng tự đóng góp của bản thân mình như làm đồ dùng dạy học, cải thiện đồ dùng dạy học, lựa chọn phương pháp giảng dạy, hình thức lên lớp, biện pháp tổ chức quản lý tiết học sao cho có hiệu quả nhất

1.4.2.2 Triển khai các hoạt động đổi mới PPGD của giảng viên

Tác giả Thái Duy Tuyên cho rằng: “Tổ chức hoạt động đổi mới PPGD là quá trình phân phối và sắp xếp nguồn lực theo những cách thức nhất định để đảm bảo thực hiện tốt các mục tiêu về đổi mới PPGD đã đề ra” [25, tr.576]

Khi phân phối và sắp xếp các nguồn lực được tổ chức một cách khoa học

và hợp lý thì với vai trò hiện thực hóa các mục tiêu chức năng tổ chức sẽ hình thành nên sức mạnh của tập thể

Để thực hiện được chức năng quản lí này, người hiệu trưởng cần phải xây dựng và duy trì một cơ cấu nhất định về những vai trò, nhiệm vụ và vị trí công tác Đó là làm rõ các mối quan hệ và đảm bảo sự nhận thức đúng của những người được đặt vào các vị trí khác nhau trong cơ cấu tổ chức Đó là việc thành lập ban chỉ đạo đổi mới PPGD, xây dựng được lực lượng giảng viên cốt cán cho các môn học, chọn tổ trưởng chuyên môn có khả năng điều hành, dẫn dắt các hoạt động chuyên môn của tổ trong đó có hoạt động đổi mới PPGD

Phổ biến kế hoạch đến các đoàn thể và các cá nhân trong nhà trường Phân công, giao nhiệm vụ theo kế hoạch cho từng cá nhân, bộ phận trong trường tham gia đổi mới PPGD: có sự phân quyền, giao quyền cho các cấp tham mưu một cách rõ ràng (Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn chịu trách nhiệm chỉ đạo trực tiếp các tổ chuyên môn và GV thực hiện đổi mới PPGD, phó hiệu trưởng phụ trách CSVC chịu tách nhiệm đảm bảo các điều kiện phục

vụ đổi mới PPGD trong điều kiện cho phép của nhà trường, các TTCM chịu

trách nhiệm điều hành các giảng viên trong tổ thực hiện đổi mới PPGD phù hợp đặc trưng môn học, năng lực giảng viên và đối tượng học viên ); phải xây dựng và phát triển đội ngũ nhân sự (chăm lo bồi dưỡng giảng viên để có đủ năng lực thực hiện các PPGD tích cực) cơ chế hoạt động phối hợp giữa chuyên môn với các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường cùng đảm bảo thực hiện mục tiêu đã đề ra

Triển khai thực hiện các công việc theo kế hoạch: Bồi dưỡng giảng viên, dạy minh họa, rút kinh nghiệm, triển khai diện rộng Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng PPGD tích cực nhằm trang bị cho giảng viên những PPGD để GV có nhiều cơ hội lựa chọn phù hợp Chú ý nội dung, hình thức bồi dưỡng, thời gian

để thu hút nhiều GV và CBQL tham dự

Tổ chức cam kết việc thực hiện đổi mới PPGD đối với các cá nhân, bộ phận trong trường Xây dựng nhà trường thành tổ chức học tập và xây dựng văn hóa chất lượng trong trường học

Chính vì vậy trách nhiệm của tổ chuyên môn trong việc đổi mới PPGD

đó là: Phải hình thành đội ngũ GV cốt cán về đổi mới PPGD; Thường xuyên tổ chức dự giờ thăm lớp và nghiêm túc rút kinh nghiệm, tổ chức sinh hoạt chuyên môn với nội dung phong phú, thiết thực, động viên tinh thần cầu thị trong tự bồi dưỡng của GV, GD ý thức khiêm tốn học hỏi kinh nghiệm và sẵn sàng chia

sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp; Đánh giá đúng đắn và đề xuất khen thưởng những GV tích cực đổi mới PPGD và thực hiện đổi mới PPGD có hiệu quả

Ngoài ra yêu cầu trách nhiệm của GV như sau: Nắm vững nguyên tắc đổi mới PPGD, cách thức hướng dẫn HV lựa chọn phương pháp học tập, coi trọng

tự học và biết xây dựng các tài liệu chuyên môn phục vụ đổi mới PPGD; Biết những GV dạy giỏi có PPGD tiên tiến để học hỏi kinh nghiệm ở trong trường

và trường bạn; Nắm chắc điều kiện của trường để có thể khai thác giúp bản thân đổi mới PPGD (CSVC, phương tiện, thiết bị dạy học, tài liệu tham khảo ); Biết và tranh thủ được những ai có thể giúp đỡ mình trong việc đổi mới PPGD như đồng nghiệp, lãnh đạo tổ chuyên môn, lãnh đạo trường ; Biết

cách tiếp nhận những thông tin phản hồi từ sự đánh giá nhận xét xây dựng của

HV về PPGD và GD của mình; kiên trì phát huy mặt tốt, khắc phục mặt yếu, tự tin, không tự ti hoặc chủ quan thỏa mãn; Hướng dẫn HV về phương pháp học tập và biết cách tự học, tự tiếp nhận kiến thức và rèn luyện kỹ năng, tự đánh giá kết quả học tập

Muốn đạt được hiệu quả của tổ chức thực hiện đổi mới PPGD Hiệu trưởng cần:

- Soạn thảo và ra các quyết định liên quan đến nguồn nhân lực, CSVC phục vụ cho hoạt động đổi mới PPGD trong trường chính trị Xác định và phân loại các hoạt động cần thiết để thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng hoạt động đổi mới PPGD

- Hiệu trưởng trường chính trị cần nhóm các hoạt động lại theo nhân lực

và các nguồn lực hiện có một cách tối ưu theo hoàn cảnh để hình thành cơ cấu

tổ chức phục vụ cho hoạt động đổi mới PPGD

- Lựa chọn cán bộ phù hợp làm nhiệm vụ giám sát, thực hiện hoạt động đổi mới PPGD trong nhà trường

- Phân nhiệm và phân quyền rành mạch cho các bộ phận phụ trách công tác đổi mới PPGD trong nhà trường, để tránh tình trạng chồng chéo trong thực hiện hoặc “cha chung không ai khóc”

- Ràng buộc các bộ phận theo chiều dọc và chiều ngang trong mối quan

hệ về trách nhiệm, quyền hạn và thông tin Để đảm bảo sự liên kết giữa các giáo viên, bộ phận trong nhà trường là hiệu quả nhất

1.4.2.3 Chỉ đạo đổi mới PPGD ở trường chính trị cấp tỉnh

Chỉ đạo hoạt động đổi mới PPGD là quá trình tác động cụ thể của HT tới mọi thành viên trong nhà trường, nhằm biến những nhiệm vụ chung về đổi mới PPGD của nhà trường thành hoạt động thực tiễn của từng người

- Ra quyết định chỉ đạo từng bộ phận, cá nhân thực hiện kế hoạch đổi mới PPGD Đứng trước mỗi nhiệm vụ, mỗi công việc, hiệu trưởng cần phải phân công nhiệm vụ cho cấp dưới thực thi Để có cơ chế chỉ đạo, giám sát,

các bộ phận thực hiện, hiệu trưởng cần ra các quyết định hướng dẫn cụ thể, để giáo viên các phòng ban liên quan dễ dàng thực hiện

- Lãnh đạo và hướng dẫn GV triển khai đổi mới PPGD Điều này là rất quan trọng, quyết định rất lớn đến kết quả đổi mới PPGD Hiệu trưởng nhà trường thông qua lãnh đạo sẽ biết được hoạt động đổi mới PPGD đã đi đúng hướng hay chưa, cần bổ sung, thay đổi gì để cho hoạt động đổi mới PPGD đạt được hiệu quả tốt nhất

- Thường xuyên giám sát việc thực hiện, thực hiện vai trò người trợ giúp,

cố vấn, tạo điều kiện cho GV thực hiện đổi mới PPGD Điều này tránh tình trạng giáo viên thực hiện đổi mới PPGD một cách hời hợt, đối phó

- Thường xuyên đôn đốc, động viên, tạo động lực cho GV trong tiến trình đổi mới Hiệu trưởng trường chính trị thường sử dụng biện pháp tâm lý, khuyến khích, ủng hộ, giúp giáo viên nhiệt tình tâm huyết hơn trong công tác đổi mới PPGD

1.4.2.4 Kiểm tra đánh giá đổi mới PPGD của giáo viên

Kiểm tra là một trong những chức năng của công tác quản lý, nhờ có kiểm tra mới biết được mức độ thực hiện, kết quả và hiệu quả thực hiện của GV

về đổi mới PPGD trong giảng dạy

- Hiệu trưởng chỉ đạo phó hiệu trưởng phối hợp với tổ trưởng chuyên môn xây dựng những tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá đảm bảo tính chính xác, công bằng, khách quan

- Xác định nội dung kiểm tra đối với các bộ phận, các đối tượng (khâu chuẩn bị, lên lớp, kiểm tra, đánh giá học viên )

- Lựa chọn phương pháp và hình thức kiểm tra phù hợp từng giai đoạn, từng đối tượng được kiểm tra Tổ chức lực lượng kiểm tra hợp lý (Ban giám hiệu, Tổ trưởng chuyên môn, GV cốt cán, các GV khác trong bộ môn)

- Đa dạng hóa nguồn thông tin (Thu thập thông tin qua xem xét hồ sơ chuyên môn, qua dự giờ, qua phỏng vấn học viên, đồng nghiệp ) Phân tích thông tin thu nhận được từ việc kiểm tra, nhận xét đánh giá thông tin một cách