Giới thiệu khái quát về thần thoại hi lạp 9điểm

Thần thoại theo tiếng Hi Lạp cổ là Mythologia mang ý nghĩa là tập hợp những truyện kể dân gian hoang đường được truyền miệng với nội dung theo đánh giá ngày nay là hoang đường, kỳ ảo.Thầ

MỤC LỤC

A ĐẶT VẤN ĐỀ.

Trong kho tàng văn học cổ đại, thần thoại Hy Lạp là một di sản quý báu, có giá trị nổi bật Ngay từ khi mới xuất hiện, thần thoại Hy Lạp đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho văn học, thơ ca, hội hoạ, điêu khắc và nhiều lĩnh vực khác Chính vai trò này đã góp phần đem lại cho thần thoại Hy Lạp vị thế của một di sản văn hoá nhân loại cho đến tận ngày nay Hiếm có thần thoại của một dân tộc nào trên thế giới lại luôn tái sinh, thường xuyên có mặt trong đời sống thường ngày như thần thoại Hi Lạp Chính vì vậy,

để hiểu hơn về vấn đề này thì chúng ta sẽ cùng tìm hiểu đề tài “Giới thiệu khái quát về thần thoại Hi Lạp”.

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Quan niệm về thần thoại và các chủ đề trong thần thoại Hi Lạp.

Thần thoại theo tiếng Hi Lạp cổ là Mythologia mang ý nghĩa là tập hợp những truyện kể dân gian hoang đường được truyền miệng với nội dung theo đánh giá ngày nay là hoang đường, kỳ ảo.Thần thoại là sự đối thoại đầu tiên giữa con người và thế giới

tự nhiên huyền bí xung quanh song đây là một sự đối thoại đầy tưởng tượng do đó thần thoại là sản phẩm của trí tưởng tượng sáng tạo, nó tồn tại trong trí tưởng tượng, gồm tập hợp những huyền thoại và truyền thuyết của người Hi Lạp cổ đại liên quan đến các vị thần, anh hùng, nguồn gốc thế giới cũng như các ý nghĩa tôn giáo, tín ngưỡng của họ Trong thần thoại Hi Lạp thường khai thác những chủ đề như khai thiên lập địa, các vấn đề liên quan đến cuộc sống , các câu chuyện liên quan đến các vị thần, dũng sỹ Chủ đề thần thoại về các anh hùng, dũng sỹ giúp chúng ta nhận thức sâu sắc hơn

về bản thân họ Các anh hùng xuất hiện trong các cuộc chiến chống lại kẻ thù, trong cuộc chiến chống lại sự khắc nghiệt cũng như chinh phục thiên nhiên

Ví dụ anh dùng Hêracles dùng đôi tay thần kỳ và cái cuốc uốn nắn dòng sông Anphe và Pene cho chảy qua chuồng bò Aujat khổng lồ Anh hùng Thesee bắt quái vật đầu người, bắt con ngựa có cánh Pegade Chàng Heracles đã chống lại nhiều tên lãnh chúa bạo tàn, hèn nhát, tham lam, đố kị Tên Diomet nuôi ngựa dữ bằng thịt người Tên khổng lồ Poliphem ăn thịt người, xây lâu đài bằng xương sọ người… chúng đã bị những anh hùng trừng phạt theo công lí nhân dân Hoặc tác phẩm hành trình trở về của Ôđixê

Chủ đề về các vị thần cũng rất phong phú với nhiều tác phẩm điều đó được thể hiện thôn qua ngôn ngữ thi ca và trí tưởng tượng phong phú với tư duy đặc sắc, con người Hi Lạp đã sáng tạo ra cả một hệ thống thần thoại hùng vĩ, đồ sộ với khoảng 3000

nhân vật thần linh và bán thần Ví dụ như thần Dớt, thần Athêna, nữ thần calipso.

II Đặc điểm của thần thoại Hi Lạp.

2.1 Đặc điểm về nội dung.

Thần thoại Hi Lạp là một di sản văn hóa lâu dời quý báu của nhân dân Hi Lạp, từ lâu đã trở thành một giá trị phổ biến của gia tài văn hóa nhân loại

Thần thoại Hi Lạp là những sáng tác văn học đầu tiên, sớm gắn bó với cuộc sống sinh hoạt tinh thần của nhân dân Những câu chuyện chất phác ngây thơ mà chứa đựng một dung lượng trí tuệ sâu sắc và những vẻ đẹp kì ảo Nó là cội nguồn sự sống tâm hồn phong phú của nhân dân Hi Lạp trong buổi bình minh của lịch sử Sử dụng các yếu tố thần linh , sử dụng thế giới quan thần linh để giải thích tự nhiên và xã hội Thần thoại Hi Lạp bao hàm các hạt nhân hiện thực mà nếu bóc cái vỏ thần thoại ra ta sẽ nhận thấy hiện thực xã hội thời tiền sử Từ việc chế tạo, sử dụng dụng cụ đến săn bắt hái lượm,thuần dưỡng vật nuôi tới xuất hiện sự phân công lao động xã hội Ước mơ, khát vọng lãng mạn chắp cánh cho trí tưởng tượng bay bổng và trí tưởng tượng này làm cho cuộc sống đẹp hơn

Ở Hi Lạp, trong giai đoạn từ thế kỷ VIII-VI TCN, nhân dân đã sáng tạo ra một kho tàng thần thoại rất phong phú, bao gồm những những truyện có chủ đề về khai thiên lập địa, về các thần thuộc, các lĩnh vực đời sống xã hội, về các anh hùng dũng sĩ Đến

thế kỷ VIII TCN, cùng với sự phát triển của gia đình phụ quyền các thần được sắp xếp lại thanh hệ thống có tôn ti trật tự

Bên cạnh hệ thống các thần đó, người Hi Lạp cổ đại còn sáng tạo các thần bảo hộ các nghành nghề và các lĩnh vực khác trong cuộc sống

Ví dụ: Đêmêtê là hóa thân của đất và là nữ thần của nghề nông.

Điônixốt là thần của nghề trồng nho và nghề làm rượu nho.

Apolo là thần ánh sáng và nghệ thuật, Athena là thần trí tuệ.

Ơtecpô là thần âm nhạc , Tali là thần hài kịch, Polimni là thần thơ trữ tình

Urani là thần thiên văn….

Như vậy thần thọai Hi Lạp phản ánh nguyện vọng của nhân dân trong việc giải thích và đấu tranh với tự nhiên đồng thời phản ánh cuộc sống lao động và hoạt động xã hội

Do được tạo nên từ thực tế cuộc sống , các vị thần của Hi Lạp không phải là những lực lượng xa vời và đáng sợ như các thần ở phương Đông mà là những hình tượng rất gần gũi với con người Thần của Hi Lạp cổ đại còn có tình cảm yêu ghét vui buồn, thậm chí cũng có ưu điểm, khuyết điểm nhưng có khi lại rộng lượng, có khi thì hẹp hòi, cũng đa tình ghen tuông

Ví dụ thần Dớt là là vị thần tối cao nhất, có nhiều vợ nhưng còn lén lút vợ có quan

hệ với nhiều nữ thần khác Nữ thần tình yêu và sắc đẹp Aphrodit đã kết hôn với thần thợ rèn Hêphaixtốt chân thọt, nhưng không chung thủy với chồng mà ngoại tình với thần

chiến tranh Aret, con trai của Dớt và Hêra Thần thợ rèn đã dùng lưới sắt chụp bắt được quả tang Sau đó Aphrôđit lấy Aret và sinh được 5 con Ngoài ra Aphrôđit còn có những mối tình với thần rượu nho Điônixôt, với thần thương nghiệp Hécmét.

Có thể thấy rằng các vị thần cũng có những tình cảm như con người đời thường, mỗi tính cách của vị thần như có sự hiện diện bóng dáng những con người trong xã hội

Mặc dù thần thoại thấm đẫm thế giới thần linh nhưng cách giải thích các hiện tượng tự nhiên và xã hội vẫn mang màu sắc hiện thực và duy vật Chẳng hạn thần

Promethe sinh ra từ đất, thần Decalion sinh ra từ đá, Venus sinh ra từ bọt biển Nghĩa là đều do vật chất sinh ra Cuộc sống của xã hội Hi Lạp thời cổ đại được miêu tả sống động và huyền thoại hóa trong hệ thống truyện thần thoại Nền sản xuất, trình độ sản xuất và công cụ lao động được miêu tả khá rõ nét trong những câu chuyện có vẻ hoang đường về các vị thần Thần thoại Demeter kể về vị nữ thần trông coi việc trồng trọt mùa màng Nghề trồng nho và nấu rượu nho do thần Đinixốt khởi phát Nghề rèn được tả trong cuộc đời thần thợ rèn Hephaistotê Nghề dệt tinh xảo được tả trong cuộc thi tài của cô thợ dệt Ankmen và nữ thần Athena ở thành Athens Nghề đi biển, nghề thương mại là công việc của thần Hermet, nghề chăn nuôi du mục trong nhiều câu chuyện như Icare mục tử, dũng sĩ Percee Chuyện các thủy thủ trên con tàu Acgo cho ta biết người xưa đã biết thuần hóa bò rừng thành bò nhà để kéo cày, gieo hạt

Nội dung nhân văn cũng đậm đà trong thần thoại Hi lạp Trong những gia hệ thần,

người kể chuyện biểu lộ rõ thái độ ca ngợi các vị thần có công và phê phán các vị thân tiêu cực Từ sau đó dần dần phân biệt hai loại thần đối lập Nữ thần rạng đông xinh đẹp với những ngón tay hồng Nữ thần Đêm Tối sinh ra thần Chết thần Mộng Mị, thần Số Mệnh, thần Tuổi Già Thần Hephaistote xấu xí chân thọt nhưng vẫn được mọi người quí mến vì có công giúp người lao động rèn công cụ và vũ khí Trái lại thần Chiến tranh Aret có bộ mặt đẹp đẽ nhưng ai ai cũng căm ghét, ngay cả vợ hắn là thần Venus cũng đi ngoại tình

Ngoài ra tư tưởng đạo lí công bằng được đề cao: trừng phạt và khen thưởng Phần

thưởng cao nhất là được trở về đỉnh núi Olympe hào quang chói lọi, sống bất tử cùng thế giới thần linh và cuộc đời vui bất tận

Thái độ trân trọng tất cả những gì có ích cho cuộc sống con người Đặc biệt thái độ đối với thiên nhiên: trân trọng cây cối, hoa lá, trừng phạt những kẻ bạc đãi thiên nhiên tươi đẹp, nuôi dưỡng con người Một tên vua chặt một cây sồi đã bị thần Đói đến thăm nhà Kẻ nọ vác cuốc chặt vườn nho bị thần Điônixôt trừng phạt đến chết

Thần thoại Hy Lạp là những truyện thần thoại của người Hy Lạp, bao gồm các truyền thuyết về các vị nam thần, nữ thần và các vị anh hùng của người Hy Lạp Ban đầu, thần thoại Hy Lạp là những câu chuyện thơ truyền khẩu qua nhiều thế hệ Mỗi vị

thần có một hình dáng, một nguồn gốc, một sở thích, một cá tính và một lĩnh vực chuyên môn mà họ quản lý; tuy nhiên, việc mô tả các thần thường xuất phát từ các dị bản khác nhau nên không phải lúc nào cũng ăn khớp với nhau Khi các vị thần được vinh danh trong thơ ca hoặc khi cầu nguyện thì họ được coi như là một ý nghĩa tổng hợp gồm tên và trách nhiệm của các vị để phân biệt với các hình ảnh khác của các thần Trách nhiệm của một vị thần có thể phản ánh một khía cạnh đặc biệt về vai trò của vị thần đó

Tuy thần thoại Hy Lạp có trên 3000 vị thần nhưng người Hy Lạp vẫn được xem là

vô thần vì các vị thần Hy Lạp chỉ là đại diện của một hiện tượng, sự vật tự nhiên nào đó chứ không phải là các thần thánh siêu hình, siêu năng như Thiên Chúa, Allah ngày nay Hơn nữa nó tôn sùng chủ nghĩa anh hùng Giống như hầu hết các dân tộc khác trong xã hội nguyên thuỷ, sự dũng cảm luôn được xem là tiêu chuẩn hàng đầu của một người đàn ông, và các chiến công là những câu chuyện đáng quan tâm nhất Các anh hùng không chỉ đánh quái vật mà còn đánh luôn các vị thần (nếu cần thiết) Điều này rất khác với thần thoại của các dân tộc khác coi thần thánh là bất khả xâm phạm Qua đó cũng thể hiện ý chí mạnh mẽ của con người: sức người có thể đương đầu được đối với cả thần thánh và thiên nhiên

2.2 Đặc điểm nghệ thuật

Đó là tính lãng mạn và cái đẹp cổ đại, chất thơ, trí tưởng tượng tràn đầy trong thần thoại Phẩm chất đó là nét đặc trưng của Con Người, thể hiện trên những yếu tố sau : Trong nghệ thuật sáng tạo thần thoại, trí tưởng tượng của người xưa đã tạo ra hình ảnh kì diệu về bản thân con người Hình tượng thần Atlas, Heracles ghé vai đỡ cả bầu trời nói lên ý chí và sức mạnh tinh thần của con người Trí tưởng tượng của thần thoại

Hi Lạp đựa trên một trình độ tư duy rất cao cùng với sự quan sát thực tế chính xác tỉ mỉ

Cuộc sống gắn bó với thiên nhiên làm nảy sinh những cảm xúc mĩ học Người xưa

đã biết say sưa ngắm bầu trời đêm đầy sao, những lớp sóng bạc kì vĩ của đại dương, đêm trăng huyền diệu và rạng đông hồng tươi ấm áp lòng phấn khởi

Trong sinh hoạt tinh thần thẩm mĩ, nhu cầu nghệ thuật cũng là đề tài phong phú hấp dẫn trong thần thoại Tiếng đàn ngân nga thánh thót của Amphion khiến cho hòn đá xúc động tự chồng chất lên xây thành lũy Thần Apollon là tay đàn xitar hạng nhất luôn thắng trong mọi cuộc thi tài Thần linh và con người cùng nhau thi tài nghệ thuật Cây đàn liere của nghệ sĩ Orphee khiến cho thiên nhiên ngưng lặng lắng nghe, thú dữ phủ phục dưới chân chàng

Ước mơ trẻ đẹp, sống bất tử cũng thể hiện bàng bạc trong những trang thần thoại

Họ ước ao có cây gậy thần kì với hai đầu “sống và chết” của thần Hermet Họ cũng ước

ao có thầy thuốc tài giỏi chữa bệnh cứu người Thần thoại Hi Lạp còn có những trang

văn miêu tả vẻ đẹp đầy chất thơ cảnh sinh hoạt thanh bình Ví dụ như cảnh hoàng hậu Leda ngồi bên sông ngắm nhìn đàn thiên nga nô rỡn trên mặt nước

III Ý nghĩa của thần thoại Hy Lạp.

Thông qua thần thoại, con người tiếp cận được và nhận thức được mọi sự vật, hiện tượng và bản chất của chúng trong thế giới này Thần thoại không chỉ giúp cho con người nhận biết thế giới, mà còn giúp cho con người thấy rõ phương thức tồn tại của chính con người trong thế giới ấy và điều quan trọng hơn, khi hồi tưởng, nhớ lại và tái hiện thế giới ấy, con người có khả năng thực hiện những gì mà các vị thần hay những bậc anh hùng đã từng thực hiện và ngày càng tiến gần đến chỗ có thể nhận biết được những điều bí ẩn, thiêng liêng của thế giới này Không chỉ thế, với người Hy Lạp cổ đại, thần thoại còn được coi là cái đã định trước cho con người những khuôn mẫu ứng xử nhất định và ở vào cái thuở mà con người còn chưa có khoa học và chữ viết hay khoa học và chữ viết còn đóng vai trò thứ yếu trong đời sống con người, thần thoại là cái chuyển tải những thói quen và quy tắc sinh hoạt từ cha đến con, từ nhà thông thái đến học trò, từ thế hệ này sang thế hệ khác và đó chính là điều kiện sống còn cho loài người Thần thoại Hi Lạp đề cao những tình cảm đạo đức lớn lao: tình yêu quê hương, đất nước, đồng bào, đồng loại đến các tình cảm gia đình tình mẫu tử, vợ chồng, anh em, cha con thủy chung son sắt Chính vì đặc điểm này đã góp phần hình thành trong tư tưởng người dân Hi Lạp những đức tính tốt đẹp, hướng về cái đẹp, sống hạnh phúc trong gia đình, xã hội

Thần thoại Hi Lạp đã mở đầu cho kỷ nguyên văn minh của nhân loại ,có ảnh hưởng rất quan trọng đối với nền văn học nghệ thuật Hi Lạp, vì nó đã cung cấp một kho

đề tài và nguồn ảnh hưởng cho thơ, kịch, điêu khắc và hội họa của Hi Lạp cổ đại cũng

như ảnh hưởng sâu rộng đến các nước khác trên thế giới Karl Marx đã nói “Không có thần thoại Hi Lạp thì không có nghệ thuật Hi Lạp’’.Bao nhiêu bức tượng và công trình

kiến trúc và điêu khắc kì vĩ đã ra đời theo sau thần thoại Thần thoại còn cung cấp đề tài cho hai thiên anh hùng ca- sử thi bất hủ Iliat và Odixê, cho những bài thơ, nhũng vở bi kịch Thần thoại Hi Lạp còn chi phối cả quan điểm chính trị và đạo đức của thời cổ đại Hi Lạp

C.KẾT LUẬN

Trải qua các thời kỳ lịch sử khác nhau nhưng thần thoại Hi Lạp vẫn còn giữ nguyên giá trị cho đến ngày nay Điều đó chứng tỏ được một sức sống lâu bền của dòng văn học này trong nền văn hóa nhân loại đồng thời đây là khởi đầu rực rỡ, trở thành

nguồn nuôi dưỡng toàn bộ văn học nghệ thuật Hi Lạp về sau cũng như nền văn học của các nước trên thế giới. 

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Vũ Dương Ninh (chủ biên), Lịch sử văn minh thế giới, Nxb giáo dục, Hà Nội, 2002

2 Lương Ninh ( chủ biên), Lịch sử thế giới cổ đại, Nxb Giáo dục, Hà Nội,2002

3 Nguyễn Gia Phu, Nguyễn Văn Ánh, Đỗ Đình Thắng, Trần Văn La, Lịch sử thế giới trung đại, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2009

4 http://www.husc.edu.vn/khoallct/articles.php?article_id=683

5.http://giangnamlangtu.wordpress.com/2011/07/13/van-h%E1%BB%8Dc-ph

%C6%B0%C6%A1ng-tay-1/