Để thực hiện được điều đó, nhất định phải thực hiện thànhcông việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sangdạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ n
Trang 1MỤC LỤC
1.MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài 2
1.2 Mục đích nghiên cứu 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3
1.5 Phạm vi nghiên cứu 3
2 NỘI DUNG 4
2.1 Cơ sở lí luận 4
2.1.1 Khái niệm năng lực 4
2.1.2 Chương trình giáo dục định hướng năng lực 4
2.1 3 Các năng lực trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực nói chung và dạy học địa lí nói riêng 5
2.1.3.1 Các năng lực chung 5
2.1.3.2 Các năng lực chuyên biệt trong môn Địa lí 7
2.1.4 Hai vấn đề cốt lõi trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực 8
2.1.4.1 Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh……… 8
2.1.4.2 Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực 8
2.2 Cơ sở thực tiễn của việc vận dụng dạy học theo định hướng phát triển năng lực trong bài 29 – Dân cư, xã hội Châu Phi (Địa lí 7) 9
2.1.1 Chương trình Địa lí 7 9
2.2.2 Việc vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực ở trường THCS Hàm Rồng – Thành phố Thanh Hóa 10
2.2.3 Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá trường THCS Hàm Rồng 10
2.3 Thiết kế kế hoạch bài học theo định hướng phát triển năng lực trong bài 29: Dân cư, xã hội châu Phi – Địa lí 7 10
2.3.1 Mục tiêu bài học 10
2.3.2 Chuẩn bị của Giáo viên và Học sinh 11
3.3.3 Mô tả các mức độ nhận thức và định hướng năng lực hình thành theo chủ đề 12 3.3.4 Dự kiến tiến trình giờ học 16
2.4 Thực nghiệm sư phạm 20
2.4.1 Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm 20
2.4.1.1 Mục đích thực nghiệm 20
2.4.1.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm 20
2.4.2 Tổ chức thực nghiệm 20
2.4.2.1 Chọn đối tượng thực nghiệm 20
2.4.2.2 Kết quả thực nghiệm 21
2.4.2.3 Nhận xét kết quả thực nghiệm 21
3 KẾT LUẬN 3.1 Kết luận 22
3.2 Kiến nghị 22
TÀI LIỆU THAM KHẢO 23
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1.Lý do chọn đề tài.
Sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tếvới những ảnh hưởng của xã hội tri thức và toàn cầu hóa đang tạo ra những cơhội nhưng đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo dục trong việcđào tạo đội ngũ lao động Giáo dục đứng trước một thử thách là tri thức củaloài người tăng ngày càng nhanh nhưng cũng lạc hậu ngày càng nhanh, thờigian đào tạo thì có hạn Mặt khác thị trường lao động luôn đòi hỏi ngày càngcao ở đội ngũ lao động về năng lực hành động, khả năng sáng tạo, linh hoạt,tính trách nhiệm, năng lực cộng tác làm việc, khả năng giải quyết các vấn đềphức hợp trong những tình huống thay đổi, khả năng học tập suốt đời
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trìnhgiáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học – từ chỗ quantâm tới việc học sinh học được gì đến chỗ quan tâm tới việc học sinh học đượccái gì qua việc học Để thực hiện được điều đó, nhất định phải thực hiện thànhcông việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sangdạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực
và phẩm chất, đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng vềkiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyếtvấn đề, coi trọng kiểm tra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra, đánh giá trongquá trình học tập để có tác động kịp thời nhắm nâng cao chất lượng của hoạtđộng dạy học và giáo dục
Trong quá trình dạy học địa lí hiện nay, việc áp dụng các phương pháp kỹthuật dạy học mới là một nhu cầu tất yếu, vì nó không chỉ đem lại hiệu quả tối
ưu trong việc truyền thụ kiến thức theo hướng tích cực mà còn phát huy đượcnhững khả năng tiềm ẩn của học sinh Thực tế ở Thành phố Thanh Hóa nóichung và trường THCS Hàm Rồng nói riêng, toàn thể giáo viên đã thực hiệnnhiều công việc trong đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và đã đạtđược những thành công bước đầu Đây là những tiền đề vô cùng quan trọng đểchúng ta tiến tới việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng pháttriển năng lực của học sinh Tuy nhiên, từ thực tế giảng dạy của bản thân cũngnhư việc đi dự giờ đồng nghiệp tại trường tôi thấy rằng sự sáng tạo trong việcđổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, tự lực của học sinh…chưa nhiều Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức Việc rèn luyện kỹ năngchưa được quan tâm Hoạt động kiểm tra, đánh giá còn nhiều hạn chế, chú trọngđánh giá cuối kì chưa chú trọng đánh giá cả quá trình học tập Tất cả những điều
đó dẫn tới học sinh học thụ động, lúng túng khi giải quyết các tình huống trongthực tiễn
Vì những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Vận dụng dạy học theo định hướng
phát triển năng lực trong bài: “Dân cư, xã hội Châu Phi – địa lí 7” làm đối
tượng nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học của bản thân, từ đó đóng
Trang 3góp một phần nhỏ bé vào công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện của ngành giáodục nước nhà.
1.2.Mục đích nghiên cứu.
– Tìm hiểu, nghiên cứu những vấn đề cốt lõi trong dạy học theo định hướng pháttriển năng lực
– Vận dụng dạy học theo định hướng phát triển năng lực trong một bài học cụ
thể: Bài 29: Dân cư, xã hội Châu Phi - Địa lí 7
1.3.Đối tượng nghiên cứu.
Trong phạm vi đề tài này, tôi tập trung nghiên cứu các vấn đề lí luận về dạyhọc theo định hướng phát triển năng lực để vận dụng vào việc dạy – học một bài
học cụ thể: Bài 29: Dân cư, xã hội Châu Phi - Địa lí 7 Từ đó đưa ra những
cách tiếp cận, giảng dạy có hiệu quả làm tiền đề áp dụng rộng rãi hơn cho nhữngnăm sau
1.4.Phương pháp nghiên cứu.
Với sáng kiến kinh nghiệm này, tôi vận dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
Phương pháp phân tích, tổng kết kinh nghiệm
Trang 4Rồng-2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận
2.1.1 Khái niệm năng lực
Năng lực là sự kết hợp của tư duy, kỹ năng và thái độ có sẵn hoặc ở dạngtiềm năng có thể học hỏi được của một cá nhân hay tổ chức để thực hiện mộtcông việc có hiệu quả
Giáo dục dựa trên năng lực như là một hướng tiếp cận dựa vào kết quảđầu ra của người học, kết hợp chặt chẽ giữa các phương thức giảng dạy và hìnhthức đánh giá được thiết kế nhằm đánh giá việc học của học sinh thông qua việcthể hiện kiến thức, thái độ, giá trị, kỹ năng, hành vi của chúng đối với yêu cầu
đề ra ở mỗi trình độ Phát huy tối đa năng lực riêng của mỗi học sinh, giúp họcsinh tự tìm tòi, khám phá tri thức, làm chủ tri thức và vận dụng nó vào thực tếcuộc sống
2.1.2 Chương trình giáo dục định hướng năng lực.
Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực ( còn gọi là dạy họcđịnh hướng kết quả đầu ra) được bàn đến nhiều từ những năm 90 của thế kỷ 20
và ngày nay đã trở thành xu hướng giáo dục quốc tế Giáo dục định hướng pháttriển năng lực nhằm mục tiêu phát triển năng lực người học
Khác với chương trình định hướng nội dung, chương trình dạy học địnhhướng phát triển năng lực tập trung vào việc mô tả chất lượng đầu ra, có thể coi
là ”sản phẩm cuối cùng” của quá trình dạy học Việc quản lý chất lượng dạy họcchuyển từ việc điều khiển “đầu vào” sang điều khiển “đầu ra”, tức là kết quả họctập của HS
Chương trình định hướng nội dung
Chương trình định hướng phát triển năng lực
Mục tiêu
giáo dục
Mục tiêu dạy học được mô tảkhông chi tiết và không nhấtthiết phải quan sát, đánh giáđược
Kết quả học tập cần đạt được mô tảchi tiết và có thể quan sát, đánh giáđược; thể hiện được mức độ tiến bộcủa HS một cách liên tục
Nội dung
giáo dục
Việc lựa chọn nội dung dựavào các khoa học chuyên môn,không gắn với các tình huốngthực tiễn Nội dung được quyđịnh chi tiết trong chươngtrình
Lựa chọn những nội dung nhằm đạtđược kết quả đầu ra đã quy định,gắn với các tình huống thực tiễn.Chương trình chỉ quy định nhữngnội dung chính, không quy định chitiết
– Giáo viên chủ yếu là người tổchức, hỗ trợ HS tự lực và tích cựclĩnh hội tri thức Chú trọng sự pháttriển khả năng giải quyết vấn đề,khả năng giao tiếp,…;
Trang 5định sẵn – Chú trọng sử dụng các quan
điểm, phương pháp và kỹ thuật dạyhọc tích cực; các phương pháp dạyhọc thí nghiệm, thực hành
Tiêu chí đánh giá dựa vào năng lựcđầu ra, có tính đến sự tiến bộ trongquá trình học tập, chú trọng khảnăng vận dụng trong các tìnhhuống thực tiễn
2.1.3 Các năng lực trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực nói
chung và dạy học địa lí nói riêng.
2.1.3.1 Các năng lực chung
Năng lực chung là những năng lực cơ bản, thiết yếu hoặc cốt lõi… làmnền tảng cho mọi hoạt động của con người trong cuộc sống và lao động nghềnghiệp
Dạy học theo định hướng phát triển năng lực nhằm bồi dưỡng và phát huycho học sinh 9 năng lực chung sau đây:
*Năng lực tự học:
Xác định nhiệm vụ học tập có tính đến kết quả học tập trước đây và định hướng
phấn đấu tiếp; mục tiêu học được đặt ra chi tiết, cụ thể, đặc biệt tập trung nâng caohơn những khía cạnh còn yếu kém Đánh giá và điều chỉnh được kế hoạch họctập; hình thành cách học tập riêng của bản thân; tìm được nguồn tài liệu phù hợpvới các mục đích, nhiệm vụ học tập khác nhau; thành thạo sử dụng thư viện,chọn các tài liệu và làm thư mục phù hợp với từng chủ đề học tập của các bài tậpkhác nhau; ghi chép thông tin đọc được bằng các hình thức phù hợp, thuận lợicho việc ghi nhớ, sử dụng, bổ sung khi cần thiết; tự đặt được vấn đề học tập Tựnhận ra và điều chỉnh những sai sót, hạn chế của bản thân trong quá trình họctập
*Năng lực giải quyết vấn đề
Phân tích được tình huống trong học tập, trong cuộc sống; phát hiện và nêuđược tình huống có vấn đề trong học tập, trong cuộc sống Thu thập và làm rõcác thông tin có liên quan đến vấn đề; đề xuất và phân tích được một số giảipháp giải quyết vấn đề; lựa chọn được giải pháp phù hợp nhất Thực hiện vàđánh giá giải pháp giải quyết vấn đề; suy ngẫm về cách thức và tiến trình giảiquyết vấn đề để điều chỉnh và vận dụng trong bối cảnh mới
Trang 6*Năng lực sáng tạo
Đặt câu hỏi có giá trị để làm rõ các tình huống và những ý tưởng trừutượng; xác định và làm rõ thông tin, ý tưởng mới và phức tạp từ các nguồnthông tin khác nhau; phân tích các nguồn thông tin độc lập để thấy được khuynhhướng và độ tin cậy của ý tưởng mới Xem xét sự vật với những góc nhìn khácnhau; hình thành và kết nối các ý tưởng; nghiên cứu để thay đổi giải pháp trước
sự thay đổi của bối cảnh; đánh giá rủi ro và có dự phòng Lập luận về quá trìnhsuy nghĩ, nhận ra yếu tố sáng tạo trong các quan điểm trái chiều; phát hiện đượccác điểm hạn chế trong quan điểm của mình; áp dụng điều đã biết trong hoàncảnh mới
*Năng lực tự quản lý
Đánh giá được ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến hành động, việc làm củamình, trong học tập và trong cuộc sống hàng ngày; làm chủ được cảm xúc của bảnthân trong học tập và cuộc sống Nhận ra và tự điều chỉnh được một số hạn chếcủa bản thân trong học tập, lao động và sinh hoạt, ở nhà, ở trường
*Năng lực giao tiếp
Xác định được mục đích giao tiếp phù hợp với đối tượng, bối cảnh giao tiếp;
dự kiến được thuận lợi, khó khăn để đạt được mục đích trong giao tiếp Lựachọn nội dung, ngôn ngữ phù hợp với ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp; biết kiềmchế; tự tin khi nói trước đông người
*Năng lực hợp tác
Chủ động đề xuất mục đích hợp tác để giải quyết một vấn đề do bản thân vànhững người khác đề xuất; lựa chọn hình thức làm việc nhóm với quy mô phùhợp với yêu cầu và nhiệm vụ Tự nhận trách nhiệm và vai trò của mình trong hoạtđộng chung của nhóm; phân tích được các công việc cần thực hiện để hoàn thànhnhiệm vụ đáp ứng được mục đích chung, đánh giá khả năng của mình có thể đónggóp thúc đẩy hoạt động của nhóm
*Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
Lựa chọn và sử dụng hiệu quả các thiết bị ICT để hoàn thành nhiệm cụ thể;hiểu được các thành phần của hệ thống mạng để kết nối, điều khiển và khai tháccác dịch vụ trên mạng; tổ chức và lưu trữ dữ liệu an toàn và bảo mật trên các bộnhớ khác nhau và với những định dạng khác nhau
*Năng lực tính toán
Trang 7Vận dụng thành thạo các phép tính trong học tập và cuộc sống; sử dụng hiệuquả các kiến thức, kĩ năng về đo lường, ước tính trong các tình huống ở nhàtrường cũng như trong cuộc sống Sử dụng hiệu quả máy tính cầm tay với chứcnăng tính toán tương đối phức tạp; sử dụng được một số phần mềm tính toán vàthống kê trong học tập và trong cuộc sống…
2.1.3.2 Các năng lực chuyên biệt trong môn Địa lí
• Là những năng lực được hình thành và phát triển trên cơ sở các năng lực chung theođịnh hướng chuyên sâu, riêng biệt trong các loại hình hoạt động, công việc hoặctình huống, môi trường đặc thù, cần thiết cho những hoạt động chuyên biệt, đáp ứngyêu cầu hạn hẹp hơn của một hoạt động như Toán học, Âm nhạc, Mĩ thuật, Thểthao, Địa lí,…
• Các năng lực chuyên biệt của môn Địa lí gồm 5 năng lực sau:
*Tư duy tổng hợp theo lãnh thổ:
Xác định được mối quan hệ tương hỗ giữa hai hay nhiều thành phần tự nhiên,kinh tế - xã hội trên một lãnh thổ; đồng thời phân tích, giải thích được mối quan
hệ tương hỗ giữa các thành phần tự nhiên và kinh tế - xã hội cũng như hệ quảcủa mối quan hệ đó trong thực tiễn
*Học tập tại thực địa
Quan sát và ghi chép một số yếu tố tự nhiên hoặc kinh tế - xã hội đơn giản ởquanh trường học hoặc nơi cư trú Thu thập, phân tích, đánh giá các thông tinthu thập được về các đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội ở phạm vi mộtquận/huyện hoặc tỉnh/thành phố
*Sử dụng số liệu thống kê
Nêu các nhận xét về quy mô, cấu trúc và xu hướng biến đổi của các đốitượng tự nhiên và kinh tế - xã hội thông qua đọc số liệu thống kê Phân tích, giảithích mối quan hệ của đối tượng tự nhiên và kinh tế - xã hội được thể hiện qua
số liệu thống kê với lãnh thổ chứa đựng số liệu
*Sử dụng tranh, ảnh địa lí (hình vẽ, ảnh chụp gần, ảnh máy bay, ảnh vệ tinh)
Nhận biết được các đặc điểm của các đối tượng tự nhiên và kinh tế - xã hộiđược thể hiện trên tranh, ảnh Phân tích, giải thích được mối quan hệ của các yếu
tố tự nhiên và kinh tế - xã hội và hệ quả của nó tới lãnh thổ thể hiện trên tranhảnh Sử dụng tranh, ảnh để chứng minh hay giải thích cho các hiện tượng tựnhiên hay kinh tế - xã hội của một lãnh thổ cụ thể
2.1.4 Hai vấn đề cốt lõi trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Trang 82.1.4.1 Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh
Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ýtích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giảiquyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thờigắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc họctập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác có ýnghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tập nhữngtri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ
đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp
Những định hướng chung, tổng quát về đổi mới phương pháp dạy học cácmôn học thuộc chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực là:
- Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành
và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếmthông tin, ), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạocủa tư duy
- Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phươngpháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phươngpháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thànhnhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”
- Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chứcdạy học Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà cónhững hình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong lớp,học ở ngoài lớp Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực hành đểđảm bảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn,nâng cao hứng thú cho người học
- Cần sử dụng đủ và hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã quiđịnh Có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm nếu xét thấy cần thiết với nộidung học và phù hợp với đối tượng học sinh Tích cực vận dụng công nghệthông tin trong dạy học
2.1.4.2 Đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực
Xu hướng đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh tậptrung vào các hướng sau:
Chuyển từ chủ yếu đánh giá kết quả học tập cuối môn học, khóa họcsang đánh giá toàn quá trình học, đánh giá của giáo viên dạy với tự đánh giá củangười học
Chuyển từ chủ yếu đánh giá kiến thức, kỹ năng sang đánh giá năng lựccủa người học Tức là chuyển trọng tâm đánh giá chủ yếu từ ghi nhớ, hiểu kiếnthức, … sang đánh giá năng lực vận dụng, giải quyết những vấn đề của thực
Trang 9tiễn, đặc biệt chú trọng đánh giá các năng lực tư duy bậc cao như tư duy sángtạo.
Chuyển đánh giá từ một hoạt động gần như độc lập với quá trình dạy họcsang việc tích hợp đánh giá vào quá trình dạy học, xem đánh giá như là mộtphương pháp dạy học;
Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, đánh giá: sửdụng các phần mềm thẩm định các đặc tính đo lường của công cụ (độ tin cậy, độkhó, độ phân biệt, độ giá trị) và sử dụng các mô hình thống kê vào xử lý phântích, lý giải kết quả đánh giá
Với những xu hướng trên, đánh giá kết quả học tập các môn học, hoạtđộng giáo dục của học sinh ở mỗi lớp và sau cấp học trong bối cảnh hiện naycần phải:
- Dựa vào chuẩn kiến thức, kĩ năng (theo định hướng tiếp cận năng lực)từng môn học, hoạt động giáo dục từng môn, từng lớp; yêu cầu cơ bản cần đạt
về kiến thức, kĩ năng, thái độ (theo định hướng tiếp cận năng lực) của học sinhcủa cấp học
- Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, giữa đánh giácủa giáo viên và tự đánh giá của học sinh, giữa đánh giá của nhà trường và đánhgiá của gia đình, cộng đồng
- Kết hợp giữa hình thức đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan và tự luậnnhằm phát huy những ưu điểm của mỗi hình thức đánh giá này
- Có công cụ đánh giá thích hợp nhằm đánh giá toàn diện, công bằng, trungthực, có khả năng phân loại, giúp giáo viên và học sinh điều chỉnh kịp thời việc dạy
…của các môi trường địa lí, của một số châu lục trên thế giới
Chương trình của sgk Địa lí 7 được xây dựng theo con đường diễn dịch và
có 3 phần lớn sau đây:
Phần một: Thành phần nhân văn của môi trường
Phần hai: Các môi trường địa lí
Phần ba: Thiên nhiên và con người ở các châu lục
Do mỗi tuần chỉ có hai tiết và trung bình cứ khoảng 3 đến 5 tiết lại có mộttiết thực hành nên có thể nói, cấu trúc và nội dung chương trình Địa lí 7 rấtthuận lợi cho việc dạy và học theo định hướng phát triển năng lực
2.2.2 Việc vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực ở trường THCS Hàm Rồng – Thành phố Thanh Hóa.
Trang 10Trong những năm học vừa qua, nhận thức của đội ngũ giáo viên về tínhcấp thiết phải đổi mới phương pháp dạy học đã thay đổi và có nhiều chuyểnbiến Việc áp dụng những phương pháp dạy học tích cực đã được thực hiện,song không thường xuyên và còn mang nặng tính hình thức vì thế tính hiệu quảkhi sử dụng một số phương pháp còn nhiều hạn chế Dạy học vẫn nặng vềtruyền thụ kiến thức Việc sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cựcnhằm rèn luyện các kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết các tình huống thực tiễncho học sinh chưa được thực sự quan tâm Việc ứng dụng công nghệ thông tin,
sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy chưa được thực hiện rộng rãi (chủ yếu khi
có giáo viên dự giờ)
2.2.3 Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá ở trường THCS Hàm Rồng.
Trong những năm gần đây thực hiện các công văn hướng dẫn của bộ giáodục và đào tạo về đổi mới hình thức và phương pháp tổ chức thi, đánh giá ở cáctrường THCS nói chung và trường THCS Hàm Rồng nói riêng đã có nhiềuchuyển biến tích cực, song vẫn còn một số hạn chế sau:
- Việc kiểm tra, đánh giá vẫn chỉ chú trọng đến đánh giá kết quả cuối kỳhọc mà chưa chú trọng đến việc đánh giá thường xuyên trong quá trình học
- Quá trình đánh giá và kết quả đánh giá hoàn toàn là do giáo viên, chưa
có sự kết hợp giữa đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh
- Câu hỏi trong các đề kiểm tra còn nặng về kiểm tra ghi nhớ, tái hiện kiếnthức, học thuộc máy móc, chưa có nhiều câu hỏi theo hướng mở, gắn với thực tếcuộc sống, các câu hỏi đánh giá năng lực vận dụng, giải quyết những vấn đề củathực tiễn của học sinh
2.3 THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG BÀI 29: “DÂN CƯ, XÃ HỘI CHÂU PHI – ĐỊA LÍ 7”
TIẾT 30- BÀI 29: DÂN CƯ, XÃ HỘI CHÂU PHI
2.3.1 MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Sau bài học, HS cần:
2.3.1.1 Về kiến thức:
- Biết được sự phân bố dân cư không đồng đều ở Châu Phi
- Hiểu được dân số tăng nhanh, nguồn lao động dồi dào song chất lượng cuộcsống thấp, bệnh tật, chiến tranh đe doạ, xung đột sắc tốc, nội chiến xảy rathường xuyên…
- Hiểu được sự bùng nổ dân số không thể kiểm soát được và sự xung đột sắc tộctriền miên đang cản trở sự phát triển của Châu Phi
- Tích hợp với kiến thức môn Lịch Sử để hiểu rõ những hậu quả của lịch sử đểlại qua việc buôn bán nô lệ và thuộc địa hóa bởi các cường quốc phương Tây
2.3.1.2 Về kĩ năng
- Rèn luyện kỹ năng phân tích lược đồ phân bố dân cư và đô thị Châu Phi, rút ra
nguyên nhân của sự phân bố đó
Trang 11- Phân tích bảng số liệu thống kê tình hình dân số của một số quốc gia ở ChâuPhi, dự báo khả năng và nguyên nhân bùng nổ dân số.
- KNS: Tư duy – phân tích và xử lí thông tin; giao tiếp – phản hồi, lắng nghetích cực, hợp tác; tự nhận thức
2.3.1.3 Về thái độ: Chia sẻ những khó khăn mà người dân Châu Phi phải trải
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực sử dụng công nghệ thông
tin
-Năng lực sử dụng bản đồ
- Năng lực sử dụng hình ảnh, hình vẽ,video…
- Năng lực sử dụng số liệu thống kê
- Năng lực tư duy tổng hợp theo lãnhthổ
2.3.2 Chuẩn bị của Giáo viên và học sinh
2.3.2.1 Giáo viên
- Tranh ảnh, video clip về tự nhiên, dân cư và xã hội, kinh tế Châu Phi
- Bảng số liệu thống kê về tỷ lệ gia tăng dân số của một số quốc gia ở Châu Phi
- Một số hình ảnh về xung đột vũ trang và di dân do xung đột vũ trang ở ChâuPhi
- Sơ đồ tư duy toàn bài, phòng máy (máy tính, bảng tương tác thông minh…)
+ Bước 1: Giáo viên thành lập 2 nhóm chuyên gia trong lớp
*Nhóm chuyên gia 1: Các chuyên gia nghiên cứu về các vấn đề dân cư của ChâuPhi
*Nhóm chuyên gia 2: Các chuyên gia nghiên cứu về sự bùng nổ dân số và xungđột tộc người ở Châu Phi
Các nhóm được thành lập ở lớp 7A là lớp thực nghiệm và chọn theo 2 cách sau:+ Các nhóm được thành lập trên tinh thần tự nguyện, chung sở thích
+ Các nhóm được thành lập theo mùa sinh Tất cả các học sinh sinh ra trongmùa xuân, mùa hè, mùa thu hoặc mùa đông sẽ tạo thành một nhóm
+ Bước 2: Các nhóm sau khi được thành lập sẽ tự bầu trưởng nhóm, thư kí, tự
lên kế hoạch nghiên cứu tìm hiểu nội dung, tổ chức thực hiện dựa vào các tàiliệu như: sgk, mạng Internet, tư vấn của giáo viên
+ Bước 3: Ngoài việc cùng tìm hiểu các nội dung liên quan đến nhóm chuyên
gia của mình, các nhóm cũng thảo luận để đưa ra các câu hỏi cho chuyên gia củacác nhóm khác hoặc giáo viên của mình
+ Bước 4: Giáo viên hướng dẫn, kiểm tra tiến độ làm việc của các nhóm chuyên
gia qua facebook, email…