Tổ chức dạy học chuẩn kiến thức kĩ năng thông qua các kĩ thuật dạy học tích cực, chủ động ,sáng tạo và tạo được hứng thú cho học sinh qua một số giờ âm nhạc

Cái đẹp trong nghệ thuật Âmnhạc xuất phát từ tác phẩm, từ nghệ thuật trình diễn tạo nên những hình tượng âmnhạc có tác dụng truyền cảm mạnh mẽ làm rung động lòng người, hướng conngười tớ

MỤC LỤC

Mở đầu 2

Nội dung Sáng kiến kinh nghiệm 3

Kết luận, kiến nghị 20

Tài liệu tham khảo……… 21

TÊN ĐỀ TÀI.

ĐƯA CÁC KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO GIẢNG DẠY NHẰM TẠO HỨNG THÚ TRONG CÁC GIỜ HỌC ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÔNG THỌ - THÀNH PHỐ THANH HÓA”

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Âm nhạc sinh ra là sự kết hợp của tâm hồn và nhiều cung bậc cảm xúc củacon người Khoa học đã chứng minh Âm nhạc làm cho cuộc sống này trở nên tốtđẹp hơn Âm nhạc là loại hình nghệ thuật dùng âm thanh làm phương tiện biểuhiện hình tượng nghệ thuật nhằm phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan, trình

độ phát triển đời sống xã hội, cùng những nét riêng trong đời sống tinh thần củacon người

Âm nhạc giúp con người, nhất là thời thơ ấu đang phát triển, lớn lên vềmọi mặt: Văn, thể, mỹ, đức, trí… Các nghiên cứu khoa học cho hay Âm nhạc cótác dụng giúp trẻ em thông minh hơn Đây là kết luận rút ra từ cuộc nghiên cứu

do Bộ Giáo Dục Mỹ thực hiện trong 10 năm, với khoảng 25.000 trẻ em Cuộcnghiên cứu cho thấy các môn nghệ thuật, nhất là Âm nhạc, đã giúp các em cónhững tiến bộ rõ rệt trong các môn Toán, Lịch sử, Địa lý… Âm nhạc làm phátsinh những tình cảm rất đặc biệt Nó có thể làm cho ta nhún nhảy theo điệu nhạchay lắc lư cái đầu theo mỗi dòng cảm xúc

Giáo dục phổ thông nhằm giáo dục học sinh phát triển toàn diện, khôngnhững nâng cao hiểu biết về kiến thức văn hoá mà còn phát huy năng lực cảm thụ

Âm nhạc, làm cho đời sống tinh thần thêm phong phú, lành mạnh, tạo điều kiện

để các em bộc lộ và phát triển năng khiếu, góp phần phát triển toàn diện và hàihòa về nhân cách cho các em

Đặc biệt giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường phổ thông là một trong bốnmặt giáo dục quan trọng nhất: Đức - Trí - Thể - Mĩ Cái đẹp trong nghệ thuật Âmnhạc xuất phát từ tác phẩm, từ nghệ thuật trình diễn tạo nên những hình tượng âmnhạc có tác dụng truyền cảm mạnh mẽ làm rung động lòng người, hướng conngười tới cái Chân - Thiện - Mĩ…

- Từ thực tiễn giảng dạy cũng như việc học của học sinh, trong nhiều năm quathầy và trò gặp không ít khó khăn trong qúa trình dạy học dù đã làm nhiều cách

để nâng cao chất lượng dạy - học Điều quan trọng nhất mà tôi tâm huyết đó lànếu giáo viên áp dụng tốt các phương pháp dạy học tích cực trong các giờ học thì

sẽ tạo được hứng thú trong giờ dạy và giúp cho học sinh say sưa hơn trong quátrình học tập và sẽ đem lại kết quả học tập cao hơn

- Từ những lý do nói trên, bản thân tôi nhận thấy việc tạo hứng thú cho họcsinh trong học tập âm nhạc là một trong những giải pháp hết sức quan trọng gópphần nâng cao chất lượng dạy và học Vì vậy nó là động lực giúp tôi đi sâunghiên cứu đề tài này.

1.2.Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu này khi được triển khai nhằm tạo được hứng thú trongcác giờ học Âm nhạc ở trường THCS Đông Thọ - Thành phố Thanh Hóa

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài này sẽ nghiên cứu áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trongcác giờ học tạo được hứng thú trong giờ dạy sẽ giúp cho học sinh say sưa hơntrong quá trình học tập và sẽ đem lại kết quả học tập cao hơn với đối tượng họcsinh trường THCS Đông Thọ Thành phố Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết, phương pháp điều trakhảo sát thực tế, thu thập thông tin, PP thống kê xử lý số liệu, PP thuyết trình,vấn đáp, tự tìm hiểu, PP thực nghiệm

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định số 16/2006/

QĐ của Bộ trưởng Bộ GDĐT đã nêu: "Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủđộng, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượnghọc sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tựhọc, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thự tiễn; tácđộng đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập của họcsinh"

Mục đích của việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông là thayđổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo "Phương pháp dạy họctích cực" (PPDHTC) với các kĩ thuật dạy, học tích cực nhằm giúp học sinh pháthuy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tựhọc, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận dụng kiến thức vào những tình huống khácnhau trong học tập và trong thực tiễn, tạo niềm tin, niềm vui, hứng thú trong họctập Làm cho ''Học'' là quá trình kiến tạo; học sinh tìm tòi, khám phá, phát hiện,luyện tập, khai thác và xử lý thông tin, tự hình thành tri thức, có năng lực vàphẩm chất của con người mới, tự tin, năng động, sáng tạo trong cuộc sống

PPDHTC, được dùng với nghĩa là hoạt động, chủ động, trái với không hoạtđộng, thụ động Kĩ thuật dạy học tích cực là ''hạt nhân" của PPDHTC, hướng tớiviệc tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh, nghĩa là hướng vào phát huy

tính tích cực, chủ động của người học chứ không chỉ hướng vào phát huy tínhtích cực của người dạy.

Trong những năm qua, từ khi nước ta bước sang thế kỷ XXI, sự nghiệpgiáo dục đào tạo âm nhạc có điều kiện phát triển những bước cao hơn Cho đếnngày nay việc đưa âm nhạc vào học đường đã được chú trọng vì những lợi íchquan trọng của nó trong việc giáo dục hình thành nhân cách cho học sinh trởthành những con người toàn diện

Việc dạy Âm nhạc ở trường THCS, mặc dù không nhằm đào tạo các emthành những con người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáodục văn hoá âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật âm nhạc, hình thành

ở học sinh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách tư duysắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm, nhanh nhẹn hoạt bát và sống vuitươi Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lýcủa lứa tuổi, tạo điều kiện để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ vàthể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò

Mặt khác, việc học Âm nhạc còn bồi dưỡng những mầm non nghệ thuậttương lai cho đất nước Đây là một môn học còn rất mới mẻ và không giốngnhững môn học khác, môn học mang tính nghệ thuật cao, học sinh học theo

phương châm “Học mà vui - Vui mà học” Vì vậy tạo cho các em sự say mê

hứng thú học tập là rất cần thiết Là một giáo viên giảng dạy bộ môn Âm nhạc ởtrường THCS, bản thân tôi nhận thấy đó là một trong những yếu tố hết sức quantrọng

Xuất phát từ thực tế hiện nay đang đổi mới phương pháp dạy học, học sinh

tự chủ động chiếm lĩnh kiến thức, giáo viên là người hướng dẫn điều khiển, việctạo hứng thú học tập cho các em có vai trò rất quan trọng trong việc nâng caohiệu quả, chất lượng dạy học

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi viết Sáng kiến kinh nghiệm.

2.2.1 Về phía nhà trường

Trường THCS Đông Thọ nằm ở khu vực phía bắc của Thành phố ThanhHóa Là một ngôi trường có thành tích dạy và học thuộc tốp đầu của Thành phố.Ban giám hiệu luôn quan tâm tạo mọi điều kiện thuận lợi có thể cho việc dạy vàhọc môn Âm nhạc như: Trang bị đàn ooc-gan điện tử, tivi có kết nối Wi-fi Tuynhiên, bên cạnh những thuận lợi trên thì cũng còn có rất nhiều khó khăn như: Cơ

sở vật chất còn nhiều thiếu thốn và xuống cấp trầm trọng (trường được xây dựng

từ gần 30 năm trước nhưng không tiến hành nâng cấp, sửa chữa nữa vì đang có

đề án xây dựng trường ở một khu đất khác), chưa có phòng chức năng riêng, họcsinh một số lớp quá đông (Có lớp lên đến hơn 50 em)

2.2.2 Về phía giáo viên

Bản thân tôi được đào tạo theo đúng chuyên ngành Sư phạm âm nhạc.Hiện đạt trình độ trên chuẩn (Đại học sư phạm), được phân công giảng dạy môn

Âm nhạc Về chuyên môn, tôi tích cực tìm tòi, nghiên cứu những phương phápmới để vận dụng trong quá trình giảng dạy Tuy nhiên do nhà trường thiếu giáoviên nên tôi còn phải dạy trái ban như kiêm cả môn Giáo dục công dân hay Côngnghệ

2.2.3 Về phía học sinh

Học sinh trường THCS Đông Thọ ngoan, đa số các em rất yêu thích môn

Âm nhạc Đặc biệt là phân môn Học hát Học sinh cảm nhận giai điệu các bài hátkhá tốt Thực hiện các bài hát với đàn hoặc đĩa tương đối tốt Tuy nhiên do áp lựcthi cử nên nhiều em chỉ chú trọng các môn học chính

Khảo sát học sinh khi chưa thực hiện triệt để các kĩ thuật dạy học tích cực.(Nhà trường có19 lớp học nhưng do khuôn khổ của một sáng kiến không chophép nên tôi xin phép chỉ đưa ra bảng điều tra của học sinh khối 6):

Số

TT Lớp

Sĩsố

Rất hứng thú Hứng thú Chưa hứng thú

Ghi chú

Sốlượng Tỉ lệ %

Sốlượng Tỉ lệ %

Sốlượng Tỉ lệ %

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Đối với phân môn Học hát

Những lỗi cần tránh khi dạy bài hát

Có nhiều lỗi cần tránh khi dạy bài hát, tiêu biểu là những lỗi như:

- Dạy hát theo lối truyền khẩu, giáo viên hoàn toàn chỉ sử dụng giọng hát,không sử dụng nhạc cụ

- Xác định giọng không phù hợp, làm học sinh phải hát ở giọng quá caohoặc quá thấp, giáo viên liên tục thay đổi giọng

- Phân chia độ dài của các câu không phù hợp với khả năng của học sinh

- xác định không đúng trọng tâm, trình bày lan man về tác giả tác phẩm,làm bước giới thiệu bài hát vừa rườm rà vừa mất thời gian Chỉ nên thực hiên 4bước (giới thiệu bài hát, tìm hiểu về bài hát, nghe hát mẫu, khởi động giọng)trong khoảng 10-12 phút, nếu kéo dài hơn có thể làm cho học sinh mất hứng thúhọc hát

- Không sửa sai, không yêu cầu học sinh thể hiện sắc thái tình cảm khi hát

- Chưa hoàn thành mục tiêu tiết học đã chuyển sang hoạt động khác Ví dụmục tiêu quan trọng của tiết dạy hát là hướng dẫn học sinh hát đúng giai điệu, lời

ca Tuy nhiên, khi mà phần lớn học sinh còn chưa hát đúng giai điệu, nếu giáoviên đã vội hướng dẫn các em gõ đệm, vận động, thi đua, trò chơi hoặc biểu diễn

- Bắt nhịp cho học sinh ở một giọng (khi bắt nhịp không dùng đàn) sau đóđệm đàn ở một giọng khác

- Giáo viên không làm chủ được thời gian, dạy thừa hoặc thiếu thời gian

- Tổ chức ôn tập bài hát sơ sài và không hiệu quả

Một số lưu ý khi dạy bài hát

Cách dạy bài hát dân ca

Cách dạy bài hát dân ca cũng tương tự như dạy bài hát thiếu nhi hay bàihát nước ngoài Tuy nhiên, đi sâu vào thủ thuật thì có một số khác biệt nhỏ

Giáo viên nên dùng bản đồ để giới thiệu vị trí địa lí, dùng tranh ảnh để giớithiệu về sinh hoạt văn hóa, sinh hoạt cộng đồng, về phong cảnh các vùng miền.Cần giới thiệu về xuất xứ và nét đặc trưng của dân ca

- Việc chia câu hát trong bài dân ca phải hết sức linh hoạt, có thể có câuhát dài, có câu hát ngắn vì dân ca Việt Nam thường được xây dựng từ thơ lục bát,lời ca đệm thêm bằng những hư từ (thang âm, các từ đệm, trang phục, động tácmúa, )sao cho phù hợp với sự tiếp thu của học sinh, cũng có thể giới thiệu sơlược về nhạc cụ của vùng miền dân ca đó

- Giải thích cho học sinh nghe những từ khó trong bài dân ca Nếu có thờigian, giáo viên nên cho các em nghe và xem băng đĩa hình, để các em biết vềtrang phục và động tác múa hát đặc trưng của từng vùng miền

- Giáo viên nên dùng thang âm của bài dân ca cho học sinh khởi độnggiọng, qua đó các em biết sơ lược về âm hưởng dân ca, không nên dùng gamtrưởng hoặc thứ để khởi động giọng

- Trong bước tập từng câu hát, giáo viên cần hát mẫu nhiều hơn để giúphọc sinh hát đúng những chỗ khó, tiếng luyến láy, ngân nghỉ, cũng như thể hiệnđược sắc thái của bài dân ca

- Nếu có điều kiện, có thể tổ chức cho học sinh vừa hát bài dân ca vừa kếthợp với các trò chơi dân gian như: Tập tầm vông, ô ăn quan, nhảy dây…

Ngoài các nhạc cụ quen dùng, nếu có điều kiện giáo viên nên khai tháchoặc hướng dẫn học sinh sử dụng các nhạc cụ dân tộc để đệm hát cho bài dân cacũng là cách làm rất phù hợp Ví dụ, như dùng các loại nhạc cụ như Cồng,Chiêng, đàn T’rưng… để đệm cho các bài dân ca Tây Nguyên

Cách dạy những bài hát khó

Những bài trong chương trình dạy học Âm nhạc đã được các tác giả tuyểnchọn nói chung là phù hợp với tâm lý lứa tuổi của học sinh song không tránhkhỏi những khó khăn cho giáo viên, học sinh với một vài bài Có khi dễ tiếp thuvới học sinh địa phương này nhưng lại rất khó tiếp thu với học sinh địa phươngkhác, đó cũng là điều tất yếu vì hiện nay chúng ta chỉ có một giáo trình, một bộsách giáo khoa chung Nếu gặp bài hát khó chúng ta cần lưu ý những điều sau:

- Giáo viên phải nắm vững đặc điểm riêng của bài hát như nội dung, cấutrúc, sắc thái… Đàn và hát chính xác, thuần thục, thuộc bài hát Khi giáo viên tựcho rằng, bài hát đó không phải là bài hát khó thì việc dạy hát cũng trở nên dễdàng hơn

- Tăng thời gian của bước dạy hát từng câu, giảm thời gian của nhữngbước khác

- Học sinh xem phần biểu diễn bài hát trên băng hình

- Nên chia bài theo những câu hát ngắn, dạy chậm và chính xác từng câu

- Kết hợp nghe giai điệu trên đàn

- Tập kĩ từng câu hát, giáo viên nên hát mẫu nhiều hơn để hướng dẫn họcsinh thể hiện đúng những chỗ khó, sửa ngay từng câu nếu các em hát sai

- Những câu hát gần giống nhau nên để học sinh so sánh, nhận biết và tậphát cho đúng

Giúp học sinh sửa chỗ hát sai

Sửa chỗ sai cho học sinh là hoạt động diễn ra trong tiết học hát và ôn tậpbài hát Giáo viên cần sửa sai càng sớm càng tốt ngay sau khi phát hiện chỗ sai.Nếu bỏ qua các sai sót trong một thời gian dài, sẽ khó có thể sửa chữa được, đặcbiệt là khi các em đã quen với những sai sót đó

Những lỗi sai mà học sinh thường mắc phải là:

- Hát sai giọng (khi hầu hết các em hát ở một giọng nhưng có em lại hát ởgiọng khác) Cách sửa là học giáo viên đàn hoặc hát mẫu cho học sinh hát sainghe lại giai điệu câu mở đầu, hướng dẫn các em hát đúng giọng ngay từ đầu

- Hát sai cao độ (học sinh hát đúng giọng nhưng sai cao độ một số nốttrong bài) Cách sửa là giáo viên đàn hoặc hát mẫu thật chậm, phân tích chỗ màhọc sinh hát sai là cao hơn hoặc thấp hơn so với bản nhạc, hướng dẫn các emthực hiện cho đúng

- Hát sai trường độ (thường sảy ra ở bài có đảo phách, nghịch phách hoặctrường độ có dấu chấm dôi đi cùng nốt móc kép) Cách sửa là giáo viên hướngdẫn học sinh vừa hát vừa gõ tiết tấu lời ca, các em sẽ phân biệt và sửa được

Cách dạy bài hát có 2 lời

Dạy lời 2 phải khác với dạy lời 1bởi vì khi đó học sinh đã nắm được giaiđiệu bài hát Giáo viên không thể dạy từng câu giống như lời 1 mà cần giúp các

em nắm vững giai điệu để tự hát lời 2 Giáo viên cần lưu ý:

- Nếu lời 2 hát tương tự lời 1, giáo viên nên chỉ định học sinh (cá nhân,nhóm, tổ, dãy, cả lớp) tự hát sau đó hướng dẫn các em điều chỉnh những chỗ cầnthiết

- Nếu lời 2 có điểm khác lời 1, giáo viên cần phân tích điểm khác biệt, cóthể đàn và hát mẫu riêng câu đó rồi hướng dẫn học sinh hát đúng giai điệu

Cách dạy bài hát mà học sinh đã quen thuộc

Đối với những bài hát mà học sinh đã quen thuộc, khi dạy thường gặpnhững khó khăn sau: Có 3 đối tượng học sinh cùng học hát (có những em hátchính xác, có những em hát còn sai, có những em chưa biết hát); nhiều em khônghào hứng khi học những bài đã quen thuộc; khó sửa những lỗi sai mà học sinh đãquen thuộc Sau đây tôi xin đưa ra một số kĩ thuật để giải quyết vấn đề này là:

- Phân loại học sinh: Những em hát chính xác, những em hát còn sai,những em chưa từng tập hát Phân nhóm có cả 3 đối tượng học sinh để cùng tậphát, tổ chức thi đua giữa các nhóm tạo hứng thú và động lực

- Cho học sinh nghe bằng đĩa mẫu Nên chia câu hát dài, chỉ định học sinhxung phong làm mẫu và hướng dẫn các bạn chưa tập

- Cần dạy đủ các bước để học sinh chưa tập có thể hát chính xác, tăngcường sửa sai cho các em

- Có thể tổ chức các trò chơi làm tăng hứng thú

- Với học sinh đã hát chính xác, cần hướng dẫn thể hiện sắc thái hoặc biểudiễn khi hát

Phân chia thời gian các bước khi dạy hát.

Trong quy trình dạy hát, thời lượng thực hiện các bước cần điều chỉnh chophù hợp với đặc điểm riêng, với mức độ khó hoặc dễ của từng bài hát Ví dụ,bước giới thiệu bài hát, có bài thì tiến hành 1, 2 phút, có bài 4,5 phút Tuy nhiêngiáo viên nên thực hiện 4 bước (giới thiệu bài hát, tìm hiểu về bài hát, nghe hátmẫu, khởi động giọng) trong khoảng 10 đến 12 phút vì nếu kéo dài hơn có thểlàm học sinh mất hứng thú học hát

Hạn chế dạy hát theo lối truyền khẩu

Học hát theo lối truyền khẩu là học sinh tập hát một cách thụ động và thiếutích cực, các em liên tục nghe giáo viên hát mẫu rồi nhắc lại một cách thụ động.Ngày nay, giáo viên nên giảm thiểu dạy hát theo lối truyền khẩu vì nó không cònphù hợp với những định hướng đổi mới phương pháp dạy học: Không phát huyđược tính tích cực của học sinh, không khai thác được các thiết bị dạy học

Vai trò của nhạc cụ khi dạy hát

Khi dạy hát từng câu, giáo viên nên sử dụng nhạc cụ vì:

- Học hát có nhạc sẽ tạo không khí học tập vui tươi, sôi nổi, học sinh hàohứng luyện tập

- Việc đàn giai điệu các câu hát giúp các em phát triển tai nghe nhạc

- Sử dụng nhạc cụ giúp giáo viên dạy hát không vất vả mà lại hiệu quả

- Nhạc cụ còn là chỗ dựa, đồng thời còn nâng cánh cho tiếng hát hay hơn.Tuy nhiên, giáo viên cũng không nên lạm dụng nhạc cụ một cách thái quá(về cường độ và thời gian) Nếu tiếng đàn quá to, giáo viên lại đàn liên tục, sẽvừa át tiếng hát vừa sao nhãng việc bao quát lớp học

Cách khắc phục học sinh hát cuốn nhịp.

Đây là lỗi thường gặp trong tiết dạy hát, do tâm lý học sinh muốn nhanhchóng hát được bài vừa học, do sự điều tiết hơi thở không chủ động (đặc biệt làvới câu hát dài, các em không đủ hơi thở) và ảnh hưởng của tâm lý đám đông nênkhông làm chủ về nhịp độ, dẫn đến tình trạng hát cuốn nhịp

Có một số kĩ thuật khắc phục lỗi hát cuốn nhịp, đó là:

- Hướng dẫn học sinh lấy hơi ở đầu hoặc giữa câu hát, giúp các em có đủhơi thở để hát câu tương đối dài

- Giáo viên chia lớp thàm nhóm nhỏ để luyện tập về nhịp độ (tránh ảnhhưởng của tâm lí đám đông)

- Lần lượt tập hát với tốc độ chậm, hơi nhanh hay vừa phải theo tay chỉhuy của giáo viên Mục tiêu của cách luyện tập này là để học sinh có thể hát vớimọi tốc độ mà vẫn làm chủ được nhịp độ

- Tập hát theo chỉ huy của giáo viên, luyện cho học sinh cách quan sátđộng tác đánh nhịp và biết giữ nhịp độ

- Hát thầm trên nền nhạc đệm

- Tập gõ đệm khi nghe nhạc

2.3.2 Đối với phân môn Nhạc lí - Tập đọc nhạc

2.3.2a Kĩ thuật dạy Nhạc lý.

Giới thiệu kiến thức

Mục tiêu để học sinh ghi nhớ tên, đặc điểm, tính chất, tác dụng của kiếnthức nhạc lý Giáo viên thuyết trình, giới thiệu hoặc liên hệ những điều học sinh

đã biết để giới thiệu kiến thức mới

Minh họa kiến thức trên bản nhạc

Giáo viên yêu cầu học sinh tìm các bài hát hoặc bản nhạc có sử dụng kiếnthức vừa học, để các em thấy kiến thức đó gần gũi với thực tế

Ví dụ học về nhịp3

4, giáo viên yêu cầu học sinh tìm những bài hát, bảnnhạc trong sách giáo khoa có sử dụng một số chỉ nhịp này Học về thứ tự dấuthăng, dấu giáng ở hóa biểu, yêu cầu học sinh tìm các bài hát, bài Tập đọc nhạctrong sách giáo khoa có sử dụng hóa biểu, sau đó hướng dẫn các em xác địnhgiọng của các bản nhạc đó

Minh họa kiến thức bằng âm thanh

Đây là một hoạt động quan trọng trong việc dạy nhạc lý, giúp học sinhkhông chỉ học lý thuyết suông mà được nghe âm thanh để hiểu biết rõ hơn vềkhái niệm, vai trò, tác dụng của kiến thức nhạc lí Điều rất quan trọng là cần chohọc sinh nghe gì để các em hiểu được bản chất của kiến thức Giáo viên có thểđàn, hát hoặc dùng băng đĩa, băng hình để cho học sinh nghe, nhận xét sự khácnhau giữa bản nhạc só sử dụng và không sử dụng kiến thức nhạc lí đó

Ví dụ về một số cách minh họa kiến thức nhạc lí bằng âm thanh

- Dạy về nhịp 2

4có thể thực hiện các bằng các kĩ thuật sau:

+ Học sinh nghe một tiết điệu (giáo viên không dùng phần đệm tay trái)nhịp 2

4 như Foxtrot hoặc Country 2

4 trên đàn phím điện tử, học sinh nghe và cảmnhận về phách mạnh và phách nhẹ của loại nhịp này Tốt hơn nếu các em vừanghe vừa tập vỗ tay thể hiện phách mạnh, phách nhẹ của loại nhịp này

+ Trên nền tiết điệu đó, giáo viên đàn giai điệu có cùng phần đệm một bàihát (ví dụ bài tiếng chuông và ngọn cờ) viết ở nhịp 2

4 mà học sinh đã học để các

em thấy nhịp này được ứng dụng vào thực tế như thế nào

- Dạy về cung và nửa cung, có thể thực hiện kĩ thuật sau:

+ Học sinh nghe gam Đô trưởng, trong đó có 2 quãng nửa cung và 5 quãngmột cung

+ Học sinh nghe gam Đô trưởng Cromatic, gồm toàn các quãng nửa cung

- Dạy về giọng cùng tên, giáo viên có thể giới thiệu và minh họa bằng bài hát

Một mùa xuân nho nhỏ (Trần Hoàn) cho học sinh nghe và cảm nhận đặc điểm,

ứng dụng của giọng cùng tên Bài hát có 2 đoạn, đoạn 1 viết ở giọng La thứ, đoạn

2 chuyển sang giọng cùng tên là giọng La trưởng Cũng có thể dùng những bài

hát khác để minh họa về việc chuyển sang giọng cùng tên là bài Trở về

Su-ri-en-tô (nhạc Italia), Bóng cây Kơ-nia (Nhạc Phan Huỳnh Điểu) hoặc Tuổi đời mênh mông (Trịnh Công Sơn).

- Dạy về hợp âm, có thể thực hiện như sau:

+ Học sinh nghe các hợp âm trưởng với 3 âm lần lượt vang lên

+ Học sinh nghe các hợp âm trưởng với 3 âm đồng thời vang lên

+ Thực hiện tương tự với một vài hợp âm trưởng, hợp âm thứ, hợp âm bảy

- Dạy về dịch giọng, có thể thực hiện như sau:

+ Giáo viên giới thiệu bản Nụ cười: Nhạc Nga - Lời việt: Phạm Tuyên viết

ở giọng Đô trưởng