Nâng cao kỹ năng thực hành luyện viết bài văn miêu tả cho học sinh lớp 6 thông qua tiết trả bài

Lí do chọn đề tài: Trong chương trình Ngữ Văn THCS tích hợp, phân môn Tập làm văn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các tri thức cơ bản về các kiểuvăn bản, hình thành cho học

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD & ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ MINH KHAI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO KĨ NĂNG THỰC HÀNH LUYỆN VIẾT BÀI VĂN

MIÊU TẢ CHO HỌC SINH LỚP 6 THÔNG QUA

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài:

Trong chương trình Ngữ Văn THCS tích hợp, phân môn Tập làm văn

đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các tri thức cơ bản về các kiểuvăn bản, hình thành cho học sinh các kỹ năng nói (kể chuyện, tóm tắt), hiểukhái quát về văn bản, bố cục chung và nội dung các phần trong bố cục cũngnhư thực hành viết bài văn Bản thân hoạt động tập làm văn là một hoạt độngtích hợp, tích hợp tri thức Văn học và Tiếng Việt vào việc tạo lập các văn bảnmới Với môn Ngữ Văn, về kiến thức Văn học, không chỉ là tìm hiểu nộidung, ý nghĩa của một tác phẩm hay hiểu, thuộc các khái niệm, làm được bàitập cũng như lấy được các ví dụ về phân môn Tiếng Việt mà ngoài các kĩnăng trên, học sinh còn phải có kĩ năng viết bài văn một cách thành thạo Mặtkhác, Ngữ Văn từ lâu là một bộ môn khoa học xã hội hay song cũng là mônhọc khiến nhiều học sinh ngại học, ngại viết, nhất là trong các tiết viết bài Tậplàm văn

Và đối với bộ môn Ngữ Văn 6 thì Tập làm văn cũng là một phân môn giữ

vị trí quan trọng của môn học Những bài làm Tập làm văn là kết quả tích hợpcủa phân môn Tiếng Việt và Văn học Vì vậy, dạy học Tập làm văn ở trườngtrung học cơ sở nói chung và ở lớp 6 nói riêng là một quá trình phức tạp baogồm nhiều hoạt động của giáo viên và học sinh Quá trình đó nhằm giúp họcsinh nắm vững phương pháp, kĩ năng học bộ môn, bồi dưỡng tâm hồn và khảnăng cảm thụ văn chương, phát triển năng lực tư duy sáng tạo, trí tưởng tượngcủa học sinh để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp giáo dục là nhằm đào tạo nênmột thế hệ trẻ năng động và sáng tạo hơn, phù hợp với công cuộc công nghiệphoá và hiện đại hoá quê hương, đất nước

Đối với học sinh lớp 6, các em còn rất hồn nhiên, trong sáng, kĩ năngviết bài văn chưa thành thạo nên chất lượng bài viết chưa cao, đặc biệt là vănmiêu tả vì sự tư duy, liên tưởng, trí tưởng tượng của các em chưa phong phú,

kĩ năng quan sát của các em chưa tốt; chủ yếu là tả thực, thấy gì tả đấy nênnội dung tả chưa đa dạng, kém sinh động… Vì vậy, đối với giáo viên giảngdạy môn Ngữ Văn 6, ngoài việc cung cấp cho các em kiến thức nội dung cácbài học theo chuẩn kĩ năng và theo hướng dẫn của sách giáo khoa thì giáoviên còn phải luyện cho các em phương pháp, kĩ năng viết bài văn nói chung

và bài văn miêu tả nói riêng

Vậy, chúng ta cần phải làm gì để khắc phục thực trạng này ? Đứngtrước vướng mắc trên, bản thân tôi là một giáo viên tham gia giảng dạy nhiềunăm, lại trực tiếp dạy môn Ngữ Văn 6 nên trong khi giảng dạy, tôi luôn chú ýrèn kĩ năng viết bài văn nói chung và kĩ năng viết bài văn miêu tả nói riêngcho các em Và bằng sự hiểu biết nhất định của bản thân, tôi xin đưa ra một

vài ý kiến của mình về Nâng cao kĩ năng thực hành luyện viết bài văn

miêu tả cho học sinh lớp 6 thông qua tiết trả bài nhằm hình thành cho học

sinh phương pháp, kĩ năng khi viết bài văn miêu tả Đây cũng chính là lí dokhiến tôi chọn vấn đề này làm đề tài nghiên cứu.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

- Khắc phục khó khăn trong quá trình viết bài văn miêu tả cho học sinhlớp 6

- Giúp học sinh có được kĩ năng viết văn miêu tả có hiệu quả hơn

- Định hướng cho giáo viên trong việc chữa lỗi viết bài văn miêu tả chohọc sinh để kết quả dạy học đạt kết quả tốt hơn

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Học sinh lớp 6

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

1.4.1 Nghiên cứu lí thuyết

1.4.2 Phương thức quan sát

1.4.3 Phương thức đọc, chấm, chữa bài cho học sinh

1.4.4 Phương thức thực hành: thông qua trực tiếp giảng dạy phân mônTập làm văn lớp 6

1.4.5 Trao đổi với đồng nghiệp

1.5 Những điểm mới của Sáng kiến kinh nghiệm.

Tìm ra được những điều kiện để tổ chức một tiết trả bài có hiệu quả caonhất, nhằm phát triển một trong bốn kỹ năng quan trọng mà môn Ngữ Vănhướng tới

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lý luận của Sáng kiến kinh nghiệm :

Chương trình Tập làm văn 6 đặt trọng tâm ở thực hành: Xây dựng bàiqua thực hành, thực hành nhận biết và thực hành làm văn bản Thực hành quaphần luyện nói tạo điều kiện cho học sinh lớp 6 quen bạo dạn phát biểu miệngtrước tập thể Thực hành còn được thể hiện qua phần luyện viết Đây cũng là

kỹ năng không kém phần quan trọng, cần được chú trọng rèn luyện ở học sinhlớp 6 Nhưng khác với tiết luyện nói, giáo viên và tập thể học sinh có thể nhậnbiết và sửa lỗi ngay cho học sinh trên lớp Hơn thế, kỹ năng nói còn phụ thuộcrất nhiều vào yếu tố chủ quan: giọng nói, tâm thế học sinh, vấn đề nói , năngkhiếu Còn kỹ năng viết những bài viết Tập làm văn - công sức, trí tuệ, tìnhcảm, sự nỗ lực phấn đấu, nguyện vọng của các em lại ít có dịp được bộc lộ

rõ rệt trước đám đông, ít được người khác biết đến Chính vì vậy, các ưu điểmcũng như các khiếm khuyết của các em không được phát hiện nhanh chóng vàchịu sự kiểm tra, đánh giá sát của tập thể như luyện nói Do vậy, vai trò củangười giáo viên trong việc hình thành, phát triển, uốn nắn kỹ năng viết bàiTập làm văn cho các em học sinh lớp 6 là vô cùng quan trọng, gần như làquyết định Điều đó đặt ra một số vấn đề khác, tưởng chừng rất đơn giảnnhưng lại đòi hỏi một tâm huyết và tình yêu nghề không bao giờ vơi cạn ởngười giáo viên Lúc này đây hơn bao giờ hết, người thầy cần thể hiện vai tròrèn rũa , uốn nắn cẩn trọng, tỉ mỉ, thường xuyên và nhiệt tình từng lỗi nhỏ củacác em cũng như phát hiện và đánh giá đúng những thành công (dù là nhỏ)của các em Có nghĩa là giáo viên phải thực hiện khâu chấm chữa bài mộtcách cẩn thận và khoa học nhất Và giờ trả bài phải làm hết công năng của

nó Đó là những giây phút học trò hoàn toàn được đánh giá và nhận xét đúngmực nhất về "đứa con tinh thần" của mình Đồng thời còn giúp các em có nhucầu tự bổ sung, tự điều chỉnh cách viết, lỗi chính tả …, thậm chí có thể viết laịbài hoàn chỉnh nhất Và như vậy, kỹ năng viết của các em sẽ được nâng dần

và hoàn thiện theo thời gian

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng Sáng kiến kinh nghiệm

Mặc dù tiết trả bài Tập làm văn có vai trò vô cùng quan trọng như vậynhưng trong thực tế ở nhà trường THCS nói chung và ở lớp 6 nói riêng, tiếttrả bài chưa được đánh giá đúng mức Chính vì vậy, đôi khi còn được thựchành một cách đơn giản hoá, nhiều khâu, nhiều mục bị cắt bỏ, đơn giản trả bàichỉ để phát bài, gọi điểm, nhắc qua một số lỗi dễ thấy Thậm chí, còn đượcdùng để dạy bù cho kịp chương trình khi bị mất tiết Bản thân học sinh cũngchưa có tâm thế và sự chuẩn bị cần thiết để học tiết trả bài Suốt một thời kỳdài từ khi chưa đổi mới chương trình, tiết trả bài phần Tập làm văn chỉ đượcghi "Trả bài viết số " và chấm hết Điều đó đồng nghĩa với việc học sinhkhông phải soạn bài, chuẩn bị cho tiết học này Và thế là tiết trả bài chỉ dogiáo viên soạn - giảng - trả bài Học sinh nhận bài, nghe nhận xét Đôi khi ,các em không nhớ đề bài mình làm, không biết mình đã viết gì nhất là đối vớinhững học sinh học lực trung bình, yếu và kém Vậy thì làm sao các em cóthể tìm thấy lỗi của mình Làm sao có thể nâng cao kỹ năng thực hành viếtđược Nhưng, có điều đáng mừng là hiện nay, chương trình SGK Ngữ Vănđổi mới đã rất coi trọng tiết trả bài Ở SGK, tiết trả bài được thể hiện bằng hệthống câu hỏi về nội dung, về hình thức và bố cục bài làm cần phải đạt đượctrong tiết trả bài Điều này đã tạo cho học sinh một thói quen soạn trước tiếttrả bài ở nhà, do vậy, việc nắm, nhớ lại đề, nội dung mình đã viết là hoàn toàn

có thể được Hơn nữa, tạo tâm thế tốt để các em đón nhận một tiết trả bàihoàn toàn chủ động, bình tĩnh Như vậy là để viết tốt một bài Tập làm văn,học sinh được thực hành nhuần nhuyễn nhiều lần Viết bài khi soạn ở nhà ,

viết vào giấy kiểm tra và cuối cùng là khắc sâu, củng cố ở tiết trả bài khi đượcgiáo viên chấm, chữa cụ thể trong bài của mình cũng như qua tiết trả bài trênlớp

Nghiên cứu, đề xuất những cải tiến mới trong phương pháp dạy họctheo hướng tích hợp đang là vấn đề quan tâm của mọi cấp, mọi ngành và củatoàn xã hội Với phạm vi đề tài nhỏ này, tôi chỉ xin đóng góp kinh nghiệmnhỏ của mình khi dạy tiết trả bài Tập làm văn cho học sinh lớp 6 Mong muốnđóng góp sự nhìn nhận tích cực, đúng đắn về vai trò và ý nghĩa của tiết trảbài đối với việc hình thành và phát triển kỹ năng viết cho học sinh nói riêng

và nâng cao chất lượng dạy - học môn Ngữ Văn nói chúng Đặc biệt là xâydựng các yêu cầu và các bước tiến hành cụ thể của một tiết trả bài có hiệu quảnhất ở lớp 6 THCS

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

* Các yêu cầu cần thiết để có tiết trả bài hiệu quả

* Các bước tiến hành của giờ trả bài Tập làm văn lớp 6

2.3.1 Các yêu cầu cần thiết để có tiết trả bài hiệu quả.

- Đề ra sát chương trình, phù hợp với trình độ học sinh Rèn luyện kỹnăng nói tiếng Việt thành thạo theo các kiểu văn bản là một yêu cầu đượcnhấn mạnh về mặt kỹ năng ở môn Ngữ Văn nói chung Yêu cầu này đượcđặc biệt coi trọng ở lớp 6 THCS Vì đây là đầu cấp, kỹ năng viết đúng, viếthay là cả một vấn đề Chính vì vậy, khâu ra đề yêu cầu phải phù hợp với trình

độ của học sinh, tránh quá khó hoặc quá dễ Cả hai điều này đều ảnh hưởngkhông tốt đến việc rèn luyện kỹ năng viết của các em Do vậy, giáo viên cầntham mưu tốt với tổ chuyên môn để có một đề bài tốt nhất Tránh quá khókhiến các em không viết được cũng như không nên dễ quá khiến các emkhông phát huy được khả năng sáng tạo của mình

- Giáo viên chấm, chữa bài chu đáo, lời phê rõ ràng, cụ thể, điểm sốkhách quan, công bằng Điều này tưởng dễ nhưng lại vô cùng khó bởi vìchấm cẩn thận, tỉ mỉ một bài thì dễ nhưng với con số hàng trăm bài và gấp lênnhiều lần như vậy trong một năm học quả không dễ dàng chút nào Làm đượcđiều đó đòi hỏi người giáo viên phải có lòng yêu nghề thật sự, biết trân trọnghọc sinh Bởi có như vậy, họ mới đủ can đảm, sự tận tuỵ để chấm bài chonhiều học sinh, nhất là chấm môn Ngữ Văn - một công việc mất nhiều thờigian và sức lực

Vậy như thế nào là chấm chu đáo, cẩn thận?

+ Đó là phải đọc kỹ bài của học sinh Người giáo viên dạy Ngữ Vănnói chung và dạy Tập làm văn nói riêng phải giàu kinh nghiệm, thường đọctất cả các bài viết cần chấm một lượt rồi đưa ra một thang yêu cầu chung đểcho điểm Bởi thực tế, chấm Tập làm văn không chỉ cần nắm chắc thang điểmtrong đáp án, mà đôi khi cần phải căn cứ vào sự sáng tạo của học sinh trong

từng bài làm cụ thể của toàn lớp, giữa lớp này với lớp khác; hơn thế còn phảicăn cứ vào sự tiến bộ hay không tiến bộ của học sinh để có sự khuyến khíchcần thiết Những con số là vô tri nhưng khi nó thành điểm số thì quả thậtchúng biết nói, nói được nhiều hơn tất cả những gì chúng ta tưởng Nhưngnhư vậy không có nghĩa là cho điểm theo cảm tính, chủ quan Sự nâng niutrân trọng nếu có, phải được thực hiện trong sự thống nhất, tránh đánh giánhầm, thiên lệch làm mất lòng tin ở học sinh.

+ Một cách để giáo viên tạo được sự công bằng trong chấm bài là có sổtheo dõi chấm bài trong toàn năm Số lần làm bài kiểm tra Tập làm văn ở lớp

6 trong một năm không nhiều Do vậy, việc lập sổ theo dõi là có thể tiến hànhđược Trong sổ theo dõi, ta chia làm 4 bậc điểm: điểm giỏi, khá, trung bình,yếu Lần thứ nhất em A có bậc điểm trung bình, lần thứ 2 ở bậc điểm khá.Nhưvậy, ta có thể đưa nhận xét về bài làm: có tiến bộ Tuỳ theo sự tăng hay giảmcon điểm, mức tăng nhanh hay tăng chậm mà đưa ra lời nhận xét chính xác.Điều này rất có ý nghĩa bởi vì thật buồn cười nếu học sinh được điểm 7 đượccoi là "có tiến bộ" trong khi bài trước em được điểm 9

Cách làm này áp dụng rất tốt khi giáo viên chưa nắm vững tên và lựchọc của học sinh và phát huy hiệu quả tối ưu trong việc ghi nhận xét ở học bạcuối năm hay sổ liên lạc Bởi vì thực tế, bằng cách này, giáo viên đã hoàntoàn theo dõi và nắm được từng bước tiến (lùi) của học sinh về kỹ năng Tậplàm văn

+ Chấm bài chu đáo còn là gọi đúng tên lỗi của từng học sinh Bởi vìchỉ có giáo viên đọc bài kỹ mới phát hiện ra lỗi dù là nhỏ của học sinh Vàcùng với việc phát hiện ra lỗi cũng có nghĩa là giáo viên đã giúp cho các embiết để sửa lỗi của mình Giáo viên cũng cần khuyến khích những ưu điểm, sựtiến bộ của các em Điều đó như một động lực giúp các em phấn đấu rènluyện khiến cho kỹ năng viết ngày một nâng cao

- Yêu cầu thứ ba của một tiết trả bài hiệu quả là giáo viên cần ghi lờiphê và lời phê ghi phải trong sáng, cụ thể, rõ ràng, có tác dụng khuyến khích

và động viên các em Mỗi học sinh sau khi nhận bài của mình, điều mà các

em quan tâm trước tiên là điểm số và sau đó là lời phê của giáo viên Nhữnglời phê khéo léo, cẩn trọng và đúng mực bao giờ cũng khiến các em nhớ mãi

Và từ chỗ tác động vào tình cảm, dần dần sẽ hình thành ở học sinh một nhucầu sáng tạo và phát triển Thông thường, với một giáo viên giàu kinh nghiệmnội dung lời phê bao giờ cũng đảm bảo yêu cầu: Những ưu điểm và những tồntại (ở các mặt bố cục, nội dung, chính tả, từ ngữ, diễn đạt) và lời động viên,khuyến khích

- Trong quá trình cho điểm, giáo viên cần căn cứ vào các mặt ưu điểm

và tồn tại của học sinh để cho điểm khuyến khích hoặc phạt Đây là hình thứcgiúp học sinh tiến bộ rất nhanh Phạt và trừ điểm để học sinh thấy được việc

sửa lỗi là cần thiết và như vậy kỹ năng viết đúng của các em sẽ được nânglên.

- Muốn đạt được hiệu quả cao trong tiết trả bài, nhất là nâng cao kỹnăng viết bài cho học sinh, giáo viên nhất thiết phải chọn đọc được những bàivăn hay của học sinh trong lớp hoặc trong khối “Học thày không tày họcbạn" nên việc lựa chọn được một bài văn hay ở chính các bạn đồng học sẽ có

ý nghĩa hơn bất kỳ một cuốn bài văn mẫu nào Bởi trước hết, các em tự sosánh và nhận ra mình phải học tập bạn ở điểm nào Và vì thế sự thi đua, phấnđấu sẽ dấy lên trong các em và ngay chính bạn có bài được chọn làm bài mẫucũng thấy mình cần tự rèn luyện, tự phấn đấu để giữ vững "Niềm vinh dự"này

Nhưng như thế nào là một bài văn mẫu tốt ? Đó trước hết phải là bàivăn đúng yêu cầu của đề bài ra, không mắc lỗi chính tả, lỗi diễn đạt, trình bầybài khoa học, sạch sẽ hay có mắc lỗi thì rất ít Và quan trọng hơn phải là bàivăn của đúng học sinh đó viết, có sự sáng tạo

Tuy vậy, đôi khi ở một số tiết kiểm tra Tập làm văn, giáo viên dù chấm

kỹ vẫn không tìm được một bài mẫu hoàn chỉnh Vậy chúng ta phải làm gì ?Giáo viên phải lựa chọn được những đoạn văn hay để đọc cho học sinh thamkhảo bởi vì không chỉ ở phân môn Tập làm văn nói riêng, môn Ngữ Văn nóichung mà ở nhiều môn học khác, phương pháp nêu gương vẫn được xem làtối ưu trong quá trình dạy học và giáo dục học sinh

Chọn được bài (đoạn) mẫu, công việc tiếp theo của giáo viên là phảiđọc truyền cảm để có thể làm toát lên vẻ đẹp và giá trị của bài văn Đặc biệt,

ở những bài (đoạn) văn hay, độc đáo, giáo viên cũng cần sử dụng kỹ năngbình giảng để học sinh thấy được cái hay để học tập Bình giảng giúp học sinhtìm ra phương pháp, biện pháp để có thể đạt kết quả cao trong học tập Ví dụ:Với một đề bài "Viết bài văn tả người thân của em" Em Trương Thị BíchNgọc - Lớp 6D - Trường THCS Minh Khai có đoạn viết: "Em yêu nhất đôibàn tay mẹ Đôi bàn tay rám nắng và chai sần Những ngón tay gầy và thôráp của mẹ đã đảm đang tất cả mọi công việc Từ việc dạy học ở trường đếnviệc nhà đều tay mẹ làm hết để bố em yên tâm công tác và em có thời gianhọc hành Mỗi khi em ốm, cũng đôi bàn tay ấy, mẹ lại chăm sóc em chu đáo

Ôi ! Mẹ thật tuyệt vời !" Sau khi đọc cho học sinh nghe đoạn văn trên, giáoviên phải chỉ ra cho học sinh thấy được: để viết hay như bạn đã miêu tả thìngười viết không chỉ quan sát mà phải có cả sự cảm nhận bằng tâm hồn Bạn

đã sử dụng phép điệp từ, phương thức tự sự và biểu cảm khi tả để khắc hoạsâu sắc đôi bàn tay vô cùng yêu thương của mẹ.Và như vậy tức là giáo viên

đã chỉ ra phương pháp viét bài Tập làm văn hay cho các em

- Giáo viên để có thể nâng cao kỹ năng viết đúng, viết hay cho học sinhcần đề ra yêu cầu và chấm kiểm tra sau trả bài Yêu cầu này áp dụng cho

những bài kém, sai nhiều lỗi ở tất cả các mặt Hình thức kiểm tra sau tiết trảbài bắt buộc giáo viên phải dành nhiều thời gian hợp lý để chấm cẩn thận vàtheo dõi sự tiến bộ của học sinh so với bài trước Chính vì vậy, đòi hỏi giáoviên phải nhiệt tình , có trách nhiệm trước học sinh Bởi vì yêu cầu này khôngmang tính pháp chế nhưng hiệu quả rèn luyện kỹ năng viết văn cho học sinhlại rất cao, nhất là đối với học sinh yếu kém.

- Giáo viên xây dựng đáp án cụ thể, chi tiết về nội dung cần đạt so với

đề bài ra để giúp học sinh nhận ra những khuyết điểm trong bài làm của mình

và bổ sung, rút kinh nghiệm để hoàn thiện bài làm sau tiết trả bài

2.3.2 Các bước tiến hành của giờ trả bài Tập làm văn 6:

( Lớp 6D – Trường THCS Minh Khai – TP Thanh Hóa.)

Các bước tiến hành của giờ trả bài Tập làm văn bao gồm cả nhữngcông việc trên lớp và sự chuẩn bị của cô, trò ở nhà Cụ thể:

- Sự chuẩn bị cho tiết trả bài : Về phía học sinh, cần yêu cầu các emsoạn trước tiết trả bài ở nhà Chỉ có như vậy, các em mới có tâm thế chủ động

và làm việc tích cực trong tiết học Về phía giáo viên, phải chấm và hoànthiện mọi yêu cầu để đưa ra nhận xét đúng, hiệu quả nhất trong giờ học Dovậy, giáo viên phải soạn giáo án trả bài một cách tỉ mỉ, dẫn chứng cụ thể chotừng nhận xét

- Chép lại đề: Giáo viên yêu cầu học sinh đọc lại đề (theo trí nhớ) và ghi

đề bài lên bảng Yêu cầu này tiến hành thường xuyên, giúp học sinh có ý thứcđọc và tìm hiểu kỹ đề bài trước khi viết Đây là yếu tố vô cùng quan trọng để

có được bài viết đúng

- Phân tích đề (bước này tiến hành khoảng 7 - 10 phút): giáo viên đưa ra

hệ thống câu hỏi để học sinh tìm hiểu những yêu cầu của đề bài:

+ Yêu cầu về kiểu văn bản: (Tự sự, miêu tả hay có sự kết hợp hai kiểunày )

+ Nội dung của bài viết yêu cầu những gì? Kể lại một câu chuyện đãhọc, một sự việc diễn ra trong tưởng tượng, trong thực tế hay miêu tả cảnh sắcthiên nhiên, miêu tả con người (chân dung hay trong hoạt động) hoặc có sựkết hợp giữa kể và tả

+ Giới hạn kiến thức: Miêu tả một hay nhiều cảnh, tả người trong hoạtđộng hay trong cuộc sống

Việc tìm ý và lập dàn ý cũng giúp cho học sinh có thói quen làm dànbài đại cương trước khi viết bài Đây là một thói quen tốt, có lợi cho việc rènluyện kỹ năng viết đúng, viết đủ, không thiếu ý và có trình tự hợp lý hơn.Đồng thời, giúp học sinh phân bố thời gian viết bài cho phù hợp, tránh tìnhtrạng bài viết lan man, viết một ý mà các em có cảm hứng dẫn đến mất ý ởphần sau hoặc nhớ gì viết nấy khiến bài viết lộn xộn.

- Nhận xét bài làm:

Khâu này là quan trọng nhất với việc rèn luyện kỹ năng viết cho các

em Do vậy, giáo viên cần nhận xét cụ thể, có thể đưa ra hướng giải quyết đểcác em khắc phục lỗi của mình Tuy vậy, nhận xét cụ thể không đồng nghĩavới chỉ trích, nhạo báng học sinh Giáo viên cần có thái độ trân trọng thật sựvới sự sáng tạo của các em Từ đó mà xác nhận thái độ và cách ứng xử phùhợp với tiết trả bài Thông thường, bao giờ lời nhận xét của giáo viên cũngphải đi từ những ưu diểm của học sinh trước để gây hứng thú giúp học sinhhăng hái nhận khuyết điểm và có nhu cầu sửa lỗi Giọng nói nhẹ nhàng,truyền cảm và ánh mắt bao dung, độ lượng nhìn thẳng vào học sinh giúp các

em tự nhận ra lỗi của mình và khát khao được vươn lên

VD : Ở tiết 24 : Trả bài viết số 1 với đề bài : Kể lại một truyện dân gian đã học ( truyền thuyết, cổ tích ) bằng lời văn của em

- Lời kể : Kể bằng lời văn của em

- Đối tượng, phạm vi kể: một truyện dân gian đã học ( truyền thuyết, cổtích)

- Nội dung kể: Phải đảm bảo các nội dung chính của truyện dân gian

đó, không thêm hay bỏ bớt các nội dung chính của truyện

- Ngôi kể : Ngôi thứ 3

+ Cụ thể:

- Mở bài: Giới thiệu về truyện truyền thuyết sẽ kể (trực tiếp hoặc giántiếp)

- Thân bài: Lần lượt kể lại nội dung của truyện bằng lời văn của em

( không viết lại nguyên lời của tác giả)

- Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của truyện và suy nghĩ của em về truyện đó

* Giáo viên có thể nhận xét, sửa lỗi về:

+ Kiểu văn bản mà học sinh xây dựng so với yêu cầu đề bài là đúnghay sai Lấy dẫn chứng từng bài của học sinh cụ thể

- Bài của em Nguyễn Tuấn Minh đã xác định sai kiểu văn bản so vớiyêu cầu của đề bài Em thiên về miêu tả nhân vật Thạch Sanh nhiều hơn kểviệc làm của Thạch Sanh và nội dung truyện Cụ thể có đoạn là : Thạch Sanh

là người rất to cao, khỏe mạnh,đẹp trai,thân hình rắn chắc với các cơ bắp cuồncuộn, thường mặc cái khố và cầm chiếc rìu của cha để lại

- GV sửa lỗi : văn tự sự có kết hợp yếu tố miêu tả khi kể nhưng khôngthiên về tả nhiều hơn kể hoặc tách lời kể ra khỏi lời văn miêu tả

+ Nội dung: Mức độ thể hiện nội dung đã sâu sắc hay chưa, nội dungnào còn thiếu, nội dung nào ý còn sơ sài.Nêu tên từng học sinh ở các trườnghợp trên

- Bài của em Nguyễn Hữu Dân kể về truyện Thánh Gióng nhưng thiếuchi tiết Gióng vươn vai trở thành tráng sĩ

- GV sửa lỗi : thiếu chi tiết Gióng vươn vai trở thành tráng sĩ thì nộidung truyện không lôgíc vì không có sự việc trên thì làm sao Gióng ra trậngiết giặc Ân được Vì vậy, khi kể , người kể cần nắm vững các sự kiện chínhcủa truyện cần kể

- Bài của em Nguyễn Thị Trâm kể truyện Sơn Tinh,Thủy Tinh với đủcác sự việc nhưng kể về cuộc giao chiến giữa hai vị thần còn mờ nhạt Cụ thể

là : Thủy Tinh đến sau, không lấy được Mị Nương nên tức giận đem quânđánh Sơn Tinh để cướp Mị Nương nhưng bị thua cuộc

- GV sửa lỗi : Cần phải kể chi tiết về cuộc giao chiến giữa hai vị thần vìqua cuộc đọ sức đó, tác giả dân gian muốn đề cao sức mạnh của thần núi : núi(đất ) là quê hương cư trú đầu tiên của người Việt Cổ và niềm tin vào côngcuộc trị thủy để bảo vệ cuộc sống của cư dân Việt Cổ cũng như sự kiên trìcủa chúng ta ngày nay trong việc phòng chống thiên tai diễn ra hàng năm làSơn Tinh sẽ thắng Thủy Tinh cho dù Thủy Tinh có mạnh mẽ đến đâu : hômưa,gọi gió,dâng nước lên cuồn cuộn thì Sơn Tinh cũng không hề nao núng,vẫn bình tĩnh bốc đồi, rời núi, xây thành,đắp lũy chiến thắng Thủy Tinh Nếuthiếu chi tiết về cuộc giao tranh ấy thì sẽ không làm nổi bật được ý nghĩa trên

VD : Ở tiết 47 : Trả bài viết số 2 với đề bài : Kể về một việc tốt em