Đổi mới việc dạy học lịch sử và địa lí địa phương ở trường tiểu học

2.1 Cơ sở lí luận của việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương trong trường Tiểu học 2 2.2 Thực trạng việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương trong trường Tiểu học hiện nay 4 2.3 Các

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỔI MỚI VIỆC DẠY HỌC LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ ĐỊA PHƯƠNG

2.1 Cơ sở lí luận của việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương

trong trường Tiểu học

2

2.2 Thực trạng việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương trong

trường Tiểu học hiện nay

4

2.3 Các giải pháp nhằm tổ chức tốt việc dạy học Lịch sử và Địa

lí địa phương trong trường Tiểu học

5

2.3.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ giáo viên trong việc dạy học

Lịch sử và Địa lí địa phương

2.3.4 Lựa chọn hình thức dạy học phù hợp nhằm nâng cao hiệu

quả dạy Lịch sử và Địa lí địa phương

12

2.3.5 Đánh giá kết quả tiếp thu kiến thức vê Lịch sử và Địa lí địa

phương của học sinh

17

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo

dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

18

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hành Trungương Đảng về "đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầucông nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" đã được triển khai thực hiện trên cả nước;tuy nhiên đối với mỗi địa phương có những đặc điểm riêng về kinh tế, văn hóa -

xã hội, quốc phòng - an ninh, cần có những định hướng cụ thể, phù hợp để đổimới giáo dục và đào tạo đáp ứng được yêu cầu trong giai đoạn hiện nay

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo thành phố Thanh Hóatrong giai đoạn hiện nay góp phần nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực,bồi dưỡng nhân tài, phát triển nhanh nguồn nhân lực Việc xây dựng và thựchiện Đề án “Đổi mới giáo dục và đào tạo thành phố Thanh Hoá giai đoạn 2017-

2020, định hướng đến năm 2025” là nhiệm vụ hết sức cần thiết, đảm bảo cho sựphát triển bền vững của thành phố

Một trong những mục tiêu của đề án đổi mới giáo dục của thành phốThanh Hóa là: Đổi mới dạy và học để giáo dục toàn diện cho học sinh về tính tựlập; thích học, học theo năng lực sở trường; chăm chỉ, yêu lao động, có khả nănglàm ra được nhiều của cải vật chất cho gia đình và xã hội; nâng cao ý thức chấphành pháp luật, ý thức cộng đồng và có kỹ năng sống cơ bản Trong đó có mụctiêu cụ thể đến năm 2025 sẽ có 100% học sinh các cấp học thành phố hiểu biếtđầy đủ về lịch sử đất nước, về biển đảo, về tỉnh Thanh Hóa và thành phố ThanhHóa

Một thực tế đang diễn ra trong xã hội và ngay trong ngành giáo dục lànhiều người và nhiều học sinh không thích học Lịch sử và Địa lí Nội dung mônLịch sử, Địa lí ở các cấp học khác hay Lịch sử và Địa lí ở bậc Tiểu học còn nặng

về kiến thức, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học chưa phong phú, thờilượng dành cho giáo dục Lịch sử và Địa lí địa phương của bậc Tiểu học còn quá

ít (4 tiết/năm học) Chính vì vậy giáo dục Lịch sử và Địa lí địa phương chưathực sự được coi trọng

Để thực hiện Đề án đổi mới Giáo dục và Đào tạo thành phố, đạt được mụctiêu về giáo dục Lịch sử và Địa lí địa phương Thanh Hóa, mỗi cán bộ quản lí,mỗi giáo viên trong các nhà trường Tiểu học đều trăn trở nhằm tìm ra giải pháp

để việc dạy Lịch sử và Địa lí địa phương Thanh Hóa đạt hiệu quả cao nhất Bảnthân tôi là một người quản lí ở trường Tiểu học cũng luôn suy nghĩ, luôn tìm tòi

để dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương Thanh Hóa tạo được sự hứng thú đồng

thời lôi cuốn được giáo viên và học sinh Vì vậy tôi đã chọn đề tài “Đổi mới

việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương trong trường Tiểu học” để nghiên

cứu

1.2 Mục đích nghiên cứu

Tổ chức dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương tại các trường Tiểu học theohướng đổi mới, chủ động, tích cực từ cán bộ quản lí đến giáo viên, học sinh Việc dạy

Lịch sử và Địa lí địa phương tuân thủ theo phân phối của Bộ GD&ĐT qui định, nộidung được thực hiện theo nội dung mà Sở GD&ĐT đã biên soạn Ngoài ra để có hiệuquả cao trong dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương cần có sự cập nhật, bổ sung nộidung để phù hợp với từng giai đoạn phát triển của địa phương, cần có sự đổi mới vềphương pháp, hình thức tổ chức dạy học để biến việc học Lịch sử và Địa lí địa phươngthành nhu cầu của mỗi học sinh.

Việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương ngoài việc cung cấp các kiến thức vềlịch sử, địa lí còn góp phần nâng cao năng lực chủ động, tìm tòi, sáng tạo cho cán bộquản lí, giáo viên và học sinh Dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương nhằm tạo sự đổimới về nội dung, chất lượng đào tạo đưa hiệu quả giáo dục ngày một đi lên Qua đó bồidưỡng cho cán bộ giáo viên và học sinh tình yêu quê hương đất nước, có trách nhiệmtrong việc xây dựng quê hương

Dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương là yêu cầu bắt buộc trong mỗi nhà trườngTiểu học Đối với mỗi cán bộ quản lí, mỗi giáo viên trong giai đoạn hiện nay thì tổ chứcdạy học Lịch sử và Địa lí địa phương một cách hiệu quả là trách nhiệm và nhiệm vụ.Bản thân là người quản lí giáo dục, thấy rõ được tầm quan trọng trong việc dạy họcLịch sử và Địa lí địa phương trong nhà trường Tiểu học nhằm bổ sung kiến thức, hìnhthành và phát triển phẩm chất cho học sinh Nhưng làm thế nào để việc dạy học Lịch sử

và Địa lí địa phương đạt hiệu quả cao nhất? Đó chính là trăn trở của bản thân, vì thế tôi

đã chọn đề tài “Đổi mới việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương ở trường Tiểu học”

để nghiên cứu và thực hiện nhằm thực hiện tốt Đề án đổi mới giáo dục và đào tạo củathành phố Thanh Hóa Qua đó nâng cao vai trò, trách nhiệm, nhiệm vụ của người quản

lí trong việc quản lí chuyên môn, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàndiện trong nhà trường

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Trong khuôn khổ thời gian có hạn, tôi chỉ xin tập trung vào nghiên một số nộidung, hình thức tổ chức dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương tại trường Tiểu học ĐiệnBiên 1- Thành phố Thanh Hóa và tác dụng của chúng trong việc hình thành và pháttriển tình yêu quê hương đất nước cho học sinh

1.4 Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu, bản thân tôi đã sử

- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của việc đổi mới dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương trong trường tiểu học

Sinh thời nhà yêu nước Huỳnh Thúc Kháng đã từng viết: “Học sử làm gì?Học địa làm gì? Học địa để sống với non sông đất nước Học sử để sống vớingười đã chết” Một quốc gia mà chỉ biết đến hiện tại, không am hiểu và tôn

trọng quá khứ thì quốc gia đó không có tương lai Không biết tôn vinh, tưởngnhớ và xót thương trước những người đã khuất, trước những sự kiện vinh quanghay những biến cố đau thương của đất nước, dân tộc thì không thể trưởng thành

và phát triển

Không hiểu biết về non sông, đất nước, về láng giềng và thế giới thì làmsao biết được đâu là con đường đi lên của đất nước, làm sao hội nhập với thếgiới Không hiểu lịch sử thì làm sao khơi dậy và duy trì lòng yêu nước? Không

có lòng yêu nước thì làm sao dám đứng lên bảo vệ độc lập và chủ quyền quốcgia

Gần gũi và gắn liền hơn với mỗi con người lại chính là Lịch sử và Địa líđịa phương Có thể nói, Lịch sử địa phương đều là dựng lại quá khứ về lòng yêunước, về truyền thống đấu tranh bất khuất của địa phương trong dựng nước vàgiữ nước, ghi lại những nét văn hóa truyền thống, tinh thần nhân đạo sâu sắc củađại phương trong quá trình hình thành và phát triển Địa lí địa phương giúp họcsinh hiểu cơ bản về địa lí địa phương, cũng như vận dụng những kiến thức đóvào cuộc sống để biết cách ứng xử với môi trường tự nhiên và xã hội xungquanh, đồng thời đáp ứng với yêu cầu phát triển của đất nước

Theo dự thảo của Bộ GD&ĐT, chương trình giáo dục phổ thông mới thìmôn Lịch sử và Địa lí ở tiểu học là môn học bắt buộc, được dạy học ở lớp 4 vàlớp 5 Môn học được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển từ môn Tự nhiên

và xã hội các lớp 1, 2, 3 và là cơ sở để học môn Lịch sử và Địa lý ở cấp Trunghọc cơ sở Các kiến thức lịch sử và địa lý được tích hợp trong các chủ đề về địaphương, vùng miền, đất nước và thế giới theo sự mở rộng về không gian địa lý

và xã hội, được bắt đầu từ địa phương, vùng miền, đến đất nước và thế giới

Như vậy, có thể nói, theo dự thảo chương trình sách giáo khoa mới thì dạyhọc Lịch sử và Địa lí địa phương ở bậc Tiểu học đã được coi trọng hơn rấtnhiều

Vậy mạch kiến thức Lịch sử và Địa lí được lựa chọn những sự kiện, nhânvật lịch sử tiêu biểu của địa phương, vùng miền, của quốc gia, khu vực, thế giới.Như vậy, chương trình Lịch sử và Địa lí đã coi trọng sự phát triển Lịch sử vàĐịa lí địa phương, đặt nội dung dạy Lịch sử và Địa lí địa phương lên vị trí đầutiên trong chương trình môn Lịch sử và Địa lí

Hiệu quả của dạy - học Lịch sử và Địa lí địa phương sẽ được nâng lên quaviệc cung cấp kiến thức, giáo dục học sinh về niềm tin vững chắc vào lý tưởngcách mạng, hiểu về môi trường sống xung quanh Từ những giá trị truyền thốngtốt đẹp của dân tộc trong quá trình dựng nước và giữ nước, các em sẽ tự hào và

ý thức hơn về tình yêu quê hương, đất nước Qua đó, các em ra sức học tập, rènluyện để trở thành những con người có ích góp phần xây dựng quê hương, đấtnước

Dạy Lịch sử và Địa lí địa phương nằm trong hệ thống dạy Lịch sử và Địa

lí ở trường Tiểu học nhưng có những nét riêng Mỗi địa phương đều có đặc điểmriêng về địa lí và cũng có truyền thống lịch sử hào hùng khác nhau

Muốn hiểu biết về Lịch sử và Địa lí, trước tiên phải biết Lịch sử và Địa línơi mình sinh ra và lớn lên Trên đất nước Việt nam ta, địa phương nào cũng cónhững thần phả về các vị Thành hoàng làng đã có công giúp dân khai phá, gâydựng cơ nghiệp trên vùng đất ấy Thanh Hoá là một tỉnh lớn thứ sáu về diện tích,đứng thứ 3 về dân số Địa hình có đầy đủ: Vùng núi, trung du; đồng bằng venbiển Thanh Hóa là vùng đất địa linh nhân kiệt, gắn với lịch sử phát triển loài

người Người xưa có câu: “Vua xứ Thanh, thần xứ Nghệ” Vùng Ái Châu, tức

Thanh Hóa được xem là nơi phát tích của hầu hết các dòng họ vua, chúa Việtxưa Thanh Hóa luôn được người dân cả nước biết đến bởi phong cảnh hữu tình,người dân cần cù lao động, đỗ đạt về học hành Là người dân Thanh Hóa càngkhông thể không biết về Lịch sử và Địa lí quê hương mình

Việc giúp học sinh hiểu về Lịch sử và Địa lí Thanh Hóa để tự hào về quêhương mình, đồng thời có trách nhiệm trong việc xây dựng quê hương là tráchnhiệm của mỗi nhà trường, mỗi giáo viên

Đổi mới dạy học Lịch sử và Địa lý theo hướng tiếp cận năng lực chính làtrọng tâm Phương pháp dạy học môn Lịch sử và Địa lý cấp tiểu học theohướng phát triển năng lực chú trọng tổ chức các hoạt động dạy học để giúp họcsinh tự tìm hiểu, tự khám phá, không thụ động tiếp thu những tri thức được sắpđặt sẵn; chú trọng rèn luyện cho học sinh biết cách sử dụng sách giáo khoa vàcác tài liệu học tập, biết cách suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới;tăng cường phối hợp tự học với học tập, thảo luận theo nhóm, đóng vai, dự án;

đa dạng hoá các hình thức tổ chức học tập, coi trọng việc dạy học trên lớp và cáchoạt động xã hội

2.2.Thực trạng việc Dạy và Học Lịch sử và Địa lí địa phương ở các trường Tiểu học hiện nay

2.2.1 Thực trạng của việc dạy Lịch sử và Địa lí địa phương ở trường Tiểu học

- Chương trình dạy Lịch sử và Địa lí địa phương được bố trí 2tiết/năm/phân môn (Lịch sử, Địa lí) và được bố trí ở tuần học 31, 32 Việc bố trídạy học Lịch sử và Địa lí địa phương ở thời điểm gần kết thúc năm học làmgiảm tác dụng của việc dạy và học nội dung này Lí do là ở thời điểm này giáoviên và học sinh đang tập trung cho việc ôn, chuẩn bị cho kiểm tra cuối năm vàthường chú ý đến những môn, những nội dung kiểm tra cuối năm

- Chương trình dạy Lịch sử và Địa lí địa phương do Sở GD&ĐT TỉnhThanh Hóa biên soạn, không có thiết kế bài dạy Giáo viên phải tự soạn giáo án,

tự tìm đồ dùng dạy học, tự xây dựng hình thức tổ chức dạy học, tự tìm hiểu thêmkiến thức nên tâm lí giáo viên có phần ngại dạy phần Lịch sử và Địa lí địaphương

- Hình thức tổ chức dạy học của giáo viên trong giờ dạy Lịch sử và Địa líđịa phương chưa lôi cuốn được học sinh

2.2.1 Thực trạng của việc học Lịch sử và Địa lí địa phương ở trường Tiểu học

- Học sinh có tâm lí ngại học môn Lịch sử và Địa lí nói chung và học Lịch

sử và Địa lí địa phương cũng không nằm ngoài tâm lí đó của học sinh

- Học sinh phải sưu tầm thêm tài liệu nên tâm lí cũng ngại Mặt kháckhông phải địa phương nào cũng có các di tích lịch sử được xếp hạng nên họcsinh lại càng ít biết

Trước thực trạng dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương ở các trường Tiểu họcnhư vậy, là một cán bộ quản lí, tôi trăn trở và thấy rõ trách nhiệm của bản thân trong chỉđạo hoạt động dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương tại trường Tiểu học nên đã đúc rút

kinh nghiệm “Đổi mới việc dạy học Lịch sử và Địa lí đia phương ở trường Tiểu

học” Qua đây, cả giáo viên và học sinh được bổ sung kiến thức về Lịch sử và Địa lí,

lòng tự hào dân tộc, tình yêu quê hương đất nước được nâng lên

2.3.Các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương trong trường tiểu học

2.3.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ giáo viên trong việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương

Gần đây, tình trạng học sinh lơ là với môn học lịch sử, địa lí ở trường phổthông nói chung và môn Lịch sử và Địa lí ở Tiểu học nói chung, trong đó cónguyên nhân là do giáo viên chưa đầu tư dạy cho môn này đúng mức

Trong khi đó vai trò của dạy học môn Lịch sử và Địa lí, trong đó có nội dungLịch sử và Địa lí địa phương là vô cùng to lớn Chính việc giảng dạy Lịch sử vàĐịa lý địa phương tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tìm hiểu và đánh giá đúng tiềmnăng các điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và thực trạng kinh tế - xãhội, giá trị lịch sử và văn hóa của địa phương từ đó giúp họ định hướng nghềnghiệp, lao động sản xuất, giáo dục lòng tự hào dân tộc, tình yêu quê hương.Những kiến thức Lịch sử và Địa lý địa phương mà nhà trường trang bị cho họcsinh nếu có giá trị thực tiễn sẽ hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất chohọc sinh, giúp học sinh thấy rõ trách nhiệm của bản thân trong việc tham gia xâydựng quê hương thêm giàu đẹp

Nếu cán bộ giáo viên nhận thức tốt thì việc dạy Lịch sử và Địa lí địaphương sẽ chất lượng và hiệu quả hơn rất nhiều Vậy cần thiết phải nâng caonhận thức của cán bộ giáo viên trong việc dạy Lịch sử và Địa lí địa phương Để

có hiệu quả trong việc nâng cao nhận thức của cán bộ giáo viên trong việc dạyLịch sử và Địa lí, mỗi nhà trường cần:

Đầu tiên, người quản lí cần nghiên cứu để hiểu biết về Lịch sử và Địa lí địaphương thông qua việc tìm tòi tài liệu Đồng thời nghiên cứu kĩ vai trò của dạy Lịch sử

và Địa lí địa phương trong việc hình thành, phát triển kiến thức, năng lực và phẩmchất của học sinh Tiểu học Từ đó tuyên truyền để giáo viên hiểu về dạy học Lịch sử vàĐịa lí địa phương, tác dụng và cách tổ chức dạy học sao cho hiệu quả Nâng cao nhậnthức cho cán bộ giáo viên về Lịch sử và Địa lí địa phương bằng các hình thức:

a Qua thực tế hiểu biết và tham khảo tài liệu để hiểu rõ vai trò của dạy Lịch

sử và Địa lí địa phương, đồng thời tích cực tuyên truyền tới phụ huynh, học sinh

Muốn dạy học có hiệu quả thì mỗi cán bộ giáo viên phải nắm thật vững về Lịch

sử và Địa lí địa phương, trong đó có lịch sử phát triển của nhà trường Nhà trường phátđộng mỗi cán bộ giáo viên phải tự tìm tòi, học hỏi để hiểu rõ nội dung, vai trò, vị trí củadạy Lịch sử và Địa lí địa phương - nơi mình được sinh ra, được nuôi dưỡng, được họctập, làm việc Thật thiếu sót nếu không hiểu về địa phương mình

Nhà trường yêu cầu bắt buộc mỗi cán bộ giáo viên đưa vào chương trình bồidưỡng thường xuyên của mình nội dung về Lịch sử và Địa lí địa phương, vai trò củaviệc dạy Lịch sử và Địa lí địa phương Nội dung cụ thể:

- Địa lí Thanh Hóa

- Lịch sử tiêu biểu của Thanh Hóa

- Lịch sử phát triển của nhà trường

- Vai trò của dạy Lịch sử và Địa lí địa phương Tác dụng cụ thể đối với học sinhlớp mình dạy

- Kế hoạch của bản thân trong việc dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương tại lớpmình

Mỗi giáo viên sau khi nắm vững về Lịch sử và Địa lí địa phương Thanh Hóa,hiểu rõ vai trò của việc dạy Lịch sử và Địa lí địa phương sẽ tích cực tuyên truyền đếnphụ huynh, học sinh Từ đó, giáo viên cũng yêu cầu học sinh tự tìm hiểu về Lịch sử vàĐịa lí Thanh Hóa, tìm hiểu về truyền thống nhà trường

b Tổ chức thực hiện nghiêm túc phân phối chương trình dạy môn Lịch sử và Địa lí, trong đó có Lịch sử và Địa lí địa phương

Các tuần từ 31 và 32 khối lớp 5 ở bậc Tiểu học thực hiện dạy Lịch sử vàĐịa lí địa phương Như vậy tổng cộng có 4 tiết cho cả phân môn Lịch sử và Địa

lí Thời điểm dạy Lịch sử và Địa lí địa phương là vào cuối năm nên dễ dẫn đếnviệc giáo viên dạy qua loa, dành thời gian các tiết này cho việc ôn tập các môntoán, tiếng Việt Dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương một cách nghiêm túc thểhiện việc giáo viên hiểu rõ vai trò của nó trong việc hình thành và phát triển kiếnthức, kĩ năng, năng lực, phẩm chất cho học sinh Do vậy, để khắc phục tìnhtrạng dạy học một cách qua loa, để mỗi giáo viên thấy rõ việc cần thiết trong việcdạy học Lịch sử và Địa lí địa phương, nhà trường cần:

- Tổ chức cho giáo viên khối 5 soạn bài chung để thống nhất mục tiêu tiếtdạy, thống nhất các hình thức tổ chức dạy học, chuẩn bị đồ dùng dạy học,…Soạn giáo án điện tử để dùng chung cho cả khối và là tư liệu cho những năm họcsau

- Kiểm tra việc dạy Lịch sử và Địa lí địa phương qua việc thực hiện lịchbáo giảng, soạn bài, dự giờ,…

- Khảo sát, hỏi đáp học sinh sau tiết dạy để kiểm tra chất lượng dạy củagiáo viên và chất lượng học của học sinh

- Đánh giá việc dạy Lịch sử và Địa lí địa phương của giáo viên qua cácbuổi sinh hoạt chuyên môn Đánh giá tiết dạy Lịch sử và Địa lí địa phương củagiáo viên theo thang điểm của phiếu đánh giá giờ dạy do Sở GD&ĐT qui định

Ngoài ra, nhà trường đánh giá thêm phần cập nhật, liên hệ thực tiễn đối với cácthông tin mới nhất của địa phương trong giờ dạy của giáo viên

Nhận thức của cán bộ giáo viên về dạy Lịch sử và Địa lí địa phương đượcnâng lên rõ rệt nhờ hoạt động chuyên môn cũng như hoạt động tự tìm hiểu, học hỏi.Mỗi cán bộ giáo viên đều thấy rõ tác dụng của việc dạy Lịch sử và Địa lí địa phươngtrong việc giáo dục học sinh về lòng tự hào và tình yêu quê hương đất nước Việc họccủa học sinh cũng góp phần tuyên truyền việc tìm hiểu Lịch sử và Địa lí địa phươngđến với các bậc phụ huynh Mỗi cán bộ giáo viên có trách nhiệm tuyên truyền trongphụ huynh, học sinh việc tìm hiểu về địa phương mình Phối hợp với phụ huynh, họcsinh trong việc chuẩn bị tư liệu cho tiết dạy Lịch sử và Địa lí địa phương

2.3.2 Bổ sung kiến thức về Lịch sử và Địa lí cho cán bộ giáo viên

Mỗi cán bộ quản lí và giáo viên nếu nắm vững về nội dung kiến thức thì

sẽ tự tin trong công tác quản lí cũng như tự tin dạy tốt các tiết Lịch sử và Địa líđịa phương Chất lượng đội ngũ giáo viên luôn quyết định chất lượng giáo dụchọc sinh Việc được tìm hiểu, bổ sung kiến thức về địa phương không phải trongmột thời điểm nhất định mà được cập nhật hàng ngày trong quá trình sống, laođộng, học tập Việc bổ sung kiến thức bao gồm: Mỗi cán bộ giáo viên tự bồidưỡng kiến thức về địa phương cho bản thân, các đồng nghiệp trao đổi bổ sungkiến thức cho nhau và thông qua việc học tập, Đối với việc bổ sung kiến thức

về Lịch sử và Địa lí địa phương cho giáo viên ở trường Tiểu học Điện Biên 1được tiến hành bằng các hình thức sau:

a Mỗi cán bộ giáo viên tự học tự bồi dưỡng kiến thức Lịch sử và Địa

lí địa phương

Nhà trường yêu cầu mỗi giáo viên đều phải đưa vào chương trình học bồidưỡng thường xuyên nội dung về địa phương Giáo viên căn cứ vào năng lực, sựhiểu biết của bản thân để tự chọn nội dung để bồi dưỡng cho phù hợp Cuối mỗinăm học, nhà trường có kiểm tra phần hiểu biết của cán bộ giáo viên thông qua

đề kiểm tra bồi dưỡng thường xuyên

Ngoài việc tự học Lịch sử và Địa lí địa phương qua chương trình bồidưỡng thường xuyên, mỗi giáo viên đều bổ sung kiến thức của mình qua nhữnglần thăm quan các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của địa phương TrườngTiểu học Điện Biên 1, mỗi năm học đều tổ chức thăm và tặng quà cho học sinhvùng cao khó khăn của tỉnh nhà Cùng với những chuyến đi từ thiện, nhà trườngkết hợp cho giáo viên, học sinh thăm quan các di tích lịch sử, danh lam thắngcảnh của tỉnh nhà Trước mỗi chuyến đi, nhà trường yêu cầu mỗi cán bộ giáoviên, học sinh đều tự tìm hiểu về di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh sẽ đếnthăm và sau khi đến thăm sẽ rút ra những hiểu biết cho bản thân Trong nhữngnăm học gần đây, nhà trường đã tổ chức cho cán bộ giáo viên và học sinh thămtặng quà cho học sinh các huyện: Bá Thước, Lang Chánh, Ngọc Lặc, ThạchThành, Như Xuân Đồng thời các chuyến từ thiện đó, học sinh được thăm quancác danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử: Khu di tích Lam Kinh, đền thần phi

Trịnh Thị Ngọc Lữ, chiến khu Ngọc Trạo, thác Ma Hao, đền Đồng Cổ, làng cổĐông Sơn, làng văn hóa các dân tộc Việt Nam,…

Sau mỗi chuyến đi thăm quan, giáo viên tiếp thu được rất nhiều kiến thứcmột cách tự nhiên, các kiến thức này được đọng lại và sẽ được nhớ lâu

a Cán bộ giáo viên được bồi dưỡng kiến thức Lịch sử và Địa lí địa

phương qua các buổi sinh hoạt chuyên môn

Kiến thức được tiếp thu từ các buổi sinh hoạt chuyên môn sẽ có sự thốngnhất, đồng bộ, giúp ích lớn cho công tác giảng dạy Đầu mỗi năm học, nhàtrường lên kế hoạch tổ chức các chuyên đề chuyên môn và giao cho các khốichủ trì thực hiện, cả trường tiếp thu

Ví dụ về một số chuyên đề chuyên môn có liên quan đến dạy học Lịch sử

và Địa lí địa phương:

* Chuyên đề “Dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương”:

Năm 2015 hưởng ứng năm du lịch Quốc gia, mở màn tại Thanh hóa, nhà

trường đã tổ chức chuyên đề về “Dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương”.

Chuyên đề được tổ chức trong buổi sinh hoạt chuyên môn toàn trường, do khối 4 thựchiện Hình thức sinh hoạt chuyên môn được tổ chức theo hướng đổi mới, khối 4 chủ trì,

định hướng các vấn đề xoay quanh chủ đề “Dạy học Lịch sử và Địa lí địa

phương”, các thành viên tham gia thảo luận, kết luận các vấn đề đưa ra và đi đến thống

nhất bao gồm các hoạt động sau:

- Tầm quan trọng của dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương

- Lựa chọn nội dung dạy Lịch sử và Địa lí địa phương

- Các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Lịch sử và Địa lí địaphương

- Dự đoán kết quả dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương

Sau chuyên đề, giáo viên được bổ sung thêm kiến thức, được bổ sung vềphương pháp, hình thức tổ chức dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương Giáo viên

tự tin và thấy rõ trách nhiệm của bản thân trong việc dạy học Lịch sử và Địa líđịa phương cho học sinh

*Chuyên đề “Giáo viên tự tin sáng tạo”: Chuyên đề được tổ chức vào

năm 2017 dưới hình thức Hội thi đối với tất cả các khối trong nhà trường Mỗikhối đều thực hiện 2 nội dung:

- Tìm hiểu, sưu tầm và thuyết minh về “Truyền thống của nhà trường”

- Xây dựng kế hoạch “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo” cho học sinh củakhối Nội dung của “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo” là học sinh sẽ được thămquan, học tập, lao động tại các địa phương của tỉnh nhà

Qua chuyên đề, tất cả giáo viên hiểu biết về truyền thống, trình bày đượctruyền thống nhà trường Video, PowerPoint và phần thuyết minh đạt giải Nhất

đã được lưu lại phòng truyền thống của trường và được phổ biến tới toàn thể họcsinh

c Bồi dưỡng kiến thức Lịch sử và Địa lí địa phương cho cán bộ giáo

viên qua các buổi hội họp

Hàng tháng, cấp ủy của chi bộ, ban giám hiệu nhà trường bổ sung kiếnthức, cập nhật các tin tức thời sự, chính trị, văn hóa, kinh tế địa phương chođảng viên, cán bộ giáo viên qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, họp hội đồng,sinh hoạt chi bộ Nội dung Lịch sử và Địa lí địa phương, cập nhật tình hình địaphương được lấy trong các tài liệu: “Thông báo nội bộ” của Ban tuyên giáo Tỉnh

ủy Thanh Hóa, “Thông tin Thành phố Thanh Hóa” của thành ủy thành phốThanh Hóa, các trang báo của địa phương, báo trung ương, Trong buổi sinhhoạt chi bộ, sau phần đóng đảng phí là nội dung thông tin tình hình thời sự nổibật trong nước, quốc tế và của địa phương, cơ quan, đơn vị do bí thư chi bộ hoặcđồng chí trong cấp ủy thực hiện Để tiếp tục tăng sự hiểu biết cho đảng viên vềtình hình địa phương, tại chi bộ trường Tiểu học Điện Biên 1, yêu cầu lần lượtmỗi tháng, mỗi đảng viên trình bày một tin thời sự của tỉnh (thành phố)

Việc giáo viên được bổ sung kiến thức về địa phương đã làm cho vốn kiếnthức của giáo viên ngày càng dày thêm Giáo viên tự tin với sự hiểu biết củamình trong giao tiếp, tự tin trong việc truyền tải kiến thức đến với học sinh Bảnthân mỗi giáo viên thấy tự hào và yêu quê hương mình, thấy trách nhiệm trongviệc xây dựng quê hương Đồng thời truyền cảm hứng đó về tình yêu quê hươngđất nước cho mỗi học sinh

2.3.3 Lựa chọn nội dung dạy học Lịch sử và Địa lí địa phương phù hợp

Đối với cấp Tiểu học, môn Lịch sử và Địa lí lớp 5 phần dành cho dạyLịch sử và Địa lí địa phương được bố trí ở các tuần 31, 32 theo phân phối của

Bộ GD&ĐT Nội dung dạy Lịch sử và Địa lí địa phương được thực hiện theo tàiliệu do Sở GD&ĐT ban hành Thời lượng dành cho việc học Lịch sử và Địa líđịa phương của học sinh lớp 5 hay cũng chính là của cả bậc Tiểu học là 4 tiết.Thời lượng dạy Lịch sử và Địa lí địa phương chỉ dành cho học sinh lớp 5 vàtương đối hạn chế trong khi đó nội dung về Lịch sử và Địa lí địa phương nóichung và Thanh Hóa nói riêng thì rất phong phú, đa dạng Vì vậy, để tất cả họcsinh trong trường đều được cập nhật cũng như làm phong phú thêm lượng nộidung về Lịch sử và Địa lí địa phương thì cần cung cấp thêm một số nội dungngoài nội dung mà Sở GD&ĐT đã biên soạn Mặt khác, lịch sử và Địa lí địaphương có sự biến đổi theo thời gian, vì vậy cần có sự cập nhật các thông tinmới nhất Các nội dung cập nhật cũng cần chọn lựa sao cho phù hợp với nhậnthức, phù hợp với tâm lí lứa tuổi và gây được sự hứng thú cho học sinh Tiểuhọc

a Nội dung dạy Lịch sử và Địa lí địa phương 4 tiết/năm học theo phân phối chương trình của Bộ GD&ĐT.

Dạy Lịch sử và Địa lí địa phương tuân thủ theo phân phối chương trìnhcủa Bộ GD&ĐT được dạy vào tuần 31 và 32 của lớp 5 Tổng cộng là phân mônlịch sử có 2 tiết, phân môn địa lí có 2 tiết Ngoài ra phân môn Lịch sử còn có 2bài đọc thêm Nội dung giảng dạy Lịch sử và Địa lí địa phương do Sở GD&ĐT Hóa biên soạn bao gồm: