Quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh bình dương

Vũ Đăng Minh – Vụtrưởng Vụ Công tác thanh niên làm Chủ nhiệm, năm 2012; Đề tài nghiên cứucấp bộ “Đặc trưng tâm lý tư tưởng của thanh niên dưới tác động của cơ chế thịtrường” do Trần Xuân

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC THANH NIÊN

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN THỊ PHƯỢNG

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017

LỜI CÁM ƠN

Luận văn này là kết quả của quá trình tác giả nhận được sự hướng dẫn, chỉbảo tận tình, được truyền đạt những kinh nghiệm, tri thức quý báu của tập thểGiảng viên Học viện Hành chính Quốc gia trong chương trình đào tạo Thạc sĩchuyên ngành Quản lý công

Với tình cảm chân thành nhất, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đếnBan Giám đốc Học viện, Quý Thầy cô Khoa Sau đại học, Quý Giảng viên đãtrực tiếp giảng dạy và hướng dẫn trong quá trình học tập, nghiên cứu tại Học

viện Đặc biệt là PGS.TS Nguyễn Thị Phƣợng – Người đã tận tình hướng dẫn,

hỗ trợ và giúp đỡ rất nhiều để tác giả hoàn thiện Luận văn này

Bên cạnh đó, tác giả cũng chân thành cảm ơn Lãnh đạo và tập thể cácChuyên viên của Sở Nội vụ tỉnh Bình Dương, Cục Thống kê tỉnh Bình Dương

và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Bình Dương,… đã tạo điềukiện, giúp đỡ cung cấp về mặt tài liệu và số liệu để tác giả hoàn thành Luận vănnày

Dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, hoàn chỉnh Đề tài,nhưng chắc chắn Luận văn không thể tránh khỏi những sai sót, hạn chế nhấtđịnh Tác giả rất mong nhận được sự chỉ bảo và những ý kiến đóng góp quý báu

từ Quý Thầy cô và các bạn Học viên

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan Luận văn “Quản lý nhà nước về công tác thanh

niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương” là công trình nghiên cứu khoa học của tác

giả, được PGS.TS Nguyễn Thị Phƣợng hướng dẫn, hỗ trợ và giúp đỡ để hoàn

thiện Các tài liệu, số liệu trong Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tp Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 8 năm

2017

Tác giả

Trần Thiện Lộc

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

1 Bảng 1.1: Dân số thanh niên Việt Nam 14

2 Bảng 1.2: Dân số thanh niên Việt Nam theo nhóm tuổi 15

3 Bảng 1.3: Tỷ lệ lao động là thanh niên trong tổng số lao động có việc làm 16

4 Bảng 1.4: Số lượng sinh viên tốt nghiệp giai đoạn 2011 – 2015 17

5 Sơ đồ 1.5: Sơ đồ bộ máy quản lý nhà nước về công tác thanh niên 35

6 Bảng 2.1: Dân số thanh niên tỉnh Bình Dương 45

7 Bảng 2.2: Dân số thanh niên tỉnh Bình Dương theo nhóm tuổi

46 8 Sơ đồ 2.3: Sơ đồ bộ máy quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương 54

MỤC LỤC

Trang Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục Bảng biểu, sơ đồ

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC THANH NIÊN 8

1.1 Thanh niên và công tác thanh niên 8

1.1.1 Khái niệm thanh niên 8

1.1.2 Vị trí, vai trò của thanh niên 11

1.1.3 Khái niệm công tác thanh niên 16

1.1.4 Hệ thống các tổ chức thanh niên 20

1.2 Quản lý nhà nước về công tác thanh niên 20

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước 20

1.2.2 Khái niệm quản lý nhà nước về công tác thanh niên 21

1.2.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về công tác thanh niên 26

1.2.4 Nội dung quản lý nhà nước về công tác thanh niên 33

1.3 Quan điểm của Đảng và pháp luật, chính sách Nhà nước trong phát triển thanh niên Việt Nam 33

1.3.1 Quan điểm của Đảng về công tác thanh niên 33

1.3.2 Pháp luật, chính sách của Nhà nước về phát triển thanh niên 36

1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về công tác thanh niên của thành phố Hồ Chí Minh 37

Tiểu kết Chương 1 39

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC

THANH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG 40

2.1 Tổng quan tình hình kinh tế – xã hội tỉnh Bình Dương 40

2.2 Tình hình quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương 42

2.2.1 Tình hình thanh niên 42

2.2.2 Tổ chức bộ máy và triển khai thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên 45

2.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương 52

2.2.4 Thực trạng giám sát, thanh tra, kiểm tra nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên 70

2.3 Đánh giá tình hình quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương 71

2.3.1 Những ưu điểm 71

2.3.2 Những hạn chế 73

2.3.3 Nguyên nhân của hạn chế 75

Tiểu kết Chương 2 77

Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC THANH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG 78

3.1 Nhóm các giải pháp về nâng cao nhận thức trong hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay 78

3.2 Nhóm các giải pháp về công tác thống kê, nghiên cứu, dự báo, đánh giá tình hình thanh niên định kỳ và lập kế hoạch triển khai thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên 84

3.3 Nhóm các giải pháp về hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định của tỉnh đối với công tác thanh niên thông qua thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước 87

3.3.1.Hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định tạo cơ hội và điều kiện thuậnlợi cho thanh niên được học tập, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và kỹnăng nghề nghiệp, đáp ứng nhu cầu tình hình mới 88

3.3.2.Hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định nhằm góp phần nâng cao chấtlượng lao động, giải quyết việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống chothanh niên 89

3.3.3.Hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định trong xây dựng môi trường xãhội lành mạnh, tạo điều kiện cho thanh niên nâng cao thể chất, tinh thần, kỹnăng sống 91

3.3.4.Hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định trong giáo dục chính trị tưtưởng, giáo dục truyền thống, lý tưởng, đạo đức, lối sống, pháp luật cho thanhniên 92

3.4 Nhóm các giải pháp về đổi mới nội dung, phương pháp quản lý nhà nước vềcông tác thanh niên hiện nay nói chung, tại Bình Dương nói riêng 93

3.4.1.Đổi mới nội dung quản lý nhà nước về công tác thanh niên93

3.4.2.Đổi mới phương pháp quản lý nhà nước về công tác thanh niên102

Tiểu kết Chương 3 104 KẾT LUẬN 105 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 108

vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”, vì vậy vấn đề thanh niên phải đặt ở vịtrí trung tâm trong chiến lược phát huy nhân tố và nguồn lực con người” [1]

Sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và nền kinh tế tri thứctrong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế rộng rãi hiện nay là cơ hội, môitrường thuận lợi để thanh niên Việt Nam tiếp thu tinh hoa nhân loại, thể hiện vàkhẳng định tài năng, trí tuệ, bản lĩnh của tuổi trẻ, cống hiến cho sự phát triển củađất nước Thanh niên Việt Nam đang có những thay đổi về cơ cấu xã hội, địa vịkinh tế, cũng như tâm lý, lối sống…, song song đó tồn tại nhiều thách thức, khi

mà một bộ phận thanh niên chưa tìm được lý tưởng sống, trình độ, năng lựccũng như kỹ năng tạo lập còn yếu, một bộ phận khác lại có lối sống thực dụng

xa rời ý chí vươn lên khắc phục những khó khăn trong cuộc sống, điều này đãgây không ít trở ngại cho công tác quản lý thanh niên hiện nay

Bình Dương là thành viên của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, mộttrong những trung tâm phát triển năng động, có tốc độ đô thị hóa, công nghiệphóa, hiện đại hóa cao, Bình Dương đang phát triển mạnh các Khu Công nghiệp

và Liên hợp Công nghiệp – Dịch vụ – Đô thị lớn, là địa điểm hấp dẫn thu hútcác nhà đầu tư trong và ngoài nước Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng

ưu tiên phát triển công nghiệp, dịch vụ của tỉnh đã mở ra cơ hội thể hiện bảnthân, cơ hội việc làm không chỉ cho thanh niên tại chổ mà còn thu hút lao động

là thanh niên của nhiều nơi khác quy tụ Với lực lượng thanh niên đông đảo, đâyvừa là lợi thế, vừa là thách thức cho Bình Dương Lợi thế nguồn nhân lực trẻ,năng động sẽ là nguồn lực quan trọng đóng góp cho sự ổn định và phát triểnkinh tế – xã hội, nhưng thách thức đặt ra là phải làm thế nào để định hướng chothanh niên ý thức được vai trò, trách nhiệm của mình; tạo lập và xây dựng môitrường sống, học tập và làm việc tích cực; tạo động lực thúc đẩy thanh niênkhông ngừng học tập, rèn luyện tư tưởng, bản lĩnh cá nhân, trau dồi kỹ năng,dám nghĩ, dám làm, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu công nghiệp hóa,hiện đại hóa của Bình Dương nói riêng và cả nước nói chung là việc làm vôcùng quan trọng và cấp thiết đặt ra cho quản lý nhà nước về công tác thanh niêntrên địa bàn tỉnh

Nhận thức được tầm quan trọng của quản lý nhà nước về công tác thanhniên, đồng thời qua thực tiễn công việc đang phụ trách tại Phòng Nội vụ thị xã

Tân Uyên, tỉnh Bình Dương tác giả đã lựa chọn đề tài “Quản lý nhà nước về

công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương” làm đề tài Luận văn tốt

nghiệp chương trình cao học Quản lý công của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Qua tìm kiếm, nghiên cứu tài liệu, tác giả biết được trước và sau khi Quốchội ban hành Luật Thanh niên ngày 29 tháng 11 năm 2005 và Hội nghị lần thứ 7Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Khóa X ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TWngày 25 tháng 7 năm 2008 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác

thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đã có một số côngtrình nghiên cứu và bài viết về công tác thanh niên trong phạm vi cả nước vớigóc độ vĩ mô của quản lý nhà nước, đưa ra các quan điểm nhìn nhận về vai trò,trách nhiệm của nhà nước đối với thanh niên và vai trò, nghĩa vụ của thanh niênđối với nhà nước và xã hội, cũng như những thời cơ, thách thức của thanh niêntrước sự thay đổi nhanh chóng của tình hình kinh tế – xã hội và lịch sử như: Đềtài nghiên cứu cấp nhà nước “Cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách đối vớithanh niên” do PTS Nguyễn Văn Trung làm Chủ nhiệm, năm 1995; Đề tàinghiên cứu cấp bộ “Cơ sở khoa học nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước vềthanh niên thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” do TS Vũ Đăng Minh – Vụtrưởng Vụ Công tác thanh niên làm Chủ nhiệm, năm 2012; Đề tài nghiên cứucấp bộ “Đặc trưng tâm lý tư tưởng của thanh niên dưới tác động của cơ chế thịtrường” do Trần Xuân Vinh làm Chủ nhiệm, năm 1992; Đề tài nghiên cứu cấp

bộ “Tình hình thanh niên thế kỷ XX – Những sự kiện quan trọng nhất” do ThS.Phạm Bằng làm Chủ nhiệm, năm 1999; Chương trình nghiên cứu cấp bộ

“Những vấn đề lý luận và thực tiễn nâng cao hiệu quả công tác thanh vận trongtình hình mới” do PGS.TS Nguyễn Đắc Vinh – Bí thư thứ nhất Ban Chấp hànhTrung ương Đoàn làm Chủ nhiệm, năm 2014; “Quản lý nhà nước về công tácthanh niên” của tác giả Nguyễn Vĩnh Oánh, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,năm 1995; “Chính sách và Quản lý nhà nước về công tác thanh niên ở một sốnước trên thế giới” của tác giả Nguyễn Văn Trung, Nhà xuất bản Chính trị Quốcgia, năm 1997; Chuyên đề “Chính sách thanh niên – thực trạng, đổi mới việc xâydựng và thực hiện” do Chu Xuân Việt làm Chủ nhiệm, năm 2001; “Tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa” của Nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, đăng trên Tạpchí Cộng sản ngày 09 tháng 8 năm 2008 ; “Quản lý nhà nước về công tác thanhniên hiện nay” của tác giả Vũ Hồng Kiên, đăng trên Tạp chí Tổ chức nhà nướcngày 10 tháng 7 năm 2013;

Bên cạnh đó, tác giả biết được một số tác giả khác đã lựa chọn đề tài cóliên quan đến quản lý nhà nước về công tác thanh niên làm đề tài Luận văn Thạc

sĩ như: Đề tài “Quản lý nhà nước về công tác thanh niên trong giai đoạn hiệnnay từ thực tế tỉnh Phú Thọ”, Luận văn Thạc sĩ Hành chính năm 2011 của tác giảNguyễn Thị Hoài Lan; Đề tài “Quản lý nhà nước về công tác thanh niên từ thựctiễn tỉnh Bắc Giang”, Luận văn Thạc sĩ Hành chính năm 2012 của tác giả PhanVăn Giang; Đề tài “Quản lý nhà nước đối với công tác thanh niên – nghiên cứuthực tiễn tại thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn Thạc sĩ Hành chính năm 2012của tác giả Đoàn Hùng Vũ Hưng; Đề tài “Quản lý nhà nước về công tác thanhniên ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay”, Luận văn Thạc sĩ Hành chính năm 2015 củatác giả Nguyễn Thị Hường; Đề tài “Quản lý nhà nước về thanh niên trên địa bànthành phố Hải Phòng”, Luận văn Thạc sĩ Hành chính năm 2015 của tác giả ĐỗKhắc Tiến; Đề tài “Quản lý nhà nước đối với công tác thanh niên tại tỉnh QuảngNam”, Luận văn Thạc sĩ Hành chính năm 2015 của tác giả Lê Quang Quỳnh, Các đề tài nghiên cứu nêu trên đã hệ thống hóa các cơ sở lý luận về công tácthanh niên và đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng quản

lý nhà nước về công tác thanh niên trên cơ sở phân tích, lý giải nhiều vấn đề liênquan đến tổ chức, hoạt động và thực trạng tại một số địa phương Đến nay, vẫnchưa có đề tài nào lựa chọn nghiên cứu thực tiễn quản lý nhà nước về công tácthanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương Chính vì vậy, trên cơ sở kế thừa cáckết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước, tác giả sẽ tập trung nghiên cứunhững vấn đề lý luận và thực tiễn của quản lý nhà nước về công tác thanh niên ởtỉnh Bình Dương hiện nay, để từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với thực tiễncủa địa phương, nhằm góp phần hoàn thiện quản lý nhà nước về công tác thanhniên trên địa bàn tỉnh

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích: Nghiên cứu cơ sở lý luận và pháp lý của quản lý nhà nước về

công tác thanh niên và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về công tác thanh

niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương, tìm ra những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhâncủa những hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện quản

lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương

- Nhiệm vụ: Luận văn tập trung nghiên cứu các nhiệm vụ chính sau đây:

+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý của quản lý nhà nước về công tácthanh niên;

+ Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương;

+ Đề xuất các giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa

bàn tỉnh Bình Dương

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Không gian: Địa bàn tỉnh Bình Dương

+ Thời gian: Từ năm 2011 đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng chủnghĩa Mác – Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm của Đảng và Nhà nướctrong quản lý nhà nước về công tác thanh niên

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các vấn đề cụ thể, Luận văn sử dụng các phương phápnghiên cứu khoa học như:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tác giả sử dụng phương pháp này đểnghiên cứu hệ thống văn bản quản lý nhà nước về công tác thanh niên, các báocáo của cơ quan có thẩm quyền và các công trình khoa học, đề tài, đề án, bài báo

khoa học có liên quan đã công bố; từ đó tác giả thực hiện việc đối chiếu, tham khảo số liệu, phục vụ cho việc giải quyết các vấn đề mà đề tài đặt ra.

- Phương pháp phân tích: phương pháp này được tác giả sử dụng để xemxét, đánh giá một cách cụ thể quản lý nhà nước về công tác thanh niên Từ đó,phân tích cơ sở lý luận và pháp lý của quản lý nhà nước về công tác thanh niên,đánh giá và phân tích làm rõ thực trạng quản lý nhà nước về công tác thanh niêntại tỉnh Bình Dương, xác định những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của cáchạn chế

- Phương pháp thu thập số liệu: tác giả sử dụng phương pháp này trongviệc nghiên cứu các báo cáo của cơ quan có thẩm quyền và các công trình khoahọc, đề tài, đề án, bài báo khoa học có liên quan để tìm kiếm, nghiên cứu và thuthập các dữ liệu, số liệu về thanh niên phục vụ cho yêu cầu và mục đích nghiêncứu của Luận văn

- Phương pháp tổng hợp: tác giả sử dụng phương pháp này để khái quátnội dung của từng vấn đề trong luận văn, rút ra được những nhận xét, kết luậnmang tính tổng quan, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm góp phần hoàn thiệnquản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương

Các phương pháp nghiên cứu này được sử dụng kết hợp với nhau nhằmmục đích đảm bảo cho nội dung nghiên cứu của Luận văn vừa có ý nghĩa lý luậnvừa mang ý nghĩa thực tiễn và khoa học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Luận văn góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận của quản lý nhà nước vềcông tác thanh niên

- Qua phân tích thực trạng quản lý nhà nước về công tác thanh niên tạitỉnh Bình Dương, Luận văn đề ra các giải pháp thích hợp, nếu được áp dụng sẽgóp phần hoàn thiện quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn tỉnhBình Dương

- Những kết quả nghiên cứu của Luận văn này có thể dùng làm tài liệutham khảo cho việc nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về công tác thanhniên nói chung và tỉnh Bình Dương nói riêng.

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục Bảng biểu, sơ đồ và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung Luận văn được kết cấu thành 03 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý của quản lý nhà nước về công tác

thanh niên.

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa

bàn tỉnh Bình Dương.

Chương 3: Các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về công tác thanh

niên trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

Chương 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG

TÁC THANH NIÊN

1.1 Thanh niên và công tác thanh niên

1.1.1 Khái niệm thanh niên

Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, là nguồn lực mạnh mẽ thúc đẩy sựphát triển của xã hội ở hiện tại và là chủ thể sáng tạo của tương lai; thanh niên

có vị trí quan trọng trong suốt tiến trình lịch sử hình thành và phát triển của tất

cả các dân tộc và các quốc gia trên thế giới

Hiện nay, khái niệm thanh niên được định nghĩa chưa có sự thống nhất,tùy thuộc vào nội dung và góc độ tiếp cận mà người ta đưa ra các khái niệmkhác nhau về thanh niên Từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin,năm 1999, định nghĩa “Thanh niên là người còn trẻ, đang ở độ tuổi trưởngthành” [43, tr.871], khái niệm này nhìn nhận thanh niên dưới hai góc độ là độtuổi – sinh học, và sự phát triển đến một mức được cho là hoàn chỉnh, đầy đủ vềmọi mặt – sự trưởng thành

Từ góc độ sinh học, thanh niên là giai đoạn được xác định khi mà quátrình phát triển của cơ thể con người đã trải qua một khoảng thời gian nhất định,

ở giai đoạn này sự phát triển về mặt sinh học như tầm vóc, hệ các cơ quan bêntrong và các bộ phận bên ngoài của cơ thể đã dần hoàn thiện về mặt chức năng

Độ tuổi thanh niên được quy định tùy thuộc vào quan điểm và nhận thức củamỗi quốc gia, dao động từ 12 đến 35 tuổi, khái niệm độ tuổi có thể chỉ bao hàm

về mặt thời gian và mức độ phát triển sinh học của cơ thể con người hoặc phảnánh vị thế xã hội và hoạt động đặc trưng nhất định của một bộ phận con ngườitrong xã hội; để xác định độ tuổi của một cá thể thanh niên có thể dựa vào tuổisinh học, tuổi xương, tuổi răng hoặc tuổi dậy thì,

Từ góc độ sự trưởng thành, thanh niên được xem là giai đoạn phát triểnchuyển tiếp từ thiếu nhi sang giai đoạn hoạt động tương đối độc lập với tư cách

là một công dân có trách nhiệm Theo đó, những cá nhân đạt đến một độ tuổinhất định về mặt pháp lý tùy theo từng quốc gia, thì được coi là đã đạt tới tuổitrưởng thành về tuổi tác, nhận thức và phải chịu trách nhiệm về các hành vi củamình Sự trưởng thành này là phép đo của sự trưởng thành về sinh lý, thể chất,cũng như trong suy nghĩ, nhận thức, tích lũy về kinh nghiệm sống và trình độhọc vấn qua thời gian; khả năng giao tiếp, thấu hiểu, kết nối và duy trì các mốiquan hệ xã hội, bộc lộ năng lực hoạt động trong một môi trường văn hóa, xã hộiđặc thù Mức độ trưởng thành còn thể hiện qua khả năng đóng góp cho nền kinh

tế – xã hội từ góc độ kinh tế học, thanh niên được xem là một lực lượng to lớn

và nguồn bổ sung quan trọng hàng đầu cho lực lượng lao động trên tất cả cáclĩnh vực, quyết định đến sự phát triển có hiệu quả của cả nền kinh tế – xã hội

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, triết học Mác – Lêninđịnh nghĩa con người là khái niệm chỉ những cá thể người như một chỉnh thểtrong sự thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội của nó Con người vừa làsản phẩm của sự tiến hoá lâu dài từ giới tự nhiên và giới sinh vật, vừa là sảnphẩm hoạt động của chính bản thân con người, “là thực thể thống nhất giữa cácyếu tố sinh vật và các yếu tố xã hội” [5, tr 520] Theo đó, thanh niên là một giaiđoạn phát triển nhất định của cơ thể con người, do đó, nó mang những bản chấtđặc trưng của con người, nó là một khái niệm dùng để chỉ một bộ phận ngườitồn tại ở một độ tuổi nhất định trong một giai đoạn xác định, một không giannhất định có thể của một dân tộc, một quốc gia hoặc thậm chí là quy mô của cả

xã hội loài người, với những đặc điểm sinh học, tâm lý và sự phát triển nhậnthức ở một trình độ nhất định

Tại Việt Nam, Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25 tháng 7 năm 2008 củaBan Chấp hành Trung ương Đảng, Khóa X khẳng định “Thanh niên là lực lượng

xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận

mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những côngviệc đòi hỏi hy sinh, gian khổ, sức khỏe và sáng tạo Thanh niên là độ tuổi sungsức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn năng động, sáng tạo, muốn tựkhẳng định mình…” Để xác định độ tuổi thanh niên Việt Nam, trong quá trìnhxây dựng Luật Thanh niên, có rất nhiều ý kiến khác nhau của các chuyên gia vàcác nhà khoa học được đưa ra bàn bạc, thảo luận để đi đến sự thống nhất khi banhành:“Thanh niên quy định trong Luật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáutuổi đến ba mươi tuổi” [26, Điều 1].

Từ các phân tích trên cho thấy, để nhìn nhận và đưa ra khái niệm thanhniên, cần phải đánh giá thanh niên một cách tương đối toàn diện dưới nhiều góc

độ khác nhau, từ những đặc điểm sinh học, tâm lý, cho đến sự phát triển củanhận thức đến một mức độ nhất định; gắn thanh niên với mọi giai cấp, mọi tầnglớp trong xã hội và trên mọi lĩnh vực hoạt động khác nhau của đời sống xã hội

Với cách hiểu về thanh niên như vậy, theo tác giả: Thanh niên là một lực lượng xã hội đặc thù, ở độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi, mang những đặc trưng tâm, sinh lý, sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ; luôn năng động, sáng tạo, muốn tự khẳng định mình; có mặt trong tất cả các nhóm dân tộc, giai cấp, tầng lớp trong xã hội và trên mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội, là nguồn lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của xã hội hiện tại và tương lai.

Theo cách quản lý và phân loại đối tượng thanh niên của Trung ươngĐoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, thanh niên Việt Nam được chia thànhcác nhóm sau: thanh niên nông thôn, thanh niên công nhân, thanh niên côngchức và viên chức, thanh niên đô thị, thanh niên học sinh và sinh viên, thanhniên trong các lực lượng vũ trang Các nhóm thanh niên đặc thù bao gồm: thanhniên dân tộc thiểu số, thanh niên có đạo, thanh niên đang học tập, lao động ởnước ngoài Các nhóm thanh niên yếu thế bao gồm: thanh niên bị nhiễmHIV/AIDS, thanh niên khuyết tật, thanh niên sau cai nghiện và sau cải tạo trở vềtái hòa nhập với cộng đồng

1.1.2 Vị trí, vai trò của thanh niên

Với vai trò là nguồn lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của xã hội hiệntại và tương lai, thanh niên luôn được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược pháthuy nhân tố và nguồn lực con người

Theo Tổng cục Thống kê, dân số thanh niên nước ta luôn chiếm tỷ lệ caotrong cơ cấu dân số, tính đến năm 2014 là 25.078.764 người, chiếm 27,7% dân

số, trong đó, thanh niên tại khu vực nông thôn là 17.797.550 người, thanh niênthành thị là 7.281.214 người, với tỷ lệ chênh lệch giữa hai nhóm trong giai đoạn

2010 – 2014 luôn ở mức 40%/năm [6, tr.9] Thống kê cho thấy, số lượng thanhniên chiếm tỷ lệ gần 1/3 dân số cả nước, tạo ra nguồn lực lao động dồi dào chotăng trưởng và phát triển kinh tế

Bảng 1.1: Dân số thanh niên Việt Nam Dân số Dân số thanh niên (người) Tỷ lệ %

Bảng 1.2: Dân số thanh niên Việt Nam theo nhóm tuổi

Dân số Dân số thanh niên theo nhóm tuổi (người)

(người) 16 – 19 tuổi 20 – 24 tuổi 25 – 30 tuổi

Theo các chuyên gia kinh tế, Việt Nam đang ở trong thời kỳ “cơ cấu dân

số vàng”, với tỷ lệ thanh niên cao nhất trong lịch sử phát triển nhân khẩu họccủa đất nước và dự kiến thời kỳ này sẽ kéo dài cho đến năm 2040 “Cơ cấu dân

số vàng” là thời kỳ cơ cấu dân số thể hiện số người trong độ tuổi lao động chiếm

tỷ trọng cao hơn số người phụ thuộc, thời kỳ này đem đến cơ hội nguồn laođộng dồi dào, tạo ra lượng của cải vật chất lớn để tích lũy cho tương lai Kinhnghiệm của nhiều nước trên thế giới cho thấy, “cơ cấu dân số vàng” là giai đoạncác nền kinh tế có khả năng cất cánh để trở thành nước công nghiệp

Do đó, đây là cơ hội lớn để Việt Nam phát triển kinh tế – xã hội và pháthuy tối đa tiềm lực của đất nước thông qua đẩy mạnh vai trò của lực lượng thanhniên, điều này càng cho thấy vị trí và vai trò của thanh niên Việt Nam, vừa lànguồn nhân lực đóng góp cho sự phát triển của nền kinh tế – xã hội, vừa là mộttrong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh của đất nước

Thứ nhất, thanh niên là lực lượng chiếm tỷ lệ cao trong tổng số lực lượng lao động xã hội, tham gia sản xuất kinh doanh trong tất cả các lĩnh vực của các

thành phần kinh tế, hàng năm có từ 1,2 đến 1,6 triệu thiếu niên bước vào độ tuổithanh niên, là nguồn nhân lực dồi dào cung cấp cho nhu cầu lao động của nềnkinh tế – xã hội [40]

Bảng 1.3: Tỷ lệ lao động là thanh niên trong tổng số lao động có việc làm

Tổng số lao động Lao động Tỷ lệ % trong tổng Năm có việc làm là thanh niên số lao động có

(nghìn người) (nghìn người) việc làm

(Nguồn: Tổng cục Thống kê, Báo cáo Điều tra lao động và việc làm Việt Nam năm 2015)

Thứ hai, thanh niên tham gia lao động trong các thành phần kinh tế đã có

sự thay đổi đáng kể, phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa trên con đường hội nhập kinh tế quốc tế, số thanh niên tham gia lao động

ở khu vực kinh tế ngoài nhà nước chiếm tỷ lệ 87,7% [39] Trình độ chuyên môn,

kỹ thuật nghiệp vụ, kỹ năng lao động của thanh niên tham gia hoạt động kinh tế

dù còn thấp nhưng đang ngày càng tăng Cụ thể, lực lượng lao động thanh niên

có trình độ trung cấp chuyên nghiệp năm 2008 là 4,1%, năm 2009 là 6,2%, năm

2012 là 7,5%; tương tự qua các năm, trình độ cao đẳng, đại học là 5,5%, 7,8%

và 8,7% [41] Bên cạnh đó, trung bình mỗi năm trong giai đoạn 2011 – 2015, cókhoảng 400 nghìn sinh viên tốt nghiệp đại học, cao đẳng bổ sung nguồn nhânlực đã qua đào tạo cho lực lượng lao động Với một lực lượng đông đảo về sốlượng và chất lượng ngày càng được nâng cao, thanh niên là nguồn lực tiềmnăng to lớn của nước ta trong việc phát huy nội lực của đất nước để phát triển

Bảng 1.4: Số lƣợng sinh viên tốt nghiệp giai đoạn 2011 – 2015

(Nguồn: Tổng cục Thống kê, Năm 2015)

Thứ ba, vấn đề khởi nghiệp đã và đang là câu chuyện thời sự – kinh tế của đất nước, ngày càng được Đảng và Nhà nước đề cao trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Mục tiêu chiến lược của khởi nghiệp là nhằm khơi dậy, hỗ trợ và phát triển tinh thần kinh doanh của thanh niên – lực

lượng năng động, sáng tạo, muốn tự khẳng định mình, điều đó càng cho thấy vaitrò quan trọng của thanh niên trong việc nảy sinh và hình thành các ý tưởng kinhdoanh tốt, phát triển thành các dự án kinh doanh khả thi với các mô hình sảnxuất – kinh doanh hiệu quả, xây dựng tiềm lực và nâng cao khả năng cạnh tranhbằng những hàng hóa – dịch vụ chiến lược, chứa đựng những nét riêng biệt chođội ngũ doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập

Thứ tư, thanh niên là lực lượng xung kích, đi đầu trong công cuộc lao động sáng tạo và bảo vệ Tổ quốc, Việt Nam đang trên đường hội nhập kinh tế

quốc tế với nhiều cơ hội để mở rộng và tiếp cận thị trường hàng hóa, dịch vụ,khoa học – công nghệ hiện đại trên thế giới, có điều kiện tiếp xúc, giao lưu vănhóa, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu ra ngoài biên giới quốc gia Thanh niênvới lực lượng đông đảo, sung sức nhất về thể chất, được trang bị vững chắc về

trí tuệ, kỹ năng, luôn năng động, sáng tạo, ham học hỏi, muốn tự khẳng địnhmình sẽ là nhân tố quyết định, đẩy mạnh quá trình hội nhập, nâng cao vị thếnước ta trên trường quốc tế, có điều kiện để đảm bảo lợi ích của đất nước, xâydựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc của dân tộc, đồng thờithúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước có hiệu quảhơn.

Thứ năm, thanh niên từ thế hệ này đến thế hệ khác, kế thừa truyền thống của các thế hệ cha ông đi trước luôn phát huy mạnh mẽ lòng yêu nước, khát vọng vươn lên không quản ngại gian khổ, hy sinh để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Lịch sử dân tộc ta đã có nhiều lãnh tụ thiên tài, anh hùng lỗi lạc, lập nhiều

chiến công xuất sắc lúc đang còn ở tuổi thanh niên Trong quá trình lãnh đạo đấtnước, Đảng ta luôn đề cao vai trò của thanh niên, xác định cách mạng Việt Nam

có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không, phần lớn tuỳ thuộcvào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên, bởi vì

“Họ là đạo quân xung kích của giai cấp vô sản quốc tế và đội hậu bị tin cậy củaĐảng” [10, tr 121]

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra khả năng cách mạng to lớn của thanh niêncũng như những tiềm năng to lớn của thanh niên trong công cuộc kiến thiết, xâydựng nước nhà và “Muốn thức tỉnh một dân tộc, trước hết phải thức tỉnh thanhniên” [23] bởi vì “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà Nước nhàthịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên” [22] Chính vìvậy, kể từ khi Đảng ta ra đời, được lý tưởng cách mạng soi đường, thanh niênViệt Nam đã hăng hái tham gia phong trào đấu tranh, sẵn sàng chấp nhận mọi hysinh gian khổ, cùng Đảng và dân tộc làm nên nhiều thắng lợi vĩ đại với tinh thầntình nguyện, xung kích “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”

Thứ sáu, thanh niên là một trong những lực lượng quan trọng tham gia quản lý nhà nước và xã hội Tham gia quản lý nhà nước là quyền và nghĩa vụ

của mỗi công dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong đó, thanh niên là lực

lượng trẻ, sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn năng động và sángtạo càng phải “tham gia ý kiến vào công việc của Chính phủ, chiến đấu giữ lấynền độc lập và tự rèn luyện ngay từ bây giờ để sau này lên thay những thủ lĩnh

mà gánh vác việc trọng đại của nước nhà” [24, tr.29] Là lực lượng được thừahưởng những thành quả của cách mạng, tiếp cận với tinh hoa của thời đại hòabình và được đào tạo đầy đủ so với các thế hệ đi trước, thanh niên là nguồn nhânlực có chất lượng về trí tuệ và thể chất đóng góp cho công tác quản lý nhà nước

và xã hội thông qua “được ứng cử, đề cử vào Quốc hội và Hội đồng nhân dâncác cấp theo quy định của pháp luật; được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng, kiến nghịvới cơ quan, tổ chức về những vấn đề mà mình quan tâm; tham gia góp ý xâydựng các chính sách, pháp luật liên quan đến thanh niên và các chính sách, phápluật khác” [26, Điều 16]

Với niềm tin sâu sắc vào thanh niên, Đảng và Nhà nước ta đã khôngngừng bồi dưỡng, phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên,tạo điều kiện tốt nhất cho thanh niên học tập, rèn luyện và trưởng thành Vì vậy,

để xứng đáng với vai trò người chủ của hiện tại và tương lai, xứng đáng với kỳvọng của xã hội, thanh niên phải không ngừng nỗ lực rèn luyện thể chất, trí tuệ,tinh thần, lực lượng của mình, phải đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắngnghèo nàn, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước, phấn đấu vì mục tiêu “Dângiàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

1.1.3 Khái niệm công tác thanh niên

Thanh niên tiêu biểu cho sức mạnh của dân tộc, thanh niên có mạnh dântộc mới mạnh, trong sức mạnh của dân tộc có sức mạnh của thanh niên Bốicảnh đất nước đang tiến hành công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa,hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, có rất nhiều cơ hội và cũng đan xen không ítnhững khó khăn, thách thức Chính vì vậy, vấn đề thanh niên và công tác thanhniên luôn được Đảng và Nhà nước hết sức coi trọng và đặt niềm tin sâu sắc vàolực lượng thanh niên Bản thân thanh niên cần nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò và

sứ mệnh của mình, nâng cao ý thức trách nhiệm, không ngừng nỗ lực, phấn đấuhọc tập, tu dưỡng, rèn luyện nâng cao trình độ tri thức, đạo đức cách mạng đểthực hiện được sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng nghèonàn, lạc hậu, đáp ứng yêu cầu cách mạng trong tình hình mới, góp phần xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Điều đó cho thấy, thanh niên và công tác thanh niênngày càng có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng.

Từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, năm 1999 định nghĩa

“công tác” là “công việc của nhà nước, của đoàn thể” hoặc “thực hiện công việccủa nhà nước, của đoàn thể” [43] Với định nghĩa này, công tác thanh niên đượchiểu là công việc của nhà nước, của đoàn thể liên quan đến thanh niên hoặc việcthực hiện các nhiệm vụ, các công việc của nhà nước, của đoàn thể liên quan đếnthanh niên Định nghĩa này chưa phản ánh đầy đủ nội hàm của công tác thanhniên, chỉ nêu lên được một phần của công tác thanh niên mà chưa thể hiện rõmục đích của công tác thanh niên Bởi vì công tác thanh niên là hoạt động hàmchứa sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các chủ thể trong xã hội đối với thanhniên, nhằm đáp ứng nhu cầu cho sự phát triển của thanh niên và yêu cầu pháttriển của xã hội, đó là quá trình tạo ra môi trường kinh tế, chính trị, văn hoá, xãhội ổn định, định hướng cho thanh niên học tập, rèn luyện, tự giáo dục, tự hoànthiện nhân cách và trưởng thành

Ở nước ta, công tác thanh niên được xác định là một bộ phận quan trọngtrong công tác Dân vận của Đảng, là quá trình giáo dục, thuyết phục và vậnđộng thanh niên tham gia thực hiện các nhiệm vụ của cách mạng Điều đó cónghĩa là, công tác thanh niên được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và chỉ các chủthể hợp pháp, phù hợp với định hướng của Đảng mới được thừa nhận trong thựchiện công tác thanh niên Theo đó, công tác thanh niên là sự tác động tổng hợpqua lại của các chủ thể trong xã hội bao gồm Đảng, Nhà nước, các tổ chức chínhtrị – xã hội (mà trong đó, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là nòng cốt)

và xã hội vào đối tượng cụ thể là thanh niên theo những mục tiêu và định hướng

phát triển của Đảng ta, là quá trình đưa thanh niên vào hoạt động thực tiễn cáchmạng, đồng thời là quá trình định hướng giúp thanh niên tự giáo dục, tự hoànthiện nhân cách của mình.

Nghị định số 120/2007/NĐ-CP ngày 23 tháng 7 năm 2007 của Chính phủhướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh niên giải thích “Công tác thanhniên là những hoạt động của Đảng, Nhà nước và xã hội nhằm giáo dục, bồidưỡng, tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên phấn đấu và trưởng thành, đồngthời phát huy vai trò xung kích, sức sáng tạo và tiềm năng to lớn của thanh niêntrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [11, Khoản 2 Điều 4]

Đặt công tác thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhànước càng khẳng định rõ công tác thanh niên là một hoạt động tự giác, có mụcđích chính trị và mục tiêu xã hội rõ ràng, không phải ai, và bất kỳ tổ chức nàomuốn làm gì và làm như thế nào đối với thanh niên cũng được Để đạt được mụctiêu của công tác thanh niên, mỗi chủ thể khác nhau phải xác định những nộidung hoạt động cụ thể, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình và tuân thủđường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Theo đó, Đảng lãnhđạo công tác thanh niên thông qua chủ trương, đường lối mà Đảng đã địnhhướng cho sự phát triển của lực lượng thanh niên trên cơ sở xác định nhu cầu vàyêu cầu phát triển của xã hội Các cơ quan của bộ máy nhà nước thực hiện côngtác thanh niên thông qua việc hoạch định, ban hành, tổ chức thực hiện, đầu tưngân sách và giám sát, kiểm tra, xử lý những sai phạm trong quá trình triển khaithực hiện các chính sách, pháp luật dành cho thanh niên; tổ chức điều tra, nghiêncứu một cách có hệ thống về thanh niên; xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy

và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác thanh niên Các tổ chứcchính trị – xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp

và các tổ chức khác cùng toàn xã hội tiến hành công tác thanh niên thông quatham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các chính sách, pháp luật dành chothanh niên, tham gia giáo dục, định hướng, tạo lập môi trường sống ổn định,

lành mạnh, hỗ trợ thanh niên trong lập thân, lập nghiệp; đoàn kết, tập hợp thanhniên phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng, vì tương lai của dân tộc, “thamgia ý kiến vào công việc của Chính phủ, chiến đấu giữ lấy nền độc lập và tự rènluyện ngay từ bây giờ để sau này lên thay những thủ lĩnh mà gánh vác việc trọngđại của nước nhà” [24, tr.29].

Tuy vậy, trong thực tiễn, công tác thanh niên và công tác Đoàn thườngđược nhìn nhận một cách tương đồng về khái niệm Điều này xuất phát từ điểmđặc biệt trong các chủ thể tiến hành công tác thanh niên, đó chính là Đoàn Thanhniên Cộng sản Hồ Chí Minh, với tư cách là tổ chức chính trị – xã hội của thanhniên Việt Nam, gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởngcủa Đảng, phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể và tổ chức xã hội,các tập thể lao động và gia đình chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếunhi; tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhànước và xã hội; tổ chức động viên đoàn viên, thanh niên cả nước đi đầu trong sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ ChíMinh là đội dự bị tin cậy của Đảng, là lực lượng xung kích cách mạng, là trườnghọc xã hội chủ nghĩa của thanh niên, đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợppháp, chính đáng của tuổi trẻ; là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong tràothanh niên và trong các tổ chức thanh niên Việt Nam Chính điều này cho chúng

ta thấy được, công tác thanh niên và công tác Đoàn có mối liên hệ chặt chẽ, tácđộng qua lại với nhau, công tác Đoàn chính là một phần của công tác thanh niên

và sự thành công của công tác Đoàn sẽ góp phần cho sự thành công của công tácthanh niên

Từ những phân tích trên, tác giả nhìn nhận “công tác thanh niên là những hoạt động của các chủ thể trong xã hội bao gồm Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị – xã hội (mà trong đó, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là nòng cốt) và của toàn xã hội tác động tổng hợp qua lại lên đối tượng là thanh

niên nhằm đáp ứng cho nhu cầu phát triển của thanh niên và yêu cầu phát triển của xã hội, thông qua quá trình tạo lập môi trường kinh tế, chính trị, văn hoá,

xã hội ổn định, định hướng cho thanh niên học tập, rèn luyện, tự giáo dục, tự hoàn thiện nhân cách và trưởng thành, phát huy mọi tiềm năng đóng góp cho sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội của đất nước”.

1.1.4 Hệ thống các tổ chức thanh niên

Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định sự nghiệp đổi mới có thành công haykhông, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa haykhông, phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rènluyện thế hệ thanh niên

Chính vì vậy, để thanh niên giác ngộ được lý tưởng cách mạng, nhận thứcđược sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và nền kinh tế tri thứctrong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế rộng rãi hiện nay là cơ hội, môitrường thuận lợi để thanh niên tiếp thu tinh hoa nhân loại, thể hiện và khẳngđịnh tài năng, trí tuệ, bản lĩnh của tuổi trẻ, cống hiến cho sự phát triển của đấtnước, cần phải có một tổ chức thanh niên đủ lớn, có uy tín, nhằm đoàn kết, tậphợp, dẫn dắt thanh niên thực hiện đúng vai trò lịch sử của mình

Luật Thanh niên quy định “Tổ chức thanh niên bao gồm Đoàn Thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên ViệtNam và các tổ chức khác của thanh niên được tổ chức và hoạt động theo điều lệcủa tổ chức và trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật” [26, Điều 32]

1.2 Quản lý nhà nước về công tác thanh niên

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước

Theo Giáo trình Lý luận Hành chính nhà nước, “quản lý nhà nước là mộtdạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng pháp luật

và chính sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt củađời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụnhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội” [18, tr 7-8.] Từ khái niệm

trên, chúng ta thấy được, khác với quản lý của các tổ chức khác, quản lý nhànước mang những đặc trưng riêng biệt:

Thứ nhất, hoạt động quản lý nhà nước được tiến hành bởi các cơ quan, cánhân trong bộ máy nhà nước và được nhà nước trao quyền thực hiện các chứcnăng lập pháp, hành pháp và tư pháp

Thứ hai, đối tượng của quản lý nhà nước có quy mô rất lớn bao gồm tất cảcác cá nhân, tổ chức đang sinh sống, hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia

và công dân làm việc bên ngoài lãnh thổ quốc gia

Thứ ba, quản lý nhà nước là hoạt động quản lý toàn diện, điều chỉnh mọikhía cạnh hoạt động của xã hội trên cơ sở quy định của pháp luật, kết hợp giữaquản lý theo ngành với quản lý theo lãnh thổ trên tất cả các lĩnh vực chính trị,kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại

Thứ tư, quản lý nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, sửdụng quyền lực nhà nước thông qua các công cụ pháp luật, chính sách của nhànước để thực hiện quản lý xã hội

Thứ năm, mục tiêu của quản lý nhà nước là phục vụ nhân dân, mang tínhphi lợi nhuận, nhằm duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội

1.2.2 Khái niệm quản lý nhà nước về công tác thanh niên

Quản lý nhà nước là hoạt động quản lý toàn diện, điều chỉnh mọi khíacạnh hoạt động của xã hội bằng các quy định của pháp luật trên tất cả các lĩnhvực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại Đồngthời đối tượng của quản lý nhà nước có quy mô rất lớn bao gồm tất cả các cánhân, tổ chức đang sinh sống, hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia vàcông dân làm việc bên ngoài lãnh thổ quốc gia Vì vậy, được xem là một bộphận của xã hội, thanh niên nói riêng hay công tác thanh niên nói chung là mộttrong tất cả các đối tượng quản lý của nhà nước

Cho đến nay “Quản lý nhà nước về công tác thanh niên” vẫn là khái niệmchưa có định nghĩa thống nhất, theo một số tác giả, từ góc độ chức năng của

quản lý nhà nước “Quản lý nhà nước về công tác thanh niên là những hoạt độnglập pháp và lập quy của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để chế định ranhững quy định về công tác thanh niên; là hoạt động quản lý nhà nước trongphạm vi những công việc về hành chính của các cơ quan trong bộ máy nhà nước

có liên quan đến thanh niên; là hoạt động điều hành của nhà nước về sự phốihợp tất cả các cơ quan, bộ máy hoặc đoàn thể có liên quan đến công tác thanhniên, đặt công tác thanh niên trong sự thống nhất có sự quan tâm toàn diện củanhà nước” [25, tr 143]; hay “Quản lý nhà nước về công tác thanh niên là hoạtđộng xây dựng thể chế có liên quan đến thanh niên, là sự quản lý của các cơquan nhà nước theo các chế định pháp luật, chính sách để điều chỉnh, phối hợpthống nhất việc triển khai nhiệm vụ công tác thanh niên của các tổ chức, lựclượng trong xã hội nhằm đạt được các mục tiêu của Đảng về công tác giáo dục,bồi dưỡng và phát huy lực lượng thanh niên” [21, tr 87-88], hoặc từ góc độ thựcthi nhiệm vụ của quản lý nhà nước thì “Quản lý nhà nước về công tác thanh niên

là hoạt động quản lý nhà nước trong phạm vi những công việc về giáo dục, hànhchính, tổ chức của các cơ quan trong bộ máy nhà nước có liên quan đến thanhniên”, “là hoạt động điều hành của nhà nước về sự phối hợp tất cả các cơ quan,

bộ máy hoặc đoàn thể có liên quan đến công tác thanh niên; đặt công tác thanhniên trong sự thống nhất có sự quan tâm toàn diện và sự chi phối của nhà nước”[17, tr 105-106]

Những quan điểm trên đã chỉ ra được chức năng và nhiệm vụ của một sốchủ thể trong quản lý nhà nước đối với công tác thanh niên, tuy nhiên chưa phảnánh một cách toàn diện và đầy đủ nội hàm của quản lý nhà nước về công tácthanh niên trong thực tiễn Việt Nam Bởi vì, công tác thanh niên là hoạt độngcủa các chủ thể trong xã hội bao gồm Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị – xãhội mà trong đó, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là nòng cốt và củatoàn xã hội tác động tổng hợp qua lại lên đối tượng là thanh niên, chính vì vậy,quản lý nhà nước về công tác thanh niên không đơn thuần chỉ là hoạt động phối

hợp thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh niên của các chủ thể có thẩmquyền trong hệ thống chính trị nói chung, trong bộ máy nhà nước nói riêng màcòn có sự tham gia của xã hội – đó chính là nhân dân.

Hiến pháp năm 2013 quy định “Công dân có quyền tham gia quản lý nhànước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về cácvấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước” và “Nhà nước tạo điều kiện để côngdân tham gia quản lý nhà nước và xã hội; công khai, minh bạch trong việc tiếpnhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của công dân” [27, Điều 28], điều đó cho thấyvai trò của nhân dân trong việc tham gia quản lý nhà nước trên tất cả các mặtcủa đời sống xã hội, thể hiện rõ bản chất của nhà nước Việt Nam “là nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân” và “doNhân dân làm chủ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân” Thanh niên làmột bộ phận của xã hội, cũng chính là một phần của “nhân dân”, vì vậy, quản lýnhà nước ngoài sự tham gia của nhân dân nói chung, còn có sự tham gia củathanh niên để bày tỏ nguyện vọng, mong muốn của mình, thảo luận, bàn bạc,kiến nghị và đề xuất những quan điểm để xây dựng pháp luật, chính sách chothanh niên, cũng chính là lực lượng tham gia thực hiện, giám sát và kiểm tra việcthực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên của các chủ thể cóthẩm quyền

Trong thực tế, quản lý nhà nước về công tác thanh niên hay quản lý nhànước đối với thanh niên là những khái niệm được sử dụng phổ biến, đôi khiđược dùng như là những khái niệm tương đồng, đều cùng hướng đến mục tiêucuối cùng là chăm lo cho thanh niên Tuy nhiên, về căn bản những khái niệmnày có nội hàm khác nhau, dù có cùng chủ thể quản lý là nhà nước, sự khácnhau đó được thể hiện qua:

Thứ nhất, xuất phát từ yêu cầu cần sự quản lý của nhà nước, nhà nước chỉthực hiện quản lý đối với thanh niên khi và chỉ khi nhà nước nhận thấy nhữngvấn đề phát sinh trong thanh niên cần phải điều chỉnh, nó xuất phát từ yêu cầu

phát triển của thanh niên trong xã hội khi nảy sinh các vấn đề cần pháp luật vàchính sách công để điều chỉnh Trong khi đó, công tác thanh niên được xác định

là hoạt động tự giác của các chủ thể làm công tác thanh niên, xuất phát từ nhậnthức vai trò và tầm quan trọng của thanh niên trong xây dựng, bảo vệ và pháttriển đất nước, nhà nước phải chủ động trong tạo lập, định hướng, chăm lo chothanh niên để phát huy mọi tiềm năng vốn có của họ

Thứ hai, về đối tượng quản lý, quản lý nhà nước đối với thanh niên là hoạtđộng thông qua sử dụng pháp luật và chính sách của nhà nước để tác động lênđối tượng thanh niên, tuy nhiên, phần lớn những pháp luật, chính sách này thực

tế được đan xen, lồng ghép trong sự tác động chung của nhà nước đối với tất cảcác cá nhân, tổ chức trong xã hội Trong khi đó, quản lý nhà nước về công tácthanh niên là sự thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về thanh niên bằngpháp luật và chính sách của nhà nước, thông qua cơ chế tác động, phân công,phối hợp thực hiện nhiệm vụ giữa các chủ thể có thẩm quyền thực hiện công tácthanh niên trong xã hội để tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên đối tượng làthanh niên – một lực lượng xã hội quan trọng, nhằm tuyên truyền, vận động,thuyết phục thanh niên nhận thức vai trò của mình; đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục,tạo mọi điều kiện để thanh niên phát huy tiềm năng của mình trong sự nghiệpphát triển đất nước Như vậy, đối tượng quản lý của quản lý nhà nước về côngtác thanh niên không chỉ có thanh niên mà còn bao hàm cả các cơ quan nhà nước

và các tổ chức, cá nhân liên quan đến thanh niên

Thứ ba, về phương pháp quản lý, trong quản lý nhà nước đối với thanhniên thì phương pháp mệnh lệnh đơn phương dựa trên sự áp đặt của quyền lựcnhà nước là chủ yếu bên cạnh các phương pháp vận động, giáo dục và thuyếtphục nhằm điều chỉnh hành vi nói chung của thanh niên, quy định quyền vànghĩa vụ của thanh niên đối với nhà nước và xã hội, để đạt được các mục tiêuchính trị và kinh tế – xã hội của nhà nước, còn quản lý nhà nước về công tácthanh niên xuất phát từ hoạt động tự giác của các chủ thể làm công tác thanh

niên thông qua cơ chế phối hợp, điều phối và huy động các chủ thể xã hội kháctham gia vào quá trình tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến thanh niên bằng cácphương pháp vận động, giáo dục, thuyết phục, hỗ trợ, định hướng cho thanhniên thấy được quyền và nghĩa vụ của mình, tự giác tuân thủ pháp luật, thực hiện

và tham gia các chính sách của nhà nước

Từ những phân tích trên, có thể thấy quản lý nhà nước về công tác thanhniên bao hàm cả sự quản lý của nhà nước đối với thanh niên, đó là hoạt độngquản lý nhà nước được tiến hành bởi các cơ quan, cá nhân trong bộ máy nhànước thực hiện các chức năng lập pháp, hành pháp và tư pháp trong việc đề racác chính sách, pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội, các hoạt động của tổchức, cá nhân và hành vi của xã hội liên quan đến thanh niên, chăm lo cho sự ổnđịnh và phát triển của thanh niên; là hoạt động quản lý nhà nước về công tácthanh niên trong bộ máy hành chính nhà nước; là hoạt động điều hành của nhànước trong việc tổ chức và phối hợp các cơ quan, các tổ chức và xã hội trongcông tác thanh niên Quản lý nhà nước về công tác thanh niên còn bao gồm cảcác hoạt động kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đốivới các chủ thể thực hiện công tác thanh niên, đồng thời cũng bằng các chínhsách, pháp luật, nhà nước huy động mọi tổ chức, mọi nguồn lực xã hội tham giathực hiện các nhiệm vụ của công tác thanh niên

Tóm lại, có thể hiểu quản lý nhà nước về công tác thanh niên là sự tác động có tổ chức, mang tính quyền lực nhà nước thông qua thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp của các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trong

bộ máy nhà nước nhằm đề ra các chính sách, pháp luật và đảm bảo thực hiện

có hiệu lực, hiệu quả trên thực tế các chính sách, pháp luật đó bằng hoạt động điều phối và huy động mọi nguồn lực cần thiết của xã hội trong thực hiện công tác thanh niên, hướng đến mục tiêu cuối cùng là tạo lập môi trường kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội ổn định, định hướng cho thanh niên học tập, rèn luyện, tự

giáo dục, tự hoàn thiện nhân cách và trưởng thành, phát huy mọi tiềm năng đóng góp cho sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả sẽ tập trung nghiên cứu tráchnhiệm quản lý nhà nước về công tác thanh niên theo đơn vị hành chính của cơquan quản lý hành chính nhà nước được xác định trong Luật Thanh niên và Nghịđịnh số 120/2007/NĐ-CP ngày 23 tháng 7 năm 2007 của Chính phủ hướng dẫnthi hành một số điều của Luật Thanh niên

1.2.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về công tác thanh niên

Luật Thanh niên quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về công tácthanh niên như sau:

- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác thanh niên;

- Ủy ban Quốc gia về Thanh niên Việt Nam là cơ quan tư vấn của Thủtướng Chính phủ về công tác thanh niên Tổ chức, hoạt động của Ủy ban Quốcgia về Thanh niên Việt Nam do Thủ tướng Chính phủ quy định;

- Các Bộ, cơ quan ngang Bộ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh niên theo sự phân công của Chính phủ;

- Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh niên ở địa phương theo sự phân cấp của Chính phủ

Theo đó, Nghị định số 120/2007/NĐ-CP ngày 23 tháng 7 năm 2007 củaChính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh niên quy định tráchnhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ và Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dâncác cấp trong thực hiện công tác thanh niên như sau:

 Trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ

- Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền quản lý nhà nước theongành và lĩnh vực các Bộ, cơ quan ngang Bộ có trách nhiệm lồng ghép các mụctiêu, chỉ tiêu về phát triển thanh niên trong việc xây dựng và thực hiện chiến

lược, Chương trình phát triển kinh tế – xã hội thuộc Bộ, ngành mình quản lý,

trong đó, xác định rõ các nội dung hoạt động, cơ chế, chính sách và điều kiện

thực hiện để đạt được mục tiêu, chỉ tiêu đề ra; phối hợp, tạo điều kiện cho ĐoànThanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các tổ chức khác của thanh niên huy động

thanh niên xung kích tham gia phát triển kinh tế – xã hội.

- Xây dựng và thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên thuộc chức năng quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực được Chính phủ phân công

- Xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai thực hiện phát triển thanhniên của bộ, ngành trên cơ sở bám sát nội dung Chiến lược phát triển thanh niênViệt Nam

- Chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị trong hệ thống quản lý của mìnhthực hiện nhiệm vụ được phân công trong chương trình, kế hoạch phát triểnthanh niên của ngành, lĩnh vực và địa phương

- Phân công lãnh đạo phụ trách, bố trí công chức thực hiện nhiệm vụ quản

lý nhà nước về công tác thanh niên; tổ chức bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp

vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức làm nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tácthanh niên thuộc bộ, ngành mình

- Thực hiện chế độ báo cáo, thống kê định kỳ nhiệm vụ quản lý nhà nước

về công tác thanh niên theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ; chủ trì sơ kết, tổng kếttrong phạm vi bộ, ngành mình

 Trách nhiệm của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp

- Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng cơ chế, chínhsách thu hút thanh niên xung kích tham gia các chương trình, dự án phát triển

kinh tế – xã hội; kiểm tra, giám sát các chương trình, dự án phát triển kinh tế –

xã hội do Ủy ban nhân dân cấp dưới và tổ chức thanh niên đảm nhiệm; xây dựngquy hoạch về đầu tư phát triển các cơ sở giáo dục, y tế, tư vấn sức khoẻ, cơ sởhoạt động văn hoá, nghệ thuật, vui chơi, giải trí, thể dục, thể thao cho các đối

tượng thanh thiếu niên phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của địa phương;

thành lập Hội đồng công tác thanh niên làm công tác tư vấn trong thực hiện côngtác thanh niên; thực hiện chế độ báo cáo kết quả thực hiện theo quy định;

- Ủy ban nhân dân cấp huyện và Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện các quy định theo phân cấp của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

 Trách nhiệm của Ủy ban Quốc gia về thanh niên Việt Nam: chủ trì,

phối hợp với các Bộ, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương và Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh xâydựng quy chế phối hợp quản lý nhà nước về công tác thanh niên trong cả nước;hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy định của Luật Thanh niên, Nghị định

số 120/2007/NĐ-CP và các quy định khác có liên quan; thống kê, tổng hợp vàđịnh kỳ hàng năm báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình thực hiện chínhsách pháp luật đối với thanh niên và công tác thanh niên trong cả nước

Theo Thông báo số 327-TB/TW ngày 16 tháng 4 năm 2010 của Bộ Chínhtrị về phê duyệt Đề án “Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về công tác thanhniên”, tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về công tác thanh niên ở Trung ươnggiao Bộ Nội vụ là cơ quan giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về côngtác thanh niên, thành lập “Vụ Công tác thanh niên” để giúp Bộ trưởng Bộ Nội vụthực hiện toàn diện các nhiệm vụ được giao theo quy định của pháp luật về côngtác thanh niên Ở địa phương, bổ sung nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tácthanh niên cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, giao cho Sở Nội vụ thực hiện nhiệm

vụ này, Sở Nội vụ được thành lập “Phòng Công tác thanh niên” để thực hiệnnhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn; đối với Ủy bannhân dân cấp huyện không đặt vấn đề thành lập thêm Phòng chuyên môn mà bổsung thêm biên chế cho Phòng Nội vụ tham mưu thực hiện nhiệm vụ quản lýnhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn

Như vậy, ngành Nội vụ được giao trách nhiệm chính trong tham mưu,theo dõi và đôn đốc tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tácthanh niên, có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với các bộ, ngành khác để thựchiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà quản lý nhà nước về công tác thanhniên đặt ra

Căn cứ Nghị định số 58/2014/NĐ-CP ngày 16 tháng 6 năm 2014 củaChính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của BộNội vụ và Quyết định số 1471/QĐ-TTg ngày 13 tháng 8 năm 2010 của Thủtướng Chính phủ về việc thành lập Vụ Công tác thanh niên trực thuộc Bộ Nội

vụ, Bộ Nội vụ là cơ quan có trách nhiệm giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhànước về công tác thanh niên, thực hiện các nhiệm vụ chính sau đây:

- Xây dựng, ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền banhành các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách về thanh niên và công tácthanh niên; xây dựng Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam theo các giaiđoạn phát triển của đất nước

- Chủ trì, phối hợp với Ủy ban quốc gia về Thanh niên Việt Nam, Trungương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các tổ chức chính trị – xã hộitrong việc thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh niên

- Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc hoạt động quản lý nhà nước về công tácthanh niên trong hệ thống các cơ quan nhà nước; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chocán bộ, công chức làm nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên của cấp bộ và cấp tỉnh

- Thực hiện các hoạt động đối ngoại nhà nước về công tác thanh niên

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trongviệc thực hiện chính sách, pháp luật về công tác thanh niên của bộ, ngành và địaphương

- Tổng hợp, báo cáo số liệu thống kê định kỳ của bộ, ngành, địa phương;chủ trì sơ kết, tổng kết công tác quản lý nhà nước về công tác thanh niên trongtoàn quốc

- Thẩm định và trình cấp có thẩm quyền xem xét, khen thưởng tập thể, cánhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh niên của các bộ, ngành và địa phương

Căn cứ Thông tư số 04/2011/TT-BNV ngày 10 tháng 02 năm 2011 của BộNội vụ hướng dẫn bổ sung nhiệm vụ, tổ chức và biên chế của Sở Nội vụ, PhòngNội vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện về công tác thanh niên, SởNội vụ và Phòng Nội vụ là cơ quan có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cùngcấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh niên trên địa bàn, có cácnhiệm vụ chính sau đây:

- Lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu về phát triển thanh niên trong xây dựng

và tổ chức thực hiện chiến lược, chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế – xã

hội của địa phương Trong đó, xác định rõ các nội dung hoạt động, cơ chế, chínhsách và điều kiện thực hiện để đạt được mục tiêu, chỉ tiêu đề ra

- Chủ trì, phối hợp các sở, ban, ngành, tổ chức chính trị – xã hội trên địa

bàn thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên; tổ chức bồidưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức làm nhiệm vụ quản lý nhànước về công tác thanh niên của địa phương

- Thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế về thanh niên do Ủy ban nhândân cấp tỉnh giao

- Thực hiện chế độ báo cáo thống kê định kỳ theo quy định của Bộ Nộivụ; chủ trì sơ kết, tổng kết hoạt động quản lý nhà nước về công tác thanh niêntrên toàn địa bàn

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về công tác thanh niên trên địa bàn

- Khen thưởng theo thẩm quyền và trình cấp có thẩm quyền khen thưởngtập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong quản lý nhà nước về công tác thanhniên của tỉnh.

 Phòng Nội vụ:

- Tham mưu, tổ chức triển khai thực hiện các văn bản của tỉnh thuộc lĩnhquản lý nhà nước về công tác thanh niên; chỉ đạo, hướng dẫn cấp xã thực hiệnnhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên

- Xây dựng kế hoạch phát triển thanh niên trên cơ sở bám sát nội dung củacấp tỉnh và nhiệm vụ chính trị của địa phương; tổ chức triển khai thực hiện

chính sách, pháp luật đối với thanh niên thuộc chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn

- Lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu về phát triển thanh niên trong xây dựng

và tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương Trong

đó, xác định rõ các nội dung hoạt động, cơ chế, chính sách và điều kiện thựchiện để đạt được mục tiêu, chỉ tiêu đề ra

- Chủ trì việc phối hợp giữa các phòng, ban, tổ chức chính trị – xã hội trên

địa bàn thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác thanh niên

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trongviệc thực hiện chính sách, pháp luật về thanh niên của các xã, phường, thị trấntrên địa bàn

- Thực hiện chế độ báo cáo thống kê định kỳ theo quy định của Sở Nộivụ; chủ trì sơ kết, tổng kết công tác quản lý nhà nước về công tác thanh niên ởđịa phương

- Đề nghị cấp có thẩm quyền khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong quản lý nhà nước về công tác thanh niên của địa phương

Tuy nhiên, ngày 31 tháng 10 năm 2014 của Bộ Nội vụ đã ban hành Thông

tư số 15/2014/TT-BNV hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổchức của Sở Nội vụ thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung

ương; Phòng Nội vụ thuộc Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phốthuộc tỉnh, bãi bỏ Thông tư số 04/2011/TT-BNV Theo đó “Phòng Công tácthanh niên” của Sở Nội vụ được sáp nhập vào “Phòng Xây dựng chính quyền”

và đổi tên thành “Phòng Xây dựng chính quyền và Công tác thanh niên”, nhưng

về chức năng, nhiệm vụ của lĩnh vực quản lý nhà nước về công tác thanh niêncủa Sở Nội vụ và Phòng Nội vụ cấp huyện cơ bản vẫn được giữ nguyên

Chính phủ Trung ƣơng Đoàn

(Thống nhất QLNN

thanh niên Việt Nam (Vụ Công tác ngang Bộ, ngành

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

(Sở Nội vụ– Phòng Xây dựng chính quyền– Công tác thanh niên)

Ủy ban nhân dân cấp huyện

1.2.4 Nội dung quản lý nhà nước về công tác thanh niên

Theo Luật Thanh niên, quản lý nhà nước về công tác thanh niên được thực hiện với các nội dung sau:

- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về thanhniên và công tác thanh niên

- Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược phát triển thanh niên, chính sách đối với thanh niên

- Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục chính sách, pháp luật của nhà nước đốivới thanh niên, công tác thanh niên

- Tổ chức bộ máy thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tácthanh niên; đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng và quản lý đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh niên

- Thực hiện chế độ thống kê, báo cáo và thông tin thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước về công tác thanh niên

- Quản lý và thực hiện các hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế về công tác thanh niên

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về thanh niên, công tác thanh niên

- Sơ kết, tổng kết việc thực hiện chính sách, pháp luật về thanh niên, quản

lý nhà nước về công tác thanh niên

1.3 Quan điểm của Đảng và pháp luật, chính sách Nhà nước trong phát triển thanh niên Việt Nam

1.3.1 Quan điểm của Đảng về công tác thanh niên

Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng ta luôn ghi nhận, đề cao vai tròcủa thanh niên, đặt trọn niềm tin vào thế hệ trẻ; lịch sử đã khẳng định vai trò và

vị trí của thanh niên là rường cột và tương lai của đất nước,“sự nghiệp đổi mới

có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trongcộng đồng thế giới hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên;