bài tập lớn môn luật chứng khoán pháp luật quy định về chào bán trái phiếu của các tổ chức tín dụng, thực trạng và đề xuất pháp lý 8đ

Do vậy, trong phạm vi bài viết này xin được tìm hiểu đề tài: “ Pháp luật quy định về chào bán trái phiếu của các tổ chức tín dụng, thực trạng và đề xuất pháp lý…” NỘI DUNG I.Khái quát về

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I Khái quát về chào bán trái phiếu của các tổ chức tín dụng 1

1.Một số vấn đề cơ bản: 1

2.Bản chất pháp lý và đặc trưng của chào bán trái phiếu của tổ chức tín dụng 2

II Quy định của pháp luật hiện hành về chào bán trái phiếu của TCTD 4

1.Đối tượng chào bán 4

2.Phương thức chào bán 5

3.Điều kiện chào bán 5

4 Trình tự, thủ tục chào bán 7

III Thực trạng và giải pháp để hoàn thiện pháp luật về hoạt động chào bán chứng khoán của các TCTD 7

1.Thực trạng về luật điều chỉnh hoạt động chào bán chứng khoán của các TCTD 7

2 Một số biện pháp nhằm nâng cao hoạt động chào bán chứng khoán của các TCTD 12

KẾT LUẬN 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

\

MỞ ĐẦU

Trong nền kinh tế thị trường, phát hành giấy tờ có giá là giải pháp huy động vốn khá dễ dàng và thuận lợi của các tổ chức kinh tế nói chung và tổ chức tín dụng(TCTD) nói riêng từ công chúng Tuy nhiên, về phương diện học thuật,

do việc phát hành giấy tờ có giá là loại hình giao dịch mới xuất hiện ở nước ta trong thời gian gần đây, nên các nghiên cứu từ góc độ pháp lý về vấn đề này còn quá ít ỏi Điều này, gây khó khăn rất lớn cho việc nhận thức đúng bản chất pháp

lý của giao dịch phát hành giấy tờ có giá nói chung, cũng như giao dịch phát hành trái phiếu của tổ chức tín dụng nói riêng Do vậy, trong phạm vi bài viết này xin

được tìm hiểu đề tài: “ Pháp luật quy định về chào bán trái phiếu của các tổ chức

tín dụng, thực trạng và đề xuất pháp lý…”

NỘI DUNG I.Khái quát về chào bán trái phiếu của các tổ chức tín dụng

1.Một số vấn đề cơ bản:

Khoản 1 Điều 4 Luật các tổ chức tín dụng 2010 quy định: “ Tổ chức tín

dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng Tổ chức tín dụng bao gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân” Trong đó, tổ chức tín dụng phi

ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện một hoặc một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này, trừ các hoạt động nhận tiền gửi của

cá nhân và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản của khách hàng Tổ chức tín dụng phi ngân hàng bao gồm công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng khác Còn tổ chức tài chính vi mô là loại hình

tổ chức tín dụng chủ yếu thực hiện một số hoạt động ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, hộ gia đình có thu nhập thấp và doanh nghiệp siêu nhỏ Đồng thời, quỹ tín dụng nhân dân được hiểu là tổ chức tín dụng do các pháp nhân, cá nhân và hộ gia đình tự nguyện thành lập dưới hình thức hợp tác xã để

thực hiện một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này và Luật Hợp tác xã nhằm mục tiêu chủ yếu là tương trợ nhau phát triển sản xuất, kinh doanh và đời sống

Vốn kinh doanh của các tổ chức tín dụng chủ yếu là từ nguồn vốn huy động Vì vậy nghiệp vụ huy động vốn là nghiệp vụ kinh doanh quan trọng trong các nghiệp

vụ kinh doanh của các tổ chức tín dụng Pháp luật quy định tổ chức tín dụng được huy động vốn thông qua các hình thức khác nhau trong đó có họat động huy động vốn bằng phát hành giấy tờ có giá, đặc biệt phát hành trái phiếu

Trái phiếu là loại chứng khoán mà theo Điều 6 Luật chứng khoán 2006 sửa

đổi 2010 thì: “Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp

pháp của người sở hữu đối với một phần vốn nợ của tổ chức phát hành”.

2.Bản chất pháp lý và đặc trưng của chào bán trái phiếu của tổ chức tín dụng

Theo quy định tại Điều 92 Luật Các TCTD 2010 quy định thì: “ TCTD được phát

hành chứng chỉ tiền gửi, tín phiếu, kỳ phiếu để huy động vốn theo quy định của Luật này và quy định của Ngân hàng nhà nước” Đồng thời, căn cứ vào Luật này

và Luật Chứng khoán, Chính phủ quy định việc phát hành trái phiếu, trừ trái phiếu chuyển đối để huy động vốn của TCTD

Như trên đã phân tích, TCTD cũng là một loại hình doanh nghiệp nên TCTD cũng mang những tính chất chung nhất định của các doanh nghiệp khi thực hiện hoạt động chào bán trái phiếu

Nói chung, tất cả những giấy tờ có giá do TCTD phát hành, cho dù có thể

có những tên gọi khác nhau (ví dụ như CDs - chứng thư tiền gửi của các ngân hàng Hoa Kỳ hay các tín phiếu, trái phiếu ngân hàng ở Việt Nam…) nhưng đều

có bản chất giống nhau, đó là: các phiếu nợ hay chứng khoán ghi nợ, trong đó phản ánh việc một ngân hàng mắc nợ người sở hữu tờ phiếu một số tiền nhất định

và phải trả cho chủ sở hữu tờ phiếu số tiền đó khi đến thời hạn ghi trên phiếu nợ

Về phương diện kinh tế, giao dịch phát hành giấy tờ có giá được hiểu là một nghiệp vụ huy động vốn của tổ chức tín dụng Số vốn huy động bằng việc phát hành các trái phiếu ra công chúng được coi là một thành tố quan trọng trong cấu trúc tài sản Nợ của tổ chức tín dụng, cùng với các bộ phận khác của tài sản

Nợ như tiền gửi có kỳ hạn và không kỳ hạn, hay tiền gửi tiết kiệm, các khoản vay Ngân hàng Trung ương và vay của các định chế tài chính phi ngân hàng khác…

Về phương diện pháp lý, giao dịch phát hành trái phiếu của tổ chức tín dụng được hiểu là hành vi pháp lý theo đó tổ chức tín dụng cam kết vay tiền của khách hàng là tổ chức, cá nhân trong một thời hạn nhất định với điều kiện sẽ hoàn trả cho khách hàng số tiền ghi trên chứng thư nhận nợ do tổ chức tín dụng phát hành.1

Giao dịch phát hành trái phiếu của tổ chức tín dụng có những đặc trưng cơ bản sau đây:

Một là, về bản chất pháp lý, việc phát hành giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng ra công chúng thực chất là một hành vi vay tiền của khách hàng chứ không phải là hành vi “bán” giấy tờ có giá cho khách hàng Hai là, về đối tượng của giao dịch, mặc dù tên gọi của giao dịch là “phát hành các giấy tờ có giá” nhưng đối tượng của giao dịch này không phải là các giấy tờ có giá do tổ chức tín dụng phát hành, mà chính là các khoản tiền vốn do khách hàng đồng ý chuyển quyền sở hữu cho tổ chức tín dụng với điều kiện tổ chức tín dụng phải hoàn trả cho khách hàng sau một thời hạn nhất định, kèm theo khoản lãi do các bên thoả thuận Ba là, về tư cách pháp lý, khi phát hành các trái phiếu để vay nợ của khách hàng, tổ chức tín dụng có tư cách là người vay hay người mắc nợ, còn khách hàng “mua” giấy tờ

có giá có tư cách là người cho vay hay chủ nợ của tổ chức tín dụng Mặc dù có tư cách là người cho vay nhưng do giao dịch này được tổ chức tín dụng và khách

1 http://www.sbv.gov.vn/wps/portal/!ut/p/

c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3gDFxNLczdTEwODMG9jA0 QHM_Y_dAAwNnM_2CbEdFAAJ9 Ps8!/?WCM_PORTLET=PC_7_0D497F540G9520IOQVO48N20M7_WCM&WCM_GLOBAL_CONTEXT=/ wps/wcm/connect/sbv_vn/sbv_vn/vn.sbv.print/vn.sbv.printing.magazine/vmtciticyyv0u2nvmdnjebl2010-01-11-06-28-45

hàng xác lập, thực hiện thông qua một hợp đồng cho vay có thời hạn xác định nên

về nguyên tắc, khách hàng cho vay không thể rút vốn về trước kỳ hạn như trong trường hợp họ gửi tiền có kỳ hạn tại tổ chức tín dụng (bằng cách chịu lãi suất phạt với tổ chức tín dụng nhận tiền gửi)

Cũng giống như các doanh nghiệp, TCTD cũng tiến hành hoạt động chào bán chứng khoán theo hai hình thức cơ bản đó là: Chào bán chứng khoán ra công chúng và chào bán chứng khoán riêng lẻ

II Quy định của pháp luật hiện hành về chào bán trái phiếu của TCTD

Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật Để tăng quy mô vốn cho các họat động tín dụng và các dịch vụ tài chính khác, tổ chức tín dụng có thể chào bán trái phiếu Trước đây, theo Quyết định 212/1994/ QĐ-NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ngày 22/9/1994 về việc ban hành thể lệ phát hành trái phiếu NHTM, ngân hàng đầu tư và phát triển thì chỉ có các NHTM, ngân hàng đầu tư được phát hành trái phiếu với những điều kiện phát hành, trình tự, thủ tục chặt chẽ Quy định này đã hạn chế việc tăng vốn của các tổ chức tín dụng

Ngày 24/03/2008, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Quyết định 07/2008/QĐ-NHNN về việc ban hành quy chế giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng huy động vốn trong nước Trong số các giấy tờ có giá, trái phiếu là loại chứng khoán mà tổ chức tín dụng được phát hành để huy động vốn Các tổ chức tín dụng khi chào bán trái phiếu tuân theo quy định của pháp luật chứng khoán, luật ngân hành và văn bản hướng dẫn của Ngân hành Nhà nước

1.Đối tượng chào bán

Đối tượng tổ chức tín dụng được phát hành trái phiếu hiện nay bao gồm tất cả các tổ chức tín dụng thành lập và hoạt động theo Luật tổ chức tín dụng 2010: Tổ chức tín dụng nhà nước, tổ chức tín dụng cổ phần, tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài, các chi nhánh ngân hành nước ngoài họat động tại Việt Nam, quỹ tín

dụng nhân dân Trung ương Thực tế hiện nay, các trái phiếu ngân hành được chào bán trên thị trường phần lớn là những trái phiếu của các Ngân hàng thương mại Hoạt động chào bán trái phiếu vẫn chưa là một họat động thường xuyên trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn của các ngân hành khá lớn Vì vậy, trong tương lai cần đẩy mạnh hơn nữa hoạt động này, góp phần đáp ứng tôt hơn nhu cầu vốn của ngân hành, làm phong phú hàng hóa trên thị trường chứng khoán

2.Phương thức chào bán

Theo quyết định 07/2008/QĐ-NHNN, tổ chức tín dụng được phát hành trái phiếu thông qua các hình thức đại lý phát hành, ủy thác phát hành hoặc phát hành trực tiếp Điều 10 quyết định 07/2008 quy định thời hạn của 1 đợt chào bán trái phiếu thường không quá 60 ngày, quá thời hạn trên phải có sự chấp thuận của Thống đốc Ngân hành Nhà nước Các tổ chức tín dụng là những chủ thể có trình độ chuyên môn, mạng lưới phân phối rộng, khả năng tài chính mạnh và chịu sự kiểm soát chặt chẽ của Ngân hành Nhà nước Do đó, pháp luật cho phép các tôt chức tín dụng tự chaò bán trái phiếu hoặc thông qua đại lý

3.Điều kiện chào bán

Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 07/2008/QĐ-NHNN quy định điều liện phát hành trái phiểu của các tổ chức tín dụng: tuân thủ các điều kiện về hạn chế bảo đảm an toàn trong hoạt động như tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, giời hạn tín dụng với khách, tỷ lệ về khả năng chi trả, giới hạn góp vốn, mua cổ phần và có tình hình tài chính lành mạnh theo đánh giá của thanh tra ngân hàng

Ngoài ra theo quy định Điều 28 quy chế ban hành kèm theo Quyết định 07/2008/ QĐ-NHNN và Thông tư của Ngân hàng Nhà nước số 16/2009/TT-NHNN về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của quy chế phát hành giấy giờ có giá trong nước của tổ chức tín dụng ban hành kèm theo Quyết định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước số 07/2008/QĐ-NHNN ngày 24/03/2008 thì các tổ chức tín dụng phát

hành trái phiếu chuyển đổi hay trái phiếu kèm chứng quyền thì cần đáp ứng các điều kiện về phương án tăng vốn điều lệ, kết quả hoạt động, kinh doanh,

“Tổ chức tín dụng phát hành trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền

khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

1 Đáp ứng các điều kiện tại Khoản 1, Khoản 2 Điều 22 Quy chế này.

2 Phương án tăng vốn điều lệ từ nguồn phát hành trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền của năm tài chính được Đại hội đồng cổ đông thông qua

và được sự chấp thuận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

3 Kết quả hoạt động, kinh doanh của năm liền kề trước năm phát hành và tính đến thời điểm gần nhất phải có lãi, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ của năm liền kề trước năm phát hành và tính đến thời điểm gần nhất dưới 5%.

4 Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu bình quân của 3 năm liên tiếp trước đó phải cao hơn mức lãi suất dự kiến trả cho trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền Đối với tổ chức tín dụng có thời gian hoạt động từ 2 đến dưới 3 năm, tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu bình quân của 2 năm liên tiếp trước đó phải cao hơn mức lãi suất dự kiến trả cho trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền Đối với tổ chức tín dụng có thời gian hoạt động dưới 2 năm, tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu của năm trước đó phải cao hơn mức lãi suất dự kiến trả cho trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền.

5 Được sự chấp thuận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về việc phát hành trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền của năm tài chính của tổ chức tín dụng Nếu phương án tăng vốn điều lệ từ nguồn phát hành trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền đã được Đại hội đồng cổ đông thông qua có thay đổi, tổ chức tín dụng phải báo cáo Ngân hàng Nhà nước (Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng) để Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét chấp thuận”.

Bên cạnh đó, Thông tư số 28/2011/ NHNN Việt Nam quy định về việc TCTD mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành để bán lần đầu cho các đối tượng mua trên thị trường sơ cấp trong lãnh thổ nước CHXHCN Việt Nam bao gồm cả trường hợp TCTD mua số trái phiếu doanh nghiệp còn lại chưa bán hết cho đối tượng mua theo cam kết bảo lãnh phát hành trái phiếu doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện như: TCTD phải là các ngân hàng thương mại, công ty tài chính hoặc chi nhánh ngân hàng nhà nước ngoài được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật các TCTD Trong giấy phép thành lập và hoạt động do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp có ghi nội dung mua trái phiếu doanh nghiệp Đảm bảo các

tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định của Ngân hàng nhà nước Việt Nam…

4 Trình tự, thủ tục chào bán

Tổ chức tín dụng lập hồ sơ đề nghị phát hành gửi hồ sơ đề nghị phát hành giấy tờ

có giá dài hạn; “Hồ sơ đề nghị phát hành trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm

chứng quyền; Thông báo phát hành giấy tờ có giá từng đợt đến Ngân hàng Nhà nước (Vụ Chính sách tiền tệ); Nếu phương án tăng vốn điều lệ từ nguồn phát hành trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền đã được Đại hội đồng cổ đông thông qua có thay đổi, tổ chức tín dụng phải báo cáo Ngân hàng Nhà nước (Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng) để Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét chấp thuận” Trường hợp phát hành trái phiếu ra công chúng, tổ chức tín dụng phải gửi hồ sơ đăng ký với Ủy ban chứng khoán Nhà nước theo quy định pháp luật hiện hành về chứng khoán và thị trường chứng khoán”.

II Thực trạng và giải pháp để hoàn thiện pháp luật về hoạt động chào bán chứng khoán của các TCTD.

1.Thực trạng về luật điều chỉnh hoạt động chào bán chứng khoán của các TCTD.

Hiện nay hoạt động chào bán trái phiếu của các TCTD đang diễn ra khá nhộn nhịp dưới nhiều hình thức khác nhau Đây thực sự là một hình thức để huy động vốn vô cùng có hiệu quả được không chỉ TCTD mà rất nhiều loại hình doanh nghiệp khác áp dụng Bằng chứng là ngày 09/1/2012 Chủ tịch Ủy ban Chứng Khoán Nhà nước đã tiến hành cấp Giấy chứng nhận chào bán cố phiếu ra công chúng số 03/UBCK – GCN cho Ngân hàng Thương Mại Cổ phần Bảo Việt chào bán 165.000 cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, mệnh giá 10.000 đồng/ cổ phiếu Tổng giá trị cổ phiếu chào bán tính theo mệnh giá là 1.650 tỷ đồng.Tổ chức tư vấn phát hành của Ngân hàng TMCP Bảo Việt là Công ty chứng khoán Bảo Việt Hiện nay, ngân hàng TMCP Bảo Việt có vốn điều lệ thực góp là 1.500

tỷ đồng Trụ sở chính đặt tại số 8 Lê Thái Tổ, Quận Hoàn Kiếm TP Hà Nội Giấy chứng nhận có hiệu lực kể từ ngày ký

Ở Việt Nam, giao dịch phát hành giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng (cụ thể hơn là trái phiếu ngân hàng) được quy định lần đầu tiên tại Pháp lệnh ngân hàng, Hợp tác xã tín dụng và công ty tài chính Sau đó, văn bản này được cụ thể hoá bằng các Quyết định số 212/QĐ-NH1 ngày 22/9/1994; Quyết định số 214/QĐ-NH1 ngày 23/9/1994; Quyết định số 243/QĐ-NH1 ngày 30/3/1994 và Quyết định số 247/QĐ-NH1 ngày 05/10/1994 về việc cho phép các tổ chức tín dụng, ngân hàng đầu tư phát triển được phát hành trái phiếu ngân hàng cho các tổ chức, cá nhân Việt Nam để huy động vốn trung hạn và dài hạn trên thị trường vốn Gần đây, giao dịch phát hành trái phiếu ngân hàng và các giấy tờ có giá khác lại tiếp tục được quy định trong Luật Các tổ chức tín dụng ban hành ngày 12/12/1997 (đạo luật này đã được sửa đổi, bổ sung một số điều vào năm 2004) và được cụ thể hoá bằng các văn bản dưới luật như Nghị định số 49/2000/NĐ-CP ngày 12/9/2000 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của ngân hàng thương mại (khoản 2 Điều 3); Nghị định số 13/1999/NĐ-CP ngày 17/3/1999 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của tổ chức tín dụng nước ngoài, văn phòng đại diện

của tổ chức tín dụng nước ngoài tại Việt Nam (khoản 2 Điều 30); Quyết định số 1287/2002/QĐ-NHNN ngày 22/11/2002 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về việc ban hành Quy chế phát hành giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng để huy động vốn trong nước Sau đó, văn bản này đã bị thay thế bởi Quyết định số 02/2005/QĐ-NHNN ngày 04/01/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về việc ban hành Quy chế phát hành giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng để huy động vốn trong nước (sau đây gọi tắt: Quyết định số 02) Gần đây nhất, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Quyết định số 07/2008/QĐ-NHNN ngày 24/3/2008 ban hành Quy chế phát hành giấy tờ có giá trong nước của tổ chức tín dụng (sau đây gọi tắt: Quyết định số 07) để thay thế cho Quyết định số 02.2

Hành động này có thể xem như một nỗ lực đáng kể của Ngân hàng Nhà nước trong việc kết nối hoạt động huy động vốn của tổ chức tín dụng với thị trường chứng khoán, thông qua đó góp phần thúc đẩy hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam, vốn đang gặp nhiều khó khăn trong thời điểm hiện nay

Có thể nói, việc ban hành Quyết định số 07 là cần thiết và đúng hướng Văn bản này, đã từng bước thiết lập sự đồng bộ giữa các quy định về phát hành giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng với các quy định của Luật chứng khoán năm

2006 về phát hành chứng khoán ra công chúng Đặc biệt, văn bản này đã quy định thêm một số vấn đề mới mà các văn bản bị thay thế chưa quy định hoặc quy định chưa rõ, chẳng hạn như: quyền phát hành trái phiếu chuyển đổi và chứng quyền của tổ chức tín dụng cổ phần; việc áp dụng cơ chế phát hành thông qua phương thức đấu thầu, thông qua tổ chức làm đại lý hoặc tổ chức trung gian bảo lãnh phát hành chứng khoán…

Như vậy, dựa vào các quy định của pháp luật các hoạt động chào bán của các TCTD được thực hiện dưới nhiều hình thức đa dạng khác nhau nhưng hiệu

2 http://www.sbv.gov.vn/wps/portal/!ut/p/

c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3gDFxNLczdTEwODMG9jA0 QHM_Y_dAAwNnM_2CbEdFAAJ9 Ps8!/?WCM_PORTLET=PC_7_0D497F540G9520IOQVO48N20M7_WCM&WCM_GLOBAL_CONTEXT=/ wps/wcm/connect/sbv_vn/sbv_vn/vn.sbv.print/vn.sbv.printing.magazine/vmtciticyyv0u2nvmdnjebl2010-01-11-06-28-45