Thời gian đủ để kiểm nghiệm độ chính xác và sự tường minh của một tư tưởng, trải qua những biến động dồn dập cả trong nước và trên thế giới vẫn chứng minh được sức bền, độ “chín” của tư
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh-một tấm gương tuyệt vời vế sự nhất quán từ trước đến sau, từ lúc khởi đầu cuộc tìm đường cứu nước, với bao sức ép từ mọi phía cho đến khi Đảng ra đời qua bao thăng trầm, thử thách liệt để có cách mạng Tháng Tám 1945, ra đời nước cộng hoà non trẻ giữa vòng vây trùng điệp của kẻ thù, tiến hành hai cuộc kháng chiến với ý chí
"Không có gì quý hơn độc lập tự do" Thời gian đủ để kiểm nghiệm độ chính xác và sự tường minh của một tư tưởng, trải qua những biến động dồn dập cả trong nước và trên thế giới vẫn chứng minh được sức bền, độ “chín” của tư tưởng Hồ Chí Minh, là sự kết tinh trí tuệ và khí phách của một dân tộc, là sự tiếp nhận và hội tụ những tinh hoa của tư tưởng mà loài người đã giữ lại qua quá trình tiếp biến, thanh lọc và kiểm nghiệm Vì thế nó đủ tầm cao của sự khái quát của lý luận và đường hướng phát triển, vừa gần gũi, đi thẳng vào lòng người Việt Nam vì nó diễn đạt được chân lý của cuộc sống, chân lý thì luôn luôn đơn giản, song hiểu và đến được với chân lý thì lại cực kỳ gian truân Cuộc sống đang sải những bước đi táo bạo và quyết đoán trong thời đại của những biến động dồn dập, thế giới ngày một thay đổi, kiểu tư duy tuyến tính không còn thích hợp nữa, những kinh nghiệm có sẵn, những phương pháp truyền thống không còn đủ cho hành trình của dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng không khép kín, tự đủ, không nhất thành bất biến mà luôn phát triển cùng dân tộc và thế giới nhưng cần có “dẫn xuất” của sự sáng tạo, linh hoạt trong tư duy cũng như trong hành động-phẩm chất hàng đầu của thế hệ trẻ ngày nay Do đó nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung cũng như về mặt nguồn gốc nói riêng là trách nhiệm cũng là lợi ích của mỗi cá nhân làm tiền đề cơ bản cho tương lai bản thân và cả đất nước
NỘI DUNG CHÍNH.
I/ Khái niệm “Tư tưởng Hồ Chí Minh”.
Tại Đại hội IX (4-2001), Đảng ta có bước phát triển trong nhận thức và tư duy lý luận
khi khẳng định: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài
Trang 2sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta” Phải hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ
thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa gồm nhiều quan điểm liên hệ chặt chẽ với nhau, thể hiện rõ tính liên tục, nhất quán bao quát nhiều lĩnh vực
Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Điều kiện nước ta không giống các nước khác, ít nhất trên hai điểm: Truyền thống lịch sử, văn hóa, con người và nước thuộc địa thời cận đại Hai điểm này không hoàn toàn tách bạch, mà có sự tiếp nối.Người đã khắc phục những hạn chế của truyền thống và thiếu hụt trong chủ nghĩa Mác-Lênin Hạn chế lớn nhất của giá trị truyền thống là lý luận khoa học Thiếu hụt lớn nhất của chủ nghĩa Mác-Lênin là những tư liệu lịch sử của các nước thuộc địa phương Đông Hồ Chí Minh đã lấp đầy những khoảng trống đó
Tư tưởng Hồ Chí Minh kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Điều cần nhấn mạnh là dưới ánh sáng cách mạng, khoa học và nhân văn của chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minh đã nâng cao các giá trị truyền thống lên một chất mới, trình độ mới, tạo nên sức mạnh mới trong thời đại mới Người đã làm giàu trí tuệ của mình và trí tuệ dân tộc bằng những giá trị văn hóa phương Đông như đạo đức, chủ nghĩa tập thể, lòng từ bi hỷ xả và những giá trị văn hóa phương Tây như đề cao vai trò cá nhân, truyền thống và phong cách dân chủ, những vấn đề nhân quyền, dân quyền
II/ Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh.
2.1 Từ truyền thống tốt đẹp của dân tộc
Đất nước ta, trải qua mấy ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước đã hun đúc, tạo nên một nền văn hoá phong phú, thống nhất và bền vững với những giá trị truyền thống tốt đẹp, cao quý, trong đó chủ nghĩa yêu nước là nấc thang cao nhất của văn hoá Việt Nam, là tài sản
có giá trị nhất trong hành trang của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là cơ sở xuất phát, là kim chỉ nam cho cuộc đời hoạt động cách mạng của Người,là động lực giúp Người vượt qua mọi gian nan thử thách, hiểm nguy là nguồn gốc cơ sở quan trọng hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh
Thứ nhất, là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh giữ nước và dựng nước.
Trang 3Là một nước nhỏ bé nhưng giàu có về tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý thuận lợi nên ngay
từ xa xưa nước ta đã trở thành muc tiêu xâm lược của nhiều nước lớn, đặc biệt là các triều đại phương Bắc bởi vậy, nhân dân ta đã có truyền thống yêu nước lâu đời và đã được vun đắp qua nhiều thế hệ Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh sinh ra trong gia đình nhà Nho yêu nước,
có cha là cụ Nguyễn Sinh Sắc – một vị khoa bảng ở một miền quê vốn có truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm rất kiên cường Quê hương Nghệ Tĩnh của Người – nơi sản sinh
ra những vị anh hùng nổi tiếng như Mai Thúc Loan, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu, chính
là trường học cách mạng gần gũi nhất, có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất tới suy nghĩ và chí hướng của Người
Thứ hai, tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái Đoàn kết,
đồng lòng trong chống giặc ngoại xâm, nhưng bên cạnh đó, nhân dân ta còn có tinh thần nhân nghĩa cao cả Khi đã đánh thắng giặc, bắt được giặc làm tù binh, ta lại sẵn sàng tha cho giặc, nhằm giữ cho mối quan hệ bang giao được êm đềm Bởi lẽ đó, ta luôn nhận được cái nhìn nể phục của bè bạn chung quanh Tinh thần nhân nghĩa, tương thân, tương ái cũng hiện hữu trong con người Hồ Chí Minh, thể hiện qua cách cư xử, làm việc hàng ngày của Người
Thứ ba, truyền thống lạc quan, yêu đời; cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo Là
một dân tộc nghèo với truyền thống nông thôn làng xã, những giá trị văn hóa tinh thần là nguồn cổ vũ tinh thần quan trọng của người dân bởi vậy sự lạc quan, yêu đời chính là một nét tâm hồn quan trọng của người dân ta Hồ Chí Minh, cũng là một con người như vậy
Người vẫn thể hiện niềm lạc quan, yêu đời bằng việc sáng tác nên tập thơ Nhật kí trong tù
bất hủ Ngoài ra, phải sống và chiến đấu trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn, nên con người Việt Nam cũng phát huy được tối đa sự cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo của mình
2.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại
*Về văn hóa phương Đông, Hồ Chí Minh không chỉ có những hiểu biết uyên thâm về Hán
học mà Người còn tiếp thu những giá trị tinh túy nhất trong Nho giáo, Phật giáo hay những
tư tưởng của Lão Lử, Mặc Tử Ở đây, cách tiếp thu của Hồ Chí Minh chính là sự sàng lọc, sẵn sàng phê phán, gạt bỏ những yếu tố cổ hủ, duy tâm và lạc hậu để đón nhận lấy những mặt tích cực, những yếu tố duy vật phù hợp với điều kiện lịch sử để học tập, kế thừa và vận dụng vào thực tiễn cách mạng Việt Nam
Trang 4Hồ Chí Minh ra đời trong một gia đình Nho giáo nên Người đã sớm được tiếp cận với Nho học Bác đánh giá rất cao Khổng Tử cũng như tiếp thu triệt để những mặt tích cực của đạo Nho, từ triết lý hành động, tư tưởng nhân thế về hành đạo giúp đời, triết lý nhân sinh, tu thân dưỡng tính đến việc đề cao lễ giáo, văn hóa, phát huy truyền thống hiếu học và có lý tưởng về một xã hội bình trị, thế giới đại đồng Người dùng nhiều những khái niệm, phạm trù Nho giáo như: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” (Thập niên thụ mộc, bách niên thụ nhân)
Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các tư tưởng tích cực của Phật giáo Đó là những tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái mang tính dân chủ và bình đẳng hơn so với Nho giáo Thêm vào đó, Người cón tiếp thu cả nếp sống đạo đức, trong sạch, chăm làm điều thiện, coi trọng lao động của Phật giáo Đối với Hồ Chí Minh, Phật giáo luôn hòa quyện hài hòa với chủ nghĩa yêu nước, sống gắn bó, hòa vào cộng đồng cùng chống lại kẻ thù chung của dân tộc là chủ nghĩa thực dân
Ngoài ra, Bác luôn đề cao và tiếp thu những giá trị tích cực trong các tư tưởng, học thuyết của những cá nhân kiệt xuất khác ở phương Đông như Chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn, Người đã tìm thấy những điều thích hợp với hoàn cảnh của nước ta, đó là độc lập dân tộc, dân quyền tự do và dân sinh hạnh phúc
*Về văn hóa phương Tây, những năm ở nước ngoài, Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng sâu
rộng của nền văn hóa dân chủ và cách mạng phương Tây, tiêu biểu là ở hai quốc gia Pháp và
Mỹ Về tư tưởng dân chủ của cách mạng Pháp, Hồ Chí Minh đã tiếp thu tư tưởng của các nhà khai sáng như Vônte, Rútxô, Môngtexkiơ Đặc biệt, Người chịu ảnh hưởng sâu sắc về tư tưởng tự do, bình đẳng của Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền năm 1791 của Đại cách mạng Pháp Ở Mỹ, Người đã tiếp thu giá trị về quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc của Tuyên ngôn độc lập năm 1776 Đặc biệt, trong thời gian bôn ba ở phương Tây Người đã kế thừa được tư tưởng dân chủ của phương Tây, và từ đó ở Người đã hình thành phong cách làm việc dân chủ
2.3 Chủ nghĩa Mác-Lênin (một trong những nguồn gốc quan trọng nhất)
Vào cuối năm 1917, Nguyễn ÁI Quốc từ Anh trở lại Pháp, vừa hoạt động chính trị vừa
kiếm sống một cách chật vật, nhưng Người vẫn lạc quan say sưa học tập, kiên trì mục đích
Trang 5hoạt động và bằng nỗ lực của mình Người đã được tham gia Đảng Xã hội Pháp Người được tiếp xúc với Chủ nghĩa Mac Lênin Từ đó người tìm hiểu, nghiên cứu và học tập các tác phẩm của Lênin và của Mac, và xem chủ nghĩa Mac Lênin là kim chỉ nam của con đường đi lên giải phóng dân tộc con đường đến với Chủ nghĩa Mac-Lênnin có những đặc điểm riêng biệt mà ta cần tìm hiểu để hiểu hơn tầm vóc lớn lao trong tư tưởng của người
Thứ nhất, người đến với chủ nghĩa Mac Lênnin không chỉ bằng mộ trái tim lớn, tinh
thần yêu nước thương nòi, tấm lòng nhân ái bao la mà còn với một học vấn chắc chắn, một năng lực trí tuệ sắc sảo luôn luôn vượt tầm thời đại Trong mười năm đầu ( 1911- 1921) của quá trình bôn ba tìm đường cứu nước, Người đã hoàn thiện cho mình một vốn văn hóa, vốn chính trị và vốn sống thực tiễn phong phú tạo thành một bản lĩnh trí tuệ mà không nhà cách mạng trẻ tuổi nào ở Việt Nam lúc ấy có thể so sánh được Chính bản lĩnh trí tuệ ấy đã giúp Người phân tích đánh giá chính xác về tình hình cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ; và vận dụng chủ nghĩa Mac Lênin vào thực tiễn một cách độc lập tự chủ, sáng tạo phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của cuộc cách mạng Việt Nam
Thứ hai, ở Người đã có sự thống nhất giữa mục đích và phương pháp ra đi tìm đường
cứu nước, giải phong dân tộc Khác với các nhà cách mạng tiền bối khác như Phan Bội Châu
và Phan Châu Trinh, tuy cũng có mục đích là đi tìm con đường giải phóng dân tộc nhưng phương pháp lại dựa vào chính chủ nghĩa tư bản đang bóc lột dân tộc mình Với Người thì chủ nghĩa Tư bản, đế quốc ở đâu cũng tàn bạo độc ác, bất công; người lao động ở đâu cũng
bị áo bức bóc lột chà đạp; dù màu da khác nhau nhưng trên đời này chỉ có hai giống người đó
là áp bức bóc lột và bị áp bức bóc lột.Và Người nhận ra rằng chỉ có một tình thân ái thật đó
là tình thân ái vô sản Đây là những nhận thức quan trọng mà Người rút ra được từ chủ nghĩa Mac Lênin bằng trí tuệ của mình; để từ đó con đường cách mạng của Người luôn gắn liền với quần chúng nhân dân lao động
Thứ ba, cũng khác với các nhà tư tưởng phương Tây đến với chủ nghĩa Mac Lênin
chủ yếu như đến một học thuyết nhằm giải quyết những vấn đề về tư duy hơn là hành động Còn với Nguyến Ái Quốc, người đến với chủ nghĩa Mac Lênin từ thực tiễn của cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ Một đất nước đang bị xiềng xích, nô lệ, người dân bị áp bức bóc lột, gông cùm Là một người dân mất nước, đang khao khát đi tìm độc lập, tự do cho dân tộc
Trang 6mình và cho các dân tộc bị áp bức khác thì Người bắt găp chủ nghĩa Mac Lênin Người nhận
ra rằng đó chính là kim chỉ nam cho con đường của Người, Người thấy rõ mối quan hệ thống nhất giữa cách mạng vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa từ đó mà Người nghiên cứu một cách sâu sắc hơn chủ nghiac Mac Lênin
Cuối cùng, đặc điểm con đường mà Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mac Lênin
cũng khác so với các nhà vô sản khác trên thế giới, đó là người đã kết hợp được cả tinh hoa của cả phương Đông và phương Tây Đó là phương pháp nhận thức mácxít và theo cách cốt nắm lấy cái tinh thần, cái cốt yếu, cái bản chất và vận dụng sáng tạo lập trường, quan điểm phương pháp của chủ nghĩa Mac Lênin để hoạch định đường lối ch trương giải pháp và những đối sách phù hợp cho cách mạng Việt Nam Đó đã trở thành đặc điểm đặc trưng riêng của Hồ Chí Minh trong quá trình phát triển nhận thức tư tưởng
2.4 Những phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh
Thứ nhất là khả năng tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo và luôn sáng suốt trong mọi
hoàn cảnh Với đầu óc phê phán tinh tường, sáng suốt trong nghiên cứu, tìm hiểu các cuộc cách mang tư sản hiện đại Người đã đánh giá bản chất của các cuộc cách mạng đó, không để bị đánh lừa bởi cái hào nhoáng bề ngoài của những khái niệm tự do, bình đẳng, bác ái
Thứ hai là sự khổ công học tập và rèn luyện để chiếm lĩnh vốn tri thức phong phú
của thời đại, những kinh nghiệm đấu tranh của các phong trào công nhân quốc tế và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới để có thể từng bước tiếp cân với chủ nghĩa Mác_Leenin
Thứ ba là tâm hồn của một nhà yêu nước, lý tưởng của một ngượ cộng sản và
một trái tim nhân hậu, yêu nước, thương dân, yêu thương những người cùng khổ, và sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì độc lập của tổ quốc, vì tự do, ấm no, hạnh phúc của nhân dân
III/ Đánh giá.
Có thể nói tư tưởng hồ chí minh đựoc bắt nguồn, được kế thừa từ những giá trị, những
nền tảng phong phú, để từ đó được tiếp nhận,vận dụng sáng tạo và hiện thực hóa vào thưc tiễn lịch sử văn hóa xã hội nước ta Trong những nguồn gốc nêu trên thì chủ nghĩa mác lênin
Trang 7là nguồn gốc quan trọng đóng vai trò là “kim chỉ nam” cho nền tảng tư tưởng hồ chí minh Bác đã đến với chủ nghĩa mác lê nin với một bản lĩnh vững vàng nâng cao khả năng sáng tạo, tự chủ để từ đó tìm ra con đường giải phóng dân tộc Bác đã tiếp thu chủ nghĩa M-L như một lẽ tự nhiên "tất yếu khách quan và hợp với quy luật" Bởi Chủ nghĩa M-L là bộ phận văn hóa đặc sắc nhất của nhân loại: nó là tất cả những gì tinh túy nhất, cách mạng nhất, triệt để nhất và khoa học nhất Và trên thực tế, chủ nghĩa mác lênin đã trở thành cơ sở thế giới quan
và phương pháp luận của tư tưởng hồ chí minh
Tiếp nhận những truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc việt nam, đồng thời học tập những giá trị tinh hoa văn hóa nhân loại và những định hướng quan trọng trong chủ nghĩa mác lê nin,kết hợp với những nhân tố chủ quan thuộc về những phẩm chất của hồ chí minh
đã tạo nên tính tất yêu khách quan trong sự thành công trong tư tưởng Người Đồng thời lịch
sử cũng đã khẳng định bất kì nguồn gốc nào cũng có vai trò quan trọng, có sự liên kết chắt chẽ tạo nên nền móng vững chắc cho sự phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh
Qua việc tìm tòi sáng tạo cũng như tiếp thu những nguồn gốc nêu trên để hình thành nên tư tưởng riêng của bản thân mình chúng ta có thể thấy Bác là một con người vĩ đại, 1 học giả xuất chúng, bằng khả năng sáng tạo vô hạn, cùng với sự tư duy nhạy bén, không ngừng tìm tòi học hỏi tiếp thu cái mới và quan trọng hơn là mang trong mình tình yêu quê hương đất nước, Hồ Chí Minh cũng như tư tưởng tiến bộ của Người đã dẫn đường cho dân tộc Việt Nam thoát khỏi ách đô hộ và đem lại tự do cho dân tộc, cho nhân dân
KẾT BÀI.
Tên tuổi và sự nghiệp của Hồ Chí Minh đã thực sự là ngọn cờ trong khối óc và trái tim cửa người Việt Nam của dân tộc Việt Nam Đương nhiên, cũng có một số rất ít người Việt nào đỏ không thừa nhận điếu này Nhưng không sao Lịch sử và thời gian sẽ xoá đi những nếp hằn được gây nên bởi nhiều nguyên nhân Giương cao ngọn cờ tư tưởng Hồ Chí Minh
để vẫy gọi và quy tụ mọi tấm lòng Việt Nam vốn nặng lòng vì quê hương, đất nước Những người đã trải qua sự thử thách trong gần nửa thế kỷ chiến đấu và chiến thắng Những người với những hoàn cảnh và điếu kiện khác nhau đã gửi gắm tình yêu nước thương nòi của mình trong nhiều hành động và nghĩa cử không ai giống ai Làm cho mọi giọt máu của mỗi người Việt Nam cùng chảy về trái tim của dân tộc để rồi toả đi khắp bốn phương nuôi dưỡng hành
Trang 8động vì nghĩa lớn đất nước Làm được điều đó cũng là cách tao nên được sự đồng thuận xã hội sâu sắc và rộng lớn, có sức vẫy gọi và hội được khối đại đoàn kết toàn dân tộc hường về mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội dân chủ công bằng văn minh