Bạn vừa hoàn tất 1 CV đầy ấn tượng và 1 lá thư giới thiệu đầy chăm chút cho công ty mà mình mơ ước, và bạn đã có được 1 cuộc hẹn phỏng vấn. Thật tuyệt, bạn đã vượt qua được bước đầu tiên. Bây giời sẽ là phần thú vị và gay go nhất trong cuộc săn tìm việc - buổi phỏng vấn...
Trang 1LÀM THẾ NÀO
ĐỂ HỌ YÊU MẾN
VÀ TRẢ LƯƠNG
CHO BẠN?
Trang 2Chúc mừng!
Bạn vừa hoàn tất một CV đầy ấn tượng và một lá thư giới thiệu đầy chăm chút cho công ty mà mình mơ
ước, và bạn đã có được một cuộc hẹn phỏng vấn Thật tuyệt! Bạn đã vượt qua được bước đầu tiên Bây giờ
sẽ là phần thú vị, và thường là gay go nhất trong cuộc săn tìm việc - buổi phỏng vấn
Tại Sao Phải Phỏng Vấn?
Tạo được ấn tượng trên hồ sơ là một chuyện Bằng cấp, kỹ năng và kiến thức dĩ nhiên là quan trọng; Tuy
nhiên khả năng liên kết với những người xung quanh, tạo được mối quan hệ, và thể hiện được thái độ
tích cực là một câu chuyện hoàn toàn khác Một số người thậm chí cho rằng buổi phỏng vấn còn quan
trọng hơn những gì bạn viết trong đơn xin việc Tương tự như hẹn hò, dĩ nhiên bạn sẽ không hỏi cưới một
người bạn chưa gặp bao giờ, cho dù là người này được giới thiệu rằng sẽ rất hợp với bạn Để xác định bạn
có phù hợp được với một tổ chức không chỉ căn cứ vào quá trình đào tạo mà bạn có, hay là những kinh
nghiệm làm việc của bạn trước đây
Những yếu tố khác như tính cách, kỹ năng giao tiếp, hay thậm chí ngoại hình, đều góp phần vào sự phù
hợp của bạn với tổ chức Quá trình phỏng vấn tạo cơ hội cho người phỏng vấn không chỉ kiểm tra về
những bằng cấp của bạn mà còn để xem bạn có thể giao tiếp với người khác và thể hiện được thuật đối
nhân xử thế hay không
Luôn nhớ rằng, buổi phỏng vấn như là một con đường hai chiều Hãy nghĩ buổi phỏng vấn là một cuộc
trò chuyện mà qua đó bạn thể hiện được những thành tích và kỹ năng của mình, cũng như xác định rằng
tổ chức này liệu sẽ phù hợp với bạn hay không Nói cách khác, bạn nên dùng buổi phỏng vấn để tìm hiểu về tổ chức
và đội ngũ mà có thể bạn sẽ tham gia, xem liệu công việc đó có thể làm bạn cảm thấy hăng hái đi làm mỗi
buổi sáng hay không
Trang 3Chào Mừng Đến Với Việc Bán Hàng
Buổi phỏng vấn là một quá trình bán hàng liên tục, mà mục tiêu là rao bán được một sản phẩm đầy giá trị - chính bạn Đừng vượt ra khỏi trạng thái của người bán hàng Chắc chắn là bạn muốn biết công việc này sẽ trả bao nhiêu, những lợi ích là gì, bao nhiêu ngày nghỉ một năm, và bạn có thể mặc jeans vào thứ sáu được hay không Nhưng dĩ nhiên cho đến khi “món hàng” này được “bán”, những câu hỏi trên là hoàn toàn không phù hợp Đừng tự hại cơ hội của mình bằng cách hướng câu chuyện của buổi phỏng vấn về những câu hỏi kiểu “tôi có lợi gì trong chuyện này” trước khi công việc được giao cho bạn Nếu như bạn không “bán” trước, quá trình phỏng vấn sẽ kết thúc với một trong những lá thư từ chối đầy “hãi hùng”
Hãy nhớ rằng khi quá trình “bán” hoàn tất và công việc được giao cho bạn, sẽ còn rất nhiều thời cơ hội để trả lời các câu hỏi như vậy Không những vậy lúc này bạn đã có một đòn bẩy để thỏa thuận, vì bạn gây được ấn tượng với nhà tuyển dụng và họ không thể chờ đến khi bạn tham gia
Trang 4Google, Google, Google
Nếu bạn nghĩ bạn đã làm xong bài tập về nhà, hãy nghĩ lại Để tạo được một bài phỏng vấn nổi bật so với những ứng viên khác là hoàn toàn nhờ vào nghiên cứu và chuẩn bị Để khởi đầu, ngay cả trước khi được mời phỏng vấn, quá trình nghiên cứu đã cho bạn một số gợi ý để chỉnh sửa CV, những dẫn chứng, mục tiêu phát triển nghề nghiệp, và cả ngôn ngữ của bạn để phù hợp với tầm nhìn, mục tiêu, giá trị, và
văn hóa của tổ chức
Đầu tư thời gian để nghiên cứu về tổ chức, ngay cả khi chỉ là tìm Google về tổ chức hay là về người phỏng vấn, và ngành nghề mà tổ chức này tham gia, sẽ giúp trang bị cho bạn một số thông tin và tạo được ấn tượng đáng nhớ với người phỏng vấn Chuẩn bị trước ở nhà có thể giúp bạn đạt được:
• Gợi ý cho bạn về những gì là quan trọng đối với tổ chức và những hoạt động đang và sắp diễn ra.
• Cho phép bạn chuẩn bị cho những câu hỏi về các kỹ năng và trình độ của mình theo hướng mà chúng có liên quan đến tổ chức và công việc của bạn
• Bạn có thể tìm hiểu về cơ cấu tổ chức, các thành viên quản lý của tổ chức
• Bạn có thể đọc về đội ngũ phỏng vấn và tìm được cách tạo được quan hệ và thể hiện được sự
quan tâm với đội ngũ và công việc
• Bạn có thể nắm bắt về những đối thủ cạnh tranh của tổ chức, cách họ trả lương cho nhân viên, và những thử thách mà cả ngành đang phải đối đầu
• Cho bạn thêm khả năng đàm phán khi bạn nhận được công việc
Ghi chú: để ý rằng chính những người phỏng vấn cũng sẽ tìm hiểu về bạn Nên biết về những thông tin
nào mà người khác có thể tìm được về bạn thông qua google hoặc những nguồn khác
Trang 5Ăn Mặc Để Thành Công
Một buổi phỏng vấn cũng là cuộc gặp kinh doanh, và bạn chỉ có một cơ hội để tạo được ấn tượng đầu tiên Cho dù là gặp phỏng vấn ở văn phòng hay một nơi nào khác ví dụ như trung tâm hướng nghiệp ở trường đại học, phòng họp tại khách sạn, hay nhà hàng, bạn nên ăn mặc lịch sự, chỉnh tề Ngoài ra, ngay
cả khi công việc của bạn thuộc về một ngành có môi trường ăn mặc thoải mái, chọn y phục mang tính chuyên nghiệp vẫn tạo ấn tượng tốt và cũng là một cách bày tỏ sự tôn trọng và nhã nhặn đối với người phỏng vấn
Do vậy, hãy chọn lựa cẩn thận tùy theo tình huống, nhưng nên cân nhắc một vài điều sau:
• Trang phục cho nam và nữ nên là một bộ vest được may phù hợp
• Nam nên sơmi áo trắng, trơn với cà vạt chững chạc
• Nữ nên mặc áo sơ mi kín đáo
• Đừng sử dụng quá nhiều nước hoa
• Giới hạn về lượng trang sức hay những phục trang phụ (đồng hồ, vòng đeo tay )
• Nam nên cạo râu sạch sẽ
• Giày nên tạo cảm giác dễ chịu, nhưng vẫn mang phong cách chuyên nghiệp
• Đừng mang ba lô “bụi” hay cặp xách lộn xộn
• Đừng mang theo chai nước của bạn
• Đừng hút thuốc hay nhai kẹo
Trang 6Bài Giới Thiệu Nhanh
Dành cho tất cả các loại và hình thức của buổi phỏng vấn, bạn nên chuẩn bị một bài “giới thiệu nhanh”
để làm bạn nổi bật so với các ứng viên khác Một bài quảng bá là câu giới thiệu kéo dài 30 giây, trả lời cho yêu cầu “hãy nói cho chúng tôi về bản thân bạn” Câu trả lời của bạn nên nhấn mạnh vào các kỹ năng, kinh nghiệm, và tính cách khiến bạn là người phù hợp cho vị trí này, và những điều này sẽ là một điểm cụ thể đáng chú ý cho nhà tuyển dụng
Ví dụ bạn sẽ bắt đầu với sự khẳng định hình ảnh bản thân theo hướng về mặt bằng cấp hay chuyên môn
“Tôi học chuyên ngành kinh doanh, với định hướng tập trung về marketing” Sau đó, cho thêm những chi tiết khác về bản thân khiến bạn là người phù hợp với công việc
Bài giới thiệu kiểu này cũng là một công cụ hữu hiệu để bạn giới thiệu bản thân mình trong nhiều tình huống giao tiếp Viết bài giới thiệu này ra, và luyện tập cho tới khi bạn có thể trình bày một cách mạch lạc và tự nhiên
Trang 7Trả Lời Câu Hỏi Lương Bổng Đáng Sợ
Dù là bạn đang phỏng vấn kiểu nào, sớm hay muộn thì vấn đề lương bổng sẽ được đề cập Và thường
xuyên hơn, chúng sẽ được đề cập trong quá trình ban đầu để loại ra những ứng viên nằm ngoài khoảng lương đề xuất Đừng tự bắn vào chân mình! Trả lời câu hỏi với một con số là cách hoàn toàn không có
lợi Nếu câu trả lời của bạn quá cao, bạn sẽ bị loại
Còn câu trả lời của bạn quá thấp, đó sẽ là mức lương bạn được nhận Cách tiếp cận tốt nhất là trả lời
rằng mức lương của bạn có thể thỏa thuận Thể hiện hứng thú của bạn được làm việc cho tổ chức, và
nhấn mạnh rằng bạn mong muốn tìm hiểu thêm về vị trí Đừng để bị thúc ép đưa ra một giá trị con số
Trang 8Chuẩn Bị Cho Các Loại Phỏng Vấn Khác Nhau
Nếu được, tìm hiểu xem hình thức và kiểu phỏng vấn bạn sắp gặp Điều này sẽ quyết định loại câu hỏi bạn
sẽ được hỏi và cho phép bạn chuẩn bị trước những câu trả lời khiến bạn nổi bật so với các ứng viên khác
Có ba loại phỏng vấn mà bạn có thể sẽ gặp trên con đường tìm việc: phỏng vấn truyền thống, phỏng vấn thiên về hành vi, hoặc là phỏng vấn về trường hợp
Một kiểu khác nữa là phỏng vấn hướng về tình huống, kiểu này cũng tương tự như phỏng vấn về hành
vi, nhưng phỏng vấn về hành vi tập trung vào những kinh nghiệm trong quá khứ, trong khi phỏng vấn mang tính tình huống hướng về bạn sẽ phản ứng như thế nào khi đối diện với một số tình huống cụ thể Hầu hết, bạn sẽ gặp đủ yếu tố của các loại phỏng vấn nói trên kết hợp trong một buổi phỏng vấn, bởi vậy, hãy xem qua mỗi loại và cân nhắc một số câu mà bạn có thể được hỏi
Trang 9Phỏng vấn thông thường (Hay phỏng vấn truyền thống) :
Mục tiêu của Phỏng vấn thông thường là để người phỏng vấn tìm hiểu thêm về bạn, tại sao bạn muốn
được nhận công việc này, và tại sao họ nên nhận bạn Những câu hỏi theo Phỏng vấn thông thường có
thể bao gồm:
• Hãy nói cho tôi nghe về bản thân bạn
• Tại sao bạn muốn làm ở vị trí này?
• Bạn cho rằng thành tựu lớn nhất của mình là gì? Thất bại lớn nhất của bạn là gì?
• Bạn cho rằng ưu điểm lớn nhất của mình là gì? Yếu điểm lớn nhất là gì?
• Tại sao bạn lại cảm thấy mình là ứng viên tốt nhất cho công việc này?
• Bạn thích và không thích gì ở sếp hay quản lí cũ của mình?
• Hãy cho một vài ví dụ khi bạn làm việc cùng một đội nhóm và những đóng góp cụ thể của bạn cho đội nhóm đó và cho mục tiêu của nhóm
• Những gì bạn được học ở trường đại học trang bị kiến thức cho bạn để ứng tuyển vị trí này
như thế nào?
• Mức lương mong muốn của bạn là bao nhiêu?
Trang 10Phỏng vấn mang tính hành vi và phỏng vấn mang tính tình huống:
Mục tiêu của cả hai loại phỏng vấn này đều để hiểu được bạn đã xử lí, hay sẽ xử lí với một số tình huống
và một số vấn đề nhất định Cách nhìn về hành vi sẽ hỏi về quá khứ của bạn, và phỏng vấn mang tính tình
huống sẽ tập trung vào những tình huống và vấn đề trong tương lai
Câu hỏi mang tính hành vi có thể gồm:
• Miêu tả một tình huống khi đó bạn là người đứng đầu một đội ngũ, và một số người trong đội
ngũ này bất đồng với bạn về cách mà đội sẽ tiếp cận để xử lí một vấn đề Bạn đã làm gì?
• Đã có trường hợp nào mà bạn phải thuyết phục người khác để nhận một chỉ định, hay một
điểm trong thỏa thuận? Hãy kể cho tôi nghe về việc đó
• Kể cho tôi về một người thầy hoặc người sếp khó tính Bạn đã làm gì để có thể làm việc được
với người này
• Kể về một lần mà sự sáng tạo của bạn dẫn đến một sản phẩm mới hay giải pháp mới cho một
vấn đề nào đó
Câu hỏi mang tính tình huống có thể như:
• Nếu như bạn là lãnh đạo một đội ngũ với một dự án đang bị mắc kẹt bởi một khó khăn đáng
kể, và bạn đang ở vị trí không có điều kiện theo sát được đội ngũ, bạn sẽ làm gi?
• Kiểu giám sát nào bạn cho là phù hợp khi công việc của bạn có thời gian hoàn thành sát sao?
• Bạn sẽ làm gì khi công việc cần phải hoàn tất và không đủ thời gian để thu thập đầy đủ các
thông tin cần thiết?
Như bạn thấy, những câu hỏi này đòi hỏi bạn phải có những kinh nghiệm và câu chuyện thật sự Do vậy, hãy bắt đầu nghĩ về những thành công của bạn, những khó khăn bạn đã vượt qua, những đội ngũ mà bạn
đã từng tham gia, và ví dụ về kỹ năng lãnh đạo của bạn Sau đó xây dựng một cách thuyết phục và súc tích
những câu chuyện mà bạn thấy là rất hữu dụng khi phỏng vấn Cần chắc rằng những câu chuyện của bạn
thể hiện được thái độ tích cực và khả năng hợp tác với người khác Bạn không bao giờ muốn nói về người
khác một cách tiêu cực bởi chúng sẽ để lại dư vị xấu đối với người phỏng vấn Luyện tập để có thể nói một
cách trơn tru và mạch lạc, như vậy câu trả lời của bạn sẽ được truyền đạt một cách đáng thuyết phục hơn
Trang 11Phỏng vấn về tình huống cụ thể:
Phỏng vấn về trường hợp thường được sử dụng bởi các công ty tư vấn và những công ty đầu tư ngân hàng Loại phỏng vấn này được thiết kế để tìm hiểu về kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng lắng nghe, và giao tiếp, cũng như khả năng suy nghĩ nhanh trong những tình huống áp lực và sau đó với một cách đầy thuyết phục và súc tích, tóm lại kết luận của mình
Phỏng vấn tình huống thường diễn ra như sau: Người phỏng vấn sẽ giới thiệu về một vấn đề trong kinh doanh mà một tổ chức đang phải đối đầu Vấn đề có thể là ví dụ hay thực tế và tổ chức có thể chỉ là giả định, nhưng thông thường sẽ là câu chuyện của tổ chức đang phỏng vấn bạn Đầu tiên người phỏng vấn
sẽ giới thiệu viễn cảnh, nhấn mạnh về vấn đề kinh doanh, và cho một vài dữ kiện quan trọng với việc giải quyết được vấn đề Bạn sẽ được yêu cầu xác định được vấn đề cốt lõi, đặt câu hỏi để tìm hiểu thêm các dữ
kiện, phân tích vấn đề nhanh chóng, và cuối cùng là “phá án” bằng cách đưa giải pháp cho vấn đề Nhìn chung, không có câu trả lời nào là hoàn toàn đúng, do vậy thành công của bạn dựa vào sự chín chắn trong
cách nghĩ, tính trực tiếp với câu hỏi, tính hợp lý trong kết luận và sự tự tin cùng với những kỹ năng đối nhân xử thế được thể hiện qua bài tập Hầu hết những tình huống sẽ giới hạn trong vòng 15 đến 30 phút,
và buổi phỏng vấn sẽ có hơn một tình huống
Để chuẩn bị cho loại phỏng vấn này, nghiên cứu những loại vấn đề mà tổ chức thường hay gặp phải Sẽ
có nhiều những thông tin và tài liệu hữu dụng trong việc chuẩn bị cho những tình huống đề cập trong
lúc phỏng vấn Thật ra, một vài công ty tuyển dụng sử dụng những loại phỏng vấn này, ví dụ như
Bos-ton Consulting Group, cung cấp ví dụ trên website của họ, bao gồm cả những tình huống cần được giải quyết Vault.com là một nguồn khá tốt để tìm hiểu thêm về phỏng vấn mang tính tình huống, và Harvard
Business School cũng tạo ra một chuỗi các tình huống để thực tập và thường bạn có thể tìm được chúng
trong thư viện của trường đại học, hoặc thư viện của trung tâm hướng nghiệp Một vài gợi ý khác để tiếp cận với phỏng vấn tình huống là:
• Làm quen với phân tích các tình huống, để nó không còn xa lạ với bạn đối đầu lúc phỏng vấn
• Thành lập nhóm luyện tập các tình huống Khó có thể đạt được hiệu quả khi phân tích mà một
mình, bởi đây là một quá trình tương tác mà kỹ năng đối nhân xử thế của bạn cũng không kém
quan trọng so với kết luận
• Đừng nói dông dài Tập nói bài phân tích của bạn không sử dụng những từ đệm như “à” hay
“um” và tập đưa ra câu kết luận một cách súc tích
• Luôn nhớ lắng nghe là kỹ năng quan trọng nhất trong tư vấn và xử lý một bài phỏng vấn tình
huống
• Tập trung vào tình huống chính và đừng bị sa lầy vào những chi tiết phụ
• Việc im lặng có thể chấp nhận được khi mà bạn phải suy nghĩ về câu hỏi và câu trả lời, nhưng
đừng tạo ra khoảng lặng quá lâu, gây mất thoải mái
• Để ý vào phản ứng của người phỏng vấn Những phản ứng này sẽ cho bạn dấu hiệu khi bạn
đang đi sai hướng
• Suy nghĩ ra ngoài vùng an toàn Suy nghĩ sáng tạo là đặc điểm của nhà tư vấn tốt, do vậy đừng
ngại bộc lộ khả năng này trong buổi phỏng vấn
• Thư giãn và nghĩ rằng đây là một buổi trao đổi về kinh doanh hơn là một bài kiểm tra
Trang 12Nếu như bạn đang phỏng vấn cho một vị trí trong lĩnh vực đầu tư ngân hàng, tư vấn, hoặc công nghệ thông tin, bạn có thể sẽ được hỏi một số bài toán logic Cũng như phỏng vấn về các tình huống, những bài toán này tập trung vào việc bạn tiếp cận giải pháp như thế nào Những bài toán này hầu hết không liên quan gì đến tình hình kinh doanh và hầu hết các bài toán đều có câu trả lời chính xác Thật ra hầu hết các
bạn đã từng trải qua những bài toán tương tự lúc tuyển vào đại học Thỉnh thoảng những bài toán logic là một phần của cuộc giới thiệu phỏng vấn qua điện thoại, và do vậy bạn nên chuẩn bị xử lí chúng ngay từ lúc đầu của bài phỏng vấn Ngắn gọn, hãy luyện tập những câu toán đố cũ rích và đáng sợ: “Nếu một đoàn tàu đi từ Cleveland theo hướng Đông và một đoàn khác đi từ Pittsburg theo hướng Cleveland, khi nào thì chúng đi ngang qua nhau?”
Ngoài những bài toán logic bạn có thể được yêu cầu tính những bài toán tài chính hoặc xác xuất như một phần của những bài phỏng vấn tiếp theo qua điện thoại Những công ty tin học hay công nghệ thông tin như Microsoft sẽ yêu cầu bạn thực hiện một số kỹ năng về lập trình, cũng như kiến thức về hệ thống trong một hoặc hai lần đầu phỏng vấn qua điện thoại Do vậy, bạn cần chuẩn bị máy tính, cũng như trau chuốt những kỹ năng của mình trước những bài phỏng vấn này
