BIỆN PHÁP TẠO MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG CÁC NGUYÊN VẬT LIỆU MỞ

BIỆN PHÁP TẠO MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG CÁC NGUYÊN VẬT LIỆU MỞ ---PH ẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ Chương trình “Chăm sóc giáo dục mầm non

BIỆN PHÁP TẠO MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG CÁC

NGUYÊN VẬT LIỆU MỞ

-PH

ẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ

Chương trình “Chăm sóc giáo dục mầm non” là chương trình được xây dựng trên

cơ sở tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm, tạo điều kiện cho mỗi trẻ được hoạt động tích cực phù hợp với sự phát triển của bản thân trẻ, đáp ứng tối đa nhu cầu và hứng thú của trẻ trong quá trình chăm sóc giáo dục Vì vậy việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động là hết sức cần thiết

Các nhà giáo dục đã khẳng định: Môi trường vật chất trong trường lớp mầm non

có vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể lực, trí lực và tình cảm của trẻ thơ,

có ảnh hưởng đến cả hành vi của người lớn và trẻ em Môi trường cho trẻ hoạt động là nơi có nguồn thông tin phong phú, khuyến khích tính độc lập và hoạt động tích cực của trẻ, giúp trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống Các kiến thức, các kỹ năng của trẻ được củng cố và bổ sung Trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc chia nhóm tạo cơ hội để cho trẻ bộc lộ hết khả năng của mình Môi trường, phù hợp, đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ và bản thân giáo viên góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện tự tin giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ

Hiện nay khi thực hiện chương trình“Chăm sóc giáo dục mầm non mới

“điều khó khăn nhất đối với chúng ta là:

Làm thế nào để môi trường hoạt động của trẻ không mang tính chất trưng bày trang trí, đơn điệu từ những đồ dùng, đồ chơi có sẵn mà phải là môi trường có nhiều nguyên vật liệu mở để khuyến khích trẻ hoạt động và hoạt động đó phải thật đơn giản nhưng lại đạt hiệu quả cao Một trong những yếu tố để làm được điều đó

là biết cách tạo môi trường mở và tận dụng các nguyên vật liệu để tổ chức cho trẻ

hoạt động và đó chính là lý do tôi chọn đề tài: “Biện pháp tạo môi trường hoạt động và phát triển khả năng sáng tạo của trẻ thông qua việc sử dụng các nguyên vật liệu mở”.

PHẦN 2: NỘI DUNG

1 Thực trạng:

* Thuận lợi

- Được sự quan tâm chỉ đạo của ngành, lãnh đạo địa phương và ban giám hiệu nhà trường Nhà trường đã tạo điều kiện cho giáo viên học chuyên đề tạo môi trường hoạt

động cho trẻ qua việc sử dụng nguyên vật liệu mở

- Ở địa phương tôi làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục nên có sự phối kết hợp

chặt chẽ giữa nhà trường gia đình và xã hội đã tạo điều kiện đầu tư về cơ sở vật chất, đồ dùng ,đồ chơi phục vụ cho các cháu

- Bản thân là tổ trưởng chuyên môn nên cũng có điều kiện đi chuyên đề ở nhiều nơi, vì thế có cơ hội để học hỏi được nhiều điều ở trường bạn nhằm góp phần vào việc chăm sóc giáo dục trẻ ở nhóm lớp của mình

- Là giáo viên đã nhiều năm đứng lớp 5 tuổi nên bản thân cũng rút ra được một số

kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy

- Môi trường trong và ngoài lớp học phong phú dễ trang trí theo chủ ý của giáo viên

* Khó khăn

- Do điều kiện giáo viên đứng lớp 3 cô/ 2lớp và đứng ngày 2 buổi nên gặp khó khăn trong việc học tập tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cũng như nghệ thuật lên lớp

- Do số lượng trẻ trên lớp quá đông nên việc rèn luyện cho trẻ còn gặp khó khăn

- Còn một số phụ huynh chưa thực sự chú trọng trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ

- Trong quá trình dạy trẻ giáo viên chưa thực sự linh hoạt, sáng tạo để thu hút và kích thích hứng thú của trẻ

- Trong quá trình thực hiện còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất Đã có đồ dùng dạy học nhưng chưa có tính sáng tạo, chưa có tính nghệ thuật,và tính thẩm

mỹ chưa cao, chưa phong phú đa dạng về thể loại để thu hút và hấp dẫn trẻ

2 BIỆN PHÁP THỰC HI ỆN

Bi

ện pháp 1: Tạo mảng chủ đề lớn:

Tuỳ theo từng chủ điểm tôi cùng trẻ tạo thành bức tranh lớn về chủ đề bằng nhiều hình thức khác nhau: Cắt dán, vẽ, xé dán, ghép hột hạt, vỏ cây … Mở chủ đề cô và trẻ chỉ làm một số hình ảnh trọng tâm,quá trình thực hiện chủ đề sẽ bổ sung sản phẩm của trẻ và đến cuối chủ đề sẽ tạo thành một bức tranh hoàn chỉnh và có tổ chức trò chuyện, trưng bày sản phẩm cuối chủ đề

Ví du 1: Chủ điểm “Thế giới động vật”

- Cô: + Làm một cành cây xoả từ trên xuống (vò giấy)

+ Làm dòng suối, bãi cỏ ở hai bên suối

- Trẻ: + Cắt dán ông mặt trời, chim đậu trên cành cây

+ Xé dán thêm nước, hoa, lá cây

+ In hình, cắt dán, tô màu các loại động vật sống dưới nước

Ví dụ 2: Chủ điểm “Phương tiện giao thông”

- Cô: + Dán các tuyến đường sắt, bộ, thuỷ, hàng không

+ Tạo thêm một số hình ảnh: đồng lúa, sông

- Trẻ: + Cắt dán đèn đường, đèn tín hiệu giao thông

+ Gắn các PTGT đúng tuyến: Ô tô, máy bay, thuyền buồm, tàu thuỷ

+ Mây, mặt trời

Biện pháp 2 Tạo môi trường hoạt động trong các góc:

Chia góc hợp lý để trong quá trình hoạt động tôi có thể quan sát trẻ được thường xuyên và quan sát tất cả các góc

§è bÐ con g× biÕn mÊt?

Nguyên vật liệu đồ dùng, đồ chơi, bố trí theo hướng mở vừa tầm với trẻ để trẻ lấy và cất đồ dùng, đồ chơi dễ dàng

Cô và trẻ sử dụng sản phẩm tự làm của mình để trang trí môi trường hoạt động một cách phù hợp theo từng góc

2.1 Góc học tập – sách: Bồi dưỡng khả năng, hứng thú học tập ham muốn hiểu biết,

hứng thú và thói quen đọc sách Phát triển các năng lực hoạt động trí tuệ: Quan sát, phân tích, so sánh khái quát … Bồi dưỡng khả năng suy nghĩ và giải quyết vấn đề, bồi dưỡng tính kiên trì, sự tập trung chú ý của trẻ Để đáp ứng nhu cầu đó tôi chia góc thành các môn: LQVT, LQCC, MTXQ, LQTPVH

Ví dụ 1: Chủ điểm “Thế giới Thực vật”

Cây lấy gỗ Cây leo Cây cảnh Cây ăn quả

Trẻ lấy

lô tô hoặc

hình ảnh

gắn vào

Để các lô tô và hình ảnh tương ứng hoạt động trên Để các lô tô về rau, hoa, quả

Ví dụ 2 : Chủ đề “Thế giới Động vật”

H·y kÓ tªn nh÷ng b«ng hoa cã c¸nh to Nh÷ng b«ng hoa cã mµu vµng

- Ở trò chơi “Bé cùng khám phá” có thể thay chọn tên: Động vật sống dưới nước, sống trong rừng, trong gia đình, chim, côn trùng hoặc gia súc gia cầm, động vật biết bay, động vật đẻ trứng để gắn thay đổi vào các ô cho trẻ tìm gắn hoặc cắt dán gắn

Động vật

đẻ con

Động vật biết bay

Động vật

đẻ trứng

Côn trùng Cho trẻ tạo nhóm ĐV theo chủ đề nhánh

để các hình trên hoặc trẻ vẽ gắn vào ô Để các hình ảnh các loại động vật

2.2 Góc phân vai:

Cần diện tích rộng và cố định, là nơi trẻ chơi các trò chơi giả bộ đóng vai Trẻ rất thích khi chơi ở đây vì chúng được tự do suy nghĩ, tưởng tượng đóng vai là giáo

viên, bác sỹ, cô bán hàng Bồi dưỡng khả năng sắm vai, tình cảm xã hội của trẻ, bồi dưỡng khả năng hợp tác, chia sẽ cùng nhau làm việc và phát triển khả năng giao tiếp biểu đạt của trẻ nên đồ dùng đồ chơi cần cho góc này:

 Ngôi nhà của bé: + Bàn, bát, đĩa, cốc uống nước

+ Gường, gối, chăn, màn

+ Búp bê, gấu bông

+ Điện thoại

+ Giá treo quần áo, giày dép, mũ nón

+ Bàn trang điểm, gương lược

+ Bếp, nồi xoong

 Bệnh viện: + Quần áo bác sỹ

+ Ống nghe

+ Dụng cụ y tế

+ Bàn ghế, giường bệnh nhân

 Cửa hàng bách hoá:

+ Giá bày các hàng bách hoá

+ Làn

+ Tiền giấy

+ Các loại hàng theo chủ đề chủ điểm

Tuỳ vào từng chủ dề tôi bổ sung và sắp xếp phù hợp để tạo cho trẻ nhiều cơ hội khám phá

Ví dụ 1: Chủ điểm “ Gia đình”

- Làm nhà từ hộp carton to hoặc dùng giá đựng đồ dùng đồ chơi hoặc tủ quay laị làm góc gia đình, lấy 2 thùng carton sữa Vinamil làm giường, lấy vải vụn chắp thành ga trải giường

- Cửa hàng: Ngoài việc bày các hàng hoá từ hộp kẹo, lon bia, dầu gội, sữa tắm tôi còn tạo thêm các đồ dùng đồ chơi làm từ nguyên phế liệu như: Tủ lạnh, ti vi làm từ các hộp giấy (cô và trẻ cùng làm), cối xay sinh tố làm từ can đựng dầu ăn, vỏ chai nước giải khát, phích nước làm từ chai dầu nước rửa bát, bộ bàn ghế làm từ vỏ chai nước mắm nam ngư, làm từ can nhựa, bi tít hoặc hộp giấy, làm nồi cơm điện từ ống

đựng kem xả túc, làm thực đơn từ quyển lịch với bài “Bộ tập làm nội trợ” và một số

mún ăn đơn giản khỏc

Ngoài ra cú thể tạo thờm mảng trờn tường để trẻ chơi bỏn hàng như:

Gắn búng kớnh để trẻ dắt hàng

vào đây

Gắn búng kớnh để trẻ dắt hàng vào đõy

Vớ dụ 2: Chủ điểm “Bản thõn”

Cô chuẩn bị các loại quần áo của bé trai, bé gái (có thể cắt từ bìa, có thể cắt từ xốp bi tít hoặc may từ vải vụn)

Khi chơi trẻ sẽ gắn hàng vào rãnh và gắn giá tiền trẻ đến mua phải trả đúng tiền theo bảng giá

2.3 Gúc nghệ thuật (tạo hỡnh)

Là góc luôn đợc trẻ yêu thích, hoạt động tạo hình là phơng tiện trẻ thể hiện ấn tợng, hiểu biết ý muốn của mình về thế giới xung quanh Kết quả của hoạt động tạo hình phụ thuộc nhiều vào kiến thức, kinh nghiệm mà trẻ tích luỹ đợc trong các hoạt động khác nhau Việc tham gia vào các hoạt động sẽ tạo nguồn cảm hứng làm nảy sinh những ý tởng sáng tạo của trẻ vì thế trong quá trình trẻ hoạt động tôi luôn sử dụng các câu hỏi gợi ý giúp trẻ cũng cố và vận dụng những kinh nghiệm đã lĩnh hội trong các hoạt động khác nhau, khuyến khích trẻ suy nghĩ, tìm cách giải quyết vấn đề và thăm dò khả năng của trẻ Tôi để trẻ tự miêu tả những gì trẻ sẽ, đang và đã làm

Ví dụ: “Nói cho cô biết về ….”; “Nếu … thì sao?”; “ … nh.”; “Nếu ….”; “Nếu … thì sao?”; “ … nh thì sao?”; “ ….”; “Nếu … thì sao?”; “ … nh nh thế nào?”; “ Tại sao cháu lại nghĩ….”; “Nếu … thì sao?”; “ … nh”; ‘Cháu sẽ cần cái gì?”; “….”; “Nếu … thì sao?”; “ … nh Còn gì nữa?”; “Có cách nào khác để ?” Và phối hợp những câu hỏi đó với những lời nói tỏ ra cho trẻ thấy là trẻ đ

đánh giá tốt việc trẻ đang làm

Trong quá trình làm cùng với trẻ tôi luôn tạo tình huống nh mình không biết và phải nhờ trẻ giúp

Ví dụ: Làm thế nào để có con trâu từ những chiếc hộp này?

Trong khi hoạt động tạo điều kiện để trẻ phát triển khả năng phân tích suy nghĩ về nhiệm vụ, tìm cách thực hiện và luôn khuyến khích, động viện giúp trẻ tự tin, tích cực chủ động thể hịên sự sáng tạo

Tạo cơ hội cho trẻ thử nghiệm, sáng tạo, khám phá mới, giáo viên nên cung cấp những vật liệu để trẻ lựa chọn theo ý muốn, không nên áp đặt trẻ làm theo ý mình hoặc làm hộ trẻ Các đồ dùng đồ chơi cần cho góc này là:

+ Bút màu, bút nớc để trẻ tô, vẽ

+ Đất nặn trẻ nặn cỏc con vật, chữ cỏi, chữ số, hoa, lỏ

+ Giấy A4, bỡa, Cỏc con dấu bằng xốp, mỳt, khuụn in để trẻ thực hành

+ Kộo, hồ dỏn, vải vụn để, cắt dỏn đồ chơi

+ Vỏ ốc hến, rơm rạ, lỏ cõy khụ, hột hạt, làm cõy, con vật

+ Hộp giấy cỏc loại (hộp kẹo bỏnh, hộp thuốc), lau nhà, đồ dựng phục vụ cho tiết dạy

+ Cỏc dụng cụ õm nhạc

+ Vũng, khăn, quạt, hoa

+ Những con rối may bằng vải, xếp

*Cỏch bố trớ:

- Cỏc loại đồ dựng trờn đều cú dỏn tờn hoặc ký hiệu của trẻ và được để riờng từng ngăn trờn giỏ

- Cỏc nguyờn phế liệu để vào rổ to tạo điều kiện cho trẻ dễ lấy, cất khi hoạt động

- Chọn tờn gúc: “Bộ là kỹ sư”; “Hoạ sỹ tớ hon”; “Bộ khộo tay khụng nào”;

" Bộ tập làm nội trợ" ….

- Để gúc nghệ thuật phong phỳ và sinh động tụi đó hướng dẫn, gợi ý trẻ tạo thờm một số sản phẩm từ nguyờn phế liệu sẵn cú ở địa phương

Vớ dụ 1: Chủ điểm “Thế giới Động vật”

Tổ chức cho trẻ tạo cỏc con vật từ vỏ ốc, hến, cỏ, hươu, chim hay tạo từ cỏc vỏ hộp thành con lợn, chú, mốo, gà, vịt tạo con trõu từ lỏ cõy, tạo bỳp bờ từ rơm rạ, từ vỏ bắp ngụ, làm bức tranh tạo hỡnh đơn giải từ hột hạt để trưng bày và treo lờn tường

Ví dụ 2: Chủ điểm “Thế giới Thực vật”

- Tạo cành đào, mai từ cây khô, lấy ốc biển, hạt na nhuộm màu để làm hoa

- Nặn các loại quả từ đất nặn

- Vẽ cây từ bàn tay của trẻ: Vẽ sẵn thân cây sau đó trẻ xoè bàn tay vẽ nét rồi tô màu làm lá cây

Ví dụ 3: Chủ điểm “Gia đình”

- Làm các con rối từ hộp, đĩa nhạc, đĩa nhựa

- Tổ chức cho trẻ làm tủ lạnh, ti vi, giường, tủ, bàn ghế, rổ, rá từ các loại hộp giấy

2.4 Góc xây dựng lắp ghép:

Là góc phát triển nhận biết, khả năng chú ý quan sát (kích thước, hình dạng, màu sắc, không gian), phát triển trí tưởng tượng, óc sáng tạo, bồi dưỡng khả năng thao tác bằng tay, giáo dục trẻ về tinh thần trách nhiệm, tính tự tin vào bản thân mình Ở góc này tôi bố trí đồ dùng đồ chơi giúp trẻ dễ dàng lựa chọn, sắp xếp riêng từng loại vào ngăn trên giá trưng bày, ghi rõ tên của từng loại đồ dùng đồ chơi dán vào từng ngăn

để trẻ dễ lựa chọn khi chơi và yêu cầu trẻ cất đúng nơi quy định sau khi chơi Đồ dùng đồ chơi tối thiểu cần cho góc này là:

+ Khối gỗ, xốp các loại, các loại cây hoa, cây xanh

+ Các đồ dùng phục vụ cho cả 9 chủ điểm bằng các loại phế liệu tận dụng

+ Gạch, vật liệu để xây dựng

+ Vỏ sò, nắp bia, sỏi

+ Bộ đồ kỷ thuật

+ Các dụng cụ của công nhân xây dựng: Xô, xẻng, bai, bàn xoa, thước…

Ngoài ra tuỳ theo từng chủ đề cụ thể tôi làm thêm một số đồ dùng đồ chơi để trẻ xây dựng được các công trình theo nội dung chủ điểm đề ra

* Chủ điểm “Trường mầm non của bé”

- Tôi làm thêm cây xanh từ len hoặc từ các nguyên liệu vải vụn

- Các mô hình đồ chơi ngoài trời của trường như: Bập bênh, đu quay, cầu trượt làm

từ hộp nhựa, que kem, thìa ăn sữa chua

- Nhuộm một số que để trẻ xếp và ghép lối đi, hàng rào

* Chủ điểm “ Thế giới Động vật”

- Làm các loại chuồng trại, hàng rào từ hộp carton, các con vật từ vỏ hộp nhựa, từ vỏ

ốc hến, từ vỏ cây khô Từ tre đan vẽ thêm các chi tiết như: Mắt, mũi, tai tạo thành khuôn mặt các con vật

* Chủ điểm “Thế giới Thực vật”

- Làm các loại cây từ cành khô, chổi trện, rơm rạ nhuộm màu

- Làm cành đào, cành mai từ vỏ ốc, hạt na đã nhuộm màu

- Các loại rau, củ, quả, hoa, từ xốp và quả bóng nhựa nhỏ, bóng bàn phun màu, làm thân, lá từ xốp trồng và nẹp nhựa ống điện, đổ xi măng cho chắc

* Chủ điểm “Phương tiện giao thông’

- Làm các loại biển báo, biển quy định khu vực đậu xe từ bìa cứng, bút dạ hết mực và nắp hộp sữa (Bìa cứng làm biển, bút dạ là cột và nắp hộp sữa làm đế cột)

- Các hộp carton to làm phòng nghỉ tại bến xe, tàu

- Hộp carton vừa, nhỏ làm phòng bán vé, điều hành, làm ghế ngồi chờ của khách

- Tấm bìa carton làm ngã tư đường phố, hộp giấy, ống nhựa thải giấy đề can làm đèn giao thông

2.5 Góc thiên nhiên:

Là nơi bồi dưỡng tình cảm yêu thiên nhiên, sự hứng thú, tìm tòi các hiện tượng khoa học trong thiên nhiên của trẻ như: Đất nước, không khí, ánh sáng, sinh vật và mối liên quan giữa chúng Trẻ thích được chăm sóc cây cối, con vật và theo dõi xem chúng lớn lên như thế nào, trẻ được tìm tòi, khám phá, được trải nghiệm sự đa dạng của động thực vật và các vật liệu thiên nhiên Qua đó trẻ học được cách tôn trọng và

có trách nhiệm với mọi thứ ở môi trường xung quanh mình

Để đáp ứng được các hoạt động của trẻ, góc thiên nhiên cần tối thiểu các đồ dùng đồ chơi sau:

+ Cây trồng: Hạt giống quả, rau, hoa, cây xanh, cây khô

+ Loài vật: Thỏ, gà, chim, bể cá, trâu, bò, lợn, chó, ngan, ngỗng, gà, vịt

+ Côn trùng sống: Kiến, bướm, chuồn chuồn

+ Loại hộp: Chai lọ, lưới bắt côn trùng khối gỗ

+ Cân: dụng cụ chơi với cát nước sỏi đá

+ Dụng cụ làm vườn: Cuốc, xẻng bằng đồ chơi, thau, xô

Cũng như các góc trên ngoài các đồ dùng đồ chơi tối thiểu tôi có kế hoạch làm bổ sung thêm một số ĐDĐC phục vụ theo chủ đề, chủ điểm nhằm đáp ứng nhu cầu hoạt động của trẻ

* Chủ điểm “Thế giới thực vật”

- Chuẩn bị 4 cái chậu cho trẻ gieo 4 loại hạt vào chậu để theo dõi quá trình phát triển của cây từ hạt Giáo viên hướng dẫn trẻ quan sát và ghi chép lại bằng cách vẽ hình qua mỗi lần quan sát, cô ghim các lần trẻ quan sát đó lại để khi cây phát triển hoàn chỉnh cô cho trẻ kể và sắp xếp lại quá trình trẻ quan sát được

- Cho trẻ trồng 4 cây vào 4 chậu:

+ 1 chậu cho trẻ chăm sóc đầy đủ: nước, ánh sáng, không khí, đất

+ 1 chậu trồng nhưng bịt kín

+ 1 chậu trồng không có đất

+ 1 chậu không có nước