Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp tích tụ, tập trung đất nông nghiệp huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội

- Bênăc nhăd năđi n,ăthuêăvàănh năchuy nănh ngăquy năs ăd ngăđ tălàăhaiăhìnhăth căđ căh ăth căhi năch ăy u.ăTuyănhiênăg păr tănhi uăkhóăkh năkhiăth că hi năhi năhaiăhìnhăth cănàyăvíăd ăn

TR NGă IăH CăTĨIăNGUYểNăVĨăMỌIăTR NGăHĨăN I

NGUY NăTH ăTHÚYăH NG

HUY NăBAăVỊ,ăTHĨNHăPH ăHĨăN I

LU NăV NăTH CăS

HƠăN iăậ 2018

TR NGă IăH CăTĨIăNGUYểNăVĨăMỌIăTR NGăHĨăN I

NGUY NăTH ăTHÚYăH NG

HUY NăBAăVỊ,ăTHĨNHăPH ăHĨăN I

LU NăV NăTH C S ăQU NăLụă Tă AIă

ChuyênăngƠnh:ăQu nălỦăđ tăđaiă

Mưăs ă: 8.85.01.03

TS.ăNguy năTh ăH ngăH nh

HĨăN Iăậ 2018

CỌNGăTRỊNHă CăHOĨNăTHĨNHăT Iă

Cánăb ăh ngăd năchính:ăTSăNguy n Th ăH ngăH nh

Cánăb ăch măph năbi nă1: PGS.TSăPhană ìnhăBinhă

Cánăb ăch măph năbi nă2: TSăL uăV năN ngă

Lu năv năth căs ăđ căb oăv ăt i:

Ngày 15 tháng 9ăăn mă2018

L IăCAMă OAN

Nh ngă k tă qu ă nghiênă c uă đ că trìnhă bàyă trongă lu nă v nă làă hoànă toànătrungăth c,ăc aătôi,ăkhôngăviăph măb tăc ăđi uăgìătrongălu tăs ăh uătríătu ăvàăphápă

lu tăVi tăNam.ăN uăsai,ătôiăhoànătoànăch uătráchănhi mătr căphápălu t

TỄCăGI ăLU NăV N

Nguy năTh ăThúyăH ng

L I C Mă N

Trong su t th i gian h c t p, nghiên c u và hoàn thành lu nă v n,ă tôiă đưă

nh năđ c s h ng d n, ch b o t n tình c a các th y cô giáo, s giúpăđ ,ăđ ng

viên c a b năbè,ăđ ng nghi păvàăgiaăđình

Nhân d p hoàn thành lu năv n,ăchoăphépătôiăđ c bày t lòng kính tr ng và

bi tă nă sâuă s c t iă TS.ă Nguy nă Th ă H ngă H nh đưă t nă tìnhă h ng d n, dành

nhi u công s c, th i gian và t oăđi u ki n cho tôi trong su t quá trình h c t p và

th c hi năđ tài

Tôi xin bày t lòng bi t năchânăthànhăt i Ban Giám hi u,ăPhòngă àoăt o,

Khoa Qu nălỦăđ tăđaiăậTr ngă i h căTàiănguyênăvàăMôiătr ng Hà N iăđưăt n tìnhăgiúpăđ tôi trong quá trình h c t p, th c hi năđ tài và hoàn thành lu năv n Tôiăxinătrânătr ngăc mă nă yăbanănhânădânăhuy năBa Vì, các phòng ban trongăhuy n,ă yăbanănhânădân,ăcánăb ăđ aăchínhăvàănhânădânăc aăcácăxư,ăth ătr nă

đi uătraăđưăgiúpăđ và t oăđi u ki n cho tôi trong su t quá trình th c hi năđ tài

Xin chân thành c mă năgiaăđình,ăng i thân, b năbè,ăđ ng nghi păđưăt o

m iăđi u ki n thu n l iăvàăgiúpăđ tôi v m i m t,ăđ ng viên khuy n khích tôi

hoàn thành lu năv n./

Hà N i, ngày tháng n m 2018

Tácăgi ăLu năv n

Nguy năTh ăThúyăH ng

M CăL C

L IăCAMă OAN i

L IăC Mă N ii

DANHăM CăCH ăVI TăT T vii

DANHăM CăB NG viii

DANHăM CăHỊNH ix

DANHăM CăBI Uă x

M ă U 1

1.ăTÍNHăC PăTHI TăC Aă ăTĨI 1

2.ăM CăTIểUăNGHIểNăC U 2

3.ăụăNGH AăKHOAăH CăVĨăTH CăTI NăC Aă ăTĨI 2

CH NGă1 T NGăQUANăV Nă ăNGHIểNăC UăC ăS ăLụăLU NăV ă TệCHăT ,T PăTRUNGă TăNỌNGăNGHI P 4

1.1.ăS ăd ngăđ tănôngănghi p 4

1.1.1ăKháiăni m 4

1.1.2.ăVaiătròăc aăs ăd ngăđ tănôngănghi p 5

1.1.3.ăNguyênăt căs ăd ngăđ tănôngănghi p 6

1.1.4 Tích t , t p trung đ t nông nghi p 7

1.2.ăChínhăsáchăphápălu tăliên quanăđ nătíchăt ăđ tănôngănghi p 24

1.2.1 Chínhăsáchăđ tăđaiăliênăquanăđ nătíchăt ăđ tănôngănghi p 24

1.2.2.ăPhápălu tăđ tăđai liênăquanăđ nătíchăt ăđ tănôngănghi p 31

1.3.ăC ăs ăth cătố năv ătíchăt ăđ tănôngăănghố p 33

1.3.1.ăTíchăt ăđ tănôngănghi păt i m tăs ăn căătrênăth ăgi i 33

1.3.2.ăTíchăt ăđ tănôngănghi păt iăVi tăNam 39

CH NGă2.ă IăT NG,ăPH MăVI,ăN IăDUNGăăVĨăPH NGăPHÁP NGHIểNăC U 44

2.1.ă ốăt ngănghiênăc u 44

2.2.ăPh măvốănghốênăc u 44

2.3.ăN ốădungănghốênăc u 44

2.3.1.ăKháiăquátăđi uăki năt ănhiên,ăkinhăt ă- xưăh iăc aăhuy năBaăVì 44

2.3.2 Tình hình qu nălỦăvàăs ăd ngăđ tăđaiăc aăhuy năBaăVì 44

2.3.3.ă ánhăgiáăth cătr ngătíchăt ,ăt pătrungăđátănôngănghi păt iăhuy năBaăVì 44

2.3.4.ă ăxu tăm tăs ăgi iăphápănângăcaoăhi uăqu ăs ăd ngăđ tănôngănghi pătheoă

h ngătíchăt ,ăt pătrungăđ tăđaiăt iăhuy n 44

2.4.ăPh ngăphápănghốênăc u 44

2.4.1ăPh ngăphápăđi uătra,ăthuăth păs ăli uăth ăc p 44

2.4.2.ăPh ngăphápăch năđi mănghiênăc u,ăthuăth păs ăli uăs ăc p 45

2.4.3.ăPh ngăphápăphânătíchăvàăx ălỦăs ăli u 46

2.4.4.ăPh ngăphápăđánhăgiáăhi uăqu ăs ăd ngăđ tănôngănghi p 46

CH NGă3.ăK TăQU ăNGHIểNăC UăVĨăTH OăLU N 48

3.1.ă i uăkố năt ănhốên,ăkinhăt ăvàăxưăh ốăc aăhuy năBaăVì 48

3.1.1.ă i u ki năt ănhiên 48

3.1.2.ă i uăki năkinhăt ă- xưăh i 54

3.1.3ă ánhăgiáăchungăv ăđi uăki năt ănhiên,ăkinhăt ă- xưăh iăc aăhuy năBa Vì 57

3.2.ăTìnhăhìnhăqu nălỦăvàăs ăd ngăđ tăđaốăc aăhuy năbaăvì 59

3.2.1.ăTìnhăhìnhăqu nălỦăđ tăđaiăcu ăhuy năBaăVìăgiaiăđo nă2013 ậ 2017 59

3.2.2.ăHi nătr ngăs ăd ngăđ tăhuy năBaăVì 66

3.3ăTh cătr ngătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghố păt ốăhuy năbaăvì 69

3.3.1ăKháiăquátăchungăv ătíchăt ,ăt pătrung đ tănôngănghi păhuy năBaăVì 69

3.3.2.ăCôngătácăd năđi năđ iăth aăt iăhuy năBaăVì 71

3.3.3.ăK tăqu ătíchăt ,ăt pătrung đ tănôngănghi păt iăhuy năBaăVì 81

3.3.4 M tăs ătácăđ ngăc aătíchăt ,ăt pătrung đ tănôngănghi păđ năs ăd ngăđ tătrênă đ aăbànăhuy năBaăVì 94

3.3.5.ăM tăs ăh năch ă nhăh ngăđ năth căhi nătíchăt ,ăt pătrung đ tănôngănghi pă huy năBaăVì 114

3.4.ă ăxu tăm tăs ăgi iăphápănângăcaoăhi uăqu ăgópăph năthúcăđ yăquáătrìnhătíchă t ,ăt pătrungăđ tănôngănghi p 118

3.4.1.Gi iăphápăchungăv ăchínhăsách 118

3.4.2.Gi iăphápăv ăt ăch căth căhi nătíchăt ăđ tănôngănghi p 120

3.4.3.Gi iăphápăv ăt ngăc ngătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi p 121

3.4.4.Gi iăphápăv ăhuyăđ ngăv năph căv ătíchăt ăđ tănôngănghi p 123

3.4.5.Gi iăphápăv ătínhă năđ nhăvàăb năv ngăc aăth ătr ngătiêuăth ăs năph m 124 K TăLU NăVĨăKI NăNGH 125

1.ăK TăLU N 125

2.ăKI NăNGH 126

THỌNGăTINăLU NăV N

N iădungăđ cătrìnhăbàyăg m:

+ăH ăvàătênăh căviên:ăNguy năTh ăThúyăH ngă

+ăL p:ăCH2Q Khoá: 2

+ăCánăb ăh ngăd n: TSăNguy năTh ăH ngăH nhă

+ăTênăđ ătài:ă ánhăgiáăth cătr ngăvàăđ ăxu tăgi iăphápătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi păhuy năBaăVì,ăthànhăph ăHàăN i

+ă Nh ngă n iă dungă chínhă đ că trìnhă bàyă trongă lu nă v nă vàă k tă qu ă đ tă

đ c:ă

M c tiêu nghiên c u:

- ánhă giáă th că tr ngă tíchă t ,ă t pă trungă đ tă nôngă nghi pă huy nă Baă Vì,ăthànhăph ăHàăN i;

- ăxu tăm tăs ăgi iăphápăgópăph năthúcăđ yăquáătrìnhătíchăt ,ăt pătrungăă

đ tănôngănghi păhuy năBaăVì,ăthànhăph ăHàăN i

N i dung chính trong lu n v n:

- BaăVìălàăhuy năthu căvùngăbánăs năđ aă ăphíaăTâyăB căc aăthànhăph ăHàă

N i, Huy năcóăđ ngăQu căl ă32ăch yăqua,ăcáchătrungătâmăth ăđôăHàăN iă53ăkm;ăđâyălàătuy năđ ngăqu căl ăt ăHàăN iăquaăhuy năBaăVìăđ năcácăt nhăphíaăB călàăPhúăTh ,ăTuyênăQuang,ăYênăBái,…ăvàăcóătuy năđ ngăthu ăquaăphíaăTây,ăphíaă

B căvàă ôngăB căhuy năt ăHàăN iăđ năHoàăBìnhăquaăsôngăH ng vàăsôngă àăv iăchi uădàiătrênă70ăKm.V iăv ătríăđ aălỦăvàăgiaoăthôngăthu ăb ăthu năti năhuy năBaăVìăr tăcóăđi uăki năđ ăphátătri năkinhăt ăxưăh iănh :ăTraoăđ iăhàngăhoá,ăti păthuăthôngătin,ăkhoaăh căk ăthu t,ăcôngăngh ăvàăv năđ uăt ăt oăđi uăki năt oăđi uăki năthu năl iăchoăvi căphátătri năkinhăt ăđaăd ng,ănôngă- lâmănghi p,ăcôngănghi p,ă

ti uăth ăcôngănghi păvàăd chăv ,ăduăl ch

- Tíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi păđưăđ căth căhi năt iăhuy năBaăVìăđ că

bi tăsauăkhiăth căhi năch ngătrìnhăd năđi năđ iăth aăhuy năBaăVì.ăTínhăđ năh tăthángă3/2018ătoànăhuy năđưăd năđi năđ iăth aăđ că5659haăt ngă300,64haăsoăv iă

cu iăn m.ăK tăqu ăchoăth yătheoăđ căđi măđ aăhình,ăhuy năchiaăthànhă3ăvùng:ăvùngănúi(ăti uăvùngă1),ăvùngăđ iăgò(ăti uăvùngă2)ăvàăvùngăđ ngăb ng(ăti uăvùng 3),ăcácăh ătíchăt ătheoă2ăquyămôătrongăđóăvùngănúiăvàăvùngăđ ngăb ngăch ăy uă

t pătrungă ăquyămôă1,ăvùngăđ iăgòăt pătrungăch ăy uă ăquyămôă2.ăV ăc ăb năcácă

h ătíchăt ăcóăbìnhăquânădi nătíchăđu căgiaoăth păn m trongăkho ngăt ă0,11ăhaăậ

0,29 ha Tuy nhiên, ăđâyăcóăcácăh ăquyămôă2,ăti u vùngă2ălàăbìnhăquânăđ tăđ căgiaoăb ngă1,45ha

- Bênăc nhăd năđi n,ăthuêăvàănh năchuy nănh ngăquy năs ăd ngăđ tălàăhaiăhìnhăth căđ căh ăth căhi năch ăy u.ăTuyănhiênăg păr tănhi uăkhóăkh năkhiăth că

hi năhi năhaiăhìnhăth cănàyăvíăd ănh :ăkhóăkh năv ăth iăgianăthuê,ăv ăngu năv nă

t ăcó,ăv ăqu ăđ tănôngănghi păcôngăíchăc aăxưăvàăv ăhi uăqu ăđ uăt ,ăv ăth ăt căhànhăchính…

- ătàiăđưăch ăraăm tăs ătácăđ ngăc aătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi păđ nă

s ăd ngăđ tănôngănghi pătrênăđ a bànăhuy năBaăVìăbaoăg mătácăđ ngătíchăc că

nh :ăgópăph năchuy năđ iăc ăc uăcâyătr ngăv tănuôi,ăgópăph nălàmăt ngăn ngă

su tăvàăhi uăqu ăs năxu tănôngănghi p,ăgópăph nănângăcaoăhi uăqu ăs ăd ngăđ t,ăgópăph năthúcăđ yăc ăgi iăhóaătrongăs năxu tănôngănghi p

- ănângăcaoăhi uăqu ăs ăd ngăđ tăc aăcácăh ădânătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi păc năk tăh păđ ngăb ăcácăgi iăphápănh :ăgi iăphápănângăcaoăhi uăqu ă

s ăd ngăđ t,ăgi iăphápăt ăch căth căhi nătíchăt ,ăgi iăphápăv ăt ngăc ngătíchăt ă

t pătrungăđ tănôngănghi p,ăgi iăphápăv ăhuyăđ ngăv n,ăgi iăphápăv ă năđ nhăvàă

b năv ngăc aăth ătr ngătiêuăth ăNgoàiăraăc năph iăh păgi aăcácăc păchínhăquy năvàăng iădânăđ ăgiúpătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi păđ tăhi uăqu ăvàăcóătínhă

b năv ngăcao

DANH M C CH VI T T T

T vi tăt t Ngh aăti ngăVi t

D T D năđi năđ iăth a

QSD Quy năs ăd ngă

DANH M C B NG

B ngă1.1.ăQuyămôăbìnhăquânătrangătr iăc aăm tăs ăn c 34

B ngă3.1.M tăs ăy uăt ăth iăti tăkhíăh uă ăhuy năBaăVì 50

B ngă3.2.ăCh ătiêuăphátătri năkinhăt ăc aăhuy năgiaiăđo nă2015 - 2017 55

B ngă3.3.ăDânăs ăvàălaoăđ ngăhuy năBa Vì giaiăđo nă2012ă- 2017 56

B ngă3.4.ăHi nătr ngăs ăd ngăđ tăhuy năBaăVìăn mă2017 66

B ngă3.5.ăQu ăđ tăh ăgiaăđìnhăc aăhuy năBaăVìătr căD TăvàăsauăD T 78

B ngă3.6.ăBìnhăquânăs ăth aăc ăcácăxưăt iăcácăti uăvùng 80

B ngă3.7.ăQuyămôăđ tănôngănghi păc aăcácăh ătíchăt ăđ tănôngănghi păt iăhuy nă Ba Vì 82

B ngă3.8.Bìnhăquânăcácăh ătíchăt ăt iăhuy năBaăVì 83

B ngă3.9.ăCácăhìnhăth cătíchăt ăđ tănôngănghi păc aăh ăgiaăđình 86

B ngă3.10.ăCáchăth căhi nătrongătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi păc aăcácăh ăt iă huy năBaăVì 88

B ngă3.11.ăKhóăkh nătrongăquáătrìnhătíchăt ăc aăh ăth căhi năhìnhăth căthuêăđ tă nôngănghi păs ăd ngăvàoăm căđíchăcôngăíchăc aăxư 89

B ngă3.12.ăKhóăkh nătrongăquáătrìnhătíchăt ăc aăh ăth căhiênăhìnhăth căthuêăđ tă nôngănghi păc aăcácăh ădânăcùngăđ aăph ng 91

B ngă 3.13.ă Khóă kh nă trongă quáă trìnhă tíchă t ă c a h ă th că hiênă hìnhă th că nh nă chuy nănh ngăquy năs ăd ngăđ t 92

B ngă3.14.S năl ngăngànhătr ngătr tăphânătheoănhómăcâyătr ng 96

t ăn mă2012-2017 96

B ngă3.15.ăHi nătr ngăs ăd ngăđ tănôngănghi păv iăcácăki uăs ăd ngăđ tăn mă2017 97

B ngă3.16.ăHi uăqu ăkinh t ăcácăcâyătr ngăchínhăvùngă1 99

B ngă3.17.ăHi uăqu ăkinhăt ăcácăcâyătr ngăchínhăti uăvùngă2 100

B ngă3.18.ăHi uăqu ăkinhăt ăcácăcâyătr ngăchínhăti uăvùngă1 104

B ngă3.19.ăHi uăqu ăkinhăt ăcácălo iăhìnhăs ăd ngăđ t 106

B ngă3.20.ăM căthuăhútălaoăđ ngăvàăgiáătr /ngàyăcôngălaoăđ ngăti uăvùngăă1 110

B ngă3.21.ăM căthuăhútălaoăđ ngăvàăgiáătr /ngàyăcôngălaoăđ ngăti uăvùngă2 111

B ngă3.22.ă ánhăgiáăhi uăqu ăxưăh iăc aăcácălo iăhìnhăs ăd ngăđ tăti uăvùngă3112

DANH M C HÌNH

Hình 3.1.Môăhìnhătrangătr iăchèăs chăt iăxưăBaăTr iăậ huy năBaăVì 99

Hình 3.2.Khoaiălangăch tăl ngăcaoăxưă ngăTháiăậ huy năBaăVì 103

Hình 3.3.ăMôăhìnhătr ngărauăs chătrongănhàăkínhăt iăxưăC ă ôăậ huy năBaăVì 106

DANH M C BI Uă

Bi uăđ ă3.1.ăBi uăđ ăv ădi nătíchăvàăgiáătr ăc aăcâyăKhoaiălang 102

Bi uăđ ă3.2.ăDi nătíchătr ngărauămàuăvàăth yăs năgiaiăđo nă2012-2017 105

M U

1.ăTệNHăC PăTHI TăC Aă ăTĨI

Hi n nay, Vi t Nam v n là m tă n c có n n kinh t nông nghi p chi m

tr ng y u v i kho ng 73,3% dân s s ng nông thôn, 71% dân s làm nông dân

( Kim Chung, 2008) S phát tri n c a ngành nông nghi p nhăh ng r t l n

đ n s phát tri n c a c n n kinh t qu cădân.ă ti n hành b t c quá trình s n

xu tănàoăc ngăc n ph iăcóăcácăđ u vào c n thi t, s n xu t nông nghi păc ngăv y

Th c t cho th y, s n xu t nông nghi p t i Vi t Nam đ c th c hi n d i

các hình th c t ch c s n xu t khác nhau nh h nông nghi p, trang tr i, doanh nghi p nông nghi p,… Và kho ng 90% đ t nông nghi p thu c các h nông nghi p và các trang tr i, 6% thu c các doanh nghi p, s còn l i thu c các c s

khác a ph n các h nông nghi p có quy mô r t nh Theo s li u T ng đi u tra

nông nghi p c a T ng c c Th ng kê, c c u thành ph n kinh t trong nông nghi p thay đ i r t ít Nhóm có quy mô s n xu t nh d i 0,2 ha chi m kho ng

35%; nhóm có quy mô trên 2 ha chi m kho ng 6% Nhìn chung, các h nông

dân nh không đ t hi u su t cao do ru ng đ t manh mún, phân tán nh h ng

đ n n ng su t lao đ ng và hi u qu qu n lý

Trong đi u ki n Vi t Nam, qu đ t nông nghi p ch có h n l i đang b thu

h p, dân s l n, ch y u s ng b ng nông nghi p nên bình quân ru ng đ t th p,

do l ch s đ l i nên bình quân di n tích đ t nông nghi p trên h đư nh , l i phân

chia phân tán T ch c qu n lý và s d ng qu đ t trong đi u ki n quy mô nh

và l i manh mún là v n đ r t khó kh n, không th s n xu t t p trung, không th

s n xu t có hi u qu cao nên c đ tình tr ng đ t nông nghi p b phân b nh l

và manh mún

Vì v y, đ t ch c và s d ng qu đ t nông nghi p m t cách h p lý, ti t

ki m, đem l i hi u qu cao nh ng v n đ m b o đ c tính b n v ng trong công

cu c hi n đ i hoá ậ công nghi p hoá c a n c ta c n thi t ph i đ a ra nh ng bi n

pháp thi t th c M t trong nh ng bi n pháp quan tr ng và th c ti n trong giai

đo n này là gi i pháp tích t t p trung đ t nông nghi p B i vì tích t đ t đai là

ph ng th c giúp gi m chi phí, t ng s n l ng, gi m giá thành, t ng kh n ng

c nh tranh giúp ng i nông dân t ng thu nh p, c i thi n đ i s ng

Ba Vì làăhuy n thu căvùngăbánăs năđ aă ăphíaăTâyăB căthànhăph ăHàăN i.ăaăhìnhăc aăhuy năth păd năt ăphíaăTâyăNamăsangăphíaă ôngăB căđ căchiaălàmăbaăvùngărõăr t:ăVùngănúi,ăvùngăđ iăgò,ăvùngăđ ngăb ngăvenăsông.ăVùngănúiăchi mă47,5%ădi nătích.ăVùngăđ ngăb ngăđ tăđaiăr tăphìănhiêu,ămàuăm ,ăvìăđ că

tr ngănh v yămàăkinhăt ăchínhăc aăBaăVìălàănôngănghi p.ăTuyănhiênăhi nănayăă ă

tìnhă tr ngă manhă múnă đ tă đaiă v nă c nă tr ă đ iă v iă quáă trìnhă hi nă đ iă hóaă nôngănghi p, ch aăkhuy năkhích,ătíchăt ăđ tăđaiăquyămôăl n, h năch ăv ăquyămôăth aă

ru ng nênăvi cătri năkhaiăcácăd ánăđ uăt ăc aădoanhănghi păs năxu tăquyămôăl năcònăg păr tănhi uăkhó kh n ălàmăchoăn năkinhăt ăhuy năcònăh năch

Xu tăphátăt ăth căt ănêuătrênătôiăti năhànhăăth căhi năđ ătài:“ ánhăgiá th că

tr ngăvƠăđ ăxu tăgi iăphápătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi păhuy năBaăVì,ă thƠnhăph ăHƠăN iẰă

2.ăM CăTIểUăNGHIểNăC U

- ánhăgiáăth cătr ngătíchăt ,ăt pătrungăđ tănôngănghi păhuy năBaăVì,ăthànhă

ph ăHàăN i;

- ăxu tăm tăs ăgi iăphápăgópăph năthúcăđ yăquáătrìnhătíchăt ,ăt pătrungăă

đ tănôngănghi păhuy năBaăVì,ăthànhăph HàăN i

3 ăụăNGH AăKHOAăH CăVĨăTH CăTI N C Aă ăTĨI

ụăngh aăkhoaăh că

Lu năăv n đưăgópăph năh ăth ngăhóaăđ c c ăs ălỦălu năvàăth căti năv ătíchă

t ,ăt pătrung đ tănôngănghi p

Ý ngh a th c ti n

- K t qu nghiên c u trong lu n v n đưăăđánh giáăđ c th c tr ng tích t ,

t p trung đ t nông nghi p t i huy n Ba Vì, thành ph Hà N i vàăđ xu t m t s

gi i pháp nh m nâng cao hi u qu s d ng đ t cho các h dân tích t , t p trung

đ t đai K t qu nghiên c u c a đ tài có th áp d ng cho các vùng cóăđi u ki n

t ng đ ng

- K t qu nghiên c u c a lu n v n có th dùng làm tài li u tham kh o cho

h c viên cao h c và sinh viên c ng nh ănh ng nhà qu n lỦăđ t đai v tích t , t p

trung đ t nông nghi p

CH NGă1 T NG QUAN V Nă NGHIÊN C U C ăS LÝ LU N

1.1 S d ng đ t nông nghi p

1.1.1 Khái ni m

a t nông nghi p

Theoăt ăđi năBáchăKhoaăđ tănôngănghi păđ căđ nhăngh aălàăđ tăs ăd ngă

vào m căđíchăs n xu t, nghiên c u, thí nghi m v nông nghi p, lâm nghi p, nuôi

tr ng thu s n, làm mu i và m căđíchăb o v , phát tri n r ng.ă t nông nghi p baoăg măđ tăs năxu tănôngănghi p,ăđ tălâmănghi p,ăđ tănuôiătr ngăthu ăs n,ăđ tălàmămu iăvàăđ tănôngănghi păkhácă

Phânălo iăđ tănôngănghi p:ăTheoăđi uă10ăLu tă tă aiăn mă2013ăc năc ăvàoă

m căđíchăs ăd ngăđ tănôngănghi păbaoăg măcácălo iăđ tăsau:ă

- tătr ngăcâyăhàngăn măbaoăg măđ tătr ngălúaăvàăđ tătr ngăcâyăhàngăn măkhác;ă tătr ngăcâyălâuăn m;ă tăr ngăs năxu t;ă tăr ngăphòngăh ;ă tăr ngă

đ căd ng;ă tănuôiătr ngăth yăs n;ă tălàmămu i

- tănôngănghi păkhácăbaoăg măđ tăs ăd ngăđ ăxâyăd ngănhàăkínhăvàăcácă

lo iănhàăkhácăph căv ăm căđíchătr ngătr t,ăk ăc ăcácăhìnhăth cătr ngătr tăkhôngă

tr căti pătrênăđ t;ăxâyăd ngăchu ngătr iăch nănuôiăgiaăsúc,ăgiaăc măvàăcácălo iă

đ ngăv tăkhácăđ căphápălu tăchoăphép;ăđ tătr ngătr t, ch nănuôi,ănuôiătr ngăth yă

s năchoăm căđíchăh căt p,ănghiênăc uăthíănghi m;ăđ tă măt oăcâyăgi ng,ăconă

gi ngăvàăđ tătr ngăhoa,ăcâyăc nh

tănôngănghi păcóăs ăkhácăbi tărõăr tăv iăcácălo iăđ tăkhác,ănóăcóăvaiătrò quanătr ngătrongăs ăphátătri năngànhănôngănghi p,ălàăt ăli uăs năxu tăđ căbi t,ălà thànhăph năquanătr ngăc aămôiătr ngăs ng,ălàăn iăt oăraăgiáătr ăs năxu tăvàăthuă

nh păc aăcácăh ădân.ăN uăconăng iăbi tăcáchăs ăd ngăcácăcôngăth căluânăcanhăcâyătr ngăphùăh păv iăt ngălo iăđ tăs ăđ măb oăđ căn ngăsu tăchoăcâyăc ngănh ă

đ măb oăđ cătínhăb năv ngătrongăquáătrìnhăs ăd ngăđ tănôngănghi p

b S d ng đ t nông nghi p

S ăd ngăđ tănôngănghi pălàăhànhăviăl yăđ tăk tăh păv iăs călaoăđ ng,ăv năđ ă

s năxu tănôngănghi păt oăraăl iăích,ătùyăvàoăm căđ ăphátătri năkinhăt ,ăxưăh i,ăỦă

th căc aăloàiăng iăv ămôiătr ngăsinhătháiăđ cănângăcao,ăph măviăs d ngăđ t nôngănghi păđ căm ăr ngăraăcácăm tăs năxu t,ăsinhăho t,ăsinhăthái

S ăd ngăđ tănôngănghi păchínhălàănh ngătácăđ ngătíchăc c,ăđôiăkhiăcóăc ătácă

đ ngătiêuăc căc aăcácăh ăs năxu tănôngănghi pătrênăth aăđ tămàăh ăđ căăgiaoăquy năs ăd ngăđ t.ăNgàyănay,ăkhiăxưăh iăphátătri n,ăs ăd ngăđ tănôngăănghi păkhôngăch ăăđ năăthu năătr ngăcây,ăănuôiăăv tănuôiătrênăđ tăămàăăph iăthi tăăk ăđ ngă

ru ng,ăv iăcáchăqu nălỦăphùăh p, quyămôăs ăd ngăđ tăh pălỦănh măđápă ngănhuă

c uăc aăng iătiêuădùng,ăc iăthi năthuănh păchoăh ădânătrongăquáătrìnhăh iănh păkinhăt ăth ăgi i.ă căbi t,ătrongăth iăk ăcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóaăđ tăn că

c năph iăcóănh ngăcáchăth căs năxu tăhi năđ i,ăápăd ngăcácălo iămáyămóc,ăc ă

gi iăhóaăvàăti năb ăkhoaăh căk ăthu tănh măh ngăt iăm tăn năs năxu tăhàngăhóaă

t pătrung

1.1.2 Vai trò c a s d ng đ t nông nghi p

tăđaiăluônălàăt li uăs năxu tăđ căbi tăvôăcùngăquỦăgiáăc aăm iăqu căgia tăđaiănói chung và đ tăs năxu tănôngănghi pănóiăriêngălàăt li uăs năxu tătr că

ti pă khôngă th ă thayă th ,ă b iă t tă c ă cácă s nă ph mă nông nghi pă đ uă đ că hìnhăthànhăt ăđ t.ăN ngăsu tăcaoăhayăth păph ăthu căvàoăs ăphù h păgi aăcâyătr ngăvàătínhăch tăc aăđ t

V iănh ngătácăđ ngătiêuăc călênăđ tătrongăquáătrìnhăs ăd ngăđ tălàmăchoăđ tăđaiăb ăt năth ngăvàăd năđ năm tăs ăh uăqu ănghiêmătr ngă nhăh ng đ n cu că

s ngă c aă conă ng i.ă Tàiă nguyênă đ tă c aă th ă gi iă hi nă đangă suyă thoáiă nghiêmă

tr ngădoăxóiă mòn,ăr aătrôi,ăb cămàu,ănhi mă m n,ă nhi măphènăvàăôănhi măđ t,ă

bi năđ iăkhíăh u.ăKho ngă2/3ădi nătíchăđ tănôngănghi pătrênăth ăgi iăđưăb ăsuyăthoáiănghiêmătr ngătrongă50ăn măquaădoăxóiămònăr aătrôi,ăsaăm căhóa,ăchuaăhóa,ă

m năhóa,ăôănhi mămôiătr ng,ăkh ngăho ngăh ăsinhăthái.ăKho ngă40%ăđ tănông nghi păđưăb ăsuyăthoáiăm nhăho căr tăm nh.ăNgoàiăra,ăđ tănôngănghi păđangăđ ngă

tr cănguyăc ăb ăthoáiăhóa,ăôănhi măch aăt ngăcóădo ho t đ ng phátătri năkinhăt ă

c aăconăng i,ădoăphátăr ng,ădoăh ăbi năđ iăkhíăh uătoànăc u ănhi uădi nătíchă

đ tăb ăhoangăm căhóa,ăsaăm căhóa.ăDoăv y,ăđ ăh năch ăđ cănh ngăt iăh aănàyăconăng iăc năcóăcáchăth căs d ng đ tănôngănghi păh pălỦăvàăb năv ng.ăM tăkhác,ăkinhănghi măth ăgi iăchoăth yăs năxu tănôngănghi păch ăcóăth ăđ tăhi uăqu ăcaoătrênăđ tăt t.ăVi căs ăd ngăđ tăhi uăqu ăvàăb năv ngăđ c đ tăraănh ăm tăyêuă

c uăt tăy u

Vi că s ă d ngă đ tă cóă vaiă tròă quană tr ngă trongă quáă trìnhă s nă xu tă nôngănghi p.ăN uăs ăd ngăđ tăhi uăqu ăb ngăcácăgi iăphápătr ngătr tăh pălỦ,ăápăd ngă

nh ngălo iăcâyătr ngăphùăh p,ăv iăcôngăth căluân canhăhi uăqu ăs ăthuăđ căn ngă

su tăcâyătr ngăcaoăvàăđ măb oăđ căđ ăphìătrongăđ t.ăNh ngăng căl i,ăkhaiăthácă

đ tă đaiă khôngă hi uă qu ,ă khôngă h pă lỦă làmă choă đ tă nghèoă dinhă d ngă s ă ă nhă

h ngăđ năn ngăsu tăcâyătr ngăvàă nhăh ngăđ năthuănh păc aăh ădân

1.1.3 Nguyên t c s d ng đ t nông nghi p

tăđaiălàăngu năl căquanătr ngăđ iăv iăqu căgiaătrongăquáătrìnhăphátătri năkinhăt ă- xưăh i.ăM iăqu căgiaătrênăth ăgi iăcóăm tăqu ăđ tănh tăđ nh,ăvàăqu ăđ tănàyăcóăh nădoăv yăkhiăs ăd ngăđ tăph iăđ măb oătínhăhi uăqu ,ăb năv ngăvàăph iătuânăth ăcácănguyênăt cănh tăđ nh.ăT iă i uă6ăLu tă tăđaiăn mă2013ăquyăđ nhăcóă3ănguyênăt căph iăđ măb oăkhiăs ăd ngăđ t:ă(1)ă úngăquyăho ch,ăk ăho chăs ă

d ngăđ tăvàăđúngăm căđíchăs ăd ngăđ t;ă(2)ăTi tăki m,ăcóăhi uăqu ,ăb oăv ămôiă

tr ngăvàăkhôngălàmăt năh iăđ năl iăíchăchínhăđángăc aăng iăs ăăd ng đ t xung

quanh;ă(3)ăNg iăs ăd ngăđ tăth căhi năcácăquy n,ăngh aăv ăc aămìnhătrongăth iă

h năs ăd ngăđ tătheoăquyăđ nhăc aăLu tănàyăvàăcácăquyăđ nhăkhácăc aăphápălu tă

có liên quan

iăv iăđ tănôngănghi păngoàiă3ănguyênăt cătrênăkhiăs ăd ngăđ tăc năthêmănguyênăt că“đ yăđ ,ăh pălỦ,ăhi uăqu ăvàăb năv ng”,ăvàăph iăcóăcácăquanăđi măđúngăđ nătheoăxuăh ngăti năb ,ăphùăh păv iăđi uăki n,ăhoànăc nhăc ăth ăc aă

t ngăđ aăph ngăđ ălàmăc ăs ăchoăvi căs ăd ngăđ tănôngănghi p cóăhi uăqu ăv ă

c ăm tăkinhăt ,ăxưăh i,ămôiătr ng

S ăd ăchúngătaăc năs ăd ngăđ tănôngănghi păm tăcáchă“đ yăđ ,ăh pălỦ,ăhi uăqu ăvàăb năv ng”ăb iălỦădo:

- Nóăs ălàmăt ngănhanhăkh iăl ngănôngăs nătrênă1ăđ năv ădi nătích,ăxâyă

d ngăc c uăcâyătr ngăphùăh păv iăti măn ngăs năcóăc aăt ngăđ aăph ng,ăch ăđ ăbónăphânăh pălỦ,ăgópăph năb oăv ăđ ăphìăđ t,ăb oăv ămôiătr ng

- Làăti năđ ăđ ăs ăd ngăcóăhi uăqu ăcaoăcácăngu nătàiănguyênăkhácăc aăvùngăt ăđóănângăcaoăm căs ngăc aăng iădân,ăquyămôăs năxu tăvàăđ măb oăhi uă

qu ăb năv ng

- i uă đóă s ă b oă v ă đ că tàiă nguyênă thiênă nhiên,ă ng nă ch nă đ că vi căthoáiăhóaăđ t,ăn c,ăb oăv ămôiătr ng

- Trongăc ăch ăkinhăt ăth ătr ngăc năph iăxétăđ nătínhăquyălu tăc aănó,ăg nă

v iăcácăchínhăsáchăv ămôănh mănângăcaoăhi uăqu ăs ăd ngăđ tănôngănghi păvàăphátătri năn nănôngănghi păb năv ng

1.1.4 Tích t , t p trung đ t nông nghi p

đ tănôngănghi pălàăd năcácăth aăđ tăvàoăm tăch ăđ ăs năxu t.ăTuyănhiên,ăv iăđ că

đi măc aăđ tăđaiălàăkhôngăth ădiăd i,ăcóăv ătríăc ăđ nh,ăh năn aăđ căđi măs ăd ngă

đ tăc aăVi tăNamă sauăn mă1993ăv iă vi căth căhi năNgh ă đ nhă64/CPăvàăNgh ă

đ nhă85/1999/CPăthìăkhôngăth ăhi uăkháiăni măt pătrungăđ tănôngănghi pănh ng

khái ni măt pătrungănóiăriêng.ăDoăv y,ăxu tăphátăt ăth căt ,ăđ căđi măđ tăđaiăvà

b iăc nhăc aăVi tăNamăcóăth ăhi uăt pătrungăđ tănôngănghi pălàăvi căcácăh ădână

th căhi năvi căchuy năđ iăcácăm nhăđ tăchoănhau,ătrongăcùngăđ aăph ngă(cácă

m nhăđ tănàyă ăv ătríăkhácănhau)ăđ ăgi măs ăm nhăđ tăc aăcácăh ănh ngăt ngă

di nătíchăc aăh ăthìă khôngăđ i.ăHi nănay,ă vi căt pătrungăđ tănôngănghi pă theoăhìnhăth cănàyăđưăđ căth căhi năkháăph ăbi năt iănhi uăđ aăph ngătrênăc ăăn căthôngăquaăch ngătrìnhăd năđi năđ iăth a,ăxâyăd ngăcánhăđ ngăm uăl năvà thành

l păcácăt ăh pătác

Bênăc nhăđó,ătheoăt ăđi năti ngăvi tăc aăVi năHànălâmăkhoaăh căxưăh iăVi tă

Nam:ătíchălàăd năgópăl iăt ngăítăm tăchoănhi uăthêm,ăt ălàăh păl i,ăđ ngăl iăm tă

ch ăDoăv y,ătíchăt ălàăd năt ngăítăm tăvàoăm tăch ăđ ăcóănhi uăthêm

Tíchăt ăt ăb nălàăt pătrungăv năđ ăl năvàoăm tăđ năv ăkinhădoanhă(doanhănghi p)ăd iănhi uăhìnhăth căkhácănhau,ăđ ăcóăth ăđ uăt ăm ăr ngăs năxu t,ăđ iă

m iătrangăthi tăb ăk ăthu t,ăápăd ngăcôngăngh ăcaoătrongăs năxu tăvàăqu nălỦ,ăđ ă

t n d ngăl iăth ăkinhăt ătheoăquyămô,ănh măt ngăs căc nhătranhăc aădoanhănghi păvàăs năph mătrênăth ngătr ng,ănh ăđóănângăcaoăhi uăqu ăkinhădoanhăc aădoanhănghi p.ăTíchăt ăru ngăđ tălàăm tăd ngătíchăt ăt ăb năd iăhìnhăth căhi năv tătrongănôngănghi p,ăvìăru ngăđ tălàăt ăli uăs năxu tăch ăy uăkhôngăth ăthayăth ăđ căc aănôngănghi p.ăNh ngădoăđ căđi măs năxu tămangătínhăsinhăh cănênătíchăt ăru ngă

đ tănóiăriêngăvàătíchăt ăt ăb nănóiăchungătrongănôngănghi păkhácăh năv iătíchăt ă

c ăb nătrongăcôngănhi p

Doăđ tănôngănghi păcóăv ătríăc ăđ nhăkhôngădiăd iănênăkháiăni mătíchăt ăđ tănôngănghi păkhácăv iăkháiăni mătíchăt ăt ăb n.ăN uătíchăt ăt ăb năhìnhăthành lên doanhănghi păl năc ăth ăv iăvi căhuyăđ ngăngu năv năl năt ăcácăc ăđôngăkhácănhauăthìătíchăt ăđ tănôngănghi p làăvi căhìnhăthànhălênătrangătr iăcóădi nătíchăl nă

h n.ăTíchăt ăđ tănôngănghi pălàăquáătrìnhăchuy năquy năs ăd ngăđ tănôngănghi p,ătrongăth iăgianănàoăđ yăt ănhi uăng iăvàoăs ăítăng iăkhác,ăđ ălàmăt ng quy mô

di nătíchăđ tăchoăs năxu tănông nghi păc aăng iănh năquy năs ă d ng đ t,ăvàă

ng iănh năquy năs ăd ngăđ tănông nghi păcóăđ yăđ ăquy năs ăd ng đ tă(quy nă

s ăh uăh năch )ătheoăquyăđ nhăc aăphápălu t.ăV iăkháiăni mănàyăcóăth ăhi uătíchă

t ăđ tănôngănghi pălàălàmăt ngădi nătíchăđ tăs năxu tănôngănghi păc aăh ăb ngăcáchăchuy năquy năs ăd ngăđ tăthôngăquaăcácăquy năchuy nănh ng,ăchuy năđ i,ăchoăthuê,ăth aăk ămàăng i s d ng đ t đ căquy năth căhi n.ăNgoàiăra,ăthôngăquaăvi căth căhi năchuy năquy n,ăng iănh năchuy năquy năs ăđ căNhàăn că

b oăv ăquy năs d ngăđ t h p pháp khiăth căhi năvi căchuy năquy năh păpháp.ăTuyănhiênăkháiăni mănàyăch aănêuăc ăth ăvi cătíchăt ăđ tănôngănghi pănh măm căđíchăgì

T ănh ngălu năch ngătrên,ăd iăgócăđ ătíchăt ăđ tănôngănghi pătheoăquyămôă

h ăgiaăđìnhăcóăth ăđ aăraăkháiăni mătíchăt ăđ tănôngănghi pănh ăsau:ăTích t tđ t

nông nghi p là cách th c làm t ng di n tích đ t nông nghi p c a h thông qua

vi c th c hi n nh n chuy n quy n s d ng đ t (nh n chuy n nh ng, thuê, nh n

t ng cho ) nh m nâng cao hi u qu s d ng đ t nông nghi p

T ăkháiăni măt pătrungăvàătíchăt ăđ tănôngănghi păchoăth yăs ăkhácănhauărõă

r tăc aăhaiăkháiăni m ăB iăl ,ăt pătrungăđ tănôngănghi pălàăvi căng iădânăt ănguy năd năđ iăho căgópăđ tănôngănghi păvàoăt ăh pătác,ăho căh pătácăxưăho căcácădoanhănghi p ăt pătrungăđ tănôngănghi păkhôngăcóăs ăt ngăquyămôădi nătíchă

c aăh ăcònătíchăt ăđ tănôngănghi păthìăcóăs ăt ngăquyămôădi nătíchăc aăh ăNgoàiăra,ătíchăt ăđ tănôngănghi păcóăs ăchuy năquy năs ăd ngăđ tăt ăng iănàyăsangăă

ng iăkhác,ăt ănhi uăng iăvàoăm t ng iăcóăti măl căkinhăt ăphátătri nănôngănghi p

b S c n thi t ph i tích t đ t nông nghi p

Tíchăt ăru ngăđ tălàăquáătrìnhăt pătrungăru ngăđ tăt ănhi uăth aănh ăthànhă

th aăl n,ăt ănhi uăch ăs ăd ngăđ tă(t ăch c,ăh ăgiaăđình,ăcáănhân)ăvàoăm tăs ăch ă

s ăd ngăđ tăcóăkh ăn ngăv n,ălaoăđ ng,ăkinhănghi măqu nălỦăđ ăs năxu tăhàngăhóa.ăT ăth căti nă ăVi tăNamăchoăth yăs ăc năthi tăc aătíchăt ăđ tănôngănghi păđ ă

h ngăt iăs năxu tăhàngăhóaăb i:

- Vi căgiaoăđ tăchoăcácăh ădânătheoătinhăth năc aăNgh ăđ nhă64/CPăcho các

h ăgiaăđình,ăcáănhânăđưăg păm tăs ăkhóăkh n:ă1)ăDoănguyênăt căcôngăb ngă“cóăt tă

- cóăx u,ăcóăcaoă- cóăth p,ăcóăg nă- cóăxa”ătrongăgiaoăđ tănênăth aăđ tăb ăchiaănh ,ă

m iăgiaăđìnhăcóăth ăcóăt iă10ă- 15ăth aăđ tănh ,ăkhôngăphùăh păv iănhuăc uăv ă

t ngăquyămôăđ tăđaiătrongăs năxu tănôngănghi păhi năđ i;ă2)ăS căs năxu tăc aănôngădânăcáăth ăđưăđ căgi iăphóngănh ng t ngăh ăgiaăđình,ăcáănhânăkhôngăth ă

t oăđ căkh ăn ngăti păc năv n,ăcôngăngh ,ăth ătr ngăđ ăt ngănhanhăn ngăsu t,ă

s năl ngăvàăch tăl ngănôngăs n

- K tăqu ăc aăvi căgiaoăđ tănôngănghi păchoăcácăh ăgiaăđìnhălàătìnhătr ngăđ tăđaiămanhămún,ănh ăl ăc ăth :ăc ăn căcóă75ătri uăth aăđ t,ăbìnhăquânăm iăh ăcóă6ă

- 8 th aăv iăkho ngă0,3ăậ 0,5ăha/h ăTheoăs ăli uăc aăNguy năTrungăKiênă(2011),ă

đ ngăb ngăsôngăH ngălàăkhuăv căcóăquyămôăs năxu tănôngănghi păc aăcácăh ădână

d iă0,5ăhaălàănhi uănh tă(chi mă94,46%),ă ôngăNamăB ălàăkhuăv căcóăquyămôă

s năxu tănôngă nghi pă c aăcácăh ădânătrênă3ăhaălàănhi uănh tă(chi mă12,16%).ăTìnhătr ngănàyăs ăgâyăkhóăkh nătrongăquáătrìnhăs năxu tăđ căbi tălàăvi căchuy nă

d chăc ăc uăcâyătr ng,ăápăd ngăc ăgi iăhóa,ăt ngăchiăphíăs năxu t

- Phongăt căvàăthóiăquenăs năxu tănôngănghi pă manhă múnăvàănh ăl ăc aă

ng iădânăhi nănayălàăm tătrongăs ăcácănguyênănhânăkìmăhưmăs ăphátătri năc aă

s năxu tănôngănghi p.ăNgoàiăra,ăhi nănayăqu ăđ tănôngănghi păb ăthuăh pădoăph iăchuy năsangăcácăm căđíchăkhácănh măph căv ănhuăc uăphátătri năkinhăt ăxưăh i.ăDoă v y,ă t ă ch că qu nă lỦă vàă s ă d ngă qu ă đ tă trongă đi uă ki nă quyă môă nh ,ă l iăămanhămúnălàăv năđ ăr tăkhó kh n,ăkhôngăth ăs năxu tăt pătrung,ăkhôngăth ăs nă

xu tăhi uăqu ăcao.ăChínhăvìăv y,ăc năph iăcóăph ngăth căm iălàmăthayăđ iăthóiăquenă s nă xu tă nh ă l ,ă manhă múnă đóă làă tíchă t ă đ tă nôngă nghi pă s nă xu tă theoă

h ngăhàngăhóa

Hi nă nay,ă tíchă t ă đ tă nôngă nghi pă đangă di nă raă t iă cácă đ aă ph ngă nh mă

kh că ph că tìnhă tr ngă manhă múnă đ tă nôngă nghi pă c ngă nh ă h ngă t iă n nă s nă

xu tănôngănghi păhàngăhóaănh ăđi năhìnhă m tăs ăăt nh:ăB căNinh, Thái Bình, Ngh ăAn,ăNamă nh,ăHàăN i,ăB căGiang.ăTh căt ,ăcóănhi uămôăhìnhăth căhi năthànhăcôngăv iăvi căhìnhăthànhăcácătrangătr iăquyămôăl năđ tătiêuăchíăm iăvàăth ă

t căc păgi yăch ngănh năkinhăt ătrangătr iăquyăđ nhăt iăThôngăt 27/2001/TT-

BNNPTNT

c Các y u t nh h ng đ n tích t , t p trung đ t nông nghi p

+ Ch tr ng,chính sách c a Nhà n c

Nhóm các y u t này bao g m các chính sách, ch tr ng c a ng và Nhà

n c nh :ăLu t đ t đai, Lu t HTX, các chính sách thu , chính sách ru ng đ t,

chính sách b o h s n ph m, tr giá nông s n ph m,ăđào t o lao đ ng, chính sách

cho vay v n, gi i quy t vi c làm…ă

Y u t này có vai trò quan tr ng trong vi c tích t , t p trung đ t đai, nó là

y u t thúc đ y ho c ng c l i là y u t c n tr quá trình t p trung tích t đ t

nông nghi p Khi chính sách nhà n c ch a cho phép chuy n nh ng (mua bán)

đ t đai thì không có th tr ng đ t đai h p pháp Có ch ng ch có th tr ng

ng m, các ho t đ ng mua bán là b t h p pháp, trái pháp lu t, do v y, n u có giao

d ch s là b t h p pháp và mang nhi u r i ro

T ng t , các ho t đ ng t p trung đ t đai, hay các lo i hình t ch c s n

xu t trong nông nghi p là c n thi t trong đi u ki n đ t đai nh l , manh mún

Tuy nhiên, n u không có chính sách, nh ng quy đ nh khuy n khích, h tr , b o

h c a Nhà n c thì các lo i hình d n t i t p trung đ t s không th th c hi n

đ c.ă th c hi n đ c các hình th c t p trung đ t trong nông nghi p,ăđòi h i

ph i có ch tr ng c a ng, ph i cho các v n b n pháp lý c a Nhà n c, ph i vào cu c quy t li t đ ng b c a các c p, các ngành, t trung ng t i đ a ph ng

m i có th th c hi n đ c

Có th nói, các ch tr ng, chính sách c a ng và Nhà n c là m t trong

nh ng y u t quan tr ng nh t nh h ng t i tích t , t p trung đ t nông nghi p

hi n nay n c ta Y u t này s thúc đ y, hay kìm hãm quá trình tích t t p

trung đ t đai trong th i gian t i

+ Y u t th tr ng

Y u t th tr ng là y u t khá quan tr ng c a quá trình tích t đ t đai Khi

n n kinh t là n n kinh t t p trung bao c p thì khi đóăm i ngu n l c, nh t làăđ t đai đ c t p trung hóa cao đ các HTX, khi đóăđ t đai đ c t p trung vào kinh

t t p th , không có ch cho tích t đ t đai

Ch khi c ăch t p trung bao c p không còn phù h p, các HTX không còn

vai trò,ăđ t đai đ c chia cho nông dân, nông dân đ c giao quy n s d ng đ t,

trong đóăcó quy n chuy n nh ng, quy n thuê m n, quy n góp đ t làăđi u

ki n đ nông dân có th tham gia th tr ng quy n s d ng đ t, tham gia các quá

trình tích t t p trung đ t đai

N n kinh t chuy n d n t bao c p sang kinh t th tr ng xã h i ch ngh a,

vàăđang ngày càng hòa nh p sâu h n vào n n kinh t th gi i; khi đóăyêu c p

thi t là ph i chuy n t s n xu t t c p t túc, s n xu t nh l sang s n xu t t p trung, s n xu t hàng hóa, có quy mô l n

Th tr ng đòi h i ph i có nông s n hàng hóa t p trung, có ch t l ng cao

vàăđ ng đ u thì đ t đai nh l phân tán không còn phù h p n a Mu n có s n

xu t hàng hóa t p trung thì bu c ph i tích t đ t đai thành các tranh tr i, ho c là

t p trung đ t đai trong các liên k t trong s n xu t

Nh ăv y nhu c u c a n n s n xu t hàng hóa t p trung đưăđòi h i ph i có

tích t t p trung đ t nông nghi p,ăđây là y u t thúc đ y quá trình tích t , t p

trung đ t nông nghi p

+ Các y u t v kinh t -xã h i

- S phát tri n c a các ngành phi nông nghi p (công nghi p, d ch v .) không ch chi m đ t nông nghi p, mà quan tr ng h n, t o thêm nhi u vi c làm,

t ng thu nh p, thu hút lao đ ng t nông nghi p, làm cho nhi u h có quy n s

d ng đ t nh ng không có lao đ ng đ làm s n xu t, làăđi u ki n c n thi t đ các

h này chuy n nh ng quy n s d ng đ t cho ng i khác

- S n xu t phát tri n, kinh t t ng tr ng, thu nh p c a nông dân ngày càng cao làăđi u ki n quan tr ng, không ch nâng cao v nh n th c mà còn giúp h có

ti n v n đ mua đ t, thu đ t cho tích t t p trung đ t nông nghi p

- Hi u qu s n xu t nông nghi p là y u t quan tr ng, nh ng ng i có ngu n v n h ch đ u t ăkhi có lãi, trong tr ng h p này, h b v n mua đ t,

thuêăđ t s n xu t nông nghi p ph i có lãi, ngh a là s n xu t nông nghi p ph i

mang l i hi u qu kinh t cao h n so v i g i lãi su t ngân hàng

- Y u t v lao đ ng, v n s n xu t và c ăs h t ng: Ng i lao đ ng ph i có

trình đ h c v n và k n ng lao đ ng đ ti p thu ti n b khoa h c k thu t v

kinh nghi m s n xu t tiên ti n Trong s n xu t ph i gi i chuyên môn, k thu t

m i m nh d n áp d ng thành t u khoa h c vào s n xu t nh m đem l i l i nhu n

cao Trình đ h c v n và trình đ chuyên môn, c ng nh ăkinh nghi m s n xu t

c a ng i ch h có v trí quan tr ng, nh h ng tr c ti p đ n s thành công và

th t b i trong s n xu t hàng hoá c a h nông dân

- V n làăđi u ki n không th thi u trong quá trình s n xu t kinh doanh Nó

là m t y u t c ăb n c a quá trình s n xu t và l u thông hàng hoá V n là m t

trong nh ng y u t quy t đ nh s hình thành quy mô s n xu t hàng hoá Khi có

quy mô v n đ l n kinh t h m i chuy n thành kinh t trang tr i gia đình Mu n

s n xu t có hi u qu , n ng su t lao đ ng cao c n ph i s d ng m t h th ng công

c phù h p Hi n nay v i k thu t canh tác tiên ti n, công c s n xu t nông nghi p đưăkhông ng ng đ c c i ti n vàăđem l i hi u qu kinh t r t l n cho các

h nông dân đưăđ a n ng su t cây tr ng, v t nuôi không ng ng t ng lên, ch t

l ng s n ph m đ c đ m b o t t h n Do đóănó nh h ng r t l n đ n k t qu

s n xu t hàng hoá c a h nông dân

- C ăs h t ng ch y u trong nông nghi p nông thôn bao g m:ăđ ng giao

thông nông thôn, h th ng thu l i, h th ng đi n, trang thi t b trong nông

nghi p ă ây là y u t quan tr ng trong quá trình phát tri n s n xu t nông nghi p

hàng hoá quy mô l n Th c t cho th y, n i nào c ăs h t ng phát tri n n i đóă

s n xu t phát tri n, thu nh p t ng,ăđ i s ng c a các h nông dân đ c c i thi n

- Cách ngh , quan ni m c a ng i nông dân v đ t đai: Khi nông dân ngh

quy n s d ng đ t nông nghi p là m t tài s n đ dành cho b n thân và các th h

sau c a h thì h s tìm m i cách gi l i mà không mu n chuy n nh ng cho

ng i khác m c dù h không có nhu c u s d ng N u ng i nông dân quan

ni m quy n s d ng đ t nông nghi p là t ăli u s n xu t, là m t hàng hóa có giá

tr trên th tr ng, thì h s n sàng bán đi khi không có không s d ng và ng c

l i s mua v khi có nhu c u

+ Các nhân t v khoa h c k thu t công ngh

- Y u t k thu t canh tác: Do đi u ki n t nhiên, kinh t xã h i c a m i

vùng có khác nhau, v i yêu c u gi ng cây, con khác nhau đòi h i ph i có k

thu t canh tác khác nhau Trong nông nghi p, t p quán, k thu t canh tác c a

t ng vùng, t ng đ a ph ng có nh h ng tr c ti p đ n hi u qu s n xu t nông

nghi p và phát tri n kinh t h nông dân s n xu t hàng hoá

- Y u t ng d ng ti n b khoa h c - công ngh : S n xu t c a h nông dân không th tách r i nh ng ti n b khoa h c k thu t, vì nó t o ra cây tr ng, v t nuôi có n ng su t cao, ch t l ng t t Th c t cho th y nh ng h nh y c m v i

ti n b k thu t v gi ng, công ngh s n xu t, hi u bi t th tr ng, dám đ u t ă

l n và ch p nh n nh ng r i ro trong s n xu t nông nghi p, h gi u lên r t nhanh

Nh có công ngh mà các y u t s n xu t nh ălao đ ng,ăđ t đai, sinh v t, máy

móc và th i ti t khí h u đ c k t h p v i nhau đ t o ra s n ph m nông nghi p

Nh ăv y, vi c ng d ng ti n b khoa h c k thu t m i vào s n xu t hàng hoá

phát tri n, th m chí nh ng ti n b k thu t có th làm thay đ i h n trình đ s n

xu t hàng hoá c a m t vùng

- Y u t v h p tác trong s n xu t kinh doanh: Trong n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph n,ăđ c nh tranh có hi u qu các h nông dân càng c n có s h p

tác, liên doanh liên k t đ có thêm ngu n v n, ngu n nhân l c c ng nh ăkinh

nghi m s n xu t đ s n xu t nông nghi p có hi u qu cao h n Nh có các hình

th c liên k t h p tác mà các h nông dân cóăđi u ki n áp d ng các thành t u

khoa h c k thu t và công ngh m i vào s n xu t nh m nâng cao n ng su t, ch t

l ng s n ph m nông s n, kích thích quá trình tích t đ t nông nghi p trong giai

đo n hi n nay

+ Y u t đi u ki n t nhiên

Nôngănghi pălàăm tăngànhăkinhăt ăđ căthùăv iănh ngăđ căđi măriêngăbi t,ăvìă

v yăs năxu tănôngănghi păc ngăcóănh ngănétăđ cătr ngăriêng,ăkhôngăgi ng b tăc ă

m tăngànhăs năxu tănàoătrongăn năkinhăt ăK tăqu ăc aăs năxu tănôngănghi păch uănhi uă nhăh ngăc aăđi uăki năt ănhiênănh :ăv ătríăđ aălỦ,ăđi uăki năth iăti tăkhíă

h u,ăch ăđ ăth ănh ngăvàăn năđ aăhình.ă căbi t,ăkhiătíchăt ăđ tănôngănghi păđ ă

s năxu tăquyă môăl năthìăđi uăki nătiênăquy tăph iăcóănh ngănghiênăc u,ăphânătích,ăđánhăgiáăr tăsâuăs c v ăcácăy uăt ăđi uăki năt ănhiênăc aăvùng,ăch tăl ngă

đ tăc ngănh ăcácăđ căđi măc aăđ t,ăđ aăhìnhăc aăt ngăvùngămi n.ăCh tăl ngăđ tă

t tăhayăx uă nhăh ngăr tăl năt iăquáătrìnhăth căhi năđ uăt ăvàăthànhăqu ăthuă

đ c.ă

V trí đ a lý: V tríăđ a lý có nh h ng tr c ti păđ n s n xu t nông nghi p

vàăđ n s phát tri n s n xu t hàng hóa quy mô l n Nh ng v trí thu n l iănh ă

g năđ ng giao thông, g năc ăs ch bi n nông s n, g n th tr ng tiêu th s n

ph m, g n trung tâm các khu công nghi p,ăđôăth l n s là nh ngăđi u ki n t t

cho phát tri n s n xu t hàng hoá Th c t cho th y,càng nh ng vùng xa, do v trí không thu n l i nên s n xu t hàng hóa kém phát tri n S n xu t c a h nông dân hi n nay ch y u là nông nghi p,ă màă đ tă đaiă làă t ă li u s n xu tă đ c bi t,

không th thay th đ c trong quá trình s n xu t nông nghi p Do v y quy mô

đ tăđai,ăđ a hình và tính ch t nông hoá th nh ng có liên quan m t thi t t i t ng

lo i nông s n ph m, t i s l ng và ch tăl ng s n ph m s n xu t ra, t i giá tr

l i nhu n và l i nhu năthuăđ c Nh ng nhân t v đi u ki n t nhiên ph i k

đ nălàăcácă uăđưiăc a t nhiên có nhăh ng tr c ti păđ n m nhăđ tămàăng i nôngădânăcanhătác,ănh ăth i ti t khí h u,ăquáătrìnhăhìnhăthànhăđ tăcóătácăđ ng

quy tăđ nhăđ năđ phì t nhiên, v trí c a m nhăđ tăđó.ă tăđaiălàăt ăli u s n xu t

ch y u trong nông nghi p, qu ru ngăđ t nhi u hay ít, t t hay x uăđ u có nh

h ng tr c ti păđ n k t qu s n xu t;ăđ n kh n ngăs n xu t hàng hoá

a hình:ă aăhìnhăcóă nhăh ngăr tăl năđ nătíchăt ăđ tănông nghi păchoă

s năxu tăhàngăhóaăquyămôăl n,ăn uăđ aăhìnhăb ngăph ngăthìăcóăth ăđ uăt ănhi uă

lo iăcâyătr ng,ăv tănuôiăthíchăh păchoăvùngăđ ngăb ngănh ătr ngăcâyăl ngăth c,ănuôiătr ngăth yăs n,ăđ ăt năcôngăsanăl păvàăthu năl iăv ăgiaoăthôngădoăv yăv năchuy năcácănôngăs nămangăraăth ătr ngănhanh,ăđ măb oăt iăs ngăvàăs năxu tă

đ cătrênăquyămôăl n.ăNg căl i,ăđ aăhìnhăph căt p,ăb ăchiaăc tăm nh,ăđ tăđaiămanhămúnăphùăh păchoăs năxu tănh ăl ă ăđâyămanhămúnăđ tăđaiăkhôngăph iălàă

đi uăb tăl iădoăđi uăki năt ănhiên ăvùngănúiămàă ăđóăs ăm nhăru ngănhi uăph năánhăcácălo iăđ tăvàăl aăch năcâyătr ngăkhácănhau.ăKhiăđ uăt ăd aăvàoăđi uăki nă

c aăđ aăhìnhăđ ăcóănh ngăchínhăsáchăđ uăt ăphùăh pănh t.ă

Khí h u và môi tr ng sinh thái: Khí h u th i ti t có nhăh ng tr c ti p

đ n s n xu t nông nghi p.ă i u ki n th i ti t, khí h uă cóă l ngă m a,ă đ m,

nhi tăđ , ánh sáng có m i quan h ch t ch đ n s hình thành và s d ng các

lo iăđ t Nh ngăn iăcóăđi u ki n th i ti t, khí h u thu n l i,ăđ căthiênănhiênă uăđưiăs h n ch đ c nh ng b t l i, nh ng r iăroădoăthiênănhiênăgâyăraăvàăcóăc ă

h iăđ phát tri n nông nghi p,ăt ngăc ng nông s n hàng hoá c a các h nông

dân.ăMôiătr ngăsinhătháiăc ngă nhăh ngăđ n phát tri n kinh t h nông dân,

nh t là ngu năn c, không khí B i vì, nh ng cây tr ng và con gia súc t n t i và

phát tri n theo quy lu t sinh h c N uă môiă tr ng sinh thái thu n l i thì cây

tr ng, con gia súc phát tri n t t,ăchoăn ngăsu t s n ph m cao N uămôiătr ng

sinh thái không phù h p d năđ n cây tr ng, con gia súc phát tri n,ăn ngăsu t, ch t

l ng s n ph m gi m, t đóăs n xu t hi u qu c a h nông dân th p

Doăv y,ăkhiăđ uăt ăvàoănôngănghi păcácănhàăđ uăt ăph iănghiênăc uăr tăk ă

đ căđi măt ănhiênăc aăt ngăvùngăđ ăcóăth ăcóănh ngăcôngăcu căđ uăt ămangăhi uă

qu ăcaoăho căcóănh ngăbi năphápăphòngătránhă nhăh ngăx uăc aăt ănhiênăh uă

hi u

d Quan h gi a quy mô đ t nông nghi p và s d ng đ t

+ Tácăđ ngăđ năhìnhăth căt ăch căs năxu t

Vi căs năxu tănôngănghi păhi nănayăđ căth căhi năkháăđaăd ngăv iăcácăhìnhăăth căăkhácăănhauăănh :ăăh ăăgiaăăđình,ăăgiaăătr i,ăătrangăătr i,ăăcôngăătyăă- doanh nghi p…ă ăkinhădoanhătheoăh ngătrangătr iăvàăgiaătr i,ăh ăgiaăđìnhăph iăcóăquyămôădi nătíchăđ tănôngănghi păđ ăl nă(trangătr iătrênă2,1ăha)ătheoăquyăđ nhăc aăB ăNôngănghi păvàăPhátătri nănôngăthônă(2011).ă ăcóădi nătíchăđ tănôngănghi pă

ph căv ăs năxu t,ăngoàiădi nătíchăc aăh ăđ căgiaoătheoăNgh ăăđ nhă64/CPăăn mă1993,ăph năcònăl iăcácăh ăđưăth căhi nătíchăt ăb ngănhi uăhìnhăăăăăth căkhácănhau.ăDoăv yăquyămôătíchăt ăcóătácăđ ngătr căti păđ năhìnhăth căt ăch căs năxu tăc aăcácăh ăs năxu tănôngănghi p.ăN uăh ătíchăt ăquyămôănh ăă(d iă2,1ăha)ăch ălàă

nh ngăgiaătr iăv aăvàănh ,ănh ngăn uădi nătíchătrênă2,1ăhaăcóăth ăhìnhăthànhăcácătrangătr iătrungăbìnhăvàăl n

+ Tácăđ ngăđ năchuy năd chăc ăc uălaoăđ ngăvƠăvi căs ăd ngălaoăđ ng

Hi nă nay,ă tíchă t ă đ tă nôngă nghi pă di nă raă songă songă v iă ti nă trìnhă côngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóaăđ tăn căgiúpăchoăcácăh ădânăd năti păc năđ căcácăti nă

b ă khoaă h că k ă thu tă đi nă hìnhă làă s ă d ngă c ă gi iă hóaă trongă nôngă nghi pă và chuy năt ăs năxu tătheoăcáchăt ăc păt ătúcăsangăs năxu tăhàngăhóa.ăN uăh ătíchăt ă

v iăquyămôăl năs ăkhôngăch ăs ăd ngălaoăđ ngăc aăh ămàăcònăcóăth ăgi iăquy tă

vi călàmăchoăng iădânăt iăđ aăph ngă(th iăđi măthuăho chăcònăkhôngăcóălaoă

đ ng)

Theo nghiên c uă t iă đ ngă b ngă sôngă C uă Long,ă tíchă t ă đ tă nôngă nghi pă

ch aăg năv iăphânăcôngăl iălaoăđ ngătrongănôngănghi p,ănôngăthônăm tăcáchăch tă

ch :ăcácătrangătr iătr ngătr tăcóăquyămôătrongăm căh năđi năch ăs ăd ngălaoăđ ngăgiaăđìnhălàăchính,ăk tăh păv iăthuêămáy mócălàmăđ t,ăg tăđ păho căs ăd ngălaoă

đ ngăch ă y uăc aăgiaăđìnhăk tăh păv iăthuêă laoăđ ngăc y,ăg tătheoăth iăv ă( ăvùngătrungăduămi nănúiăvàăvùngăđ ngăb ngăB căB ).ăM tăs ătrangătr iătr ngătr t,ăkinhădoanhăt ngăh păcóăquyămôăl nătrênăm căh năđi năthìăth ngăk tăh pătrangă

b ămáyămócăv iălaoăăđ ngăth ngăxuyênă( ăăm căăkho ngă10ăng i)ăăvàălaoăđ ngămùaăv ă(Nguy nă ìnhăB ngăvàăT ăH uăNgh a,ă2009)

+ Tácăđ ngăđ năhi uăqu ăs năxu tănôngănghi p

N ngăsu tălàăy uăt ăđ uătiênăth ăhi năhi uăqu ăs năxu t.ăTheoăỦăki năc aăcácănhàăkhoaăh cătrênăth ăgi i,ăhi nănayăcóănhi uătranhăcưiăquanhăm iăquanăh ăgi aătíchăt ăđ tănôngănghi păvàăn ngăsu t.ăTíchăt ăđ tănôngănghi păs ăt oăraăcácătrangă

tr iăl năcóăth ăt năd ngăcácăl iăth ăc aăquyămôăl nănh ălàăth căhi năc ăgi iăhóaă

đ ăt ngăn ngăsu t.ăN uăquyămôădi nătíchăđ tănôngănghi pănh ăthìăkhóăkh năchoă

vi căápăd ngăc ăgi iăhóa,ăthayăvàoăđóălàăph iăs ăd ngălaoăđ ngăth ăcông.ăNgoàiăraăn uăquyămôădi nătíchăl n,ăs ăti tăki măđ căm tăs ăchiăphíăv ăphânăbónăvàăthu căb oăv ăth căv tăd ăth a trênăđ ngăru ng.ăBênăc nhăđó,ăn uătr ngăcâyătrên quyămôăl nă(quyămôăs năxu tăl n),ăthìăđ uăt ăk ăthu tăs ăsâuăh năvàăgi măđ că

m tăs ăr iăroăcáăbi t,ăgiúpăt ngăn ngăsu tăcâyătr ng

+ Tácăđ ngăđ năth ătr ngătiêuăth ăs năph m

S năl ngăph ăthu cănhi uăvàoăquyămôăs năxu tănôngănghi p.ăV iănh ngă

h ătíchăt ăquyămôănh ăthìăs năph mănôngăs năch ăy uăph căv ăchoăgiaăđìnhăho căbánăt iăch ăvàăth ngălái.ăNh ngăđ iăv iănh ngăh ăquyămôăs năxu tăl n,ăy uăt ă

th ătr ngăđóngăvaiătròăquanătr ng,ăđ căbi tăc năph iăcóăth ătr ngătiêuăth ănôngă

s n năđ nhănh măđ măb oăs ăl uăthôngăgi aăy uăt ăđ uăvàoăvàăđ uăraăc aăquáătrìnhăs năxu tănôngănghi p.ăTheoănh năđ nhăc aăVõăTòngăXuână(2015):ăN uătaă

khôngăt oăđ căth ătr ngătrongăho căngoàiăn c,ănh tălàăth ătr ngăqu căn iăthìă

ng iănôngădânăkhôngăth ălàmăgiàuăđ căvàădoăđóănôngănghi păn cănhàăkhôngă

th ti n xaăh năn a.ăDoăv yăđ ăđ măb oăhi uăqu ăs năxu tănôngănghi păc năph iăcóăgi iăphápăđ ngăb ,ăm ăr ngăth ătr ngătiêuăth ăs năph măđ căbi tăph iăcóăgi iăphápăm ăr ngătrongăliênăk tătiêuăth ăgi aăcácăvùngămi năvàăliênăk tăgi aăchínhăquy n,ădoanhănghi păvàăh ădânătrongăvi cătiêuăth ăs năph mănôngăs n

e Vai trò, ý ngh a c a tích t , t p trung đ t nông nghi p

+Tích t , t p trung đ t v i các hình th c t ch c s n xu t

Hi n nay, vi c s n xu t nông nghi p t i các đ a ph ng đ c t ch c s n

xu t v i nhi u hình th c khác nhau nh :ăh gia đình, h p tác xã, trang tr i, doanh nghi p…

S năxu t,ăkinhădoanhătheoăki uătrangătr i, gia tr i cóăđ c đi m ru ngăđ tăm t

ph n là c aăh ăgiaăđìnhă(ch ătrangătr i),ăph năcònăl iăcóăth ădoăh ăgiaăđìnhănh năchuy n nh ng, thuê l i,ănh năgópăru ngăđ t t ăng iăkhác;ăcònăti năv năchoăquáătrìnhăs năxu t,ăkinhădoanhănôngănghi păcóăth ădoăh ăgiaăđìnhăt ăcóăho căhuyăđ ngă

t cácăngu năv năvay,ăhuyăđ ng ăvà s călaoăđ ngăcó th ăthuêăm năvàăch ăy uă

là s ăd ngăs călaoăđ ngătrongăh ăgiaăđình, h năn a,ăl iăíchăc aăt tăc ăcácăthànhăviênă trongă h ă giaă đìnhă ph ă thu că tr că ti pă vàoă n ngă su t,ă ch tă l ngă c aă câyă

tr ng,ăv tănuôi.ăVìăv y,ăxétătrongăng năh n,ătrangătr iăgiaăđìnhăquyămôănh ăcóăth ăkhôngăđ tăhi uăqu ăcaoătrongăvi că s ăd ngă cácăngu nătàiănguyênă h năch ăc aă

c ngăđ ngăc ngănh ăph iăgánhăch uănh ngăr iăroăl năh n.ăNh ngătrongădàiăh n,ă

nh ngătrangătr iăgiaăđìnhăquyămôănh ăl iăđ tăđ căs ă năđ nhăcaoăh năvàăhi uă

su tăs năxu tăl năh nătrênăm iăđ năv ădi nătíchăđ tăcanhătácăsoăv iăcácătrangătr iăquyămôăl năho tăđ ngătrongăđi uăki năt ngăt ă

C ăn căcóăkho ngă17.900ăh pătácăxư,ătrongăđóăcóăkho ngă8.553ăh pătácăxưănôngănghi păchi mă47%,ăti păđ nălàăh pătácăxưăcôngănghi păvàăxâyăd ngă(16%),ă

h pătácăxưăđi năn că(15%)vàăcácălo iăhìnhăh pătácăxưăkhácă(Liênăminhăh pătácăxưăVi tăNam).ăCácăHTXăho tăđ ngăch ăy uăt pătrungă ăvùngă ngăb ngăB căB ăchi mă 47,1%ă s ă HTXă nôngă nghi pă trongă c ă n c,ă ti pă đ nă làă B că Trungă b ă

chi mă 21,1%,ă Tâyă B că 1,8%,ă Tâyă Nguyênă 1,9%,ă ôngă Namă b ă 2,7%.ă Riêngăvùngă ngăb ngăsôngăC uăLongăn iăs năxu tănôngănghi păhàngăhoáăl nănh tăc ă

n căc ngăch ăcóă496ăh pătácăxưănôngănghi p.ă

Nhìnăchung,ămôăhìnhăHTXăhi nănayăch aăphátăhuyăđ căđúngăvaiătròăvàă

ti măn ngăphát tri năc aălo iăhìnhăkinhăt ăt păth ănày.ă iăv iăcácăHTXăki uăc ăđưăchuy năđ iăsangămôăhìnhăHTXăm iătheoălu tăHTX,ăsongăcònăr tănhi uăb tăc pătrongăt ăch căvàăho tăđ ngăvàăđưă nhăh ngăkhôngănh ăđ năk tăqu ăho tăđ ngă

c aăHTX.ă căđi măchungăc aănh ngăh pă tácăxưăki uăm iăhi nănayălà:ă V ăt ă

ch c,ă qu nă lỦ:ă xưă viênă thamă giaă HTXă ch ă y uă làă đ iă di nă h ă giaă đình,ă vi căchuy năxưăviênă ăHTXăc ăsangăHTXăm iăcònămangătínhăhìnhăth c,ăv năgópăxưăviênăđ căphânăb ăt ăgiáătr ătàiăs n,ăv năc aăHTXăc ăchuy năsang,ăxưăviênăkhông gópăthêmăv n.ăDoăđóăxưăviênăkhôngăcóăỦăth cătráchănhi măxâyăd ngăHTX.ă

CácăHTXăthànhăl păm iăxu tăphátăt ănhuăc uăc aăxưăviênăvàăphátăhuyăđ cătínhăt ănguy n,ădânăch ătrongăHTX,ăsongădoăn ngăl căqu nălỦăy uăkém,ăv nătàiă

s nănh ăbéădoăđóăho tăđ ngăc m ch ngăhi uăqu ăch aăcao.ăPh năl năcácăHTXă

m iăđ căthànhăl pătrongănh ngăn măg năđâyătrênăc ăs ăt păđoàn,ăliênăt păđoàn,ă

t ă h pă tác,ă t ,ă nhómă nôngă dân…ă Trongă l nhă v că nôngă nghi p:ă Quyă môă nhi uăHTXăcònănh ,ăch aăđ căs păx păl i.ăC ăs ăv tăch tăk ăthu tăph căv ăchoăs nă

xu tăkinhădoanhăcònăthi u.ăT ăl ălưiătrênădoanhăthuăđ tăth p,ăđ căbi tălàăcácăHTXă

d chăv ăth yănông,ăb oăv ăth căv t,ăcungă ngăv tăt ăvàălàmăđ t.ăHìnhăth căHTXă

hi nănayăkh ăn ngăthuăhútălaoăđ ngăvàăgi iăquy tăvi călàmăchoăng iălaoăđ ngă ă

khu v cănôngăthônăth p.ăTrìnhăđ ăcánăb ăqu nălỦăc aănhi uăHTXăcònăy u,ăph nă

l năch aăquaăđàoăt oănghi păv ăchuyênămôn.ă

Doăv y,ăm căđíchăc aăchínhăsáchătíchăt ăđ tănôngănghi pă ăn cătaălàănh mă

t oăđi uăki năđ ăh ăgiaăđình,ăcáănhânăphátăhuyăl iăth ăquyămôătrongănôngănghi p Tuyănhiên,ăchúngătaăc năph iăch năraăđ căcácăhìnhăth cătíchăt ăvàăquyămôădi nătíchă đ tă đaiă phùă h pă choă cácă h giaă đình,ă cáă nhână đ ă v aă đ tă đ că m că trênă

nh ngăđ ngăth iăc ngăv aăgiúpăh ăng năng aăđ cănh ngăr iăroădoăđ uăt ăquáă

m căgâyăra

Vi căphápălu tăquyăđ nhăcácăquy năchuy nănh ng,ăchoăthuê,ăgópăv năb ngăgiáătr ăQSD ăđ iăv iăh ăgiaăđình,ăcáănhânăđưăt oăđi uăki năđ ăh ăgiaăđình,ăcáănhânătr căti păs năxu tănôngănghi păcóăn ngăl căv ăv n,ălaoăđ ngăvàăqu nălỦăt ă

ch căs năxu tăt tăm ăr ng quyămôăđ tăcanhătácănôngănghi păt năd ngăđ căl iă

th ăkinhăt ătheoăquiămôăđ ăphátătri năkinhăt ăh ă âyăc ngăchínhălàăquáătrìnhăđ aă

h ăgiaăđìnhăvàăcácăthànhăviênătrongăh ăt ăđ aăv ălàmăthuêătrongăcácădoanhănghi pănôngănghi păquiămôăl n,ăcóănhi uăc păqu nălỦătrungăgian,ătr ăthànhăng iăch ătrangătr iăgiaăđìnhăth căth ;ăđ aăkinhăt ăh ăgiaăđìnhătr ăthànhăđ năv ăkinhăt ăt ă

ch ătrongăn nănôngănghi păs năxu tăl năXHCN.ăTuyănhiên,ăm cătíchăt ăhi nănayătheoăquyăđ nhăc aăphápălu tăđưăphùăh păv iăđi uăki năc ăth ă ăn cătaăhayăch a.ăăâyălàăm tăv năđ ăkhôngăd ăvàăr tăkhóăđ căs ăđ ngăthu năcaoătrongănghiênăc uă

c ngănh ătrongăxưăh i

Th căti nătrongăh năm tăth ăk ăquaăchoăth y,ăcácălỦăthuy tăkinhăt ăch ăđ oă

ăc ăcácăn căt ăb năl năcácăn căXHCNăđ uătinăt ngăvàăs tăs ngăd ăbáoăchoă

s ăth tăb iăc aămôăhìnhătrangătr iăgiaăđìnhăquyămôănh ăCácănhàăkinhăt ăluônăchoă

r ngătrangătr iănh ălàă“không sinh l i”ăvàă“không có hi u qu ”;ăr ngăn ngăsu tă

đ tăđaiăc aăcácătrangătr iăl năcaoăh năc aăcácătrangătr iănh ,ăvìăth ăc năph iăh p

nh tăđ tăđaiăc aăcácătrangătr iănh ăl iăđ ăphátăhuyăl iăth ăc aăs năxu tăquyămôăl năcóăhi uăqu ăh n,ăh năn aăh ăcònăd ăbáoătrangătr iănh ăkhóăcóăth ăt năt iătrongă

đi uăki năn năkinhăt ăt ădoăc nhătranh.ăS ăd ăcóătìnhătr ngănàyălàăvìăcácătrangătr iă

nh ăcó xuăh ngăđiăvàoăs năxu tăcácălo iănôngăs năquyămôănh ănh ngăgiáătr ăcaoă

và kinhădoanhăt ngăh p.ăH ăk tăh păho căquayăvòngăcâyătr ngăvàăv tănuôi,ăv iă

vi căs ăd ngănhi uălaoăđ ngăvàăcácăy uăt ăđ uăvàoăh năchoăm tăđ năv ădi nătíchăvàăs ăd ngăđaăd ngăh năcácăh ăth ngăcanhătác.ăVìăv y,ăm cădùăn ngăsu tătrênăm tă

đ năv ădi nătíchăgieoătr ngătrongătrangătr iănh ăcóăth ăth păh năsoăv iătrangătr iă

l năchuyênăcanh,ănh ngăgiáătr ăt ngăs năl ngătrênăm tăđ năv ădi nătíchăcanhătácă

đ căxácăđ nhăthôngăquaănhi uălo iăs năph măkhácănhauăcóăth ăcóăs ăkhácăbi tă

r tăl năvàăth ngăcaoăh năsoăv iătrangătr iăcóăquyămôăl n.ă

Nh ngăl iăth ăc aătrangătr iăquyămôăl năđ cătìmăth yăb iăm tăs ăphânătíchă

tr căđâyăđư bi năm t,ăđóălàăb ngăch ngăc aătínhăphiăhi uăqu ăkhiăquyămôătrangă

tr i t ngălên.ăH năn aăcácănghiênăc uăc ngăchoăth y:ăCácătrangătr iăquyămôăr tă

nh ăth ngăho tăđ ngăkhôngăhi uăqu ăb iăvìăchúngăkhôngăcóăkh ăn ngăs ăd ngă

h tăcôngăsu tăcácămáyămócăthi tăb ăđ tăti n,ătrongăkhiăđóăcácătrangătr iăquyămôăr tă

l nă c ngă khôngă hi uă qu ă vìă nh ngă v nă đ ă qu nă lỦă vàă laoă đ ngă c ă h uă trongă

nh ngă ho tă đ ngă l n.ă Hi uă qu ă cóă v ă t pă trungă ă cácă trangă tr iă ă nhómă gi a,ă

th ngăcóăt ă01ăđ nă02ălaoăđ ngălàmăthuê

Tómăl i,ăchínhăsáchătíchăt ăđ tănôngănghi păápăd ngăđ iăv iăh ăgiaăđình,ăcáă

nhân không ch ătácăđ ngătr căti păt iăs ăphátătri năc aăriêngăngànhănôngănghi pă- khuăv căcóătrênă10ătri uăh ăgiaăđìnhănôngădân,ăv iăg nă80%ădânăs ăc ăn căcóăthuănh păchínhăt ănôngănghi pă- màăcònătácăđ ngăchungăt iăc ăc uăc aătoànăb ă

n năkinhăt ăđ tăn c.ăM tăchính sáchătíchăt ăđ tănôngănghi păđúngăđ năs ăt oăđàăchoăt ngătr ngăkinhăt ăm nhăvàăng căl iăs ăđ yăđ tăn căvàoătìnhătr ngătrìătr ,ăkémăphátătri n.ăTuyănhiên,ăNhàăn căthôngăquaăvi căt ngăk tăth căti năc ngăc năcóăcácăđi uăti t,ăh ngăd năho căkhuy năcáoăvi cătíchăt ăđ tănôngănghi păc aănôngădânătheoăm tăl ătrìnhănh tăđ nh,ăphùăh păv iăxuăth ăphátătri năchungăc aă

n năkinhăt ăth iăk ăcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóa,ăđ ănôngădânătránhănh ngăt nă

th t,ăm tămátădoăs ătháiăquáătrongăđ uăt ăm ăr ngăquyămôăs năxu tăgây ra

+Tích t t pătrungăđ t v i chuy n d chădơnăc ,ăc ăc uălaoăđ ng

Trongăti nătrìnhăcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóa đ tăn căcácăh ăgiaăđìnhăs ă

đ căti păthuăc ăgi iăhóa,ăđi năkhíăhóaăvàătinăh căhóa,ăchuy năd năt ăti uănôngăt ă

c p,ăt ătúcăsangăs năxu tăhàngăhóaătrênăc ăs ătíchăt ăđ tăđai,ăti năt iăkinhăt ătrangă

tr iăh ăgiaăđình.ăTíchăt ăđ tănôngănghi păs ălàăph ngăánăkh ăthiăkhiăchúngătaăgi iăquy tăt tăv năđ ăchuy năb tălaoăđ ngăraăkh iăkhuăv cănôngănghi p,ăthamăgiaăvàoăkhuăv căkinhăt ăphiănôngănghi p.ăTuyănhiên,ăt ăl ălaoăđ ngăch aăquaăđàoăt oă ăkhuăv cănôngăthônăchi măt ătr ngăv năcònăkháăl n.ăDoăv y,ăVi tăNamăđangăph iă

gi iăquy tăm tăngh chălỦăđưăvàăđangădi năraătrongăth iăgianăquaăv iăcôngănghi pă

t ngătr ngătrênăhaiăconăs ,ăm tădi nătíchăđ tăs năxu tănôngănghi păkhôngănh ăb ăchuy năsangăphátătri năcôngănghi păvàăm căđíchăphiănôngănghi păkhácătrongăkhiă

đi uăki năch aăcóăs ăchuy năd chăc ăc uăkinhăt ăphùăh păd năđ nălaoăđ ngănôngănghi păthi uăvi călàm,ăd chăchuy nălaoăđ ngăt ădoăt ăcácăvùngănông thôn ra các thànhăph ăl nă nhăh ngătr căti păđ năđ iăs ngăxưăh iăhi nănay.ăM tăhi năt ngăđángăchúăỦăhi nănayălàăm iăliênăk tăgi aăth ătr ngăđ tăđaiăvàăth ătr ngălaoăđ ngăcònăch aăt t.ă

V năđ ăhi nănayăchúngătaăch aăquanătâmănhi uăđ năs ăchuy năd chăc ăc uălaoăđ ngătrongănôngănghi păv iăcôngănghi p,ăd chăv ăth ngăm iănênăs ăm tăcână

đ iăv ălaoăđ ngăđ căb căl ărõănh tătrongăkhiăcôngănghi păkhôngăđ ăngu nălaoă

đ ngăcóăch tăl ng,ătayăngh ăđưăquaăđàoăt oăthìălaoăđ ngănôngănghi păchi măđaă

s ănh ngălàălaoăđ ngăth ăcông.ă âyălàăm tăxuăth ăt tăy uăvàăphùăh păv iăquyălu tăkháchăquan,ătuyănhiên,ăNhàăn căc năđ uăt ăchoăđàoăt oăngh ăđ ăng iălaoăđ ngăđápă ngătr căyêuăc uăd chăchuy năđó.ă

+Tích t và t pă trungă đ t nhă h ngă đ n hi u qu s n xu t nông

nghi p

tă đaiă làă m tă trongă b nă y uă t ă đ uă vàoă quană tr ngă choă phátă tri nă nôngănghi p.ăỄpăl căc aăgiaăt ngădânăs ,ăs ăphátătri năc aăngànhăcôngănghi păvàăd chă

v ăcùngăv iăquáătrìnhăđôăth ăhóaălàmăgi măqu ăđ t.ă căbi tă ănh ngăn căđangă

phát tri n,ădi nătíchăcanhătácăgi mătr ăthànhăy uăt ăc nătr ăs ăphátătri năb năv ngă

c aăkhuăv cănôngănghi p.ă

Cóăth ănh năth yăh ăth ngăqu nălỦăvàăph ngăth cătr ngătr tălàănh ngăy uă

t ăquanătr ngătrongăvi căđ yăm nhăn ngăsu tă ăcácăn căđangăphátătri n.ăC ăc uă

c aăngànhănôngănghi păc aăm iăn căđ uăr tăkhácănhau,ănguyênănhânăchínhădoă

l chăs ăphátătri n,ătuyănhiên,ăc ăc uăc ngăcóăs ăgi ngănhauă ăch ăh năch ăt ngă

n ngăsu t.ă ănhi uăn c,ăquyămôăcanhătácăr tănh ăvàăđ tăđaiămanhămún.ăTìnhă

tr ngănàyăcóăth ăth yărõă ăcácăqu căgiaăChâuăỄăn iăcóăm tăđ ădânăs ăcaoăv iănhi uăm nhăđ tăb ăchiaănh ;ăkhiăs ăh ăgiaăt ng,ăđ tăđaiăs ăđ căti păt căchiaăvàă

đi uănàyăd năđ năkémăhi uăqu ătrongăs ăd ngăđ t.ăTráiăng căv iăcácăqu căgiaă ăChâuăỄ,ăcácăn căM ăLatinăl iăcóăch ătr ngăt pătrungăđ t.ăNhi uătrangătr iăl nă

đ căqu nălỦăb iăm tănhómăcácănôngădânăgiàuăcó.ă ăBrazilă90%ăđ tăthu căv ă

15%ădânăs ăTrongătr ngăh pănày,ăđ tăđaiăc ngăđ căs ăd ngăkémăhi uăqu ă

Hi nănay,ăcóănhi uătranhăcưiăquanhăm iăquanăh ăgi aăt pătrungăru ngăđ tăvàă

n ngăsu t.ăT pătrungăru ngăđ tăs ăt oăraăcácătrangătr iăl năcóăth ăt năd ngăcácăl iă

th ăc aăquyămôăl nănh ălàăth căhi năc ăgi iăhóaăđ ăt ngăn ngăsu t.ăNhi uănghiênă

c uăđưăch ăraăr ngăcàngăt ngăl ngătrongăkhuăv căphiănôngănghi păthìăcàngănhi uălaoăđ ngăchuy năt ăkhuăv cănôngănghi păsangăphiănôngănghi p.ă i uănàyăchoă

th yăcácăn căđangăphátătri năkhôngăc năph iăloăl ngăv ăv năđ ăb tăbìnhăđ ngătrongăphânăph iăđ tăđaiăn uăth ătr ngăb tăđ ngăs nă năđ nhăvàăki măsoátăđ c.ă

Theo báo cáoăc aăNgânăhàngăth ăgi i,ăt pătrungăru ngăđ tăchoăs năxu tăph ăthu căvàoăkh ăn ngăd chăchuy nălaoăđ ngăraăkh iăkhuăv cănôngănghi păc ngănh ăph ăthu căvàoăth ătr ngăb tăđ ngăs năvàăh ăth ngăphápălu tăliênăquanăđ năđ tăđai.ă

M tă trongă nh ngă tháchă th că l nă nh tă trongă vi că gi iă quy tă v nă đ ă t ngă

tr ngănôngănghi pă ăcácăqu căgiaăcóătìnhătr ngămanhămúnăvàăphânătánăđ tăđaiăcaoălàăđ yăm nhătíchăt ăvàăt pătrungăru ngăđ t.ăQuáătrìnhănàyăb ăng năch năb iă

m tăn nănôngănghi păkémăphátătri năn iămàăs năxu tăth căhi năb iăhi uă ngăđámăđôngăkhôngăph iăb iăs năxu tăhàngălo t.ăN uăngànhănôngănghi pămu năb tăk păcácăngànhăkhácăthìănóăph iăcóă nhăh ngăđ năph năcònăl iăc aăn năkinhăt ăNh ă

v yă đ ă cóă thêmă đ tă nôngă nghi p,ă laoă đ ngă ph iă b ă đ yă raă kh iă khuă v că nôngănghi p.ă

+Tích t , t pătrungăđ t nhăh ngăđ n khác bi t xã h i nông thôn

Cácăn căđangăph iăđ iăm tăv iănh ngătháchăth căkhiătíchăt ăvàăt pătrungă

đ tăch ăy uălàăcácăn căcóăs ăm tăcânăb ngăl nătrongăthuănh p.ăR iăroătrongăth ă

tr ngăkinhăt ăbu căng iădânăph iăh ngăch uăkho năn ăkh ngăl ăvàăph iăth ă

ch păho căbánăđ tăc aăh ăvàătr ăthànhăng iălàmăthuê.ăBênăc nhăđó,ăquáătrìnhăđôă

th ăhóa,ăcôngănghi păhóaăvàăh năch ăc aăquy năs ăh uăđ tăs ăd ădàngăthayăđ iă

m căđíchăs ăd ngăđ t.ăNôngădânăb ăthuăh iăđ tăvàăkhôngăcóăc ăh iăthamăgiaăvàoăcácăkhuăv căkhácăvàădoăđóăkho ngăcáchănôngăthônăvàăthànhăth ăngàyăcàngăl n.ă

M tătrongănh ngăy uăt ălàmăgi mătácăđ ngăc aătíchăt ăvàăt pătrungăđ tăv ăs ăkhácăbi tăxưăh iălàăthuănh păt ăkhuăv căphiănôngănghi p.ăBáoăcáoăc aăNgânăhàngă

th ăgi i choăr ngăthuănh păt ăkhuăv căphiănôngănghi păcaoăh năkhuăv cănôngănghi p.ă

Diăc ăđóngăvaiătròăquanătr ngătrongăthúcăđ yăt pătrungăru ngăđ tăvàăgi mă

b tăbìnhăđ ngă khuăv cănôngăthôn.ăNghiênăc uăchoăr ngăquáătrìnhăchuy năđ iăđôă

th ăhóaăt oăraăthuănh păt tăh nălàăcáchăđ ăxóaăđóiăgi mănghèo.ăNh ngăng iătr ăvàăcóătrìnhăđ ăd ădàngădiăc ăvàăt oăraăs ăkhácăbi tăh năđ iăv iăng iănôngădânăb ă

m tăđ tăvàăkhôngăcóăc ăh iăthamăgiáăvàoăcácăho tăđ ngăphiănôngănghi p.ăB iă

v y,ăvaiătròăc aăgiáoăd cătrongăđ yăm nhăt pătrungăru ngăđ tălàăt oăraăc ăh iăđ ăthayăđ iăngh ănghi păvàăc iăthi năthuănh p.ă

Benerjeeă vàă Iyeră (2005)ă gi ă đ nhă r ngă cácă n că cóă s ă b tă bìnhă đ ngă caoătrongăv năđ ăs ăh uăđ tăđai,ăc ăc uăvàăphânăb ăl iăđ tălàăgi iăphápăthi tăy uăđ ă

gi iăquy tăv năđ ăTuyănhiên,ă ăm tăs ătr ngăh p,ăphânăb ăl iăđ tăđaiăkhôngăc nă

th năgâyăraă nhăh ngătiêuăc c.ă yăch ăs ăh uăđ tăraăkh iăm nhăđ tăc aăh ăho căthayăđ iăm căđíchăs ăd ngătr căkhiăcóăm tăkhuônăkh ăphápălỦăt tăchoăng iăs ă

d ngăđ tăho căqu căh uăhóaăđ tăđaiălàănguyênănhânăkhi năchoăng iădânănghèo đi.ăN uăđ tăđaiăđ căphânăb ăl iăthôngăquaăc iăcáchăru ngăđ tăquaăđóănângăcaoăk ă

n ngăqu nălỦ,ăápăd ngăcôngăngh ăcao,ăti păc nătínăd ngălàăđi uăki năc năthi tăđ ă

đ măb oăkh ăn ngăc nhătranhăc aăch ăs ăh uăđ tăm i.ă

1.2 Chínhăsáchăphápălu tăliênăquanăđ nătíchăt ăđ tănôngănghi p

1.2.1 Chínhăsáchăđ tăđaiăliênăquanăđ nătíchăt ăđ tănôngănghi p

a C i cách ru ng đ t, xóa b ch đ ru ng đ t th c dân phong ki n, th c hi n

“Ng i cày có ru ng” N mă1930,ă ngăC ngăs nă ôngăD ngăđưăđ aăraă

c ngăl nhăchínhătr ăv i nhi măv ăchi n l căc aăCáchăm ngăVi tăNamănh sau:

“ ánhăđ ăđ ăqu căxâm l căgiànhăđ căl pădânăt căvàăxóaăb ăch ăđ ăphongăki năgiànhăru ngăđ tăchoănông dân”ă( ngăC ngăs nă ôngăD ng,ă1930) Cáchăm ngă

thángăTámăthànhăcôngăđưăt oăm tăb căngo tătrongăl chăs ăc a Vi tăNam,ăChínhă

ph ăn căVi tăNamăDânăch ăC ngăhòaăđưăbanăhànhăs căl nhăbưi b ăthu ăthân,ăthu ămônăbài,ăgi mătô,ăt chăthuăru ngăđ tăc aăth cădânăPháp,ăVi tăgian ph năđ ngăchiaăchoănôngădânănghèo,ăchiaăl iăcôngăđi năcôngăth ;ăH iăngh ăl năth N măBan

ch pă hànhă Trungă ngă ngă khóaă IIă t ă ch că vàoă thángă 11/195ă đưă thông qua

c ngăl nhăru ng đ t.ăNg yă4/10/1953ăQu căh iăn căVi tăNamădânăch c ngăhòaăđưăthôngăquaăLu tăc iăcáchăru ngăđ t

C iă cáchă ru ngă đ tă đ că ti nă hànhă trongă th iă k ă đ tă n că đangă chi n tranh,ăchiaăcáchă2ămi năNamăB căvàăđ căđưăti năhànhă5ăđ tăgi mătôăvàăb tăđ u

c iăcáchăru ngăđ tăđ tă1ă ă53ăxưăthu căvùngăt ădoăc aăcácăt nh:ăTháiăNguyên,

B căGiang,ăThanhăHóa

b Hoàn thành c i cách ru ng đ t, khôi ph c kinh t nông nghi p, thí đi m

xây d ng h p tác xã nông nghi p (1955 - 1957)

Kêăho chă3ăn măkhôiăph căkinhăt ăđ tăn căt ă1955- 1957ăB ăChínhăTr ăra quy tă đ nhă th că hi nă vàoă thángă 9/1954.);ă Sauă đóă Thángă 5/1955ă Qu că h iă ban hànhă8ăchínhăsáchăkhuy năkhíchăs năxu tănôngănghi pănh măkhôiăph c kinhăt sauăchi nătranh;ăH pătácăxưăs năxu tănôngănghi pălàăcáchăth căt ăch cătíchăt ăđ t nôngănghi păđ uătiênăvàăđ căxâyăd ngăthíăđi măsauăch ătr ngăc aăBanăch p hànhăTrungă ngă ngăkhóaăIIăt iăh iăngh ăl năth ă8ă(Thángă8/1955).ăK tăqu

th căhi năch ătr ngăcóă6ăHTXăs năxu tănôngănghi păđ căthànhăl pă(1955)ă

t nhăPhúăTh ,ăTháiăNguyên,ăThanhăHóa.ăN mă1956ăcóă26ăHTXăs năxu tănông nghi păđ căthànhăl păvàăcóă42ăHTXăs năxu tănôngănghi pă(thángă10/1957)

c H p tác hóa nông nghi p

* C i cách xã h i ch ngh a đ i v i thành ph n kinh t cá th c a nông

dân, thí đi măxâyăd ngăHTXănôngănghi păb căth pă(1958-1960) H iăngh l năth ă4ăBanăch păhànhăTrungă ngă ngăkhóaăIIăh păvàoătháng 11/1958ăđưăđ raăk ă

ho chă 3ă n mă c iă t oă vàă b că đ uă phátă tri nă kinhă t ă mi nă B c trongă giaiă đo nă

1958-1960:ăH pătácăhóaănôngănghi pălàăkhâuăchínhătrongătoànăb dâyăchuy năc iă

t oăXưăh iăCh ăNgh aă ămi năB căn căta.ăM cătiêuălàăđ năn m 1960ăph iăc nă

b năhoànăthànhăHTXăb căth p,ăt călàăph iăthuăhútăđ cătuy tăđ i b ăph nănôngă

dân cá th ăvàoăHTX

Sauă th iă giană th că hi n,ă cu iă n mă 1960ă toànă mi nă B că đưă c nă b nă hoànă

thành xâyăd ngăHTXăv iă41.400ăHTX,ăthuăhútă2.400.000ăh ănôngădânăv iă85,8%ă

s ăh vàă76%ădi nătíchăru ngăđ tăt păth ăNgoàiăra,ătrongă2ăn mă(1957ăậ 1958),

Nhà n căđưăthànhăl p 6ăt păđoànăs năxu tănôngănghi p,ăđ năcu iăn mă1959ăđưă

thành l pă48ănôngătr ngăqu cădoanhă(Nguy nă ìnhăB ngăvàăcs.,ă2012)

* Xây d ng HTX nông nghi p b c th p (1960 - 1975)

Thángă9/1960,ă iăh iă ngăToànăqu căl năth ăIIIăđưăđ ăraăđ ngăl iăxây

d ngăCh ăngh aăXưăh iă ămi năB c:ă“ iăv iănôngănghi p,ăph ngăh ngălàăti p

t căthuăhútănôngădânăcáăth ăvàoăHTXăb căth p,ăt ngăb căchuy nălênăb căcao;ă

m r ngăquyămôăHTX,ăk tăh păhoànăthi năquanăh ăs năxu tăv iăphátătri năl că

l ngă s n xu t”ă ( ngă Laoă ngă Vi tă Nam,ă 1960).ă V iă s ă t pă trungă caoă đ ă

ru ngăđ t,ălao đ ng vàăcácăt li uăs năxu tăk tăqu ălàăquáătrìnhăh pătácăhóaănôngănghi păđưădi n raănhanhăchóngăc ăth ăt ăHTXăb căth păchuy nălênăHTXăb căcao,ă

ru ngăđ tăđư đ căt păth ăhóaătri tăđ ,ăch ăđ ăs ăh uăt păth ăv ăru ngăđ tăđưăđ că

hình thành

* Xây d ng HTX nông nghi p b c cao (1960-1975)

H iăngh ăl năth ă11,ă12ăBanăch păhànhăTrungă ngă ngăkhóaăIIIă(1965)

đ ăraăNgh ăquy tăchuy năh ngăv ăt ăt ng,ăt ăch căkinhăt ,ăqu căphòngăti păt c xâyăd ngăCh ăngh aăXưăh iătrongăđi uăki năc ăn căđangăcóăchi nătranh;ăch

tr ngăti păt căc ngăc ăHTXănôngănghi p.ăQuyămôăHTXăngàyăcàngăm ăr ngăv i môăhìnhăHTXăliênăthôn,ăHTXăquyămôătoànăxư;ătrongăđóăHTXălàăđ năv ăqu nălỦ,

đ iăs năxu tălàăđ năv ănh năkhoánăv iăph ngăth că3ăkhoán: khoánăs năl ng, khoánălaoăđ ng,ăkhoánăchiăphíăphânăph iăbìnhăquân.ăCu iăn mă1974ăBanăBíăth raăCh ăth ă208/CT/TW v ăt ăch căl iăs năxu t,ăc iăti năqu nălỦănôngănghi p;ăNgh

quy tă 24ă c aă Bană ch pă hànhă Trungă ngă ngă Khóaă IIIă thángă 9/1974ă đưă xác

đ nhăch tr ng:ă“Tri tăđ ăxóaăb ătànăd ch ăđ ăphongăki năv ăru ngăđ t”ă(Ban

ch păhànhăTrungă ngă ng,ă1974)

V iăvi căxóaăb ăch ăđ ăphongăki năv ăru ngăđ t,ăcácămôăhìnhăt păth ăhóa nôngănghi păđưăđ căth căhi năvàăđ tăk tăqu ăt t,ăđ căbi tăđưăhoànăch nhăvàăphân côngălaoăđ ngătrongăHTXănôngănghi pătheoăh ngăchuyênămônăhóa.ăN mă1975ă

c n căđưăcóă17.000ăHTX,ătrongăđóă90%ălàăHTXăb căcao,ăs ăh ăxưăviênăchi m 95,6%ăs ăh ănôngădânămi năB c,ătrongăđóăh ăxưăviênăHTXăb căcaoăchi mă96,4%; bìnhă quână m iă HTXă cóă di nă tíchă canhă tácă làă 115ă ha,ă 199ă h ă vàă 337ă laoă đ ng

trongăđ ătu iălaoăđ ng.ăTrênăth căt ăHTXăcóăquyămôăcàngăl n,ăqu nălỦăt pătrung

th ngănh t,ăhi uăqu ăkinhăt ăcàngăth p.ăDoăđó,ăt ăch căs năxu tătheoăhìnhăth c HTXăngàyăcàngăb căl ănhi uăh năch

* Hoàn thi n HTX quy mô toàn xã, t ch c nông nghi p s n xu t l n (1976

Vi tăNam,ă1976) K tăqu ăđ năn mă1979ătoànămi năB căcóă4.164ăHTXăquyămôătoànăxư,ăm tăs n iăh pănh tă2ăậ 3ăxưăthànhăHTXăliênăxưăv iăquyămôătrênă1000ăha.ăNgoàiăra,ăth c hi năCh ăth ă57ăCT- T ngàyă14/3/1978ăc aăB ăChínhăTr ăv ă

“vi căn măv ngăvàăđ y m nhăcôngătácăc iăt oănôngănghi pămi năNamỀăvàăCh ăth ă

43 CT ậ T ngày 15/11/1978ăc aăB ăChínhăTr ăv ă“vi căxóaăb ăhìnhăth căbócăl tă

c aăphúănông,ăt s n nông thôn và tàn d bócăl tăphongăki n,ăth căs ăphátăhuyăquy nălàmăch ăc aănông dânălaoăđ ng,ăđ yăm nhăc iăcáchăXHCNăđ iăv iănôngănghi pă ă cácă t nhă phíaă Nam” đ nă thángă 7/1980ă toànă mi nă Namă đưă xâyă d ngă1.518ăHTX,ă9.350ăt păđoànăs n xu t,ăthuăhútă35,6%ăs ăh ănôngădânăvàoăHTX,ă

t păđoàn,ăt li uăs năxu tăt păth hóaăđ tă50ă- 95%ă(Nguy nă ìnhăB ngăvàăcs.,ă

2012)

* C i ti n qu n lý h p tác xã nông nghi p (1981 - 1985)

Ngày 13/1/1981 Ban Bí th Trung ngă ngăđưăbanăhànhăCh ăth ă100ăv

“C iăti năcôngătácăkhoán,ăm ăr ngăkhoánăs năph măđ nănhómăvàăng iălaoăđ ng trongă HTXă nôngă nghi p”ă (Bană Bíă th Trung ngă ng,ă 1981).ă V iă vi că ban hànhăch ăCh ăth ă100ăđưăt oăchoăxưăviênăđ căquy năs ăd ngăđ t.ă âyălàăchính sáchăđ tănôngănghi păcóăỦăngh aăquanătr ngătrongăth iăk ănày

Ban Bí th Trung ngă ngăđưăbanăhànhăCh ăth ă56ăvàoăngàyă29/1/1985ăv