Nghiên cứu khả năng kết hợp của các dòng bố mẹ và chịu nóng của các tổ hợp lai cà chua trong vụ xuân hè và vụ sớm thu đông

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNTHỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ---CAO VĂN THI NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG KẾT HỢP CỦA CÁC DÒNG BỐ MẸ VÀ CHỊU NÓNG CỦA CÁC TỔ HỢP LAI CÀ CHUA TRONG VỤ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNT

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

-CAO VĂN THI

NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG KẾT HỢP CỦA CÁC DÒNG BỐ

MẸ VÀ CHỊU NÓNG CỦA CÁC TỔ HỢP LAI CÀ CHUA TRONG VỤ XUÂN HÈ VÀ VỤ SỚM THU ĐÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

.

HÀ NỘI, NĂM 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNT

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

-CAO VĂN THI

NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG KẾT HỢP CỦA CÁC DÒNG BỐ

MẸ VÀ CHỊU NÓNG CỦA CÁC TỔ HỢP LAI CÀ CHUA TRONG VỤ XUÂN HÈ VÀ VỤ SỚM THU ĐÔNG

CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC CÂY TRỒNG

MÃ SỐ: 60.62.01.10

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN HỒNG MINH

HÀ NỘI, NĂM 2015

Page ii

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này làtrung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đãđược cảm ơn và các thông tn trích dẫn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Cao Văn Thi

Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến các thầy cô giáo trong bộ môn

Di Truyền – Chọn Giống – Trường Học viện nông nghiệp Việt Nam đã tạo điềukiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực tập tốt nghiệp

Cuối cùng tôi xin gửi lời biết ơn chân thành tới gia đình và bạn bè, nhữngngười đã động viên và giúp đỡ tôi trong kỳ thực tập vừa qua

Do thời gian và kinh nghiệm còn hạn chế nên báo cáo của tôi còn nhiềuthiếu sót, tôi kính mong được sự góp ý của thầy cô và bạn bè để báo cáo đượchoàn chỉnh hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 10 tháng 6 năm 2015.

Tác giả luận văn

Cao Văn Thi

Page 4

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

MỤC LỤC

ii LỜI CẢM

ƠN iii

MỤC LỤC

iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ix DANH MỤC BẢNG x DANH MỤC ĐỒ THỊ, BIỂU ĐỒ xiii

MỞ ĐẦU

1

1 Mục đích - Yêu cầu của đề tài 2

1.1 Mục đích

2 1.2 Yêu cầu 2

2 Ý nghĩa khoa học và thực tễn của đề tài 3

2.1 Ý nghĩa khoa học 3

2.2 Ý nghĩa thực tễn 3

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

1 Nguồn gốc phân loại, giá trị của cây cà chua 4

1.1 Nguồn gốc 4

1.2 Phân loại

5 1.3 Giá trị của cây cà chua 7

1.3.1 Giá trị dinh dưỡng 7

1.3.2 Giá trị y học 8

1.3.3 Giá trị kinh tế 9

2 Đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây cà chua 10

2.1 Đặc điểm thực vật học

10 2.2 Yêu cầu ngoại cảnh 11

2.2.1 Nhiệt độ 12

2.2.2 Ánh sáng 12

2.2.3 Nước, độ ẩm 12

2.2.4 Đất và dinh dưỡng 13

3 Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam và trên thế giới 14

Page 5

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

3.1 Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới 14

3.2 Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam 16

4 Đánh giá khả năng kết hợp 18

5 Một số nghiên cứu về chọn tạo giống cà chua trên thế giới và ở Việt Nam 22

5.1 Tình hình nghiên cứu chọn tạo giống cà chua trên thế giới 22

5.2 Tình hình nghiên cứu chọn tạo giống cà chua ở Việt Nam 28

Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31

1 Nội dung nghiên cứu 31

2 Vật liệu nghiên cứu 31

3 Phương pháp bố trí thí nghiệm 33

4 Địa điểm tến hành thí nghiệm 33

5 Các biện pháp kỹ thuật trồng trọt 33

5.1 Thời vụ 33

5.2 Vườn ươm 33

5.3 Giai đoạn trồng ra ruộng sản xuất 33

6 Các chỉ têu theo dõi 34

6.1 Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng (ngày) 34

6.2 Một số đặc điểm sinh trưởng và cấu trúc cây 34

6.3 Một số đặc điểm hình thái, đặc điểm nở hoa, độ hữu dục của hạt phấn 35

6.4 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất 35

6.5 Một số đặc điểm về hình thái quả 35

6.6 Một số chỉ têu về chất lượng quả 36

6.7 Tình hình nhiễm bệnh trên đồng ruộng 37

6.8 Đánh giá khả năng kế hợp 37

7 Phương pháp xử lý số liệu 38

Chương 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

39 1.1 Các giai đoạn sinh trưởng của các tổ hợp lai cà chua 39

1.1.1 Thời gian từ trồng đến ra hoa 41

1.1.2 Thời gian từ trồng đến đậu quả 41

Page 7

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

1.1.3 Thời gian từ trồng đến khi quả bắt đầu chín 42

1.2 Động thái tăng trưởng chiều cao và số lá của cây cà chua quả lớn 43

1.2.1 Động thái tăng trưởng chiều cao cây 43

1.2.2 Động thái tăng trưởng số lá 46

1.3 Một số đặc điểm về cấu trúc cây 48

1.3.1 Số đốt từ gốc đến chùm hoa thứ nhất 50

1.3.2 Chiều cao từ gốc đến chùm hoa thứ 1 50

1.3.3 Chiều cao cây 51

1.4 Tình hình nhiễm sâu bệnh hại của các tổ hợp lai cà chua 51

1.4.1 Tình hình nhiễm virus và một số bệnh khác 51

1.4.2 Tình hình nhiễm một số loại sâu bệnh khác 54

1.5 Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất 54

1.5.1 Tỉ lệ đậu quả 56

1.5.2 Số chùm quả trên cây 57

1.5.3 Số quả trên cây 57

1.5.4 Khối lượng trung bình quả lớn 60

1.5.5 Năng suất cá thể 60

1.6 Kết quả nghiên cứu hình thái và chất lượng quả 60

1.6.1 Một số đặc điểm về hình thái quả 62

1.6.2 Một số đặc điểm về phẩm chất quả 66

1.7 Đánh giá khả năng chịu nóng của các tổ hợp lai cà chua vụ xuân hè 2014 69

1.7.1 Độ hữu dục của hạt phấn của các tổ hợp lai cà chua vụ xuân hè năm 2014

69 1.7.2 Tập hợp một số chỉ têu liên quan tới khả năng chịu nóng của các tổ hợp lai cà chua trong vụ xuân hè 2014 71

1.8 Đánh giá khả năng kết hợp của các dòng cà chua nghiên cứu vụ xuân hè 2014 73

1.8.1 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tnh trạng tỉ lệ đậu quả 74

1.8.2 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tính trạng tổng số quả/cây 75

1.8.3 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tnh trạng khối lượng

trung bình quả lớn 76

1.8.4 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tnh trạng NSCT 77

1.8.5 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tnh trạng độ brix 78

1.9 Tuyển chọn một số tổ hợp lai cà chua triển vọng vụ xuân hè 2014 79

2 Thí nghiệm 2: Đánh giá sinh trưởng, năng suất, chất lượng, của các THL cà chua trong vụ thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 82

2.1 Các giai đoạn sinh trưởng chính của các tổ hợp lai cà chua ở vụ sớm thu đông năm 2014 82

2.1.1 Thời gian từ trồng đến ra hoa 83

2.1.2 Thời gian từ trồng đến đậu quả 84

2.1.3 Thời gian từ trồng đến khi quả bắt đầu chín 85

2.2 Động thái tăng trưởng chiều cao của các tổ hợp lai cà chua vụ sớm thu đông năm 2014 86

2.3 Một số đặc điểm về cấu trúc cây của các tổ hợp lai cà chua vụ sớm Thu Đông năm 2014 88

2.3.1 Số đốt từ gốc tới chùm hoa thứ nhất 88

2.3.2 Chiều cao từ gốc tới chùm hoa thứ nhất 89

2.3.3 Chiều cao cây cây cuối cùng 90

2.4 Một số tính trạng hình thái cây và đặc điểm nở hoa 91

2.4.1 Màu sắc lá 91

2.4.2 Dạng chùm hoa 92

2.4.3 Đặc điểm nở hoa 92

2.5 Tình hình nhiễm bệnh virus và một số sâu bệnh hại khác trên đồng ruộng của các tổ hợp lai cà chua vụ sớm thu đông năm 2014 93

2.5.1 Tình hình nhiểm bệnh virus 93

2.5.2 Tình hình nhiễm một số loại sâu bệnh khác 94

2.6 Tỷ lệ đậu quả của các tổ hợp lai 95

2.7 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các THL cà chua vụ sớm thu đông 2014 97

Page 8

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

2.7.1 Số chùm quả trên cây 99

2.7.2 Tổng số quả trên cây 99

2.7.3 Khối lượng trung bình quả 100

2.7.4 Năng suất cá thể 101

2.7.5 Năng suất ô 102

2.7.6 Năng suất quy đổi (tấn/ha) 102

2.8 Một số đặc điểm hình thái và chất lượng quả của các THL cà chua vụ sớm thu đông 2014 102

2.8.1 Một số đặc điểm hình thái quả 102

2.8.2 Một số chỉ têu đặc điểm chất lượng quả 106

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

110 1 Kết luận 110

2 Kiến nghị 111

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

PHỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

AVRDC : Viện nghiên cứu và phát triển rau châu Á

BT : Bình thường

CLT&CTP : Cây lương thực và cây thực phẩm

DTNN : Di truyền nông nghiệp

Bảng 1.4: Những nước có sản lượng cà chua cao nhất thế giới năm 2012 16Bảng 1.5 Diện tích, năng suất, sản lượng cà chua của Việt Nam năm 2008 17Bảng 1.6 Diện tích, năng suất, sản lượng cà chua của một số tỉnh năm

2008 17Bảng 2.1 Các THL cà chua trong vụ thu đông 2013 theo sơ đồ lai đỉnh

(16×3=48) 32Bảng 2.2 Ký hiệu các THL trong vụ sớm thu đông 2014 32Bảng 3.1 Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các THL cà chu vụ

xuân hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội (ngày) 40Bảng 3.2 : Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các THL cà chua vụ

xuân hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 43Bảng 3.3 Động thái tăng trưởng số lá trên thân chính của các THL cà

chua vụ xuân hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 46Bảng 3.4 Một số đặc điểm về cấu trúc cây của các THL cà chua vụ xuân

hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 48Bảng 3.5 Bảng theo dõi bệnh virus và một số bệnh khác của các THL cà

chua vụ xuân hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 52Bảng 3.6 : Các yếu tố cấu thành năng suất của các THL cà chua vụ xuân

hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 55Bảng 3.7 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các THL cà

chua vụ xuân hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội (tiếp theo) 58Bảng 3.8.a Một số đặc điểm hình thái quả của các THL cà chua vụ xuân

hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 61

Bảng 3.8.b Một số đặc điểm hình thái quả của các THL cà chua vụ xuân

hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 64

Bảng 3.9 Một số chỉ têu về phẩm chất quả của các THL cà chua vụ xuân hè 2014 tạ Gia Lâm – Hà Nội 66

Bảng 3.10 Bảng độ hữu dục của hạt phấn của các THL cà chua vụ xuân hè năm 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 69

Bảng 3.11 Bảng tập hợp một số chỉ tiêu liên quan đến khả năng chịu nóng của các THL cà chua trong vụ xuân hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 71

Bảng 3.12 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tính trạng tỉ lệ đậu quả 74

Bảng 3.13 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tính trạng tổng số quả/cây 75

Bảng 3.14 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tính trạng khối lượng trung bình quả lớn 76

Bảng 3.15 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tnh trạng NSCT 77

Bảng 3.16 Khả năng kết hợp của dòng nghiên cứu theo tnh trạng độ brix 78

Bảng 3.17.a Hệ số chọn lọc trên 6 tính trạng theo từng mục tiêu 79

Bảng 3.17.b Kết quả ba lần chọn theo chỉ số chọn lọc 80

Bảng 3.18 Một số THL triển vọng vụ xuân hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 81

Bảng 3.19 Thời gian các giai đoạn sinh trưởng của các THL cà chua ở vụ sớm thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 83

Bảng 3.20: Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các THL cà chua ở vụ sớm thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 86

Bảng 3.21 Một số đặc điểm cấu trúc cây của các THL cà chua vụ sớm thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 89

Page xii

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

Bảng 3.22 Một số tnh trạng hình thái và đặc điểm nở hoa của các THL

cà chua vụ sớm thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 91Bảng 3.23 : Bảng tỷ lệ nhiễm bệnh virus của các tổ hợp lai cà chua vụ

sớm thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 94Bảng 3.24 : Tỷ lệ đậu quả (%) của các tổ hợp lai cà chua vụ sớm thu

đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 96Bảng 3.25 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các tổ hợp

lai cà chua vụ sớm thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 98Bảng 3.26 Đặc điểm hình thái quả của các tổ hợp lai cà chua vụ sớm thu

đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 103Bảng 3.27 Một số chỉ tiêu về chất lượng quả của các THL cà chua vụ

sớm thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 107Bảng 3.28: Một số đặc điểm của các THL triển vọng chọn lọc trong vụ

sớm thu đông 2014 109

DANH MỤC ĐỒ THỊ, BIỂU ĐỒ

Đồ thị 3.1: Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các THL cà chua vụ

xuân hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 45Biều đố 3.1: Biểu đồ về NSCT của các tổ hợp lai cà chua trong vụ xuân

hè 2014 tại Gia Lâm – Hà Nội 59

Đồ thị 3.2: Đồ thị thể hiện động thái tăng trưởng chiều cao cây của một số

THL cà chua ở vụ sớm thu đông 2014 tại Yên Mỹ - Hưng Yên 87Biểu đồ 3.2 Năng suất của các tổ hợp lai cà chua vụ sớm thu đông 2014

tại Yên mỹ - Hưng Yên 98

để đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng ngày càng lớn của con người thì cần cónhững loại rau giàu dinh dưỡng, dễ chế biến, có thể sử dụng lâu dài, liên tục.

Cà chua (Lycopersicon esculentum Mill) được mệnh danh là loại quả tình yêu - thuộc họ cà (Solanaceae) là loại rau phổ biến trên thế giới và được nhiều

người ưa chuộng và được trồng phổ biến không chỉ vì nguồn dinh dưỡngđặc biệt mà còn vì nó là nguồn nguyên liệu phong phú cho các nhà máy chếbiến Không những chỉ có ý nghĩa kinh tế nông nghiệp quan trọng mà càchua còn được sử dụng như một đối tượng nghiên cứu di truyền, tế bào vàchọn giống ở thực vật bậc cao

Cà chua còn là một mặt hàng rau tươi có giá trị xuất khẩu vào loạilớn trên thế giới Châu Á là thị trường đứng đầu về diện tích và sản lượng,trong đó nước đứng thứ nhất là Trung Quốc

Theo FAO năng suất cà chua trên toàn thế giới năm 2005 đạt27,59 tấn/ha nhưng đến năm 2010 năng suất đã tăng lên 33,59 tấn/ha Năm

2010 diện tích trồng cà chua toàn thế giới đạt 43,4 triệu ha trong khi đó diệntich trồng cà chua của châu Á 24,34 triệu ha chiếm 56,08% diện tích cà chuatoàn thế giới, năng suất của châu Á đạt 33,57 tấn/ha

Ở Việt Nam, cây cà chua đã được trồng từ cách đây hơn 100 năm,cho đến nay nó vẫn là loại rau ăn quả chủ lực ở nước ta được nhà nước ưutiên phát triển và mở rộng Vào chính vụ, cà chua thu hoạch quá nhiều, sảnphẩm quả tươi bị ứ đọng dẫn đến tình trạng được mùa rớt giá gây ra thiệt

hại rất lớn cho bà con nông dân Tuy nhiên trong những năm gần đâynhiều giống cà chua

Page 3

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

chịu nóng ra đời đã góp phần đáng kể vào việc kéo dài thời gian cung cấp sảnphẩm trong thị trường Hiện nay, các tỉnh miền Bắc đã trồng cà chua vào

vụ xuân hè và vụ thu đông sớm vào cơ cấu cây trồng nhằm bước đầu tm rahướng đi mới cho sản xuất cà chua Đây là việc làm giúp giải quyết vấn đề raugiáp vụ và rau chính vụ đồng thời cũng làm tăng giá trị kinh tế nhằm góp phầnnâng cao hiệu quả của ngành sản xuất cà chua Tuy nhiên, để trồng cà chuavào vụ xuân hè và vụ sớm thu đông thì cần có bộ giống cà chua mới, có khảnăng thích ứng rộng, có chất lượng cao, chống chịu sâu bệnh và điều kiệnngoại cảnh tốt, hợp khẩu vị ăn tươi, chịu vận chuyển và bảo quản Vì vậy côngtác chọn tạo và tìm ra các giống cà chua phù hợp là hết sức cần thiết Để đápứng các nhu cầu trên, được sự cho phép của bộ môn Di Truyền – Chọn Giống

khoa Nông học, chúng tôi tến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu khả năng

kết hợp của các dòng bố mẹ và chịu nóng của các tổ hợp lai cà chua trong

vụ xuân hè và vụ sớm thu đông”.

1 Mục đích - Yêu cầu của đề tài

1.1 Mục đích

Đánh giá được khả năng kết hợp của các dòng bố mẹ và chọn ra được cácTHL cà chua lai mới có khả năng chịu nóng, trồng trái vụ, có khả năng sinhtrưởng, phát triển tốt, năng suất, chất lượng cao, thích hợp trồng ở vụ xuân hè

và vụ sớm thu đông

1.2 Yêu cầu

- Đánh giá khả năng sinh trưởng và một số đặc điểm hình thái, cấutrúc cây của các giống cà chua lai trái vụ trồng trong vụ xuân hè và vụ sớm thuđông

- Đánh giá khả năng ra hoa, đậu quả, các yếu tố cấu thành năng suất

và năng suất của các giống cà chua lai trồng trong vụ xuân hè và vụ sớm thuđông

- Đánh giá một số đặc điểm hình thái quả và một số chỉ tiêu về chất lượng quả.

Page 5

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

- Đánh giá khả năng chịu nhiệt độ cao thông qua khả năng ra hoa, đậu quảtrong điều kiện vụ nóng

- Đánh giá tnh hình nhiễm bệnh virus trên đồng ruộng theo cáctriệu chứng quan sát trên cây qua các lần theo dõi ở hai thời vụ trên

- Đánh giá khả năng kết hợp của các dòng bố mẹ

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Xác định được tổ hợp lai cà chua triển vọng có khả năng trồng rải vụ gópphần hoàn thiện cơ cấu giống, thời vụ trồng đối với cây cà chua

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1 Nguồn gốc phân loại, giá trị của cây cà chua

1.1 Nguồn gốc

Nhiều nghiên cứu cho rằng quê hương của cà chua ở vùng Nam Mỹ, dọctheo bờ biển Thái Bình Dương, từ quần đảo Galapagos tới Chilê (Nguyễn VănHiển, 2000) Nhà thực vât người Pháp đã đặt tên latin cho cây cà chua là

Lycopersicon esculentum có nghĩa là “ trái đào độc dược ”, “trái đào ” vì cà chua

tròn trĩnh và hấp dẫn, “độc dược vì lúc đó người ta nghĩ nhầm về cà chua và cho

nó là độc hại

Các nhà nghiên cứu có nhiều ý kiến khác nhau về nguồn gốc của cây cà

chua trồng Tuy nhiên nhiều tác giả khác nhận định L.esculentum

var.cerasiforme (cà chua anh đào) là tổ tiên của loài cà chua trồng Theo cácnghiên cứu của JenLins (1948), có thể dạng này được chuyển từ Pêru và Ecuadotới nam Mehico (Nguyễn Văn Hiển, 2000) Trước Khi Crixitop Colong tìm raChâu Mỹ thì ở Peru và Mehico đã có trồng cà chua, ở đó nó đã được người dânbản xứ thuần hóa và cải tiến Các nhà thực vật học Decadolle (1984), Mulle(1940), Luckwill (1943), Breznev (1955), BecLer - Dilinggen (1956)… đều thốngnhất cho rằng cây cà chua có nguồn gốc ở bán đảo Galapagos, ở Peru, Equado,Chile Một số tác giả cho rằng Mehico là đất nước đầu tiên trồng trọt hóa câynày Các nghiên cứu sinh học phân tử và di truyền phân tử (nghiên cứu cácizoenzyme, các marker phân tử, nghiên cứu khoảng cách di truyền) cũng đã xácđịnh điều đó, đồng thời khẳng định rằng Mehico là nơi đầu tiên thuần hoá,trồng trọt cà chua (Mai Thị Phương Anh, 2003)

Cà chua tiếng Mỹ gọi là “tomato” là từ gốc của Tây Ban Nha “tomatl” lầnđầu tiên xuất hiện vào năm 1595 Theo Peggy Trowbridge Filippone: Cà chua cónguồn gốc từ vùng phía Tây của Nam Mỹ và Trung Mỹ Năm 1519, Cortez đãtìm ra những cây cà chua mọc hoang dại trong vườn Montezuma, ông đã lấy

Page 7

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

hạt mang về Âu Châu để trồng làm cảnh Cho đến năm 1778, cà chua mới đượcxem

là trái cây ăn được nên các giống cà chua đã trở nên ngày càng phong phú và

đa dạng Đến đầu thế kỷ 19 cà chua đã được xem là một loại thực phẩm khôngthể thiếu được trong các bữa ăn hàng ngày Người Pháp còn nghĩ rằng càchua còn có thể giúp ích cho khả năng tình dục nên trái cà chua cònmang tên như “pommes d'amour”, hay táo tnh yêu Tuy nhiên vào thời điểm

đó, cây cà chua vẫn chỉ được coi là cây cảnh bởi quả của nó khi chín có màu sắcđẹp, bóng và cũng bởi người dân thời bấy giờ quan niệm quả cà chua có chứađộc tố gây hại cho con người (vì cây cà chua thuộc họ cà, và là họ hàng của

cà độc dược) Cuối thế kỷ 18, các giống cà chua đã trở nên phong phú và đadạng, cà chua được dùng làm thực phẩm ở Nga và Italia Đến đầu thế kỷ 19 càchua đã trở thành một thực phẩm không thể thiếu trong bữa ăn hằng ngày (Luo

et al., 1998).

Thế kỷ 17, cà chua được đưa vào châu Á đầu tiên là Philippin, nhờ cáclái buôn người châu Âu và thực dân Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha Sau đóđược trồng phổ biến trên các nước châu Á khác

Ở Việt Nam, một số nghiên cứu cho rằng cà chua được du nhập vào ViệtNam từ thời thực dân Pháp chiếm đóng tức là vào khoảng hơn 100 năm trướcđây và được người dân thuần hóa trở thành cây bản địa Từ đó cùng với sựphát triển của xã hội thì cây cà chua đang ngày càng trở thành một cây trồng cógiá trị kinh tế và giá trị sử dụng cao

Page 9

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

Theo Muller (1940) thì loài cà chua trồng trọt hiện nay thuộc chi phụ

Eulycopersicon C.H.Muller Tác giả phân loại chi phụ này thành 7 loài, loài cà

chua trồng trọt hiện nay (Lycopersicon esculentum Mill) thuộc loài thứ 1.

Theo Daskalov (1941) phân loại Lycopersicon thành 2 loài, cà chua trồng

hiện nay thuộc loài thứ 2 Theo Bailey-Dilingen (1956) thì phân loạiLycopersicon thành 7 loài, cà chua trồng thuộc loài thứ 7, trong loài thứ 7 có 10biến chủng (thứ) khác nhau

Trên thế giới có rất nhiều quan điểm khác nhau về phân loại càchua Tuy nhiên hiện nay, hệ thống phân loại của Breznep (1964) được sử

dụng đơn giản và rộng rãi nhất Chi Lycopersicon Tourn được phân làm 3 loài thuộc 2 chi phụ đó là Eulycopersicon (chi phụ 1) và Eriopersicon (chi phụ 2)

(Nguyễn Hồng Minh, 2000)

* Chi phụ 1 ( Eulycopersicon): là dạng cây 1 năm, gồm các dạng quả không

có lông, màu đỏ hoặc màu đỏ vàng, hạt mỏng, rộng…Chi phụ này có một loài là

L.esculentum.Mill Loài này gồm 3 loài phụ là:

- L esculentum Mill Ssp spontaneum (cà chua hoang dại).

- L esculentum Mill Ssp subspontaneum (cà chua bán hoang dại).

- L.esculentum Mill Ssp Cultum (cà chua trồng): là loại lớn nhất, có các

biến chủng có khả năng thích ứng rộng, được trồng khắp thế giới Breznep

đã chia loài phụ này thành biến chủng sau:

+ L.esculentum var Vulgare (cà chua thông thường): biến chủng này

chiếm 75% cà chua trồng trên thế giới Bao gồm các giống có thời gian sinhtrưởng khác nhau với trọng lượng quả từ 50 đến trên 100g Hầu hết nhữnggiống cà chua đang được trồng ngoài sản xuất đều thuộc nhóm này

+ L.esculentum var Grandifolium: Cà chua lá to, cây trung bình, lá láng

bóng, số lá trên cây từ ít đến trung bình

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

+ L.esculentum var Validum: cà chua anh đào cà chua thân bụi, thân

thấp, thân có lông tơ, lá trung bình, cuống ngắn, mép cong

11

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

+ L.esculentum var.Pyriform: cà chua hình quả lê, sinh trưởng vô hạn.

* Chi phụ 2 ( Eriopersicon ): là dạng cây 1 năm hoặc nhiều năm, gồm cácdạng quả có lông màu trắng, xanh lá cây hoặc vàng nhạt, có các vệt màuantoxyan hay xanh thẫm Hạt dày không có lông, màu nâu…chi phụ này có 2

loài gồm 5 loại hoang dại: L cheesmanii, L chilense, L glandulosum, L.

hirsutum, L peruvianum.

-Lycopersicun hisrutum Humb: Đây là loại cây ngày ngắn, quả chỉ hình

thành trong điều kiện chiếu sáng trong ngày 8-10 h/ngày, quả chín xanh, có mùiđặc trưng Loài này thường sống ở độ cao 2200 – 2500 m, ít khi ở độ cao1100m so với mặt nước biển như các loài cà chua khác

- Lycopersicum peruviarum Mill: loại này thường mọc ở miền Nam Pêru,

bắc Chilê, có xu hướng thụ phấn chéo cao hơn so với loài Lycopersicon

esculentum Mill Trong điều kiện ngày ngắn cây ra quả tốt hơn ngày dài, nó

không có đặc tnh của L hisrutum, có khả năng chống bệnh cao hơn các loài

khác Loại này thường sống ở độ cao 300 – 2000m so với mặt nước biển

1.3.Giá trị của cây cà chua

1.3.1 Giá trị dinh dưỡng.

Cà chua là loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao, chứa nhiều gluxit,nhiều axit hữu cơ và nhiều loại vitamin cần thiết cho cơ thể con người Theocác nhà dinh dưỡng hằng ngày mỗi người sử dụng 100- 200g cà chua sẽ thỏamãn nhu cầu các vitamin cần thiết và các chất khoáng chủ yếu

Theo Ersakov and Araximovich (1952) thành phần của cà chua như sau:trọng lượng chất khô là 5-6% trong đó đường dễ tan chiếm 3%, axit hữucơ

0,5%, xenlulo 0,84%, chất keo 0,13%, protein 0,95%, lipit thô 0,2%, chấtkhoáng 0,6% Hàm lượng Vitamin C trong quả tươi chiếm 17-35,7mg (Tạ ThuCúc, 1985)

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

Bảng 1.1 Thành phần hoá học của 100g cà chua Thành phần Quả chín tự nhiên Nước ép tự nhiên

Nguồn: USDA Nutrient Data Base

Theo y học cổ truyền, cà chua vị ngọt chua, tính mát, có công dụngthanh nhiệt, giải khát, dưỡng âm và làm mát máu, thường được dùng đểchữa các chứng bệnh như nhiệt, môi khô họng khát do vị nhiệt, hay hoa mắtchóng mặt, chảy máu cam, chảy máu chân răng, tiêu hóa kém, loét dạ dày,huyết áp cao… Cà chua được chỉ định dùng ăn hay lấy dịch quả uống trị suynhược, ăn không ngon miệng, nhiễm độc mãn tnh, thừa máu, máu quá dính,

xơ cứng tiểu động mạch máu, tạng khớp, thấp phong, thấp khớp, thừa uretrong máu, viêm ruột

Trong cà chua có chất Lycopen - thành phần tạo nên màu đỏ của quả càchua - giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch Đây là một chất oxi hóa tự nhiên

mạnh gấp 100 lần so với vitamin E Lycopen liên quan đến vitamin E đã đượcchứng minh là có thể ngăn ngừa ung thư tiền liệt tuyến Sử dụng nhiều càchua thì tỉ lệ oxi hóa làm hư các cấu trúc sinh hóa của ADN giảm xuống thấpnhất.

Cà chua có lợi cho sức khỏe ở mọi lứa tuổi Đối với chị em phụ nữ, ănnhiều cà chua sẽ có làn da khỏe đẹp, giảm nguy cơ béo phì và giảm nguy cơung thư vú

Theo FAO (1999) Đài Loan hằng năm xuất khẩu cà chua tươi với tổng trịgiá là 952000 USD và 48000 USD cà chua chế biến Lượng cà chua trao đổi trênthị trường thế giới năm 1999 là 36,7 tấn trong đó cà chua được dùng ở dạng ăntươi chỉ 5 – 7% Ở Mỹ (1997) tổng giá trị sản xuất 1ha cà chua cao hơn gấp 4lần so với lúa nước, 20 lần so với lúa mì (Tạ Thu Cúc, 1985)

Ở Việt Nam, tuy mới xuất hiện cách đây hơn 100 năm nhưng cà chua

đã là loại rau ăn quả rất phổ biến và được sử dụng rộng rãi Diện tích gieotrồng cà chua hàng năm từ 15 – 17 ngàn ha, sản lượng 280 ngàn tấn Mức tiêuthụ bình quân đầu người của nước ta là: 3 kg/người/năm Theo số liệu điều tracủa phòng nghiên cứu thị trường Viện nghiên cứu rau quả, sản xuất cà chua

ở đồng bằng sông Hồng cho thu nhập bình quân 42,0 - 68,4 triệu

đồng/ha/vụ với mức lãi thuần 15 - 25 triệu đồng/ha, cao gấp nhiều lần so vớitrồng lúa

Page 10

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

2 Đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây cà chua

27oC

* Thân

Thân thuộc dạng bò lan hoặc mọc thành bụi Căn cứ vào đặc điểm sinhtrưởng chiều cao cây có thể phân thành 3 loại:

+ Loại thân lùn (chiều cao cây dưới 65cm)

+ Loại thân trung bình (chiều cao cây khoảng 65-120cm)

+ Loại thân cao (có chiều cao trên 120cm)

Thân cà chua thay đổi trong quá trình sinh trưởng tuỳ thuộc vàogiống, điều kiện ngoại cảnh và thời kỳ sinh trưởng Trong quá trình phát triển,cây cà chua sẽ mọc rất nhiều chồi nách làm cho cây rậm rạp nên trong sảnxuất người ta đưa ra kỹ thuật tỉa nhánh để cho cây tập trung dinh dưỡng nuôiquả

* Hoa

Hoa cà chua thuộc loại hoa hoàn chỉnh (bao gồm: lá, đài, nhị vànhụy hoa), do đó cà chua tự thụ phấn là chủ yếu Hoa cà chua nhỏ, màu sắckhông sặc sỡ, không có mùi thơm nên không thu hút côn trùng Tỷ lệ thụphấn chéo cao hay thấp phụ thuộc vào cấu tạo của hoa, giống và thời vụgieo trồng Hoa cà chua thường mọc thành chùm, hoa dính vào chùm bởicuống ngắn Hoa cà chua chia làm ba dạng: chùm đơn giản, chùm trung gian vàchùm phức tạp Số chùm hoa/cây dao động từ 4 – 20, số hoa/chùm dao động

từ 2 – 26 hoa Hoa đính dưới bầu nhụy, đài hoa màu vàng, số đài và số cánhhoa tương ứng nhau từ 5 – 9 Hoa lưỡng tnh, nhị đực liên kết nhau thành baohình nón, bao quanh nhụy

* Quả

Quả cà chua chín thuộc loại quả mọng bao gồm vỏ quả, thịt quả,vách ngăn, giá noãn, ở giữa là trục.Quả cà chua có cấu tạo từ hai ngăn cho đếnnhiều ngăn, số lượng quả trên cây là đặc điểm di truyền của giống nhưngcũng chịu ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh Màu sắc quả là đặc trưngcủa giống, cà chua thường có màu đỏ hồng, vàng, vàng da cam Ngoài ramàu sắc quả chín còn phụ thuộc vào điều kiện nhiệt độ, phụ thuộc vào hàmlượng caroten và lycopen Ở nhiệt độ 300C trở lên, sự tổng hợp lycopen bị ứcchế, trong khi đó sự tổng hợp β caroten không mẫn cảm với tác động của nhiệt,

vì thế trong mùa nóng cà chua có màu quả chín vàng hoặc đỏ vàng Trọng lượngquả cà chua dao động rất lớn từ 3 – 200 gam phụ thuộc vào giống Chất lượngquả cà chua được đánh giá qua các chỉ tiêu cấu trúc quả, độ rắn chắc, tỉ lệ thịtquả, tỉ lệ đường, axit và sắc tố quả, sự cân bằng về đường và axit thể hiện hương

vị thích hợp

2.2 Yêu cầu ngoại cảnh

Page 12

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

Cũng như các loại cây trồng khác ,trong suốt quá trình sinh trưởng vàphát triển của mình, cây cà chua chịu rất nhiều tác động của các điều kiện ngoạicảnh như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, đất đai…

2.2.1 Nhiệt

độ

Nhiệt độ ảnh hưởng suốt quá trình sinh trưởng phát triển của càchua: nảy mầm, tăng trưởng cây, ra hoa, đậu quả, hình thành hạt, năng suấtthương phẩm, mẫu mã quả, chất lượng quả

Cà chua sinh trưởng và phát triển thuận lợi ở nhiệt độ 20 – 27oC Nhiệt

độ trên 30oC kéo dài kết hợp với hạn hán sẽ dẫn đến rối loạn quá trìnhđồng hoá, giảm hàm lượng chất khô trong quả, giảm năng suất Nhiệt độtrên 35oC và dưới 10oC cà chua ngừng sinh trưởng Hạt cà chua bắt đầu nảymầm ở nhiệt độ 15 – 18oC nhưng nảy mầm nhanh ở nhiệt độ 25 – 30oC Nhiệt

độ thích hợp cho sự ra hoa là 20 – 25oC Nhiệt độ thích hợp cho quá trìnhđậu quả ban đêm dao động trong khoảng 15 – 20oC và ban ngày ở 25oC; nhiệt

độ trên 30oC hoặc dưới 10oC cà chua khó đậu quả Trong thời kỳ quả chín,nhiệt độ và ánh sáng có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành các sắc tố quả,chủ yếu là lycopen và

caroten (theo Tạ Thu Cúc và cs., 2000)

2.2.2 Ánh sáng

Cà chua là cây trồng không phản ứng với độ dài ngày Nếu nhiệt độthích hợp, cây cà chua có thể sinh trưởng phát triển ở nhiều vùng khácnhau

Cà chua là cây ưa sáng mạnh Ánh sáng đầy đủ cây con sinh trưởng tốt,

ra quả thuận lợi, cho năng suất cao, chất lượng tốt Cây thiếu ánh sánghay trồng trong điều kiện ánh sáng yếu sẽ yếu ớt, lá nhỏ, mỏng, cây vống,

ra hoa quả chậm; năng suất và chất lượng quả giảm, hương vị nhạt Cường

độ ánh sáng thích hợp cho cà chua sinh trưởng phát triển từ 4.000 –10.000 lux (Tạ Thu Cúc và cs., 2000)

2.2.3 Nước, độ

ẩm

Chế độ nước trong cây là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cường độcủa các quá trình sinh lý cơ bản: quang hợp, hô hấp, sinh trưởng và pháttriển Cây cà chua chịu hạn nhưng không chịu úng Do thân lá phát triển mạnh,

Page 14

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

ra hoa, ra quả nhiều, năng suất cao nên trong quá trình sinh trưởng cây càchua không thể thiếu nước Độ ẩm thích hợp cho cây cà chua sinh trưởng vàphát triển là 70 –

80% Thời kỳ khủng hoảng nước là thời kỳ từ hình thành hạt phấn ra hoa đến khi hình thành quả Thiếu nước cây sinh trưởng kém, lóng ngắn, lá nhỏ, rụng

hoa, rụng quả Nhưng nước dư thừa cũng gây ảnh hưởng xấu đến sinhtrưởng phát triển của cà chua Khi chuyển đột ngột từ chế độ ẩm thấp sangchế độ ẩm cao sẽ có hiện tượng nứt quả Độ ẩm đất thuận lợi cho cà chua là

60 – 70% độ ẩm đồng ruộng, độ ẩm không khí thích hợp là 45 – 55% Độ ẩmcao làm giảm khả năng chống chịu sâu bệnh, điều kiện bất thuận; hàm lượngnước trong quả cao, giảm hàm lượng các chất hoà tan, quả chín có khả năngbảo quản và vận chuyển kém (Tạ Thu Cúc và cs, 2000)

2.2.4 Đất và dinh

dưỡng

Đất phù hợp với cây cà chua là đất thịt nhẹ, đất cát pha, tơi xốp, tướitiêu dễ dàng, độ pH từ 5,5 – 7,5 Độ pH thích hợp nhất cho cà chua sinh trưởngphát triển là 6 – 6,5 Trên đất có độ pH dưới 5, cây cà chua bị bệnh héo xanhgây hại Cà chua là cây thân lá sinh trưởng mạnh, khả năng ra hoa quả rấtlớn, vì vậy cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng là yếu tố có tính chất quyết địnhđến năng suất, chất lượng quả Cà chua hút nhiều nhất là Kali, sau đó là đạm

và ít nhất là lân Cà chua sử dụng 60% lượng N, 50 – 60% K20 và 15 – 20%

P205 tổng lượng phân bón vào đất suốt vụ trồng (Tạ Thu Cúc và cs., 2000)

- Nitơ: có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng thân lá, phân hoá hoa sớm, sốlượng hoa trên cây nhiều, hoa to, tăng khối lượng quả và làm tăng năng suấttrên đơn vị diện tích

- Phốt pho: lân có tác dụng kích thích hệ rễ cà chua sinh trưởng nhất

là thời kỳ cây con Bón lân đầy đủ rút ngắn thời gian sinh trưởng, cây ra hoasớm, tăng tỷ lệ đậu quả, quả chín sớm, tăng chất lượng quả Lân khó hoà tannên thường bón lót trước khi trồng

- Kali: cần thiết để hình thành thân, bầu quả; kali làm cho cây cứng chắc,tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất thuận, tăng quátrình quang hợp, tăng cường quá trình vận chuyển các chất hữu cơ vàđường vào quả Đặc biệt kali có tác dụng tốt đối với hình thái quả, quả nhẵn,thịt quả chắc, do đó làm tăng khả năng bảo quản và vận chuyển quả chín Câycần nhiều kali nhất vào thời kỳ ra hoa, hình thành quả

Page 16

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

- Các yếu tố vi lượng: có tác dụng quan trọng đối với sự sinh trưởng và pháttriển của cây đặc biệt là cải tến chất lượng quả Cà chua phản ứng tốt với cácnguyên tố vi lượng B, Mn, Zn,…Trên đất chua nên bón phân Mo

3 Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam và trên thế

giới

3.1 Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới

Cà chua là loại cây trồng tuy được chấp nhận như một loại thực phẩm

và có lịch sử phát triển tương đối muộn nhưng do nó có khả năng thích ứngrộng và hiệu quả kinh tế và giá tri sử dụng cao Hiện nay nó đã có mặt ở khắpnơi trên thế giới và ngày càng được chú trọng phát triển hơn cả về năngsuất và chất lượng Cà chua đã và đang trở thành một loại cây thế mạnh manglại hiệu quả kinh tế cao cho nhiều nước trên thế giới Trên thế giới đã cónhiều giống mới được ra nhằm đời đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao củacon người cả về số lượng và chất lượng

Bảng 1.2: Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới .

Năm Diện tích Năng suất Sản lượng

(triệu ha) (tấn/ha) (triệu tấn)

Cà chua ngày nay rất được ưa chuộng đã trở thành một trong những câytrồng chính và chiếm vị trí số một trong nghành sản xuất rau của nhiều nướctrên thế giới, do có thành phần dinh dưỡng phong phú cân đối, năng suấtcao khả năng thích ứng rộng với nhiều điều kiện sinh thái, đặc tính di truyềntương đối ổn định Có tác dụng lớn về mặt dinh dưỡng, y học cũng như kinh tế.

Theo bảng 2.2, trong 12 năm (từ năm 2001 đến năm 2012) diện tích

cà chua thế giới tăng 1,19 lần (từ 3,987561 triệu ha lên 4,803,680 triệu ha),sản lượng tăng 1,49 lần (từ 107,936626 t riệu tấn lên 161,793834 triệu tấn,năng suất tăng 1,24 lần (từ 27,306 tấn/ha đến 33,681 tấn/ha)

Theo FAO (1999), trên thế giới có 158 nước trồng cà chua Diện tích,sản lượng, năng suất cà chua trên thế giới năm 2012 như sau:

Bảng 1.3: Diện tch, sản lượng, năng suất cà chua của các châu lục năm 2012

Tên châu lục Diện tích (nghìn ha) Năng suất

Nguồn : FAO Database Static 2013

Theo bảng 2.3 thì năm 2012, Châu Á có diện tích trồng cà chua 2.824,757nghìn ha, sản lượng là 97.892,723 nghìn tấn đạt lớn nhất thế giới Tuynhiên, châu Úc và châu Mỹ lại là 2 châu lục có năng suất lớn nhất thế giới (lầnlượt đạt

534,180 tạ/ha và 547,531 tạ/ha)

Sản lượng cà chua chiếm xấp xỉ 1/6 tổng sản lượng rau hàng nămtrên toàn thế giới Mỹ là nước có giá trị nhập khẩu cà chua lớn nhất thế giới,châu Âu là khu vực nhập Lhẩu cà chua lớn nhất thế giới, khoảng 21 triệu tấnquả tươi hàng năm, bằng 60% lượng nhập toàn thế giới Đứng đầu về tiêu thụ

Page 18

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp

cà chua là nước Mỹ, sau đó là các nước Châu Âu Lượng cà chua trao đổi trênthị trường

thế giới năm 1999 là 36,7 triệu tấn, trong đó cà chua dùng ở dạng ăn tươi chỉchiếm 5-7% Điều đó cho thấy, cà chua được sử dụng chủ yếu ở dạng đã quachế biến (Tạ Thu Cúc, 2004).

Cà chua chế biến được sản xuất ở nhiều nước trên thế giới nhưng nhiềunhất là ở Mỹ và Italia Ở Mỹ, năm 2002 sản lượng nhiều nhất ước đạt10,1 triệu tấn Trong đó các sản phẩm cà chua chế biến chủ yếu là cà chua côđặc Ở Italia, sản lượng cà chua chế biến ước tính đạt được là 4,7 triệu tấn

Bảng 1.4: Những nước có sản lượng cà chua cao nhất thế giới năm 2012

Nguồn : FAO Database Static 2013

3.2 Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam

Cà chua là cây được du nhập vào Việt Nam mới được hơn 100 nămnhưng đã trở thành một loại rau phổ biến và được sử dụng ngày càng rộngrãi Cà chua ở nước ta được trồng chủ yếu vào vụ đông với diện tích khoảng6.800-

7.300 ha và thường tập trung ở các tỉnh thuộc đồng bằng và trung du Bắc

Bộ (Hà Nội, Hải Dương, Vĩnh Phúc…), còn ở Miền Nam tập trung ở các tỉnh AnGiang, Tiền Giang, Lâm Đồng