Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm áo jacket của công ty cổ phần may II hưng yên trên thị trường khu vực đồng bằng sông hồng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNTHỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ---***---CAO THỊ THU THỦY NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH SẢN PHẨM ÁO JACKET CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN MAY II - HƯNG YÊ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

-*** -CAO THỊ THU THỦY

NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH SẢN PHẨM ÁO JACKET CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN MAY II - HƯNG YÊN TRÊN THỊ TRƯỜNG KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG

HỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH

HÀ NỘI – 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

-*** -CAO THỊ THU THỦY

NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH SẢN PHẨM ÁO JACKET CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN MAY II - HƯNG YÊN TRÊN THỊ TRƯỜNG KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu của riêng Tôi Các số liệu

và kết quả nghiên cứu được sử dụng trong Luận văn này là trungthực, nghiêm túc, chưa được công bố và sử dụng để bảo vệ một học vị nào.Mọi thông tin trích dẫn trong Luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Tác giả

Cao Thị Thu Thủy

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page ii

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này tôi đãnhận được sự giúp đỡ, chia sẻ của các Thầy Cô giáo trong Khoa kế toán vàQuản trị kinh doanh cùng gia đình và toàn thể bạn bè, đồng nghiệp

Nhân dịp này tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất đếnBan giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa, các Thầy giáo, Cô giáo trong Bộmôn Marketing, đặc biệt là thầy PGS.TS.Trần Hữu Cường là người đã dànhthời gian trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu đề tàinày

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Công ty Cổ phần May Hưng Yên cùng toàn thể Cán bộ công nhân viên của Công ty đã tạo điều kiệncho tôi tiếp cận và thu thập những thông tin cần thiết để làm sáng tỏ mụctiêu nghiên cứu của đề tài

II-Cuối cùng tôi muốn dành lời cảm ơn đặc biệt nhất đến gia đìnhthân yêu và những người bạn đã cùng đồng hành, động viên tôi trong suốtchặng đường vừa qua

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Tác giả luận văn

Cao Thị Thu Thủy

MỤC LỤC

Lời cam đoan i Lời cảm ơn ii Mục lục

iii Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng vii Danh mục sơ đồ, hình, biểu đồ ix

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA SẢN PHẨM 4

2.1 Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm 4

2.1.1 Các khái niệm 4

2.1.2 Vai trò, ý nghĩa của nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm trong doanh nghiệp 12

2.1.3 Nội dung năng lực cạnh tranh sản phẩm 14

2.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của sản phẩm 20

2.2 Cơ sở thực tiễn 29

2.2.1 Giới thiệu về đặc điểm sản phẩm và thị trường của ngành may 29

2.2.2 Kinh nghiệm về nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm của các doanh nghiệp nước ngoài 32

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 4

2.2.3 Kinh nghiệm về năng lực cạnh tranh sản phẩm của các doanh nghiệp

trong nước 36

2.2.4 Bài học kinh nghiệm rút ra từ cơ sở lý luận và thực tiễn 38

3 ĐẶC ĐIỂM THỊ TRƯỜNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 41

3.1 Đặc điểm thị trường nghiên cứu 41

3.1.1 Đặc điểm của khu vực Đồng Bằng Sông Hồng 41

3.1.2 Đặc điểm của đơn vị nghiên cứu 44

3.2 Phương pháp nghiên cứu 54

3.2.1 Khung nghiên cứu 54

3.2.2 Phương pháp thu thập số liêu 55

3.2.3 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 56

3.3 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 59

4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 60

4.1 Thực trạng năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket của Công ty CP May II – HY trên thị trường khu vực ĐBSH 60

4.1.1 Giá bán sản phẩm 60

4.1.2 Sự khác biệt về sản phẩm 64

4.1.3 Tập trung hóa thị trường 79

4.1.4 Hợp tác (liên kết) 81

4.1.5 Tổng hợp ý kiến khách hàng về năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket của công ty Cổ phần May II- HY trên trị trường khu vực ĐBSH 85

4.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket của Công ty cổ phần May II- Hưng Yên 89

4.2 Định hướng và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket của công ty Cổ phần May II- HY trên thị trường khu vực ĐBSH 97

4.2.1 Định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket của công ty trên thị trường khu vực ĐBSH 97

4.2.2 Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket của công ty trên thị trường khu vực ĐBSH 98

5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 107

5.2.2 Kiến nghị với Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) và Hiệp hội Dệt

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 6

BHYT Bảo hiểm y tế BHXH

Bảo hiểm xã hội BHTN Bảo

hiểm thất nghiệp KPCĐ Kinh

phí công đoàn TSCĐ Tài sản

cố định

XK Xuất khẩu

TĐL Thái Đăng Long

4.3 Giá bán sản phẩm áo Jacket ở TT khu vực ĐBSH của công ty và đối thủ 624.4 Kết quả phân tích về giá sản phẩm áo Jacket của công ty và đối thủ 634.5 Kết quả phân tích về chất lượng áo Jacket của công ty và đối thủ 664.6 Danh mục sản phẩm áo Jacket của công ty May II- HY tiêu thụ ở thị

4.14 Hệ thống mạng lưới tiêu thụ sản phẩm trên thị trường khu vực ĐBSH

4.15 Kết quả phân tích về hệ thống phân phối áo Jacket của công ty và đối thủ 854.16 Tổng hợp phiếu điều tra về đánh giá năng lực cạnh tranh sản phẩm áo

4.17 Ma trận các yếu tố bên trong (IFE) của công ty và đối thủ trên thị

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 8

4.20 Doanh thu tiêu thụ sản phẩm áo Jacket trên thị trường khu vực ĐBSH

4.21 Lợi nhuận từ sản phẩm áo Jacket trên thị trường khu vực ĐBSH của

công ty và đối thủ 964.22 Bảng giá quảng cáo trên Google hiển thị tại vị trí Top 3 103

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 3.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy của Công ty CP May II- Hưng Yên 49

Hình 3.2 Khung phân tích năng lực cạnh tranh sản phẩm của công ty 55

Biểu đồ 4.1 Thị phần áo jacket của công ty và của đối thủ trên thị trường

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 1

1 MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Một doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ, dù mới thành lập hay đã thành lập

từ lâu, dù mạnh hay yếu muốn tồn tại được đều phải có năng lực cạnhtranh và lợi thế cạnh tranh về sản phẩm Những doanh nghiệp có năng lựccạnh tranh sản phẩm yếu, trong thời gian dài không tạo ra được lợi thếcạnh tranh sản phẩm ắt sản phẩm đó sẽ ngừng sản xuất hay bị thị trườngđào thải Ngay cả đối với những doanh nghiệp đã giành thắng lợi, có vị thếtốt trong cạnh tranh sản phẩm hiện tại thì cũng rất có thể bị bại trongtương lai nếu không chủ động nâng cao hơn nữa khả năng cạnh tranh sảnphẩm của mình

Công ty Cổ phần May II- Hưng Yên là một công ty mới cổ phần, song

đã từng bước khẳng định được chỗ đứng của mình trên thị trường.Cũng giống như bất kỳ một công ty nào, vấn đề nâng cao năng lực cạnhtranh sản phẩm là rất cần thiết Đặc biệt là trong điều kiện cạnh tranh và hộinhập như ngày nay tại Việt Nam Doanh nghiệp đang phải đối diện với nhữngvấn đề rất khó khăn về công nghệ, năng lực tài chính, đội ngũ lao động, nănglực quản lý… Thực tế doanh nghiệp đang bộc lộ những hạn chế và khiếmkhuyết trong vấn đề làm thế nào để tăng khả năng cạnh tranh sản phẩm củamình so với sản phẩm cùng loại của các doanh nghiệp khác trong ngành

Năng lực cạnh tranh cho sản phẩm là mục tiêu cơ bản của sảnxuất, kinh doanh, có sản phẩm tốt, thương hiệu tốt thì uy tín của nhà sảnxuất mới có chỗ đứng trên thị trường cho sản phẩm của mình và đảm bảo sựtồn tại và phát triển của doanh nghiệp

Do đó để nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm của mình thì cáccông ty may mặc trong nước nói chung và công ty Cổ phần May II- Hưng Yên

nói riêng cần nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển chủng loại, mẫu

mã, bao bì sản phẩm và tăng cường cạnh tranh qua giá sản phẩm, hệ thốngphân phối

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 3

và xúc tiến bán hàng

Để giải quyết vấn đề trên và đưa sản phẩm áo Jacket của công ty

Cổ phần May II- Hưng Yên vươn lên trong quá trình cạnh tranh và hội nhập,việc phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh sản phẩm cạnh tranh cũngnhư đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm là rất quantrọng và cấp thiết Với tinh thần xây dựng để giúp doanh nghiệp vững bước

phát triển sản phẩm, tác giả đã chọn đề tài nghiên “Nâng cao năng lực cạnh

tranh sản phẩm áo Jacket của công ty Cổ phần May II- Hưng Yên trên thị trường khu vực Đồng Bằng Sông Hồng” với hy vọng đóng góp thêm vào việc

nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm của doanh nghiệp trong thời kỳ mới

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu chung

Đánh giá năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket của công ty Cổ phầnMay II- Hưng Yên, từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu để nâng cao nănglực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket cho công ty trong thời gian tới

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về năng lựccạnh tranh sản phẩm của doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp may nóiriêng

- Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacket củacông ty Cổ phần May II- Hưng Yên với một số đối thủ cạnh tranh trực tiếptrong ngành ở thị trường Đồng Bằng Sông Hồng

- Đề xuất giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranhsản phẩm áo Jacket của công ty Cổ phần May II- Hưng Yên trong thời gian tới

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jacketcủa công ty Cổ phần May II- Hưng Yên trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 5

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh sảnphẩm áo Jacket về: giá bán sản phẩm, sự khác biệt, tập trung hóa thị trường,hợp tác của công ty Cổ phần May II- Hưng Yên trên thị trường khu vực ĐồngBằng Sông Hồng

- Về không gian: Nghiên cứu năng lực cạnh tranh sản phẩm áo Jackettại công ty Cổ phần May II- Hưng Yên và một số đối thủ cạnh tranh chínhtrên địa bàn khu vực Đồng Bằng Sông Hồng

- Về thời gian:

Thời gian thực hiện đề tài từ tháng 3/2013 đến tháng

5/2015 Thời gian lấy số liệu: Sơ cấp: Từ năm 2012- 2014

Thứ cấp: Năm 2014

2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC

CẠNH TRANH CỦA SẢN PHẨM

2.1 Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm

2.1.1 Các khái niệm

2.1.1.1 Khái niệm về cạnh tranh

Cạnh tranh luôn tồn tại không chỉ trong tự nhiên giữa các loài đểdành lấy sự sống, mà cạnh tranh còn diễn ra gay gắt, quyết liệt hơn trong

xã hội loài người Cạnh tranh diễn ra trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là tronglĩnh vực kinh tế Và cạnh tranh là hoạt động không thể thiếu trong nềnkinh tế thị trường hiện nay Có rất nhiều khái niệm về cạnh tranh

Trường phái tư sản cổ điển quan niệm: “Cạnh tranh là một quátrình bao gồm các hành vi phản ứng Quá trình này tạo ra cho mỗi thành viêntrong thị trường một dư địa hoạt động nhất định và mang lại cho mỗithành viên một phần xứng đáng so với năng lực của mình” Theo quan niệmnày, cạnh tranh chủ yếu là cạnh tranh về giá, vì thế lý thuyết về giá cả gắnchặt với lý thuyết cạnh tranh ( Nguyễn Xuân Quảng, 2005)

Theo C.Mác “Cạnh tranh là sự ganh đua gay gắt giữa các nhà tưbản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và trong tiêuthụ để đạt được những lợi nhuận siêu ngạch”(D.Begg, S.Fischer vàR.Dornbusch, 1992)

Theo từ điển kinh doanh của Anh (1992) khái niệm cạnh tranhđược định nghĩa như sau: “Cạnh tranh (competion) là sự ganh đua, sựkình địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm giành cùng một loạitài nguyên sản xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình” Trongkinh doanh cạnh tranh là vấn đề giành lợi thế về giá cả hàng hóa, dịch vụ đểgiành lợi nhuận cao cho các chủ thể kinh tế Có thể nói rằng, mục đích

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 7

trực tiếp của hoạt động cạnh tranh trên thị trường của các chủ thể làgiành lợi thế để hạ thấp giá các yếu tố đầu vào, và nâng giá đầu ra saocho mức chi phí là thấp

nhất, lợi nhuận là cao nhất Cạnh tranh giúp phân bổ các nguồn lực xã hộimột cách tối ưu nhất Cạnh tranh là yếu tố thúc đẩy quá trình tích lũy và tậptrung tư bản không giống nhau ở các doanh nghiệp Cạnh tranh còn là môitrường phát triển mạnh mẽ cho các doanh nghiệp có khả năng thích nghicao, những doanh nghiệp có khả năng thích nghi với điều kiện thị trườngthấp sẽ bị đào thải Cạnh tranh vừa là môi trường vừa là động lực cho sựphát triển.

Theo từ điển bách khoa Việt Nam (tập 1), thì: “Cạnh tranh (trong kinhdoanh) là hoạt động ganh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, giữa cácthương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối quan

hệ cung cầu, nhằm dành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ trị trường có lợinhất”

Do cách tiếp cận khác nhau, nên thực tế có nhiều quan niệm khácnhau về cạnh tranh Kế thừa các quan điểm của các nhà nghiên cứu theo

tác giả phạm trù cạnh tranh được hiểu: Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà

ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp, cả nghệ thuật lẫn thủ đoạn để đạt mục tiêu kinh tế của mình, thông thường là chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng cũng như các điều kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất (Nguyễn Xuân Quảng, 2005).

Cạnh tranh hàng hóa là hình thức đấu tranh gay gắt giữa những người sản xuất hàng hóa dựa trên chế độ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất, nhằm giành giật những điều kiện có lợi nhất về sản xuất và tiêu thụ hàng hóa.

Mục tiêu của cạnh tranh là giành lợi ích, lợi nhuận tối đa, bảo đảm

sự tồn tại và phát triển của chủ thể tham gia cạnh tranh Tuy nhiên, điều kiệncủa thị trường để thực hiện mục tiêu đó lại có hạn Do đó, người sản xuấtkinh doanh phải tìm cách giành khách hàng bằng sản phẩm, dịch vụ tốt, giá

cả hợp lý và tạo được uy tín với khách hàng

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 9

Như vậy, cạnh tranh hàng hóa là quy luật khách quan của nền sản xuấthàng hóa, nền sản xuất càng phát triển, hàng hóa bán ra càng nhiều, sốlượng người tiêu dùng càng đông thì cạnh tranh càng gay gắt, quyết liệt Kếtquả của

cạnh tranh sẽ loại dần những hàng hóa kém chất lượng không đượckhách hàng chấp nhận và tạo điều kiện cho sự tồn tại và phát triển củanhững hàng hóa có chất lượng tốt Có thể nói cạnh tranh giữa những ngườibán quyết liệt sẽ có lợi hơn cho khách hàng, được sử dụng hàng hóa tốtvới giá rẻ, được nhận những dịch vụ tốt trước, trong và sau bán.

Trong phạm vi của đề tài ta sẽ xem xét tới cạnh tranh hàng hóa chi tiết hơn

Vai trò của cạnh tranh hàng hóa

Cạnh tranh hàng hóa là động lực cho sự phát triển kinh tế Một mặt nógiúp loại bỏ những doanh nghiệp kinh doanh kém hiệu quả, mặt khác nó tạođiều kiện cho các doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả có cơ hội phát triển

Cạnh tranh hàng hóa rút ngắn khoảng cách từ sản xuất tới tiêu dùng,

do cạnh tranh ngày càng quyết liệt các doanh nghiệp phải tìm hiểu nghiêncứu nhu cầu để có thể đáp ứng nhu cầu của khách hàng một cách nhanhnhất và hiệu quả nhất Doanh nghiệp sẽ tm mọi cách để thỏa mãn tốtnhất nhu cầu của khách hàng

Cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải cắt giảm chi phí sản xuất sảnphẩm, tăng năng suất nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu của khách hàng,cũng như cung cấp cho khách hàng những sản phẩm tốt với giá rẻ hơn đốithủ cạnh tranh Để đạt được mục tiêu, doanh nghiệp buộc phải sử dụng hợp

lý nguyên liệu đầu vào, tránh lãng phí Đồng thời đổi mới công nghệ sản xuất,mua sắm dây chuyền công nghệ hiện đại nhằm tăng năng suất chất lượngsản phẩm Như vậy, cạnh tranh hàng hóa buộc các doanh nghiệp phải sửdụng tài nguyên có hiệu quả hơn và phải áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiếnvào sản xuất

Phân loại cạnh tranh

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page

11

Căn cứ vào các chủ thể tham gia cạnh tranh: cạnh tranh giữangười bán với nhau, giữa những người mua và người bán và giữa ngườimua với người mua

Căn cứ vào phạm vi địa lý: cạnh tranh trong nước và cạnh tranh quốc tếhoặc cạnh tranh giữa các vùng với nhau.

Căn cứ vào phạm vi kinh tế: cạnh tranh nội bộ ngành và cạnhtranh giữa các ngành Ngày nay phát triển cách phân loại trên các nhà kinh

tế học chia thành hai hình thức là cạnh tranh dọc và cạnh tranh ngang

Cạnh tranh sản phẩm là một bộ phận của cạnh tranh kinh tế, dovậy những tiền đề xây dựng khái niệm cạnh tranh kinh tế cũng có giá trịnhư là những tiền đề để nghiên cứu khái niệm cạnh tranh sản phẩm

2.1.1.2 Khái niệm năng lực cạnh tranh của sản phẩm

Khi nói đến khái niệm năng lực cạnh tranh người ta rất khó có thể địnhnghĩa chung chung, thông thường định về năng lực cạch tranh thường sẽđịnh nghĩa cụ thể hơn về phạm vi cũng như cấp độ

Diễn đàn cao cấp về cạnh tranh công nghiệp của Tổ chức Hợp tác vàphát triển kinh tế (OECD) đã lựa chọn một định nghĩa cố gắng kết hợp cho

các doanh nghiệp, ngành và quốc gia như sau: “Sức cạnh tranh là khả

năng của các doanh nghiệp, ngành, quốc gia, khu vực trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện cạnh tranh quốc tế” Định nghĩa

này đã phản ánh được khái niệm cạnh tranh của các doanh nghiệp, tạo việclàm, tăng thu nhập và mức sống nhân dân

Năng lực cạnh tranh (còn gọi là sức cạnh tranh; Anh: Competitive Power) là khả năng giành được thị phần lớn trước các đối thủ cạnh tranh trên thị trường, kể cả khả năng giành lại một phần hay toàn bộ thị phần của đồng nghiệp (Từ điển thuật ngữ kinh tế học, 2001)

Các cấp độ năng lực cạnh tranh:

Năng lực cạnh tranh thường được nhìn nhận dưới ba cấp độ đó lànăng lực cạnh tranh của quốc gia, năng lực cạnh tranh của ngành (doanhnghiệp) và năng lực cạnh tranh của sản phẩm Mỗi cấp độ đều có mối quan

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page

13

hệ chặt chẽ với nhau trong đó năng lực cạnh tranh sản phẩm là cốt lõi tạonên sức cạnh

tranh của ngành (doanh nghiệp), và tổng hợp lại góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia.

Năng lực cạnh tranh cấp quốc gia: Theo định nghĩa của WEF (1997)

thì: Năng lực cạnh tranh của một quốc gia được hiểu là “sức mạnh thể hiệntrong hiệu quả kinh tế vĩ mô Đó là năng lực của một nền kinh tế đạt được vàduy trì mức tăng trưởng bền vững, thu hút đầu tư, bảo đảm ổn định kinh tế-

xã hội, nâng cao đời sống người dân trên cơ sở chính sách, thể chế bềnvững tương đối và các đặc trưng kinh tế khác”

Năng lực cạnh tranh cấp ngành (doanh nghiệp): Năng lực cạnh tranh

của doanh nghiệp dựa trên cơ sở chi phí thấp, sản phẩm tốt, công nghệcao Một nhà sản xuất được gọi là nhà sản xuất có khả năng cạnh tranh nếu

có khả năng cung ứng sản phẩm chất lượng cao với mức giá thấp hơn so vớiđối thủ cạnh tranh (Chu Văn Cấp, 2003)

Năng lực cạnh tranh trong kinh doanh của doanh nghiệp là tổnghợp các yếu tố để xác lập vị thế so sánh tương đối hay tuyệt đối, tốc

độ tăng trưởng, phát triển bền vững, ổn định của doanh nghiệp trong mốiquan hệ so sánh với các đối thủ cạnh tranh trên cùng một môi trường và thịtrường cạnh tranh xác định trong một khoảng thời gian nhất định

Năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa:Là khả năng đáp ứng nhu

cầu của khách hàng về chất lượng, giá cả, tính độc đáo hay sự khácbiệt, thương hiệu, bao bì hơn hẳn so với sản phẩm hàng hóa cùng loại.Năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa quy định toàn bộ marketing-mix khi định giá Nếu sản phẩm được định vị dựa trên những yếu tố phigiá cả, thì các quyết định về chất lượng, quảng cáo và phân phối sẽ ảnhhưởng mạnh mẽ lên giá cả Nếu giá cả là một yếu tố định vị chính yếu thìgiá cả sẽ ảnh hưởng mạnh lên những quyết định đối với các yếu tố khác củamarketing- mix ( Fairbanks, M.And Lidsay, 2004)

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page

15

Trong đề tài này xét tới năng lực cạnh tranh của sản phẩm

Theo quan niệm truyền thống, sản phẩm là tổng hợp các đặc tính

lý học, hóa học, sinh học, có thể quan sát được dùng để thỏa mãn nhữngnhu cầu cụ thể của đời sống

Theo quan niệm marketing, sản phẩm là thứ có khả năng thỏa mãnnhu cầu mong muốn của khách hàng, cống hiến những lợi ích cho họ và

có thể đưa ra chào bán trên thị trường với khả năng thu hút chú ý, mua sắm

và tiêu dùng Theo đó, một sản phẩm được cấu tạo và hình thành từ haiyếu tố cơ bản: Yếu tố vật chất và yếu tố phi vật chất (Các Mác, 1978)

Một sản phẩm được coi là có năng lực cạnh tranh khi nó đáp ứng tốtcác yếu tố: Chất lượng sản phẩm, giá cả sản phẩm, thời gian giao hàng và dịch

vụ nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng Với sản phẩm thuần túy thì khôngthể tự cạnh tranh với nhau, chỉ có sự cạnh tranh của các chủ thể thông quasản phẩm Nghĩa là doanh nghiệp này cạnh tranh với doanh nghiệp khác, quốcgia này cạnh tranh với quốc gia khác Vì vậy, nghiên cứu khả năng cạnh tranhcủa sản phẩm tức là đang gián tiếp nghiên cứu khả năng cạnh tranh của doanhnghiệp

Theo nghĩa hẹp quan niệm năng lực cạnh tranh của sản phẩm là sự biểuhiện “tính trội” của sản phẩm về chất lượng, giá cả và hình thức lưu chuyểncủa nó trên thị trường, tạo nên sức hấp dẫn và thuận tiện cho khách hàngtrong việc tiếp cận và sử dụng nó Năng lực cạnh tranh có thể được hiểu làkhả năng giành lợi thế, chiếm ưu thế trong cạnh tranh của sản phẩm sovới các sản phẩm cùng loại trên cùng đoạn thị trường tại cùng thời điểm (Các Mác, 1978)

Theo nghĩa rộng, năng lực cạnh tranh sản phẩm, ngoài những yếu

tố gắn với năng lực cạnh tranh sản phẩm theo nghĩa hẹp, còn phải xem cácyếu tố khác như các điều kiện sản xuất kinh doanh, các điều kiện gắn với tiêu

thụ sản phẩm, các công cụ và biện pháp mà các chủ thể dùng có hiệu quảtrong cạnh tranh với nhau nhằm chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàngcùng các thuận lợi khác cho mình (Các Mác, 1978).

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 10

Với cách đặt vấn đề trên có thể hiểu khái quát năng lực cạnh tranh sảnphẩm theo nghĩa rộng là: Tổng thể các yếu tố gắn trực tiếp với sản phẩmcùng với các điều kiện, công cụ và biện pháp cấu thành năng lực cạnh tranhđược chủ thể dùng trong ganh đua với nhau nhằm chiếm lĩnh thịtrường, giành khách hàng và đem lại nhiều lợi ích cho chủ thể tham gia cạnhtranh

Có thể khái quát nội dung năng lực cạnh tranh sản phẩm qua 14 chữ:

chất lượng; thông tin; nhanh; mới; nhiều; linh hoạt; lòng tin; nổi tiếng; thúc đẩy (khoa học kỹ thuật và quản lý); liên doanh; độc đáo; mạo hiểm; và bán chịu để thắng trong cạnh tranh (Nguyễn Xuân Quảng, 2005).

Mối quan hệ năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa được định đoạt bởi năng

lực cạnh tranh của doanh nghiệp Sẽ không có năng lực cạnh tranh của sảnphẩm hàng hóa cao khi năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất, kinhdoanh sản phẩm đó thấp Năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa vànăng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là hai phạm trù khác nhau nhưng cóquan hệ hữu cơ với nhau Năng lực cạnh tranh của sản phẩm có được donăng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tạo ra Nhưng, năng lực cạnh tranhcủa doanh nghiệp không chỉ do năng lực cạnh tranh của sản phẩm, mà cònphụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nữa Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của sảnphẩm hàng hóa lại có ảnh hưởng lớn tới năng lực cạnh tranh của doanhnghiệp

Khái niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng mộtdoanh nghiệp tồn tại trong kinh doanh và đạt được một số kết quả mongmuốn dưới dạng lợi nhuận, giá cả, lợi tức hoặc chất lượng các hàng hóa cũng

như năng lực của doanh nghiệp để khai thác các cơ hội thị trường hiện tại vàlàm nảy sinh các thị trường mới.

Trong quá trình kinh doanh có nhiều yếu tố tác động tới năng lực cạnhtranh của doanh nghiệp như các yếu tố do doanh nghiệp chi phối đó là chiếnlược cạnh tranh, đào tạo lao động và công tác Marketing Ngoài ra, còncó

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 12

các yếu tố thuộc môi trường ngoài doanh nghiệp như đối thủ cạnh tranh, chính sách đầu tư, chính sách thương mại của đối thủ,

Năng lực cạnh tranh của sản phẩm được nhận biết qua lợi thếcạnh tranh của sản phẩm đó với các sản phẩm khác cùng loại Lợi thế củahàng hóa bao gồm nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài tác động đến Đó làgiá cả, chất lượng, hình thức, chủng loại hàng hóa, Qua khái niệm trên, cóthể thấy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh củasản phẩm hàng hóa có mối quan hệ mật thiết, phụ thuộc vào nhau, tạođiều kiện cho nhau phát triển Một doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh caophải có hàng hóa có năng lực cạnh tranh cao Như vậy, năng lực cạnhtranh của sản phẩm hàng hóa là cốt lõi năng lực cạnh tranh của doanhnghiệp

2.1.1.3 Khái niệm nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm

Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm là tìm ra những biện pháp tácđộng vào quá trình sản xuất và lưu thông sản phẩm, làm cho nó có “tính vượttrội” so với sản phẩm cùng loại của đối thủ cạnh tranh (nếu nó chưa có nănglực cạnh tranh) hoặc làm tăng thêm sức mạnh cho sản phẩm, làm cho “tínhtrội” của nó ở mức tốt hơn, cao hơn trên thị trường tiêu thụ (nếu sản phẩm đã

có năng lực cạnh tranh nhưng năng lực cạnh tranh còn yếu) Nói cách khác:nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm là sử dụng một số yếu tố tácđộng nhằm khắc phục những tồn tại được coi là trở ngại làm giảm sức cạnhtranh của sản phẩm đồng thời hoàn thiện những nhân tố làm tăng tính trộicủa nó so với đối thủ khác (chứ không phải so với chính nó), nhằm làm chothị phần của sản phẩm tăng lên so với thị phần của đối thủ cạnh tranh(Nguyễn Bách Khoa, 2006)

Quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm khác vớiviệc hoàn thiện sản phẩm ở chỗ: hoàn thiện sản phẩm chỉ là quá trình làmcho sản phẩm đó trở nên tốt hơn, có tính mới hơn so với chính nó ở

những thời điểm khác nhau Vì vậy, có trường hợp sản phẩm không hoànthiện nhưng lại có có sức cạnh tranh do nó có tính trội hơn tương đối khi sosánh một cách tương đối với sản phẩm khác.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 14

Vậy, nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm là việc doanh nghiệp thựchiện các giải pháp nhằm nâng cao hoặc cải thiện nội dung cấu thành năng lựccạnh tranh sản phẩm nhằm tăng thị phần, vị thế cạnh tranh để tạo ra lợinhuận cho doanh nghiệp

2.1.2 Vai trò, ý nghĩa của nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm trong doanh nghiệp

2.1.2.1 Vai trò nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm

Nâng cao năng lực cạnh tranh làm cho giá cả sản phẩm giảm Trên thịtrường không chỉ có một nhà cung cấp sản phẩm mà còn có nhiều nhàcung cấp sản phẩm Với cùng một loại sản phẩm hoặc cùng chủng loại sảnphẩm với các mẫu mã, chất lượng, tính năng, công dụng như nhau, doanhnghiệp nào bán ra với giá rẻ hơn các đối thủ thì sẽ chiếm lĩnh được kháchhàng Bởi vì người tiêu dùng luôn tm đến nơi có sản phẩm chất lượngtốt, giá rẻ để mua Và ngược lại, doanh nghiệp nào bán sản phẩm với giá cao

sẽ bán chậm hoặc sẽ không bán được sản phẩm Vì vậy, để bán được sảnphẩm các doanh nghiệp thường cạnh tranh với nhau và đẩy giá sản phẩmgiảm xuống Do vậy, các doanh nghiệp cần phải tối ưu các yếu tố đầu vào đểgiảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, từ đó định ra giá bán sản phẩm thấphơn đối thủ cạnh tranh

Nhờ có nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm mà nhu cầu của ngườitiêu dùng ngày càng được đáp ứng và thỏa mãn Do trên thị trường cónhiều nhà sản xuất, doanh nghiệp cung cấp nhiều sản phẩm với chủng loại,mẫu mã khác nhau nên có kích thích nhu cầu tiêu dùng và đáp ứng ngày càngđầy đủ nhu cầu của người tiêu dùng Người tiêu dùng được quyền chọnmua những sản phẩm chất lượng tốt, giá rẻ, đáp ứng được nhu cầu của mình.Hơn nữa, để tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao, mẫu mã đẹp đáp ứngnhu cầu của người tiêu dùng và tăng tính cạnh tranh với đối thủ, cácdoanh nghiệp phải thay đổi dây truyền sản xuất, áp dụng tiến bộ khoa học

kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất Người sản xuất nào có kỹ thuật vàcông nghệ tiên tiến sẽ thu được lợi nhuận siêu ngạch Do đó, cạnh tranh là

áp lực đối với người sản

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 16

xuất, buộc họ phải cải tiến kỹ thuật, nhờ đó kỹ thuật và công nghệ sản xuất của toàn xã hội ngày càng phát triển

Để nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm buộc các doanh nghiệpphải giữ “chữ tín” với khách hàng và uy tín của doanh nghiệp ngày càng tănglên Trên thị trường xuất hiện nhiều đối thủ cạnh tranh, chỉ doanh nghiệp nàocung cấp sản phẩm chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, giao hàng đúng số lượng,đúng địa điểm và đúng thời hạn, dịch vụ bảo hành, chăm sóc khách hàngtốt sẽ dự trữ được “chữ tín” với khách hàng và uy tín của doanh nghiệpngày càng tăng và sẽ chiếm lĩnh được thị trường Ngược lại, doanh nghiệpnào không giữ được “chữ tín” với khách hàng thì uy tín của doanh nghiệp đó

sẽ giảm, người tiêu dùng không còn tin tưởng vào tiêu dùng sản phẩm củadoanh nghiệp đó nữa Doanh nghiệp đó sẽ không có chỗ đứng trên thịtrường

Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm có vai trò sắp xếp lạithị trường Trên thị trường bây giờ không chỉ có một nhà cung ứng mà cónhiều nhà cung ứng sản phẩm Các nhà cung ứng này giành giật nhau thịphần trên thị trường Để có thể tồn tại trên thị trường các doanh nghiệpcần phải xác định mình kinh doanh sản phẩm gì và tập trung vào đối tượngkhách hàng nào để khai thác tốt đối tượng khách hàng đó và dần chiếm lĩnhthị trường

Tuy nhiên, nhu cầu của khách hàng là đa dạng và nguồn lực doanhnghiệp là có hạn nên mỗi doanh nghiệp không thể đáp ứng hết tất cả nhucầu của khách hàng và do đó không thể chiếm lĩnh hết thị trường mà chỉ khaithác được một phần của thị trường

2.1.2.2 Ý nghĩa nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm

Nâng cao năng lực cạnh tranh đối với từng doanh nghiệp mang ý nghĩasống còn Nó giúp doanh nghiệp phát huy được nội lực của mình, phát huyđược những lợi thế cạnh tranh của bản thân để có những quyết định sángsuốt góp phần vào sự phát triển bền vững của công ty

Nâng cao năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với việc tăng thị phầncho doanh nghiệp, do đó doanh nghiệp sẽ nắm thế chủ động trong việctìm

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế Page 18

kiếm nhu cầu, thoả mãn nhu cầu và không dễ dàng bị các đối thủ cạnhtranh điều khiển Nâng cao năng lực cạnh tranh dựa trên cơ sở giảm chi phíkinh doanh làm tăng số lượng sản phẩm bán ra và tăng lợi nhuận cho công

ty Phần lợi nhuận giúp doanh nghiệp tiến trước đối thủ cạnh tranh mộtbước, tăng thêm động lực cho toàn thể nhân viên "thành công tiếp nối thànhcông"

Nâng cao năng lực cạnh tranh là động lực giúp công ty có thể tiếptục tồn tại, phát triển và vươn xa hơn tại thị trường trong và ngoài nước.Công ty càng có nhiều nỗ lực hơn để có thể tạo ra những sản phẩm tốt hơncho khách hàng, giúp khách hàng có nhiều sự lựa chọn hơn

Ngoài ra việc nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm có ý nghĩa quantrọng không chỉ đối với bản thân doanh nghiệp mà còn góp phần nâng caonăng lực cạnh đối với nền kinh tế quốc dân Một nền kinh tế năng động, pháttriền là một nền kinh tế có sức cạnh tranh lớn Có năng lực cạnhtranh lớn giúp nền kinh tế quốc dân phát huy được nội lực của toàn bộ các tếbào

Vì vậy, có thể đưa ra nhận xét rằng năng lực cạnh tranh sản phẩm củadoanh nghiệp có ý nghĩa sống còn và tác động tương hỗ với chínhdoanh nghiệp và với cả toàn bộ nền kinh tế quốc dân

2.1.3 Nội dung năng lực cạnh tranh sản phẩm

Năng lực cạnh tranh sản phẩm có rất nhiều nội dung Tác giả đi

nghiên cứu cụ thể một số nội dung chủ yếu sau đây:

Hợp tác (Liên kết)

Sơ đồ 2.1: Các nội dung chủ yếu của năng lực cạnh tranh sản phẩm

Giá bán trên một đơn vị sản phẩm được xem là một chỉ tiêu quantrọng đối với khả năng cạnh tranh sản phẩm trong điều kiện các yếu tố kháckhông đổi, giá bán là yếu tố quyết định đến mức tiêu dùng sản phẩm trên thịtrường, khách hàng sẽ chọn sản phẩm của doanh nghiệp có giá bán thấp hơncác sản phẩm khác cùng loại của các doanh nghiệp khác.

Doanh nghiệp cần có chính sách giá hợp lý cho sản phẩm của mình đểsao cho có thể bán sản phẩm chất lượng tốt với giá rẻ Để đạt được mục tiêutrên doanh nghiệp cần phải cắt giảm những chi phí không cần thiết, saocho giá sản xuất sản phẩm thấp, như vậy doanh nghiệp mới có thể hạ giáthành sản phẩm

Giá thành hàng hóa là giá trị của tất cả các yếu tố đầu vào hìnhthành nên hàng hóa như chi phí nguyên vật liêu, chi phí lương côngnhân sản xuất…trên cơ sở đó xác định giá cả của hàng hóa

Muốn giá cả thấp doanh nghiệp phải tìm cách hạ giá thành tức làphải tận dụng hợp lý các nguồn lực sẵn có, đồng thời đổi mới thiết bị và côngnghệ sản xuất, nâng cao hiệu quả quản lý…có như vậy mới hạ giá thành từ đónâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa

Giá bán = Giá thành sản xuất + Chi phí liên quan + Lợi nhuận dự kiến

Trong nền kinh tế thị trường, khách hàng có quyền lựa chọn cho mìnhnhững hàng hóa tốt nhất và cùng một loại hàng hóa thì chắc chắn họ sẽlựa

chọn hàng có giá thấp hơn Vì vậy, giá là công cụ cạnh tranh hữu hiệu trên thịtrường Để chiếm ưu thế trong cạnh tranh, doanh nghiệp cần phải có cácchính sách giá thích hợp cho từng loại hàng hóa, từng giai đoạn trong chu

kỳ sống của hàng hóa hay tùy thuộc vào đặc điểm của từng vùng thị trường

Tóm lại, giá cả là một công cụ quan trọng trong cạnh tranh sản phẩm,doanh nghiệp phải có những biện pháp hợp lý nhằm tiết kiệm chi phí hạ thấpgiá thành của sản phẩm Từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm củamình

Một sản phẩm có chất lượng cao ngoài việc đảm bảo các tiêuchuẩn chất lượng thì cần có thêm những chất lượng vượt trội khác so với cácđối thủ cạnh tranh như chất lượng các nguyên liệu đầu vào thể hiện ở ưu thế

về chất lượng vải, chỉ, cúc, khóa,

Chất lượng sản phẩm được nâng cao dẫn tới tăng tốc độ tiêu thụ, tăngkhối lượng hàng hóa bán ra và kéo dài chu kỳ sống của hàng hóa, từ đótăng lợi nhuận cho doanh nghiệp Khi hàng hóa có chất lượng cao dẫn tới