Lực lượng dân quân tự vệ miền bắc việt nam trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại của đế quốc mỹ (1965 1973)

Trong hai công trình trên, có những ph n đ đ cập đến nội dung quân dân mi n Trong các tác phẩm v tổng kết chiến tranh nhân dân địa phương do ộ TổngTham mưu chỉ đ o biên so n có đ cập đến

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ HOÀNG NAM

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ HOÀNG NAM

ỜI CA OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các tài liệu,

số liệu đƣợc sử dụng trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và đƣợc trích dẫn

rõ ràng theo quy định Những kết luận của luận án chƣa đƣợc công bố trong bất

kỳ công trình khoa học nào khác

Tác giả

Ngô Hoàng Nam

Nhóm công trình nghiên cứu liên quan đến đ tài luận án

Những vấn đ liên quan đến đ tài đ đƣợc các công trình nghiên cứu

giải quyết

.3 Những vấn đ đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

2.1 Quá trình xây dựng lực lƣợng dân quân tự vệ mi n c

Ho t động của lực lƣợng dân quân tự vệ mi n c

Tiểu kết

3.1 Kiện toàn và xây dựng lực lƣợng dân quân tự vệ mi n c

3 Lực lƣợng dân quân tự vệ mi n c đẩy m nh các mặt ho t động chiến

đấu và phục vụ chiến đấu

PHỤ ỤC

1

77252728285070727291112114114135145146151152170

Ở ẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đ thựchiện “cả nước chung sức”, “trăm họ đ u là binh”, chính sách “ngụ binh ư nông” để

tổ chức lực lượng chống kẻ thù xâm lược Kế thừa truy n thống tổ chức lực lượngđánh giặc của dân tộc, ngay từ khi ra đời Đảng đ đ ra chủ trương “lập quân đội côngnông”, “vũ trang công nông”, “tổ chức đội tự vệ công nông” để đấu tranh với kẻthù Trong cao trào cách m ng 1930-1931, các đội tự vệ đ đ ra đời và ngày càng pháttriển, trở thành lực lượng n ng cốt bảo vệ phong trào đấu tranh của qu n ch ng vàcác cơ sở cách m ng Ngày 8-3- 935, t i Đ i hội l n thứ nhất của Đảng họp ở Ma CaoTrung Quốc đ thông qua “Nghị quyết v Đội tự vệ”, đánh dấu ngày ra đời của lựclượng dân quân tự vệ DQTV) sau này Sau khi chính thức được thành lập, các đội

tự vệ công nông, tổ du kích cứu quốc, đội du kích tập trung là

n ng cốt cùng nhân dân khởi nghĩa từng ph n, tiến tới Tổng khởi nghĩa và giành

th ng lợi trong Cách m ng tháng Tám năm 945 Trong hai cuộc kháng chiến

chống thực dân Pháp 945- 954 và đế quốc Mỹ xâm lược 954- 975 , lực lượng DQTV đ phát triển rộng kh p, luôn giữ vai tr và vị trí quan trọng cùng bộ đội chủlực, bộ đội địa phương chiến đấu và phục vụ chiến đấu góp ph n làm nên các chiến công, đánh th ng hai đế quốc xâm lược, bảo vệ th ng lợi thành quả cách m ng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975), quán triệt sâu s c đường lối chiến tranh nhân dân của Đảng, lực lượng DQTV đ phát huy vai tr quan trọng, vừa lao động sản xuất, vừa chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu, kết hợp với lực lượng an ninh cơ sở giữ gìn trật tự x hội, an ninh chính trị và làm n ng cốt cho phong trào toàn dân đánh giặc t i địa phương Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá ho i CTPH bằng không quân và hải quân ra mi n c 965-1973), lực lượng DQTV

mi n c đ vừa chiến đấu, vừa sản xuất và tích cực phục vụ chiến đấu, phối hợp chặt

ch với bộ đội địa phương, bộ đội chủ lực, giữ gìn trật tự trị an, vây b t phi công, biệtkích, gián điệp, góp ph n cùng quân và dân mi n c đánh b i hai cuộc CTPH mi n c của đế quốc Mỹ Giai đo n 965- 973 là giai đo n phát triển đỉnh cao của lực lượng DQTV mi n c cả v tổ chức và xây dựng lực lượng Lực

lượng DQTV mi n c đ đ t được nhi u thành tích trong ho t động chiến đấu vàphục vụ chiến đấu, đ khẳng định được vị trí, vai tr quan trọng là một bộ phận củalực lượng vũ trang ba thứ quân ộ đội chủ lực, ộ đội địa phương, Dân quân tự vệ

và du kích) Khẳng định vai tr và sức m nh của lực lượng DQTV mi nc, Chủ

1

tịch Hồ Chí Minh đ chỉ rõ: “Dân quân tự vệ và du kích là lực lượng của toàn dân tộc, là một lực lượng vô địch, là bức tường s t của Tổ quốc, vô luận kẻ địch hung

b o thế nào hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó, thì địch nào cũng phải tan r ”[115, tr.158]

Trong thời bình, lực lượng DQTV vẫn giữ vị trí, vai tr quan trọng, bảo vệĐảng, chính quy n, tính m ng, tài sản của Nhà nước và nhân dân DQTV là lựclượng n ng cốt, xung kích tham gia phát triển xây dựng kinh tế ở địa phương, cơ sở

và trong các cơ quan, nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp Đồng thời, lực lượngDQTV c n góp ph n xây dựng thế trận quốc ph ng toàn dân g n chặt với thế trận anninh nhân dân, phối hợp với công an và các lực lượng khác chống l i những âmmưu phá ho i của kẻ thù, ph ng chống các tệ n n x hội, ph ng chống thiên tai,… bảođảm an toàn cho nhân dân

Nghiên cứu v lực lượng DQTV mi n c đ được các nhà nghiên cứu trong vàngoài nước quan tâm trên ở nhi u khía c nh, góc độ khác nhau Tuy nhiên, cho đếnnay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống v lực lượngDQTV mi n c trong thời kỳ chống CTPH mi n c của đế quốc Mỹ 965-973 Đểlàm rõ hơn nữa vai tr và đóng góp quan trọng của lực lượng DQTV mi n c giai

đo n này rất c n được nghiên cứu có hệ thống, toàn diện, chuyên sâu

v cơ cấu tổ chức, xây dựng lực lượng, công tác huấn luyện, trang thiết bị vũ khí và

ho t động chiến đấu, phục vụ chiến đấu

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực hiện nay vẫn c n nhi u diễn biếnphức t p, ti m ẩn nhi u nhân tố bất tr c, khó lường, cùng với đó là việc xuất hiện nhi

u lo i hình chiến tranh và phương thức tác chiến mới Ở khu vực Châu Á

-Thái ình Dương, những tranh chấp l nh thổ, biển, đảo giữa các nước lớn tiếp tụcdiễn ra Đối với Việt Nam, các thế lực thù địch vẫn đang tiến hành chiến lược “diễnbiến h a bình”, b o lo n lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quy n” hònglật đổ chế độ x hội chủ nghĩa Trong bối cảnh đó, DQTV vẫn là một lực lượngchiến lược, rộng kh p và góp ph n quan trọng để bảo vệ vững ch c Tổ quốc Nhữngkinh nghiệm từ ho t động của lực lượng DQTV trong thời kỳ chống CTPH của đếquốc Mỹ 965-1973) vẫn c n nguyên giá trị, góp ph n vào việc xây dựng lực lượngDQTV hiện nay nhằm đảm bảo vững ch c thế trận quốc ph ng toàn dân, an ninhnhân dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trên những ý nghĩa đó, việc nghiên cứu v lực lượng DQTV trong thời kỳchống CTPH của đế quốc Mỹ 965- 973 có tính thời sự, ý nghĩa khoa học và giá

2

trị thực tiễn Chính vì vậy, ch ng tôi quyết định chọn đ tài “Lực lượng dân quân tự

vệ miền Bắc Việt Nam trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ (1965-1973)” làm luận án Tiến sĩ Sử học.

2 ục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu một cách toàn diện, hệ thống v quá trình xây dựng và ho t động của lực lượng DQTV mi n c Việt Nam từ năm 965 đến năm 973

2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở mục tiêu trên, luận án giải quyết các nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đ tài

- Phân tích bối cảnh lịch sử, âm mưu tiến hành CTPH của đế quốc Mỹ; trìnhbày chủ trương của Đảng, Quân ủy Trung ương, ộ Quốc ph ng v tổ chức, xây dựng lực lượng DQTV từ năm 965 đến năm 973

- Trình bày quá trình xây dựng, trang bị, công tác huấn luyện và nhiệm vụcủa lực lượng DQTV từ năm 965 đến năm 973

- Trình bày ho t động của lực lượng DQTV từ năm 965 đến năm 973 trên cáclĩnh vực chiến đấu gồm: chiến đấu, phục vụ bộ đội chiến đấu, vây b t phi công) vàphục vụ chiến đấu gồm: tổ chức ph ng không sơ tán; đảm bảo giao thông vận tải;đảm bảo trật tự trị an; tham gia lao động sản xuất; tham gia kh c phục hậu quả chiếntranh

- Nêu lên những đặc điểm, làm rõ những thành tựu, h n chế và r t ra nhữngkinh nghiệm từ thực tiễn ho t động của lực lượng DQTV mi n c Việt Nam từnăm 965 đến năm 1973

3 ối t ng và ph m vi nghiên cứu của luận án

3.1 ối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đ tài là: Lực lượng DQTV mi n c Việt Nam từnăm 965 đến năm 973

Trước hết c n làm rõ khái niệm dân quân tự vệ: Dân quân tự vệ, lực lượng vũtrang qu n ch ng, một thành ph n trong ba thứ quân của lực lượng vũ trang nhân dânViệt Nam, có chức năng vừa lao động sản xuất, vừa chiến đấu và sẵn sàng chiếnđấu, kết hợp với lực lượng an ninh cơ sở giữ gìn trật tự x hội, an ninh chính trị t iđịa phương; là lực lượng chiến lược của chiến tranh nhân dân, làm n ng cốt chophong trào toàn dân đánh giặc t i địa phương Được tổ chức theo yêu c u nhiệm vụđấu tranh cách m ng, kháng chiến, xây dựng và bảo vệ đất nước, DQTV do cấp ủy

3

đảng, chính quy n địa phương trực tiếp l nh đ o, chỉ đ o, người chỉ huy quân sự ởđịa phương trực tiếp chỉ huy [ 45, tr.300-301].

Trong đó, Dân quân là một bộ phận của DQTV được tổ chức ở x , phường,

thị trấn, làm n ng cốt cho toàn dân đánh giặc, có nhiệm vụ bảo vệ Đảng, chính quy nđịa phương; chiến đấu và phục vụ chiến đấu như: làm đường, vận chuyển thươngbinh, vận chuyển lương thực thực phẩm, đ n dược, bảo vệ và tổ chức cho nhân dân

sơ tán [ 45, tr.300] Tự vệ là một bộ phận của DQTV được tổ chức ở cơ quan nhà

nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị

x hội Có nhiệm vụ bảo vệ Đảng, chính quy n, bảo vệ tính m ng, tài sản nhà nước

và nhân dân ở cơ sở mình; chiến đấu và phục vụ chiến đấu, giữ gìn trật tự trị an trênđịa bàn [ 45, tr 47]

3 hạm vi nghiên cứu

Luận án chọn mốc năm 965 là năm đế quốc Mỹ chính thức tiến hành cuộcCTPH mi n c l n thứ nhất (ngày 7-2-1965); năm 973 là năm kết th c cuộcCTPH mi n c l n thứ hai (ngày 15-1-1973)

trở ra phía c , trong đó, luận án tập trung trình bày v lực lượng DQTV chủ yếu ởcác địa phương nằm trong các khu vực trọng điểm đánh phá của máy bay Mỹ như:

Hà Nội, Hải Ph ng, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng ình

V nộ dun : Luận án tập trung nghiên cứu quá trình tổ chức và xây dựng lực

lượng DQTV; Trình bày ho t động của lực lượng DQTV trên các lĩnh vực chiếnđấu và phục vụ chiến đấu gồm: b n máy bay, tàu chiến Mỹ, phục vụ bộ đội chiếnđấu và vây b t phi công; tổ chức ph ng không sơ tán; đảm bảo giao thông vận tải;đảm bảo trật tự trị an; tham gia lao động sản xuất; tham gia kh c phục hậu quả chiếntranh); Nêu thành tựu, h n chế và nguyên nhân; Nêu đặc điểm và r t ra một số kinhnghiệm từ thực tiễn ho t động của lực lượng DQTV mi nc Việt Nam từ năm 965 đến năm 973

4 C sở lý luận, ph ng pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu

Cơ sở lý luận: Cơ sở lý luận của đ tài là chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng

Hồ Chí Minh và các chủ trương, quan điểm, đường lối của Đảng, Quân ủy Trung ương, ộ Quốc ph ng v đường lối chiến tranh nhân dân, chiến tranh cách m ng, v lựclượng vũ trang trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng Tổ quốc

P ươn p áp n ên cứu:

Phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng trong luận án là phương pháplịch sử và logic

trình xây dựng và ho t động của lực lượng DQTV mi n c Việt Nam từ năm 965đến năm 1973 theo tiến trình lịch sử, đ ng khung thời gian và không gian Sử dụng

p ươn p áp lo c để làm rõ bản chất của hiện tượng, nguyên nhân - kết quả, đưa ra

những nhận thức khách quan v lực lượng DQTV trong thời kỳ chống CTPH

(1965- 973 ; trên cơ sở đó nhận xét đánh giá thực tr ng lực lượng DQTV mi n c mộtcách khách quan trên cơ sở các sự kiện, hiện tượng lịch sử, tìm ra cái tất yếu và quyluật vốn có để làm rõ những thành tựu, h n chế và r t ra một số kinh nghiệm từ ho tđộng của lực lượng DQTV mi n c Việt Nam trong thời kỳ chống CTPH của đế quốcMỹ

ên c nh đó, luận án c n sử dụng các phương pháp khác như tổng hợp, thống

kê, phân tích, so sánh, đi u tra khảo sát thực địa, ph ng vấn nhân chứng để nghiêncứu là rõ nội dung của luận án

N uồn tà l ệu: Nguồn tài liệu được khai thác chủ yếu ở Thư viện Quân đội,

Thư viện Quốc gia, Thư viện và bảo tàng các tỉnh mi n c Việt Nam Ch trọng

nguồn tài liệu ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, Trung tâm Lưu trữ ộ Quốc Ph ng

5 óng góp mới về khoa học của luận án

- Luận án hệ thống hóa nguồn tài liệu v CTPH và lực lượng DQTV mi n c.

- Luận án là công trình nghiên cứu đ u tiên phục dựng l i bức tranh toàndiện, có hệ thống v quá trình xây dựng, ho t động của lực lượng DQTV mi n c Việt Nam trong thời kỳ chống CTPH của đế quốc Mỹ 965-1973)

- Luận án góp ph n khẳng định vị trí của lực lượng DQTV trong thời kỳchống CTPH mi n c của đế quốc Mỹ, trên cơ sở đó phát huy vai tr đối với sự nghiệpxây dựng, ho t động của DQTV hiện nay

- Luận án là tài liệu tham khảo phục vụ cho việc nghiên cứu, tìm hiểu v lựclượng DQTV trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; đồng thời góp ph n cung cấp

cơ sở luận cứ khoa học cho việc xây dựng lực lượng vũ trang trong sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay

5

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Ý n ĩ lý luận: Luận án cung cấp những luận cứ khoa học cho việc nghiên cứu

v tổ chức lực lượng DQTV Cung cấp cơ sở lý luận cho việc xây dựng lực lượng vũtrang trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đóng góp v cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu, giảng d y v cơ cấu tổ chức,huấn luyện và xây dựng lực lượng DQTV nói riêng và cho việc nghiên cứu lịch sửquân sự, lịch sử kháng chiến chống Mỹ, v chiến tranh nhân dân trong xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc

Ý n ĩ t ực t ễn: Luận án góp ph n phát huy vai tr của lực lượng DQTV trong

sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ quốc hiện nay Những kinh nghiệm được nêu lêntrong luận án có giá trị thực tiễn cao, có thể vận dụng cho việc tổ chức, xây dựng và

ho t động của lực lượng DQTV hiện nay

Luận án là tài liệu phục vụ việc tìm hiểu, nghiên cứu v lực lượng DQTV mi n

c Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước

7 C cấu của luận án

Ngoài các ph n Mở đ u, Kết luận, Danh mục Tài liệu tham khảo, Phụ lục luận

án được cơ cấu thành 4 chương như sau:

C ươn 2: Lực lượn dân quân tự vệ m n Bắc V ệt N m từ năm 1965 đến năm 1968

C ươn 3: Lực lượn dân quân tự vệ m n Bắc V ệt N m từ năm 1969 đến năm 1973

n

ệm

Ch ng 1

1.1 Nhóm c ng tr nh nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Nghiên cứu v cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) nói chung,lực lượng DQTV ở mi n c (1965-1973) nói riêng đ thu h t được sự quan tâm nhi unhà nghiên cứu ở trong nước và ngoài nước Nhi u công trình nghiên cứu, bài viết đđược xuất bản, có thể phân chia thành các nhóm sau:

1.1.1 Những c ng tr nh nghiên cứu về cu c kháng chiến chống Mỹ CTPH miền Bắc và cu c chiến đấu chống CTPH miền Bắc của đế quốc Mỹ

Cho đến nay, số lượng công trình nghiên cứu cũng như vấn đ thuộc v cuộckháng chiến chống Mỹ, cứu nước 954- 975 rất phong ph , đa d ng Mỗi công trình,bài viết dù có mục đích, góc độ nghiên cứu khác nhau, nhưng ít nhi u đ u có đ cậpđến lực lượng DQTV

Cuốn C ến tr n n ân dân đán t ắn c ến tr n p á oạ củ đế quốc Mỹ của các tác giả Văn Tiến Dũng, Đặng Tính, Phùng Thế Tài Nxb QĐND, Hà

Nội, 968 đ tổng kết những kinh nghiệm v chiến tranh nhân dân đánh th ng CTPH của đế quốc Mỹ ở Hà Nội, Hà Tĩnh, Quảng ình Trong đó có đ cập v công tác chỉ đ

o DQTV trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu Sự phối hợp chiến đấu giữa lực lượng DQTV với bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và nhân dân Các tác giả cũng đ cập đến một số kinh nghiệm v tiến hành chiến tranh nhân dân trong chiến tranh cách m

ng, đặc biệt là những kinh nghiệm trong thời kỳ chống CTPH của đế quốc Mỹ

Cuốn Bắt ặc lá Mỹ và đán máy b y địc đến cứu (Nxb QĐND, Hà Nội,

97 đ nêu một số phương pháp, công tác tổ chức phát hiện và vây b t giặc lái Nộidung sách c n đ cấp đến những ho t động, cách tiến hành đến cứu phi công

của đế quốc Mỹ sử dụng trong CTPH mi n c Trong ph n thứ hai, các tác giả đ trình bày và làm rõ nội dung đánh máy bay ở vùng rừng n i, chỉ ra những kinh nghiệm tácchiến cho DQTV khi máy bay của Mỹ đến giải cứu phi công

Trong CTPH của đế quốc Mỹ, phố Khâm Thiên Hà Nội là một trong những nơi bị đế quốc Mỹ ném bom mang tính hủy diệt Để ghi l i những tội ác mà đế quốc

Mỹ đ gây ra t i đây, năm 973, Sở Văn hoá thông tin Hà Nội đ biên so n và xuất bản

cuốn sách Khâm Thiên Sở Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 973 Nội dung sách là tập

hợp một số bài viết v tội ác của Mỹ trong việc ném bom huỷ diệt phố Khâm

7

Thiên ngày 26-12- 97 Trong đó có một số bài viết đ diễn tả khá chi tiết v thế trận

ph ng không của quân dân Thủ đô trong việc chống trả những đợt không kích củakhông quân Mỹ

Trong cuộc chiến đấu chống CTPH của đế quốc Mỹ, một số cán bộ quân sựnhận thức chưa đ ng v mối quan hệ giữa chiến tranh nhân dân và chiến tranh chính

quy, xuất phát từ thực tiễn đó, Đ i tướng Võ Nguyên Giáp đ biên so n cuốn Nắm

vữn đư n lố c ến tr n n ân dân đán t ắn c ến tr n p á oạ củ đế quốc Mỹ Nxb Sự thật,

Hà Nội, 975 Trong sách Đ i tướng Võ Nguyên Giáp nhấn

m nh: Đảng không bao giờ có một chiến lược quân sự thu n t y, và chưa bao giờ h

n chế chiến tranh ở mức độ chiến tranh du kích Chiến lược chiến tranh cách m ngcủa Đảng là một chiến lược tổng hợp, kết hợp đấu tranh quân sự, đấu tranh chínhtrị, đấu tranh ngo i giao, kết hợp chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy, kếthợp đánh nh , đánh vừa, đánh lớn Nét đặc s c mà kẻ thù không thể ngờ được làchiến tranh nhân dân không chỉ diễn ra ở mi n Nam, mà c n được tổ chức

hết sức sáng t o ở mi nc, góp ph n quan trọng đánh b i cuộc CTPH bằng

không quân, hải quân của đế quốc Mỹ ra mi n c ên c nh đó, cuốn sách cũng chỉ ranhững kinh nghiệm trong những năm chiến đấu chống CTPH của Mỹ ở mi n c ViệtNam

Năm 98 và 983, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam xuất bản tập sách v

QĐND, Hà Nội Tập , xuất bản năm 98 , tập trung phân tích bối cảnh, tình hìnhViệt Nam ở hai mi n Nam - c trước khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh ra cảnước; Khái quát diễn biến của cuộc chiến tranh nhân dân đánh th ng CTPH mi n ccủa đế quốc Mỹ; Th ng lợi của Việt Nam và thất b i của đế quốc Mỹ trong CTPH Vcuộc chiến đấu chống CTPH, cuốn sách tập trung trình bày v cuộc chiến đấu củaquân và dân mi n c chống CTPH bằng không quân của đế quốc Mỹ Trong khi đó,tập của cuốn sách tập trung trình bày và phân tích 9 bài học kinh nghiệm v chỉ đ ochiến tranh nhân dân đánh th ng CTPH của đế quốc Mỹ Trong hai tập sách này, các

tác giả đ đ cập đến các ho t động của lực lượngDQTV trong hai cuộc chiến đấu chống CTPH của đế quốc Mỹ Các tác giả đ khẳng định vai tr n ng cốt, xung kích của DQTV trong nhiệm vụ chiến đấu, phục vụ chiến đấu, đảm bảo ph ng không nhân dân ở cơ sở

Viết v cuộc chiến đấu của quân và dân cả nước trong hai cuộc CTPH còn được thể hiện qua các công trình nghiên cứu v các quân khu trong cuộc kháng

8

chiến chống Mỹ Trong đó, tiêu biểu là các cuốn: Quân u 3 n ữn năm đán Mỹ

(Nxb QĐND, Hà Nội, 989); T ủ đ Hà Nộ - Lịc sử án c ến c ốn Mỹ, cứu

dung của các cuốn sách trên đ đ cập khá kỹ v cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứunước của quân và dân các quân khu; một số nội dung v cuộc chiến đấu chốngCTPH của quân và dân mi n c được thể hiện khá cụ thể

Tổng kết v chiến tranh cách m ng trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước

có đ cập đến chiến tranh nhân dân và hai cuộc CTPH đáng ch ý hai công trình

Hà Nội, 995 và C ến tr n cá

c

(Nxb CTQG, Hà Nội, 000 Trong hai công trình này, nội dung chủ yếu là tổng kết

v quá trình đấu tranh của quân và dân cả nước trong hai cuộc kháng chiến chốngthực dân Pháp và đế quốc Mỹ; đánh giá nguyên nhân th ng lợi, ý nghĩa và bài họckinh nghiệm của hai cuộc kháng chiến đối với công cuộc bảo vệ và xây dựng Tổquốc Trong hai công trình trên, có những ph n đ đ cập đến nội dung quân dân mi n

Trong các tác phẩm v tổng kết chiến tranh nhân dân địa phương do ộ TổngTham mưu chỉ đ o biên so n có đ cập đến lực lượng DQTV đáng ch ý là:

kh c phục hậu quả và kinh nghiệm tác chiến, chiến đấu chống máy bay t m thấp của

đế quốc Mỹ Nội dung sách đ tổng kết các ho t động thực tiễn, r t ra những kinhnghiệm v l nh đ o, chỉ đ o, thực hành cuộc chiến tranh của nhân dân Hà Nội,

9

nhằm tác chiến có hiệu quả trong việc chống và tiêu diệt máy bay t m thấp khi xâmnhập vào thành phố.

Cũng trong năm 00 , ộ Tổng tham mưu (BTTM) biên so n và xuất bản

cuốn: C ỉ đạo xây dựn và oạt độn c ến đấu củ lực lượn p òn n đị

Nội dung chính của cuốn sách là nghiên cứu v quá trình xây dựng và ho t độngchiến đấu của lực lượng ph ng không địa phương bộ đội ph ng không địa phương

và DQTV ph ng không trong cuộc chiến đấu chống CTPH của đế quốc Mỹ ra mi n

c Nội dung sách chỉ rõ đối với việc xây dựng lực lượng ph ng không, không quânchủ lực, trong chiến tranh nhân dân c n ch trọng xây dựng lực lượng ph ng khôngnhân dân địa phương phát triển đến trình độ cao, lấy lực lượng ph ng không nhândân địa phương làm n ng cốt cho toàn dân b n máy bay, b t phi công, ph ng tránh sơtán, bảo đảm giao thông Một số kinh nghiệm v công tác chỉ đ o, xây dựng, huấnluyện và ho t động chiến đấu của lực lượng ph ng không địa phương trong thời kỳchống CTPH của đế quốc Mỹ cũng được đ cập

Đáng chú ý là công trình nghiên cứu v lịch sử quân sự Việt Nam gồm 4 tập

do Viện Lịch sử quân sự Việt Nam biên so n Đây là công trình khá đồ sộ nghiêncứu v lịch sử quân sự Việt Nam từ buổi đ u dựng nước thời Hùng Vương - AnDương Vương tập cho đến thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc tập 3 ộsách có riêng một tập Tổng luận tập 4 Trong 4 tập đó, Lịc sử Quân sự V ệt

Hà Nội, 005 có những nội dung liên quan đến đ tài luận án Tập gồm có bốnchương, mỗi chương gói trọn các sự kiện của một thời kỳ lịch sử Mục III chương

II và mục II Chương III của tập sách đ đ cập đến cuộc CTPH mi n c của đếquốc Mỹ, trình bày những nét khái quát v cuộc đấu tranh của nhân dân mi n cnói chung, DQTV nói riêng trong cuộc chiến đấu chống CTPH

Cuốn Lịc sử Hả quân n ân dân V ệt N m 1955-2005 (Nxb QĐND, Hà Nội,

005 do ộ Tư lệnh Hải quân xuất bản đ làm rõ quá trình xây dựng, ho t động và

sự phát triển của lực lượng Hải quân nhân dân Chương 3 và chương 4 của cuốnsách tập trung trình bày và làm rõ cuộc chiến đấu của Hải quân Việt Nam trong việcbảo vệ vùng biển mi n c; ho t động chiến đấu và phục vụ chiến đấu của các lựclượng vũ trang, trong đó có lực lượng DQTV; góp ph n đánh b i từng bước leothang của hai cuộc CTPH l n thứ nhất và l n thứ hai trên vùng biển mi n c của đếquốc Mỹ

10

Nghiên cứu v những trận không kích của quân đội Mỹ vào mi n c Việt

Nam đáng ch ý là cuốn Bí mật các c ến dịc n íc củ Mỹ vào m n Bắc V ệt

Nam (Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 007 của hai tác giả Cảnh Dương và Đông A

biên so n Nội dung cuốn sách trình bày v những trận không kích của Mỹ vào mi n cViệt Nam, miêu tả tâm lý của những người lính phi công Mỹ khi nhận nhiệm vụ tấncông mi n c Việt Nam Trong sách, tác giả nhận định tâm lý của những phi công Mỹnhận nhiệm vụ ném bom mi n c là từ sợ h i đến chán nản Những quan điểm bất đồngcủa những nhà l nh đ o trong Nhà Tr ng v quyết định ném bom mi n c Những tư liệutrong cuốn sách cho thấy rõ âm mưu, kế ho ch Mỹ khi tiến hành hai chiến dịch khôngkích mi n c, từ “Sự kiện Vịnh c bộ”, Linebacker I đến chiến dịch Linebacker II.Cuốn sách cũng giới thiệu một số vũ khí, phương tiện chiến tranh và những chiến thuật

mà lực lượng không quân, hải quân Mỹ tiến hành CTPH ra mi n c Việt Nam Mặtkhác, cuốn sách đ trình bày một số trận đánh tiêu biểu của lực lượng ph ng không

nhân dân Việt Nam trên b u trời mi n c, một số tư liệucũng được công bố trong sự so sánh với tư liệu từ phía Mỹ

Trong cuốn C ến tr n n ân dân đán t ắn c ến tr n p á oạ bằn

đô Nxb QĐND, Hà Nội, 0 cũng đ cập khá cụ thể v cuộc chiến đấu của quân

và dân Thủ đô Hà Nội trong chống CTPH của đế quốc Mỹ ên c nh việc trình bàydiễn biến các trận đánh của quân và dân thủ đô từ năm 965 đến năm 97 , bước đ ucác tác giả đ đưa ra những đánh giá, nhận xét v thành tựu, h n chế, r t ra

những kinh nghiệm trong quá trình ộ Tư lệnh Thủ đô l nh đ o các lực lượng vũtrang và nhân dân chiến đấu Sách mang tính giáo dục truy n thống và chỉ tập trungvào một số sự kiện, trận đánh tiêu biểu trên địa bàn Hà Nội

Tác giả Nguyễn Thị Huệ Chi với công trình Hả quân n ân dân V ệt N m tron

cuộc c ến đấu c ốn c ến tr n p á oạ củ Mỹ tạ vùn s n b ển m n Bắc (1964 - 1973) Nxb

CTQG, Hà Nội, 0 3 đ làm rõ quá trình xây dựng, phát

triển và những đóng góp của lực lượng hải quân nhân dân Việt Nam trong cuộc chiến đấu chống CTPH của Mỹ Ph n lớn nội dung cuốn sách viết v cuộc chiến đấu của hải quân Việt Nam chống CTPH của Mỹ t i vùng sông biển mi n c qua hai giai

đo n 964-1968 và 1969- 973 Công trình cũng dành nhi u trang viết v ho t động chiến đấu của lực lượng DQTV biển trong chống CTPH

Năm 0 3, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam xuất bản bộ sách Lịc sử án ến c ốn

Mỹ, cứu nước (1954-1975) gồm 9 tập (Nxb CTQG - Sự thật, Hà Nội c

11

Trong 9 tập đó, tập IV và VII đ đ cập đến hai cuộc CTPH mi n c của đế quốc Mỹ.

Trong mục , chương 8 của tập IV, Tăn cư n lực lượn quốc p òn , ên quyết đán trả n

quân, ả quân Mỹ đ nói v quá trình chuẩn bị và chuyển hướng từ thời bình sang thời

chiến ở mi n c, việc xây dựng lực lượng, trong đó

có việc củng cố tăng cường số lượng và trang bị cho DQTV chống CTPH Một sốtrận đánh của lực lượng DQTV cũng được miêu tả khá cụ thể Cuộc CTPH l n thứ

hai được đ cập trong mục , chương 3 , Đán t ắn c ến tr n p á oạ lần t ứ hai Trong sách, những vấn đ : V việc quyết định ném bom phá ho i mi n c l n thứ hai của đế

quốc Mỹ; Quá trình chuyển hướng sang thời chiến của mi n

c; Quá trình vừa chiến đấu vừa sản xuất làm tr n nghĩa vụ hậu phương lớn mi n cvới mi n Nam; Cuộc chiến đấu của quân dân mi n c với đỉnh cao là chiến

dịch Điện iên phủ trên không cũng được trình bày khá kỹ Trong những nội dungtrên, ho t động chiến đấu và phục vụ chiến đấu của lực lượng DQTV đ đượctrình bày khá cụ thể

Năm 0 3, 0 4, Viện Sử học biên so n và xuất bản bộ sách Lịc sử V ệt

bày một cách tổng thể, toàn diện v lịch sử Việt Nam từ khởi thủy đến năm 000

Trong 5 tập đó, Tập 13 - Lịc sử V ệt N m từ năm 1965 đến năm 1975 do các tác giả

Nguyễn Văn Nhật (C.b), Đinh Quang Hải, Đỗ Thị Nguyệt Quang biên so n, đ

đ cập đến một số ho t động của lực lượng DQTV trong thời kỳ chống CTPH mi n ccủa đế quốc Mỹ Trong cuộc chiến đấu chống CTPH l n thứ nhất, các tác giả

đ chỉ ra một số đơn vị DQTV tham gia phối hợp chiến đấu cùng bộ đội ph ngkhông bảo vệ mi n c; ho t động phục vụ chiến đấu của lực lượng DQTV Trongcuộc CTPH l n thứ hai của đế quốc Mỹ, với phong trào “tay cày tay s ng”, “tay búatay s ng” lực lượng DQTV không những sản xuất tốt mà c n chiến đấu b n rơi nhi umáy bay Mỹ

Năm 0 4, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam biên so n và xuất bản bộ Lịc

sử tư tưởn quân sự V ệt N m 5 tập Nxb CTQG - Sự thật, Hà Nội , đây là công

trình khá đồ sộ trình bày v tư tưởng quân sự Việt Nam từ thế kỷ III đến năm 975,trong đó tập 5 tổng luận v tư tưởng quân sự trong suốt chi u dài lịch sử đó Tập 4

từ năm 945 đến năm 975 trình bày v tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh và tư tưởngquân sự của Đảng qua 30 năm chiến tranh cách m ng Qua 5 chương nội dung, tập

sách gi p người đọc thấy rõ được sự phát triển v tư tưởng quân sự,

12

nghệ thuật quân sự Việt Nam qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống đế quốc Mỹ xâm lược.

Liên quan đến đ tài c n có một số luận án nghiên cứu v cuộc kháng chiếncủa quân và dân mi n c trong thời kỳ chống CTPH

Việt Nam bằn đư ng không (1961-1973) (Luận án tiến sĩ Quân sự, Hà Nội, 2008)

của Ph m Thanh Hải đ nghiên cứu hệ thống ho t động của lực lượng công an nhândân mi n B c trong cuộc đấu tranh chống gián điệp, biệt kích thâm nhập vào mi n

B c Việt Nam bằng đường không từ năm 96 đến năm 973 Tác giả cũng phân tíchnhững âm mưu, phương thức, thủ đo n, tổ chức và ho t động của gián điệp, biệtkích Từ thực tiễn ho t động của biệt kích, gián điệp, tác giả đ đưa ra những nhậnxét và rút ra một số kinh nghiệp trong công tác phòng chống gián điệp, biệt kích

Trương Thị Mai Hương trong luận án Thanh niên xung phong mi n Bắc

trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước nhữn năm 1965-1975 (Luận án tiến sĩ

Lịch sử, Hà Nội, 0 0 đ phân tích sự hình thành, quá trình phát triển và các hình thức

ho t động của lực lượng thanh niên xung phong mi n B c từ 965 đến

975 Qua đó, tác giả làm nổi bật đặc điểm, vai trò của thanh niên xung phongtrong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; đồng thời rút ra những nhận xét

và kinh nghiệm

Nguyễn Quang Liệu trong luận án Cuộc vận động thanh niên mi n Bắc của

Đản L o động Việt Nam (1965-1975) (Luận án tiến sĩ Lịch sử, Hà Nội, 0 0 đ trình

bày và làm rõ sự l nh đ o, chỉ đ o thực hiện công tác vận động thanh niên ở mi n B c tham gia vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của Đảng từ năm

965 đến 1975 Từ đó tác giả làm rõ những thành tựu, h n chế và kinh nghiệmnhằm phục vụ công tác vận động thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc hiện nay

Nghiên cứu v những đóng góp của quân và dân mi n B c trong chống CTPH l

n thứ hai của đế quốc Mỹ đáng ch ý là luận án Quân và dân mi n Bắc

chống chiến tranh phá hoại lần thứ hai củ đế quốc Mỹ (4/1972-1/1973) (Luận án

tiến sĩ Lịch sử, Hà Nội, 2014) của Nguyễn Thị Chinh Qua 4 chương viết, luận án

đ hình thành tập hợp tư liệu v cuộc chiến ngăn chặn và chống ngăn chặn từ tháng4- 97 đến tháng 1-1973; phục dựng khách quan và chân thực cuộc chiến đấu củaquân và dân mi n B c chống CTPH l n thứ hai của đế quốc Mỹ Trên cơ sở trình bày

đó, tác giả đ đưa ra một số đánh giá v tác động, kinh nghiệm của cuộc chiến

13

đấu cũng như những chiến th ng, của quân và dân mi n B c trong chống CTPH l nthứ hai của đế quốc Mỹ.

Nghiên cứu v sự l nh đ o của Đảng với việc xây dựng hậu phương mi n B c

trong cuộc kháng chiến chống Mỹ là luận án Đản lãn đạo xây dựng, phát huy sức

mạnh hậu p ươn m n Bắc (1965 - 1972) (Luận án tiến sĩ Lịch sử, Hà Nội, 2015) của

Đặng Thị Thanh Trâm Trong luận án của mình, tác giả làm rõ: Đường lối, chủtrương xây dựng, bảo vệ, phát huy sức m nh hậu phương mi n B c của Đảng Laođộng Việt Nam qua hai giai đo n 1965 - 1968 và 1969 - 1972; Những thành tựu và h

n chế trong quá trình Đảng l nh đ o xây dựng, phát huy sức m nh hậu phương mi n

B c những năm 1965 - 1972

Nghiên cứu v cuộc chiến đấu của quân và dân Quân khu 4 trong chống

CTPH của Mỹ, đáng ch ý là luận án Quân và dân Quân khu 4 chiến đấu chống

chiến tranh phá hoại củ đế quốc Mỹ (1964-1973) (Luận án tiến sĩ Lịch sử, Hà Nội,

2015) của Nguyễn Doãn Thuận Luận án đ góp ph n làm rõ những đóng góp vàthành tích của quân và dân Quân khu 4 trong cuộc chiến đấu chống CTPH của đếquốc Mỹ

Bên c nh những công trình, luận án trên còn có khá nhi u các công trình bài

t p chí, hội thảo khoa học viết v lịch sử kháng chiến chống Mỹ nói chung, lịch sửđấu tranh vũ trang của các tỉnh, đơn vị được thể hiện dưới nhi u góc độ, có giá trị tham khảo cho đ tài luận án1

1.1.2 Những c ng tr nh nghiên cứu về lực lượng TV miền Bắc trong cu c kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Nghiên cứu v lực lượng DQTV trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước

đ có một số công trình, bài viết đ cập, nghiên cứu, công bố dưới nhi u thể lo i khácnhau Trong các công trình đ u có ph n đ cập trực tiếp hoặc gián tiếp đến lực lượngDQTV mi n c Việt Nam trong thời kỳ chống CTPH của đế quốc Mỹ

Năm 960 và năm 96 , tác giả Lê Kinh Lịch đ công bố hai cuốn sách viết

v DQTV Trong cuốn Dân quân tự vệ một lực lượn vũ tr n củ toàn dân (Nxb

QĐND, Hà Nội, 960 đ chỉ rõ sự cấp thiết c n tăng cường công tác xây dựng DQTVnhư: Nhiệm vụ và tổ chức DQTV; Nhiệm vụ công tác, sự l nh đ o của Đảng

trong việc xây dựng và phát triển lực lượng DQTV Trong cuốn Mấy n n ệm công

tác dân quân tự vệ (Nxb QĐND, Hà Nội, 96 , tác giả đ chỉ ra những kinh

1 Xem ph n Danh mục Tài liệu tham khảo

14

nghiệm cho công tác DQTV Trong đó, các vấn đ như: Một số kinh nghiệm làm tốtcông tác huấn luyện quân sự của DQTV; Những bài học v sự cảnh giác trong côngtác DQTV đ được tác giả trình bày khá chi tiết.

Viết v DQTV mi n n i đáng ch ý là cuốn Làm tốt c n tác dân quân, tự vệ

m n nú của Chu Văn Tấn Nxb QĐND, Hà Nội, 96 Cuốn sách làm rõ t m quan

trọng của việc xây dựng DQTV nói chung và đối với mi n n i, vùng cao nói riêng.Tác giả cũng nhấn m nh việc tăng cường sự l nh đ o tuyệt đối của Đảng trong vấn đxây dựng lực lượng DQTV, hậu bị và vấn đ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu cho lựclượng DQTV mi n n i

Đồng Sĩ Nguyên, Nguyễn Hữu Mai trong cuốn C n tác p òn c ốn b ệt íc củ dân

quân tự vệ (Nxb QĐND, Hà Nội, 964 đ giới thiệu v công tác ph ng chống biệt

kích của DQTV ở mi n c trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Trongsách, các tác giả đ phân tích khá kỹ một số nội dung như: Âm mưu của kẻ thù vànhiệm vụ của DQTV trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu; Phương châm chỉ đ oDQTV trong việc ph ng chống biệt kích; Tư tưởng chỉ đ o và nguyên t c chiến đấuchống biệt kích; Một số thủ đo n chiến đấu chống biệt kích

V xây dựng lực lượng DQTV biển, tác giả Vương Thừa Vũ trong Cần c ú

trọn xây dựn dân quân tự vệ vùn ven b ển (Nxb QĐND, 964 đ nói v việc c n thiết và

nhiệm vụ ch trọng xây dựng, phát triển lực lượng DQTV biển, vùng ven biển Tácgiả đ giới thiệu đặc điểm địa hình vùng ven biển ở mỗi khu vực của đất nước; Kinhnghiệm l nh đ o, công tác tổ chức xây dựng DQTV vùng ven biển; Việc cải thiệnđời sống vật chất tinh th n, tăng cường huấn luyện chiến đấu của DQTV vùng venbiển

Tác giả Nguyễn Hữu Mai trong Mấy n n ệm lãn đạo c n tác sẵn sàn

c ến đấu và c ến đấu củ dân quân tự vệ (Nxb QĐND, Hà Nội, 966 đ giới thiệu một

số kinh nghiệm chủ yếu v công tác l nh đ o sẵn sàng chiến đấu và chiến

đấu của DQTV ở từng x , thôn, khu phố, xí nghiệp,

Đ i tướng Võ Nguyên Giáp với cuốn V trò c ến lược củ dân quân tự vệ tron

sự n ệp c ốn Mỹ, cứu nước vĩ đạ củ n ân dân t (Nxb QĐND, Hà Nội,

967 đ viết v vai tr , thành tích của lực lượng DQTV trong kháng chiến chống Mỹ.Những đi u kiện thuận lợi và những việc làm cụ thể để xây dựng lực lượng DQTV

cũng được đ cập Cùng với chủ đ trên, Đ i tướng Võ Nguyên Giáp trong cuốn Dân

quân tự vệ, một lực lượn c ến lược Nxb Sự thật, Hà Nội, 974 đ làm

rõ vai tr chiến lược của DQTV trong cuộc đấu tranh cách m ng, giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.

Cuốn Một số p ươn p áp oạt độn c ến đấu - trị n củ dân quân tự vệ (Nxb

QĐND, Hà Nội, 99 là sách hướng dẫn tư thế vận động, động tác cơ bản khi

vận động; cách tổ chức chuẩn bị chiến đấu cho từng cá nhân, tổ, tiểu đội chiến đấu, những phương pháp chuẩn bị và thực hành huấn luyện đội ngũ chiến thuật phân độiDQTV

Trong cuốn Một số trận đán t êu b ểu củ các p ân độ dân quân tự vệ và

các tác giả Hoàng Điệp, Hoàng Giang, Vũ Xuân Sinh đ trình bày diễn biến một sốtrận đánh tiêu biểu của các phân đội DQTV và bộ đội địa phương trong chiến tranhgiải phóng Một số trận đánh tiêu biểu v chiến thuật phục kích, tập kích, đánh bằng

vũ khí tự t o, phá giao thông, đánh đặc công, công đồn của phân đội DQTV trên

cả nước cũng được tác giả làm rõ

Cuốn P át uy v trò dân quân tự vệ tron c ến tr n n ân dân đán t ắn c ến tr n p

á oạ củ đế quốc Mỹ trên đị bàn Quân u 4 do các tác giả Lê Văn Hựu, Nguyễn Sơn

Cao, Phan Minh Châu biên so n Nxb QĐND, Hà Nội,

997 đ đ cập khá chi tiết, cụ thể v các vấn đ như: Một số đặc điểm tình hình chỉ đ

o xây dựng, ho t động của lực lượng DQTV trên địa bàn Quân khu 4; Quá trình chỉ

đ o và phát huy vai tr chiến lược của DQTV trong các thời kỳ chống CTPH; Các bàihọc kinh nghiệm v n m vững vị trí chiến lược, phát huy vai tr

DQTV của Đảng bộ và chi bộ

Cuốn P át uy v trò dân quân tự vệ b ển, óp p ần đán t ắn c ến tr n p á oạ c ủ

yếu bằn n quân, ả quân củ Mỹ trên mặt trận s n b ển ở

m n Bắc (1964-1973) Nxb QĐND, Hà Nội, 997 đ đ cập v vai tr của lực lƣợng

DQTV biển trên mặt trận sông, biển ên c nh nội dung chính trên, chuyên

đ đ đ cập đến sự phát triển và thực tr ng của DQTV biển trong kháng chiến chốngMỹ; những ho t động chủ yếu của lực lƣợng DQTV biển và một số trận đánh tiêubiểu của lực lƣợng này Trên cơ sở đó, các tác giả đ r t ra một số kinh nghiệm

v công tác chỉ đ o, xây dựng, huấn luyện và phát huy vai tr của lực lƣợng DQTV trên mặt trận sông, biển

Trong những năm g n đây, BTTM đ chỉ đ o biên so n và công bố các côngtrình v tổng kết chiến tranh nhân dân, trong đó có đ cập đến lực lƣợng DQTV Năm

000, BTTM biên so n và xuất bản công trình Tổn ết các đán củ lực

16

lượn dân quân du íc , tự vệ tron cuộc án c ến c ốn t ực dân P áp và đế quốc Mỹ (1945-1975), (Nxb QĐND, Hà Nội, 000 Sách tập trung trình bày làm

rõ quá trình hình thành, phát triển cách đánh của lực lượng DQTV, du kích trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ 1945-

975 ; việc vận dụng và phổ biến cách đánh của lực lượng dân quân du kích - tự vệ trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ; những bài học kinh nghiệm v chỉ đ o cách đánh của lực lượng dân quân du kích - tự vệ Nội dung chính của cuốn sách là phân lo i các cách đánh của lực lượng dân quân du kích - tự vệ Các tác giả nhận xét: Cách đánh của lực lượng dân quân du kích, tự vệ là cách đánh không theo một quy luật cứng

nh c, mà phải dựa trên cơ sở phát huy sức sáng t o của dân linh động, biến hóa “tho t ẩn, tho t hiện” để đánh Mỹ một cách có hiệu quả, không bị g bó vào công thức sẵn có.

Cuốn Xây dựn và oạt độn tác c ến củ lực lượn dân quân du íc (TV) p áo b n

tron án c ến c ốn đế quốc Mỹ (1954-1975), (Nxb QĐND, Hà Nội,

2001) tập trung trình bày ba ph n chính: Thứ nhất, trình bày tính chất, đặc điểm cóliên quan đến xây dựng và ho t động tác chiến của dân quân du kích tự vệ pháo binhtrong kháng chiến chống đế quốc Mỹ 954-1975); Thứ hai, trình bày quá trình xâydựng và ho t động chiến đấu của dân quân du kích tự vệ pháo binh trong khángchiến chống đế quốc Mỹ 954-1975); Thứ ba, trình bày những bài học kinh nghiệmchủ yếu v chỉ đ o xây dựng lực lượng, ho t động tác chiến và bảo đảm chiến đấu củadân quân du kích tự vệ pháo binh trong cuộc kháng chiến chống đế

quốc Mỹ 954- 975 Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, lực lượng dân quân dukích tự vệ pháo binh có bước phát triển rộng kh p và thực sự là thành ph n quantrọng của h a lực pháo binh ba thứ quân, t o thành h a lực nhi u t m, nhi u hướng,đánh máy bay, tàu chiến Mỹ ở kh p mọi nơi, làm cho đối phương luôn luôn hoangmang lo sợ Lực lượng dân quân du kích tự vệ pháo binh có nhi u cách đánh độcđáo, sáng t o, phong ph , đ t hiệu suất chiến đấu cao, lập nên những chiến côngvang dội, góp ph n tô th m thêm truy n thống “chân đồng, vai s t, đánh gi i, b n

tr ng” của lực lượng DQTV pháo binh

Viết v biên niên sự kiện của Cục Dân quân tự vệ đáng ch ý là cuốn Cục

bộ nội dung của tác phẩm trình bày v những sự kiện của lực lượng DQTV qua cácthời kỳ như: Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp 945-1954); Cuộc kháng chiếnchống Mỹ, cứu nước 954-1975); Thời kỳ xây dựng chủ nghĩa x hội và

17

Thời kỳ đổi mới - hội nhập 975- 000 Tác phẩm cung cấp cho người đọc một cáinhìn xuyên suốt v ho t động của Cục Dân quân tự vệ từ khi thành lập cho đến năm

000 Trong những thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước 954- 975 đó nhi u sựkiện điển hình của lực lượng DQTV mi n c trong chống CTPH được các tácgiả trình bày khá cụ thể

Giới thiệu những nét cơ bản nhất v DQTV các dân tộc Việt Nam đáng ch ý là

cuốn sách Dân quân tự vệ các dân tộc V ệt N m, (Nxb QĐND, Hà Nội, 006 Nội

dung cuốn sách trình bày v hình ảnh của lực lượng DQTV các dân tộc Việt Nam.Trong khuôn khổ nội dung đó, cuốn sách làm rõ hình ảnh v thực hiện nhiệm vụ củalực lượng DQTV các dân tộc trong hai cuộc kháng chiến Ph n ảnh của mỗi dân tộcđược bố trí đan xen với hình ảnh DQTV của dân tộc ấy Cuốn sách giúp người đọcnhận diện được lực lượng DQTV các dân tộc trong cộng đồng các dân tộc ở ViệtNam

Năm 007, Cục Dân quân tự vệ biên so n cuốn Lịc sử Cục Dân quân tự vệ

(1947-2007) Nxb QĐND, Hà Nội, 007 Tác phẩm này đ trình bày lịch sử hình

thành và phát triển của Cục Dân quân tự vệ từ khi thành lập đến năm 007 Mục ,

chương II “Cục dân quân tự vệ tron đoạn p át tr ển mạn c ến tr n n ân

củ Mỹ (1965-1972)” đ trình bày những nét cơ bản v sự phát triển và ho t động của

Cục Dân quân tự vệ trong việc chỉ đ o lực lượng DQTV cả nước chống l i các chiếnlược “Chiến tranh cục bộ”, “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ

Trong mục này, các tác giả đ dành nhi u trang viết v đóng góp của lực lượngDQTV đối với cuộc chiến đấu chống CTPH của đế quốc Mỹ

Năm 007, Cục Dân quân tự vệ biên so n và xuất bản công trình Tổn ết

Hà Nội, 007 Với 4 3 trang nội dung, cuốn sách tập trung làm rõ việc thực hiệnchức năng, nhiệm vụ của Cục Dân quân tự vệ trong việc gi p Đảng, Nhà nước, ộQuốc ph ng, BTTM chỉ đ o những nội dung công việc v xây dựng và ho t độngcủa lực lượng vũ trang qu n ch ng, chỉ đ o chiến tranh du kích, chiến tranh nhândân địa phương, công tác quốc ph ng trong các bộ, ngành Nhà nước và địa phương,công tác quốc ph ng toàn dân, trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ vàtrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Ph n liên quan đến công táctham mưu chiến lược của Cục Dân quân tự vệ trong kháng chiến chống Mỹ, cứu

18

nước đ đ cập đến công tác tham mưu chỉ đ o đối với lực lượng DQTV trong thời

kỳ chống CTPH của đế quốc Mỹ

Viết v lịch sử DQTV các quân khu, tiêu biểu là cuốn Lịc sử dân quân tự vệ

Quân khu 4 (1945-2010), (Nxb QĐND, Hà Nội, 0 do ộ Tư lệnh Quân khu 4 chỉ đ o

biên so n và xuất bản Cuốn sách tập trung làm rõ bốn nội dung chính: Lực lượngDQTV Liên khu 4 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược; Lựclượng DQTV Quân khu 4 trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước 954-1975); Dânquân tự vệ khu 4 góp ph n kh c phục hậu quả chiến tranh, củng cố và phát triển lựclượng, cùng cả nước giành th ng lợi trong chiến tranh bảo vệ Tổ Quốc (1976- 996 ;Tập trung đổi mới công tác DQTV, công tác quốc ph ng địa phương, công tác giáodục quốc phòng - an ninh trong giai đo n mới 997- 0 0 Trong nội dung ph n , vấn đDQTV trong CTPH được đ cập trong mục Trong nội dung này, các tác giả đ làm

rõ các ho t động của lực lượng DQTV Quân khu 4 trong việc góp ph n đánh b iCTPH, bảo vệ hậu phương, chi viện cho các chiến trường, đánh b i chiến lược

“chiến tranh cục bộ”, tham gia chiến dịch Đường 9 - Nam Lào (1965-1971)

Sau 65 năm xây dựng và phát triển của Ngành Dân quân tự vệ, năm 0 ,

BTTM đ chỉ đ o Cục Dân quân tự vệ biên so n và xuất bản công trình Lịc sử 65

tổng kết, đánh giá v lịch sử hình thành và phát triển của Ngành Đây là công trìnhđược nghiên cứu công phu, nghiêm t c và khá đồ sộ v Ngành Dân quân tự vệ ViệtNam Trong công trình này, ở mục chương II đ đ cập đến ho t động của lực lượngDQTV trong thời kỳ chống CTPH mi n c của đế quốc Mỹ ên c nh việc làm rõ quátrình xây dựng và ho t động, tác phẩm đ điểm l i vai tr của lực lượng

DQTV trong việc đánh b i hai cuộc CTPH bằng không quân và hải quân của đếquốc Mỹ 965-1973)

ên c nh các cuốn sách, chuyên đ trên, vấn đ lực lượng DQTV còn có các bàicông bố trên các t p chí và trong kỷ yếu hội thảo khoa học

Nguyễn Xuân Thành với bài “Đ i đội dân quân gái pháo binh Ti n Hải” (T p

chí Lịc sử Quân sự, số , 993 đ khái quát v tình hình tỉnh Thái ình trong những năm

chống CTPH của đế quốc Mỹ trên các lĩnh vực chiến đấu, sản xuất và chi viện sứcngười, sức của cho mi n Nam Trong bài viết tác giả đ làm rõ sự ra đời, số lượng,biên chế và những chặng đường ho t động của đ i đội dân quân gái pháo binh huyện

Ti n Hải tỉnh Thái ình qua các giai đo n: Vừa chiến đấu vừa

19

xây dựng 967-3 968 ; Xây dựng đơn vị vững m nh toàn diện, lấy chất lượnglàm chính; Chiến đấu trưởng thành 5 97 - 97 ài viết đ đ cập đến nhữngchiến công của đ i đội như b n rơi máy bay Mỹ trong đêm ngày 8- - 97 ; độc lậpchiến đấu, đánh nhanh diệt gọn trong trận ngày -7- 97 Ph n cuối bài viết, tácgiả nêu thành tích và những ph n thưởng mà Đ i đội đ giành được trong thời kỳkháng chiến chống Mỹ.

Phan Hường với bài “Vài nét v pháo binh trong bộ đội địa phương và dân

quân tự vệ” (T p chí Lịc sử Quân sự, số 3, 996 đ đ cập v vai tr , chức năng, nhiệm

vụ, trang bị, biên chế và ho t động của các phân đội pháo binh DQTV Qua đó làm

rõ những ưu việt của việc sử dụng pháo binh trong chiến đấu như: T o được lựclượng và thế bố trí chiến lược rộng kh p, cách đánh đa d ng, hiệu suất cao, phù hợpvới vị trí, nhiệm vụ, đi u kiện của từng địa phương Lực lượng pháo binh trong bộđội địa phương và DQTV đ đ cao độ hiệu quả của vũ khí, trang bị kỹ thuật, góp ph

n khẳng định pháo binh là h a lực mặt đất chủ yếu của quân đội nhân dân Việt Nam

ài viết “Tôi tham gia xác định thành tích b n rơi máy bay Mỹ cho các đơn vị

dân quân tự vệ Thủ đô như thế nào ” của Trịnh Duy Ninh T p chí Lịc sử Quân sự,

số 6, 997 đ làm rõ ho t động của chính tác giả trong việc tham gia xác định thành

tích b n rơi máy bay Mỹ cho các đơn vị DQTV Thủ đô Hà Nội trong thời kỳ chốngCTPH của đế quốc Mỹ Trịnh Duy Ninh nguyên là cán bộ tác chiến của ộ Tư lệnhThủ đô, đ tham gia ph n lớn các cuộc xác định thành tích b n máy bay của các đơn

vị bộ đội và DQTV Thủ đô trong chiến tranh chống Mỹ Trong bài viết tác giả đ nêu

4 công việc chính trong quy trình xác định máy bay rơi và đưa ra những ví dụ thực

tế để người đọc hiểu rõ hơn v những quy trình đó Qua bài viết, người đọc có thểnhận thấy việc xác định thành tích b n rơi máy bay là công việc khó khăn và c n cóquy trình xác định rất nghiêm t c

Quốc Việt trong bài “Tìm hiểu đôi nét v Trung đội l o dân quân Hoằng

Trường” (T p chí Lịc sử Quân sự, số 4, 997 đ khái quát tình hình đất nước trong

năm 966; đ cập đến ho t động đánh phá ác liệt bằng không quân của Mỹ vào tỉnhThanh Hóa và chủ trương tổ chức lực lượng ph ng không của Việt Nam Nội dungchính của bài viết giới thiệu v những chiến công của Trung đội l o dân quân xHoằng Trường, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa Tiêu biểu là trận trưa

ngày 4- 0- 967, với 9 viên đ n s ng máy cao x 2,7mm, Trung đội đ h máy bay F4-Hcủa Mỹ và việc b n rơi chiếc AD-6 ngày 4- 0- 967 ài viết đ nêu bật

20

tấm gương chiến đấu của các cụ “ ch đ u quân” ở Thanh Hóa; đồng thời nhấn m nhchiến công vang rội này đ cổ động m nh m khí thế đánh Mỹ của quân và dân ởThanh Hóa nói riêng, nhân dân Việt Nam ở hai mi n Nam - c nói chung Với nhữngthành tích và đóng góp đó, Trung đội đ được Nhà nước tặng thưởng danh hiệu Anhhùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Ph m Việt với bài “Lực lượng ph ng không của dân quân tự vệ Thanh Hóa

chống chiến tranh phá ho i của Mỹ” (T p chí Lịc sử Quân sự, số , 00 , đ khái quát vị

trí chiến lược của tỉnh Thanh Hóa trên con đường vận chuyển vũ khí và phươngtiện chiến tranh chi viện cho chiến trường mi n Nam Nội dung chính của bài viếttập trung giới thiệu v diễn biến cuộc chiến đấu t i các trọng điểm như c u HàmRồng, các huyện Quảng Xương, Hoằng Hóa, Tĩnh Gia và thị x Thanh Hóa

ài viết đ nêu kết quả và những ph n thưởng của các đơn vị DQTV Thanh Hóatrong cuộc chiến đấu chống CTPH của đế quốc Mỹ, bảo vệ con đường giao thônghuyết m ch chi viện cho mi n Nam trong những năm 1964-1967

Nguyễn Đình Hùng trong bài viết “Dân quân tự vệ trong ngày đêm “Điện

iên Phủ trên không” (T p chí Lịc sử Quân sự, số , 0 đ trình bày v ho tđộng và những đóng góp của lực lượng DQTV Hà Nội và Hải Ph ng trong ngàyđêm chiến đấu chống CTPH l n thứ hai của đế quốc Mỹ Tác giả khẳng định chiến

th ng ngày đêm là sức m nh tổng hợp của chiến tranh nhân dân đất đối không,trong đó có đóng góp đáng kể của DQTV

ài viết “Vai tr của lực lượng dân quân, tự vệ Thủ đô Hà Nội trong trận

“Điện iên phủ trên không” năm 97 ” của tác giả Nguyễn Hữu Đ o T p chí

nhân tố quyết định, đập tan cuộc tập kích chiến lượng của không lực Mỹ Trên cơ

sở đó, tác giả đ đi sâu trình bày, phân tích và đưa ra những dẫn chứng làm

rõ vai tr của lực lượng DQTV trong ngày đêm bảo vệ Thủ đô Hà Nội ài viết khẳngđịnh, lực lượng DQTV thủ đô chẳng những chiến đấu và phục vụ chiến đấu gi i mà

c n góp ph n không nh trong việc sơ tán người và tài sản của nhà nước ra kh i vùngchiến sự; lực lượng DQTV c n tham gia cứu thương, tải đ n, đảm bảo giao thông,

kh c phục hậu quả chiến tranh và giữ gìn an ninh trật tự

ài viết “Dân quân tự vệ mi n c với thế trận ph ng không nhân dân chống

chiến tranh phá ho i của đế quốc Mỹ những năm 964-1965” (T p chí Lịc sử Quân

sự, số , 0 5 của Nguyễn Trọng Thành đ điểm l i một số ho t động của DQTV mi n c

trong việc tổ chức thế trận ph ng không nhân dân chống CTPH

21

như: lực lượng DQTV ph ng không, trang bị vũ khí, tổ chức h m hào và phươngthức khi máy bay Mỹ đến đánh phá.

ên c nh những bài viết đăng trên các t p chí, vấn đ lực lượng DQTV cũngđược trình bày trong một số cuộc Hội thảo kỷ niệm ngày thành lập và chặng đường

ho t động của lực lượng DQTV Năm 005, ộ Quốc ph ng - Cục Dân quân tự vệ

đ tổ chức Hội thảo Dân quân tự vệ V ệt N m 70 năm một c ặn đư n v v n

(28.3.1935 - 28.3.2005) Nxb QĐND, Hà Nội, 005 Trong Kỷ yếu, một số bài viết

đ đ cập trực tiếp v vai tr , ho t động của lực lượng DQTV trong thời kỳ chống

CTPH như: “Dân quân tự vệ T ủ đ tíc cực c ến đấu, p ục vụ c ến đấu, t m

Năm 0 5, ộ Tổng Tham mưu tổ chức hội thảo: “Dân quân tự vệ V ệt N m

xuyên suốt của hội thảo là nhìn l i ho t động, vai tr và những đóng góp của lựclượng DQTV Việt Nam từ khi thành lập cho đến năm 0 5 Viết v DQTV trong

hai cuộc chiến đấu chống CTPH của đế quốc Mỹ có bài: Dân quân tự vệ t àn p ố

Nguyễn Văn Điệp; Tổ c ức, oạt độn và t àn tíc nổ bật củ lực lượn dân

Luân; V trò củ nữ dân quân tự vệ V ệt N m tron 30 năm c ến tr n ả p ón

1.1.3 Những c ng tr nh nghiên cứu của các tác giả nước ngoài về cu c chiến tranh Việt Nam có liên quan đến đề tài

Trong một số công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài, đặc biệt củacác học giả Mỹ, cuộc chiến tranh Việt Nam được đ cập khá cụ thể từ nhi u góc độ.Dưới đây là những công trình tiêu biểu đ được dịch ra tiếng Việt

Năm 984, Đ i học Kentucky xuất bản cuốn Cuộc c ến tr n 25 năm, vai

dung chính của cuốn sách là tái hiện l i quá trình 5 năm Mỹ tham chiến t i ViệtNam Tác giả đ hệ thống hóa một giai đo n dài lịch sử tham chiến của Mỹ, các sự

22

kiện của cuộc chiến được tác giả đ cập, nhận định, đánh giá trên nhi u góc độ, trong

đó có một số sự kiện v cuộc CTPH mi n c Việt Nam Cuốn sách đ đưa ra nhữngquan điểm khách quan, đánh giá, nhận định những quyết định mang tính sai l m củachính quy n Mỹ khi tiến hành CTPH mi n c Việt Nam

Joseph A.Amter trong cuốn L p án quyết v V ệt N m Nxb QĐND, Hà nội,

985 , đ làm rõ những thất b i của những đời Tổng thống Mỹ trong cuộc chiến tranhxâm lược Việt Nam Đồng thời, tác giả cũng đi sâu phân tích và chỉ ra ai phải chịutrách nhiệm v các quyết định tham chiến ở Việt Nam Nội dung cuốn sách cũngphân tích sự ảnh hưởng chủ quan và khách quan của những hành động đó

Năm 995, 0 năm sau khi cuộc chiến tranh kết th c, cựu ộ trưởng ộ

Quốc ph ng Mỹ - Mc.Namara đ công bố và xuất bản công trình N ìn lạ quá ứ Tấn t ảm ịc và n ữn bà ọc v V ệt N m Nxb CTQG, Hà Nội Cuốn sách là lời th nhận

-của Mc.Namara và những sai l m -của chính quy n Mỹ trong cuộc chiến tranh ViệtNam Tác giả đ phân tích khá kỹ v nguyên nhân dẫn tới sự thất

b i và những bài học mà chính quy n Mỹ c n r t kinh nghiệm qua cuộc chiến tranh

V cuộc CTPH mi n c, tác giả có đ cập đến một số vấn đ liên quan sự kiện

Vịnh c ộ và các chiến dịch không kích vào mi n c Việt Nam Cuốn sách giúp ngườiđọc nhìn nhận rõ hơn v cuộc chiến tranh của chính quy n Mỹ ở Việt Nam

George C.Herring với cuốn Cuộc c ến tr n dà n ày n ất củ nước Mỹ, Lê

Phương Th y biên dịch, Nxb CTQG, Hà Nội, 998 đ phân tích quá trình tham chiếncủa Mỹ ở Việt Nam qua những tài liệu mới được khai thác Cuốn sách mở rộngthêm ph m vi viết v phong trào phản đối chống chiến tranh t i nước Mỹ và phân tíchnhững tác động của nó tới việc chỉ đ o cuộc chiến Tác giả nhận định rằng, sự canthiệp của Mỹ vào Việt Nam dựa trên một số chính sách sai l m cơ bản ngay từ đ u

Cùng chủ đ v hai nhân vật có liên quan nhi u nhất đến giai đo n cuối của cuộcchiến tranh Việt Nam, Kissinger và Nixon, năm 00 , t i Mỹ, Larry erman đ biên so n

và xuất bản cuốn K n ò bìn , c ẳn d n dự: N xon, K ss n er và sự

p ản bộ ở V ệt N m Nguyễn M nh Hùng dịch, Việt Tide xuất bản, 003 Nội dung

chính của cuốn sách là những nghiên cứu, phân tích chi tiết v các cuộc họp bí mật giữa Henry Kissinger Mỹ và cố vấn Lê Đức Thọ Việt Nam dựa trên nhi u tài liệu mới được giải mật Qua những tài liệu đ được phổ biến từ nhi u nguồn khác nhau, Larry Berman chứng minh nhi u báo cáo của Kissinger gửi cho Tổng thống Nixon vkết quả những cuộc họp với Việt Nam không được trung thực Đối với Việt Nam

23

Cộng hoà, một đồng minh của Hoa Kỳ, Kissinger cũng lừa dối như thế qua nhữngchỉ thị cho đ i sứ unker báo cáo cho Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu.

Gabriel Kolko trong cuốn G ả p ẫu một cuộc c ến tr n V ệt N m Nguyễn Tấn

Cưu dịch, Nxb QĐND, Hà Nội, 003 đ dựa vào những tài liệu mới và sự khai thácnhững năm quan sát t i chỗ ở Washington, Paris và những chuyến thăm Việt Nam

để đưa ra những luận giải v cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam Tác giả

đ phân tích chi tiết, sâu s c các đối tượng trong cuộc chiến tranh; đồng thời trìnhbày triển vọng của chiến lược chiến tranh h n chế của Mỹ trong thời hiện t i

Sách được chia thành sáu ph n, trong đó, nội dung của các ph n: P ần : Cuộc

khủng hoảng ở Việt Nam và sự can thiệp của Mỹ, 96 -1965; P ần ba: Chiến tranh tổng lực, 965- 967 và sự biến đổi của Nam Việt Nam; P ần năm: Chiến tranh và

ngo i giao,969- 97 có những tình tiết đ cập đến CTPH mi n c Việt Nam Hồ ý R c

rd N xon, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 004 là cuốn hồi ký

của Tổng thống Mỹ - Richard Nixon Cuốn hồi ký đ đ cập đến nhi u chính sách lớnkhông chỉ ảnh hưởng đến đường lối đối nội, đối ngo i của Mỹ mà c n ảnh hưởngđến nhi u quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam Trong sách, Tổng thốngNixon đ thừa nhận, chính ông là người đ chủ trương tiến hành chiến lược

Việt Nam hóa chiến tranh, tiến hành CTPH mi n c Việt Nam và có ảnh hưởngtrực tiếp đến việc kéo dài quá trình ký kết Hiệp định Paris đến năm 973

Trong cuốn N n ò bìn mon m n - W s n ton, Hà Nộ và t ến trìn củ

H ệp địn P r s Nxb CTQG, Hà Nội, 005 , của P Asselin đ viết v quá trình đàm phán

để đi đến việc ký kết Hiệp định Paris kéo dài hơn 4 năm giữa Việt Nam và Mỹ

Sách gồm 7 chương: C ươn một: V ng đàm phán đ u tiên: 968-1971;

tháng Mười một 97 ; C ươn sáu: Ván bài ngửa: tháng Mười hai 97 ; C ươn bảy: V

ng cuối cùng: tháng Giêng 973 Với nguồn tư liệu khá phong ph , luận chứng s c

tích, cuốn sách tập trung trình bày quá trình đàm phán Hiệp định Paris Thông qua việc chia quá trình đàm phán thành sáu giai đo n, tác giả đ đi sâu phân tích bối cảnh,tình hình của mỗi bên trong từng giai đo n, từ đó cố g ng làm rõ động cơ, ý đồ chiếnlược của mỗi bên trong từng thời điểm

Nigel Cawthorne trong cuốn C ến tr n V ệt N m được và mất y n ữn ọc từ

cuộc c ến tr n V ệt N m Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng, 007 , là một góc bà

24

nhìn của một sử gia người Mỹ v quá trình tham chiến của Mỹ ở Việt Nam cùng vớinhững hậu quả và hệ lụy của nó Với hơn 400 trang cuốn sách tập trung tìm ra vàphân tích v những bài học tích cực theo cách tiếp cận như tựa đ cuốn sách “Được”

và “Mất” từ cuộc chiến tranh Việt Nam

V ệt N m n ư t đã t ấy (1960 - 2000), Nxb KHXH, Hà Nội, 007 là cuốn hồi ký

của Charles Fourniau Cuốn sách ghi l i những kết quả của các l n đi thăm các địaphương và tiếp x c với các nhà l nh đ o Việt Nam Nhờ có quá trình thâm nhập thực

tế đ gi p ông hiểu sâu s c hơn v con người và đất nước Việt Nam trong những thờiđiểm khó khăn, thử thách của lịch sử Tác giả c n làm rõ sự tàn khốc của chiếntranh, những âm mưu của kẻ thù và các thế lực thù địch, cùng những khó khăntưởng chừng Việt Nam không thể vượt qua nổi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ,cứu nước

All Server trong cuốn X n lỗ V ệt N m (Hồ ức củ một n ư lín Mỹ v 31

2010) đ viết v quá trình tham chiến của mình t i Việt Nam Như tiêu đ của cuốnsách, trên cơ sở trình bày v những hành động và việc làm của mình t i cuộc chiếntranh xâm lược Việt Nam, tác giả đ thay mặt cho những người lính chủ yếu là lựclượng không quân tham chiến t i Việt Nam gửi lời xin lỗi đến nhân dân Việt Nam

v những tội ác của mình Cuốn sách cho người đọc thấy rõ được những việc làm, hành động, suy nghĩ của lính Mỹ khi tham chiến t i Việt Nam

Như vậy, những công trình trên đ làm rõ và luận giải tương đối chính xác v quá trình can thiệp của Mỹ vào Việt Nam; những toan tính đ y tham vọng cũng nhưnhững nỗ lực và sự thất b i của giới c m quy n Mỹ khi tiến hành CTPH mi n c ViệtNam,… Ở khía c nh khác, một số công trình l i thanh minh cho những sai l m vàthất b i của Mỹ và chính cá nhân họ khi tham chiến ở Việt Nam Ở những công trìnhtrên cũng có những đánh giá v ảnh hưởng của chiến sự mi n c đối với Hội

nghị Paris 973 Các vấn đ v sự kiện vịnh c ộ, kế ho ch Linebacker I và II hay chiến dịch sử dụng 5 đánh phá mi n c cũng đƣợc đ cập.

1.2 Những vấn đề liên quan đến đề tài đã đ c các c ng tr nh nghiên cứu giải quyết

Trong các công trình nghiên cứu trên, nhìn chung ở mức độ nhất định, lực lƣợng DQTV mi n c Việt Nam trong thời kỳ chống CTPH của đế quốc Mỹ đ đƣợc thể hiện ở nhi u công trình nghiên cứu Đó là những công trình nghiên cứu

25

khá công phu, có giá trị tham khảo, phục dựng khá khách quan v lực lượng DQTVViệt Nam từ khi hình thành cho đến năm 0 5.

Các công trình nghiên cứu v cuộc kháng chiến chống Mỹ đ làm rõ âm mưucủa đế quốc Mỹ trong việc tiến hành CTPH Nêu bật được chủ trương của Đảng,Quân ủy Trung ương v chống CTPH Đồng thời đ chỉ rõ, cuộc chiến đấu chốngCTPH của quân dân mi n c thể hiện là cuộc chiến tranh nhân dân, trong đó lựclượng DQTV là n ng cốt ở cơ sở cùng với bộ đội địa phương, bộ đội chủ lực chiếnđấu đánh trả những cuộc không kích xâm ph m mi n c, bảo vệ trật tự trị an, xâydựng hậu phương trong thời kỳ chống CTPH mi n c 965-1973)

Các công trình nghiên cứu v lực lượng DQTV đ làm rõ một số vấn đ như:

T m quan trọng của việc xây dựng lực lượng DQTV ở đồng bằng, mi n n i, mi n biển; Lực lượng DQTV pháo binh, bộ binh và việc xây dựng lực lượng dân quân ở các tỉnh, các quân khu; Công tác xây dựng và huấn luyện lực lượng DQTV; Ho t động của DQTV trong các phong trào thi đua, trên mặt trận sản xuất; Một số nét v

vũ khí của DQTV cũng đ được đ cập; Những kinh nghiệm trong l nh đ o, chỉ

huy, trong chiến đấu và các trận đánh tiêu biểu của lực lượng DQTV từ năm 965đến năm 973,

V lực lượng DQTV trong thời kỳ chống CTPH, trong các công trình đ giớithiệu một số trận đánh tiêu biểu của DQTV các tỉnh Hà Nội, Hải Ph ng, Thái ình,Thanh Hóa, khu Vĩnh Linh, Quảng ình, Một số bài viết v lực lượng DQTV trongchiến đấu, phục vụ chiến đấu, công tác ph ng tránh kh c phục hậu quả chiến tranh ở

Hà Nội, Hải Ph ng, Vĩnh Linh, Quảng ình và các địa phương; V vai tr

của lực lượng DQTV trong chiến tranh giải phóng và xây dựng, bảo vệ Tổ quốchiện nay

Các công trình đ góp ph n định hướng, phương pháp tiếp cận, trình bày v lực lượng DQTV

Một số công trình tổng kết v lực lượng DQTV, khẳng định vai tr và vị tríquan trọng của lực lượng DQTV trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc

Các công trình nghiên cứu cung cấp cho đ tài luận án những tài liệu v cuộcCTPH của đế quốc Mỹ, thời kỳ chống CTPH của quân dân mi n c nói chung;Lịch sử Cục Dân quân tự vệ; iên niên sự kiện và một số ho t động của DQTV, Cáccông trình nghiên cứu này đ cung cấp một số tư liệu quan trọng, nhận thức chung vlực lượng DQTV và gợi mở hướng tiếp cận, nghiên cứu

26

Tóm l i, kết quả nghiên cứu của các công trình đ công bố cho thấy vẫn chưa

có một công trình riêng biệt, cụ thể nào nghiên cứu hệ thống và toàn diện v lựclượng DQTV mi n c Việt Nam trong thời kỳ chống CTPH V lực lượng DQTV mi

n c trong thời kỳ chống CTPH vẫn c n nhi u vấn đ c n tiếp tục làm rõ

1.3 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

Thực hiện đ tài này ch ng tôi kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình

đi trước, đồng thời khai thác các nguồn tài liệu mới từ sách, báo, t p chí ở trongnước và của nước ngoài mới xuất bản; đặc biệt ch trọng khai thác tài liệu t i các Trung tâm lưu trữ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, Trung tâm Lưu trữ ộ Quốc Ph ng, Trên cơ sở những nguồn tài liệu phong ph và tin cậy, luận án tiếp tục đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện, đ y đủ hơn v lực lượng DQTV mi n c Việt Nam trong thời kỳ chống CTPH với các vấn đ sau:

T ứ n ất: Bối cảnh lịch sử, âm mưu thủ đo n, kế ho ch đánh phá mi n c của đế

quốc Mỹ có tác động trực tiếp đến tổ chức và ho t động của lực lượng DQTV trongnhiệm vụ chống CTPH của đế quốc Mỹ

T ứ : Chủ trương, chỉ đ o của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, ộ

Quốc Ph ng, Cục Dân quân v tổ chức, xây dựng và nhiệm vụ của lực lượng DQTVtrong thời kỳ chống CTPH

T ứ b : Cơ cấu tổ chức, trang bị, huấn luyện, nhiệm vụ và quá trình xây dựng

lực lượng DQTV mi n c từ năm 965 đến năm 973

T ứ tư: Ho t động của lực lượng DQTV trong chiến đấu, phối hợp chiến đấu,

phục vụ chiến đấu, tổ chức ph ng không sơ tán, đảm bảo giao thông, bảo đảm

trật tự trị an, lao động sản xuất, kh c phục hậu quả chiến tranh từ năm 965 đến năm 973

T ứ năm: Đặc điểm, thành tựu, h n chế và một số kinh nghiệm v quá trình

tổ chức và ho t động của lực lượng DQTV mi n c từ năm 965 đến năm 973

27

Ch ng 2

2.1 Quá trình xây dựng lực l ng DQTV miền ắc Việt Nam

2.1.1 Khái quát tình h nh miền Bắc và lực lượng TV miền Bắc Việt Nam trước năm 1965

Th ng lợi trong Đông - Xuân (1953-1954), đỉnh cao là chiến th ng lịch sửĐiện iên Phủ (7-5-1954) của nhân dân Việt Nam đ buộc Chính phủ Pháp phải kýkết Hiệp định Giơnevơ -7- 954 công nhận độc lập, chủ quy n và toàn vẹn l nh thổ củaViệt Nam, đây là th ng lợi quan trọng, kết th c hơn 80 năm thống trị của thực dân Pháp

và mở ra một kỷ nguyên mới của cách m ng Việt Nam Tuy nhiên do tương quan lựclượng và tình hình chính trị thế giới phức t p nên sau khi ký kết hiệp định Giơnevơ,Việt Nam t m thời chia làm hai mi n với hai chế độ chính trị khác nhau Mi n c hoàntoàn giải phóng, bước vào thời kỳ quá độ xây dựng chủ nghĩa

x hội, mi n Nam vẫn nằm dưới ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc và chính quy nSài Gòn Trong bối cảnh đó, nhân dân cả nước vẫn phải tiếp tục sự nghiệp xây dựngchủ nghĩa x hội và đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước

Phát huy những th ng lợi vừa đ t được và đi u kiện h a bình, nhân dân mi n c

đ ra sức lao động sản xuất, hàn g n vết thương chiến tranh, khôi phục và phát triểnkinh tế, văn hóa, tăng cường giao lưu và mở rộng quan hệ quốc tế Dưới sự l nh đ ocủa Đảng, trải qua ba năm khôi phục kinh tế và hàn g n vết thương chiến tranh(1955- 957 , ba năm cải t o x hội chủ nghĩa và bước đ u phát triển kinh tế,văn hóa 958-1960), bộ mặt mi n c đ có sự đổi thay, nhi u nhà máy, công trường,bệnh viện trường học được xây dựng, đời sống kinh tế d n ổn định, đời sống tinh th

n ngày được nâng cao Trong 6 năm đó, mi n c đ đ t được những thành tựu to lớn,công cuộc khôi phục kinh tế thành công Sự nghiệp cải t o và phát triển kinh tế cơbản hoàn thành, văn hóa - x hội phát triển, đời sống nhân sân cải thiện rõ rệt Mi n ccũng không ngừng đấu tranh nhằm thống nhất đất nước, củng cố an ninh và quốc ph

ng, các vấn đ ngo i giao, quan hệ quốc tế cũng có nhi u khởi s c

Trên cơ sở thành tựu đó, t i Đ i hội Đ i biểu toàn quốc l n thứ III năm 960 ,Đảng Lao động Việt Nam đ đ ra kế ho ch 5 năm l n thứ nhất 96 - 965 Nhiệm

vụ chính của kế ho ch này là củng cố quan hệ sản xuất mới và chuyển trọng tâm vào

28