Việc giáo dục kĩ năng sống trong nhà trường Trung học cơ sở trong những năm gần đây đã được quan tâm, chú ý. Thư viện nhà trường có tài liệu giáo dục kĩ năng sống đã được triển khai và cũng lồng ghép giáo dục qua một số môn học. Trong các hoạt động tập thể như sinh hoạt dưới cờ, tham quan thực tế, các chuyên đề, các buổi thảo luận về kĩ năng sống được tổ chức nhằm hình thành cho các em kĩ năng ứng xử phù hợp. Tuy nhiên trong quá trình giáo dục, rèn kĩ năng sống cho học sinh, tôi nhận thấy trong công tác chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng, cần thiết. Bởi thông qua các tiết sinh hoạt lớp theo chủ điểm, chủ đề tự chọn việc giáo dục kĩ năng sống ở người học thật nhẹ nhàng mà hiệu quả. Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài “Một số kinh nghiệm rèn kĩ năng sống cho học sinh THCS thông qua tiết sinh hoạt theo chủ đề tự chọn lớp 9”.
Trang 1MỤC LỤC
1.2 Giáo dục kĩ năng sống là gì? Trang 4
3.1 Lập kế hoạch hoạt động để rèn kĩ năng sống cho học sinh Trang 6 3.2 Những kĩ năng cần thiết giáo dục cho học sinh thông qua
tiết sinh hoạt theo chủ đề tự chọn
3.3 Những yêu cầu tổ chức một tiết sinh hoạt lớp theo chủ đề
tự chọn nhằm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 9
Trang 6Trang 7
3.3.1 Xác định trọng tâm chủ đề
3.3.2 Dự kiến các hình thức tổ chức hoạt động cụ thể
3.4 Tổ chức một tiết hoạt động sinh hoạt theo chủ đề tự chọn
khối lớp 9
3.4.1 Phân công chuẩn bị:
3.4.2 Các hoạt động tổ chức sinh hoạt theo chủ điểm hoặc
chủ đề tự chọn
Trang 7Trang 7Trang 8
Trang 8Trang 9
4 Kết quả
PHẦN BA: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Trang 16Trang 18
Trang 2PHẦN MỘT: ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài.
Trong cuộc sống hằng ngày, con người luôn phải đối mặt với những tìnhhuống bất ngờ sẽ xảy ra Ở những tình huống ấy, không phải ai cũng dễ dàngứng phó, giải quyết cho đúng, phù hợp Xã hội càng văn minh, nhu cầu về vănhóa ứng xử ngày càng cao, và để ứng xử một cách thông minh, khôn khéo, tế nhịđạt tới mức độ nghệ thuật lại càng là vấn đề khó Do đó, với mỗi con ngườichúng ta thì cần phải có những kĩ năng sống để có thể thích ứng với những tìnhhuống xảy ra Kĩ năng sống không chỉ cần thiết đối với mỗi con người và đặcbiệt cần thiết đối với lứa tuổi thanh, thiếu niên ở các trường THCS
Như chúng ta được biết vấn đề giáo dục kĩ năng sống đã được đề cập trongcác công trình nghiên cứu Nhà tâm lý học Ba Lan Krytyna Skarzyska cho rằng:
“Chất lượng cuộc sống của chúng ta phụ thuộc khá lớn vào việc xung quanhchúng ta có nhiều người thấu hiểu chúng ta hay không” Còn Kinixti - Học giả
Mỹ lại cho rằng "Sự Thành công của mỗi người chỉ có 15% là dựa vào kỹ thuậtchuyên ngành, còn 85% là dựa vào những quan hệ giao tiếp và tài năng xử thếcủa người đó” Cuộc sống hiện đại đòi hỏi mỗi cá nhân phải không ngừng cậpnhật giá trị và hoàn thiện giá trị của mình
Hiện nay, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đã trở thành đề tài nóngbỏng được xã hội quan tâm Tuy nhiên trong gia đình, việc giáo dục kĩ năngsống cho con em ở cấp THCS lại chưa được quan tâm đúng mức Trong cáchgiáo dục con cái còn tồn tại những bất cập Cha mẹ học sinh thường chú trongđến việc giáo dục kiến thức văn hóa cho con cái mình, họ luôn kì vọng con trẻ
sẽ giành được nhiều thành tích mang về cho gia đình là niềm vui Nhiều gia đìnhdồn hết công sức, đầu tư cho con cái việc học không tiếc Thậm chí những ngườilàm cha, làm mẹ sẵn sàng làm hộ tất cả cho con để con đỡ vất vả, lại có thêmthời gian học tập Thời gian rảnh rỗi thay vì phải rèn cho con cái kĩ năng sống,
kĩ năng tự phục vụ bản thân thì phụ huynh lại cho con chơi game, xem hoạthình… để giải trí hay coi đó là một phần thưởng cho con khi muốn con thựchiện một yêu cầu nào đó Cha mẹ học sinh ở lửa tuổi THCS còn coi các em làtrẻ nhỏ cần bao bọc mà chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục như thế nào đểcác em tự lập tự tin trong cuộc sống và giao tiếp
Việc giáo dục kĩ năng sống trong nhà trường Trung học cơ sở trong nhữngnăm gần đây đã được quan tâm, chú ý Thư viện nhà trường có tài liệu giáo dục
kĩ năng sống đã được triển khai và cũng lồng ghép giáo dục qua một số mônhọc Trong các hoạt động tập thể như sinh hoạt dưới cờ, tham quan thực tế, cácchuyên đề, các buổi thảo luận về kĩ năng sống được tổ chức nhằm hình thànhcho các em kĩ năng ứng xử phù hợp Tuy nhiên trong quá trình giáo dục, rèn kĩnăng sống cho học sinh, tôi nhận thấy trong công tác chủ nhiệm đóng một vaitrò quan trọng, cần thiết Bởi thông qua các tiết sinh hoạt lớp theo chủ điểm, chủ
đề tự chọn việc giáo dục kĩ năng sống ở người học thật nhẹ nhàng mà hiệu quả
Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài “Một số kinh nghiệm rèn
kĩ năng sống cho học sinh THCS thông qua tiết sinh hoạt theo chủ đề tự chọn lớp 9”
Trang 32 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để tìm ra cách thức
tổ chức các hoạt động tập thể nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinhtrong các giờ hoạt động cũng như giáo dục kĩ năng sống ở người học Việc xâydựng được biện pháp giáo dục một cách hiệu quả sẽ nâng cao kĩ năng sống chocho các em từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhàtrường nói riêng và cấp Trung học cơ sở hiện nay nói chung
3 Đối tượng nghiên cứu
Một số kinh nghiệm tổ chức sinh hoạt lớp theo chủ đề để tìm ra các biệnpháp tổ chức phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho họcsinh lớp 9 ở trường THCS
4 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm.
Học sinh lớp 9A năm học 2017 - 2018
5 Phương pháp nghiên cứu: Để thực hiện đề tài này tôi đã tiến hành sử dụng
các phương pháp nghiên cứu sau:
5.1 Phương pháp nghiên cứu, lí thuyết.
Phương pháp phân tích
Phương pháp hệ thống hóa
5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Phương pháp quan sát các hoạt động của học sinh
Phương pháp điều tra, khảo sát
Phương pháp sử dụng toán thống kê
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm dạy học
6 Phạm vi, kế hoạch nghiên cứu:
6.1 Phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu các biện pháp, hình thức tổ chức các tiết sinh hoạt lớp theo
chủ đề tự chọn trong nhà trường THCS
6.2 Kế hoạch nghiên cứu:
Đề tài được nghiên cứu trong năm học 2017 - 2018
Trang 4PHẦN HAI: NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận.
1.1 Kỹ năng sống là gì?
Có nhiều quan điểm khác nhau về kỹ năng sống:
Theo quan niệm của tổ chức văn hóa, khoa học giáo dục của Liên HiệpQuốc (UNESCO): Kỹ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ cácchức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày
Theo quan niệm của tổ chức y tế thế giới (WHO): Kỹ năng sống là những
kỹ năng mang tính tâm lý xã hội và kỹ năng về giao tiếp được vận dụng trongcác tình huống hằng ngày để tương tác có hiệu quả với người khác và giải quyết
có hiệu quả những vấn đề, những tình huống của cuộc sống hàng ngày
1.2 Giáo dục kĩ năng sống là gì?
Giáo dục kĩ năng sống là một quá trình tác động sư phạm một cách có mụcđích, có kế hoạch nhằm hình thành ở người học những năng lực hành động tíchcực có liên quan đến kiến thức, thái độ, hành vi giúp cho cá nhân có ý thức vềbản thân, giao tiếp, thực hiện nhiệm vụ, ứng phó một cách hiệu quả với các yêucầu thách thức trong cuộc sống hàng ngày
Như vậy, giáo dục kỹ năng sống chính là một hình thức can thiệp sớm, cótác dụng tích cực trong việc ngăn ngừa những hành vi lệch lạc ở người học.Giáo dục kỹ năng sống hiệu quả không chỉ nâng cao nhận thức, trang bị thái độsống và hành vi tích cực, lành mạnh cho thanh thiếu niên mà còn giúp cho trẻphát triển nhân cách, thể chất, tình cảm, giao tiếp, ngôn ngữ, tư duy một cáchtoàn diện, là nền tảng để trẻ tự tin đối mặt với những thách thức trong cuộcsống
Trên thực tế, học sinh lớp 9, phần đa các em đều ham hiểu biết, thíchkhám phá thế giới xung quanh Tuy nhiên khi vận dụng các kĩ năng ứng xử vàothực tế cuộc sống thì các em còn bộc lộ khá nhiều hạn chế: lúng túng không biết
xử lí ra sao với những vấn đề xung quanh mình; xử sự thiếu văn hóa; mất kiểmsoát Do đó, việc giáo dục kỹ năng sống cho tuổi vị thành niên trở thành nhucầu cấp thiết không chỉ đối với các bậc cha làm mẹ mà đối với cả giáo viên đặcbiệt là giáo viên chủ nhiệm Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớptheo chương trình hay sinh hoạt theo chủ đề tự chọn tôi còn đặc biệt chú ý rènluyện các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh trung học cơ sở như: kỹnăng giao tiếp ứng xử có văn hóa; kỹ năng tổ chức quản lý và tham gia các hoạtđộng tập thể với tư cách là chủ thể hoạt động; khả năng kiểm tra, đánh giá kếtquả học tập, rèn luyện; củng cố phát triển các hành vi, thói quen tốt trong họctập, lao động và công tác xã hội; tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạtđộng xã hội; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống,với quê hương đất nước, có thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và xãhội
2 Cơ sở thực tiễn.
Là một địa phương nằm ở phía Nam thủ đô Hà Nội, trước đây kinh tế chủ
yếu là nông nghiệp, đời sống gia đình nông thôn gặp nhiều khó khăn Trongnhững năm gần đây, nhờ chủ trương đổi mới, kinh tế địa phương phát triểnmạnh mẽ Khu công nghiệp ra đời thu hút hàng nghìn lao động từ các nơi khác
Trang 5về làm ăn sinh sống tại địa phương Những bất cập trong đời sống, xã hội cũng
vì thế mà ngày càng gia tăng Do đó, việc giáo dục kĩ năng sống, rèn kĩ năngứng xử cho các em là rất cần thiết
Ở địa phương, nhiều gia đình nông thôn được bồi thường đất đai đã giàulên trông thấy Kinh tế phát triển, đời sống nhân dân cũng dần khấm khá đi lên,nhiều gia đình nông thôn đã có của ăn, của để Phụ huynh chăm lo nhiều đếnnhững nhu cầu vật chất cá nhân, đến chất lượng học tập của con em mình màquên đi nhiệm vụ cơ bản, cần thiết là giáo dục cho con cái mình kĩ năng sống đểthích ứng với những tình huống xảy ra trong cuộc sống
Ví dụ: Trong một buổi sinh họa chủ đề “Nét đẹp văn hóa cổ truyền dântộc”, để rèn kĩ năng tự phục vụ bản thân học sinh khi bố mẹ đi vắng tôi tổ mộttrò chơi “Thi bóc bánh chưng” Trò chơi này thu hút các em tham gia rất sôi nổi.Nhưng kết quả thì thật là hài hước vì có em chỉ bóc trần lá bánh ra, đặt ngayngắn lên đĩa là xong phần thi Khi thời gian chưa kết thúc, được sự góp ý củacác bạn trong tổ, học sinh lấy lạt đặt lên trên bánh chưng rồi mắm môi mắm lợidùng sức để cắt bánh ra làm nhiều phần bằng nhau
Hiện nay, chúng ta trong thời đại công nghệ thông phát triển như vũ bão, vàhội nhập quốc tế Nhờ Internet, các em có những hiểu biết vô cùng phong phú,vốn kiến thức vì thế cũng được nâng cao Qua các trang mạng ngoài giá trị cầnthiết học sinh cần chiếm lĩnh thì các trang mạng xã hội như Zalo, Facebook cũngtồn tại khá nhiều những bất cập mà học sinh dễ phạm phải những sai lầm dokhông có kĩ năng sống, kĩ năng ứng xử phù hợp Hơn thế, nữa ở lứa tuổi 14, 15
“cái tuổi dở dở ương ương”, tâm sinh lí đang phát triển, các em rất tò mò, thích
khám phá, rất muốn chứng tỏ mình là người lớn Hành động theo cảm xúc cánhân, bốc đồng nên rất dễ có những hành vi thiếu kiểm soát, hoặc sai lệch đichuẩn mực xã hội vì thế việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là rất cần thiết
Trong công tác giáo dục hiện nay, ở các trường THCS, một trong những
nội dung quan trọng của phong trào thi đua là " Xây dựng trường học thân thiện,
học sinh tích cực" Việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để cung
cấp kiến thức về kỹ năng sống cho học sinh nhất là kỹ năng tự bảo vệ bản thân,kiểm soát hành vi; kỹ năng ra quyết định, kĩ năng tự phục vụ, kỹ năng xử lý mâuthuẫn là việc vô cùng quan trọng
Trong nhà trường, qua khảo sát thực tế, hầu hết các em học sinh còn lúngtúng, không tự tin khi trả lời trước đám đông, thiếu kiểm soát khi gặp những tìnhhuống liên quan đến cảm xúc cá nhân; chưa biết cách xử lý các tình huốngthường gặp trong cuộc sống
Ví dụ: Trong một kì thi nghề phổ thông, một học sinh khi vào trongphòng thi, gặp giám thị coi thi là người họ hàng xa của mình Xét về vai vếtrong quan hệ dòng tộc, người “giám thị coi thi” ở vai vế thấp hơn Nhưng dokhông có kĩ năng sống, không biết ứng xử phù hợp, học sinh xưng hô không phùhợp vì thế đã vô tình đã trở thành một thí sinh có cách ứng xử vô lễ với giám thịcoi thi
Trong giao tiếp, ứng xử với bạn bè có em vẫn ứng xử theo bản năng, theocảm tính cá nhân Chỉ vì một mâu thuẫn nhỏ nên “việc bé xé ra to” rồi vô tình
Trang 6đẩy bạn mình vào những tình huống khó xử Việc làm ấy không chỉ làm hại bạnmình mà còn gây bất đồng giữa phụ huynh với phụ huynh trong địa phương.
Từ thực tế trên, tôi nhận thấy rằng việc giáo dục, rèn kỹ năng sống chohọc sinh THCS thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp cũng như các giờ sinhhoạt lớp theo hướng đổi mới mà tôi đã lựa chọn - Sinh hoạt theo chủ đề tự chọn
là rất cần thiết Bởi vì thông qua các hoạt động tập thể để góp phần bổ sung
những thiếu hụt kĩ năng sống cho các em, qua đó nhằm góp phần giáo dục chocác em trở thành những con người phát triển toàn diện, năng động, sáng tạo hòanhập cùng cộng đồng, và có ích cho xã hội
3 Các biện pháp thực hiện:
3.1 Lập kế hoạch hoạt động để rèn kĩ năng sống cho học sinh.
Căn cứ vào chương trình hoạt động giáo dục NGLL khối 9 do Sở giáo dụcđào tạo ban hành
Căn cứ vào mục tiêu giáo dục của nhà trường THCS: Tiếp tục đổi mớiphương thức giáo dục đạo đức, GD NGLL, GDHN theo tinh thần lồng ghép vàtích hợp; chú trọng giáo dục giá trị, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
Căn cứ vào đặc điểm phát triển tâm sinh lí lứa tuổi, xây dựng kế hoạch tổchức các hoạt động sinh hoạt chủ đề phù hợp
Từ thực tế trên, tôi đã xây dựng chương trình sinh hoạt theo chủ đề songsong với chương trình giáo dục của Bộ, kế hoạch của nhà trường mỗi tháng mộttiết như sau:
9 Truyền thống Thăng Long Hà Nội
10 Thực hiện tôt 5 điều Bác Hồ dạy “Nói lời hay - Làm việc tốt”
11 Vận dụng kiến thức liên môn giải quyết tình huống thực tiễn
12 Nối tiếp truyền thống cha anh
1,2 Nét đẹp văn hóa cổ truyền dân tộc
3 Thanh niên với những vấn đề toàn cầu
4 Nghề nghiệp trong tương lai
5 Nhớ mãi kỉ niệm tuổi học trò
3.2 Những kĩ năng cần thiết giáo dục cho học sinh thông qua tiết sinh hoạt theo chủ đề tự chọn.
Muốn giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, thông qua các tiết sinh hoạt lớptheo chủ đề tự chọn có hiệu quả người giáo viên chủ nhiệm cần xác định những
kĩ năng cơ bản như: Kĩ năng giao tiếp, ứng xử; kĩ năng hợp tác, chia sẻ; kĩ năng
tự bảo vệ bản thân; kĩ năng kiểm soát hành vi và quản lí thời gian một cách cóhiệu quả; kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề; kĩ năng tự phục vụ; kĩ năngứng phó với tình huống nảy sinh trong cuộc sống
Việc tổ chức các hoạt động phải theo tinh thần đổi mới nhằm nâng cao chấtlượng, hiệu quả trong công tác giáo dục nói chung và trong việc rèn kĩ năng ứng
xử cho học sinh nói riêng cần phảo đảm bảo những yêu cầu sau:
Đảm bảo tính thực tiễn, tính khả thi
Tăng cường sự tham gia của các thành viên trong tập thể
Trang 7Đa dạng hóa các hình thức trong hoạt động, phát huy tính tính cực, chủđộng, sáng tạo của học sinh.
Giáo dục, rèn những kĩ năng sống, ứng xử phù hợp với vấn đề nảy sinh
3.3 Những yêu cầu tổ chức một tiết sinh hoạt lớp theo chủ đề tự chọn nhằm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 9.
Giáo viên chủ nhiệm không thể rèn kỹ năng sống, kĩ năng ứng xử cho trẻbằng cách thuyết trình hay giảng giải, mà chỉ hướng dẫn, gợi mở cho các em suynghĩ, chỉ dẫn các em các hình thức rèn luyện để có kỹ năng sống cần thiết vàthực hành sao cho có hiệu quả
Để thiết kế một bài dạy kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt độngngoài giờ lên lớp giáo viên cần thực hiện những yêu cầu như sau:
VD1: Hướng tới chủ đề “Truyền thống Thăng Long Hà Nội” tôi đã tổ
chức cho các em học sinh của lớp một cuộc thi hào hứng Đây không không đơngiản chỉ là một cuộc thi mà còn là một buổi học ngoại khóa lịch sử thú vị Các
em hào hứng thi tìm hiểu về di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, về lịch sử ThăngLong - Hà Nội và thi hùng biện Nhận và trả lời các câu hỏi, các em cũng đồngthời nói với nhau những kiến thức về truyền thống tôn sư trọng đạo, trọng hiềntài và về giá trị của Văn Miếu với những tấm bia tiến sĩ đã được UNESCO côngnhận là Di sản tư liệu thế giới Học mà vui, các em đã tiếp nhận thêm đượcnhiều kiến thức về một di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của Thủ đô gắn liền vớitruyền thống giáo dục và thi cử, truyền thống trọng tri thức, tôn vinh những tấmgương hiếu học, học giỏi và có nhiều cống hiến cho đất nước một cách hàohứng Không chỉ các em mà cả những người lớn cũng có thể học thêm được từcuộc thi nhiều điều thú vị và bổ ích Các em trả lời những câu hỏi về những dấumốc lịch sử, những công trình tiêu biểu, những con người tài danh của ThăngLong - Hà Nội để lịch sử được nhận biết rõ hơn bằng những câu chuyện sinhđộng Với hình thức tổ chức trên, tôi rèn ở học sinh thái độ tự hào, yêu quý, gìngiữ phát huy truyền thống bằng những việc làm cụ thể Qua hoạt động, rèn cho
học sinh những kĩ năng hợp tác, chia sẻ; kĩ năng ứng phó với những vấn đề
nảy sinh trong thực tế; kĩ năng ra quyết định, giải quyết vấn đề
VD 2: Đến với chủ đề “Thanh niên với những vấn đề toàn cầu” giáo viên
chủ nhiệm cần giúp học sinh nhận biết được thế nào là vấn đề toàn cầu? Hiệnnay người Việt Nam nói riêng và công dân thế giới nói chung đang đối mặt vớivấn đề toàn cầu nào? Vấn đề toàn cầu nào các em cần phải quan tâm và đưa ragiải pháp tích cực hay ứng xử phù hợp…Qua tổ chức hoạt động hướng tới chủ
đề, các em rèn kĩ năng tự tin trước tập thể; bày tỏ ý kiến cá nhân; chia sẻ, hợptác; kỹ năng điều chỉnh hành vi; kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề hay
kĩ năng ứng phó với tình huống nảy sinh trong cuộc sống
Trang 83.3.2 Dự kiến các hình thức tổ chức hoạt động cụ thể
Các bước tiến hành sinh hoạt theo chủ đề tự chọn cũng giống như các tiếtsinh hoạt theo chủ điểm (theo phân phối chương trình của Bộ giáo dục) phảiđảm bảo các bước sau:
Sơ kết tuần, tháng
Phương hướng phấn đấu tuần, tháng tiếp theo
Sinh hoạt theo chủ đề tự chọn
Căn cứ vào chủ đề lựa chọn, xây dựng các phương pháp tổ chức linhhoạt, phong phú, phù hợp với khả năng của học sinh không dập khuôn máy móc,không đánh đố gây tâm lí ngại tham gia như:
Phương pháp trao đổi, thảo luận, hoạt động nhóm
Phương pháp sắm vai
Phương pháp tổ chức trò chơi, cuộc thi
Phương pháp thuyết trình
3.4 Tổ chức một tiết hoạt động sinh hoạt theo chủ đề tự chọn khối lớp 9.
Để tiến hành một tiết HĐNGLL nói chung hay một tiết sinh hoạt theo chủ đề
tự chọn cần phải trải qua nhiều công đoạn theo sự hướng dẫn của giáo viên vàthực tế các tiết hoạt động như:
3.4.1 Phân công chuẩn bị.
Trong tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung và tiết sinh hoạt theo chủ
đề tự chọn nói riêng, việc phân công chuẩn bị là một khâu vô cùng quan trọng
Nó quyết định sự thành công hay thất bại của tiết hoạt động
Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đưa ra kế hoạch chung cho cả lớp, dán vàolịch hoạt động chung để các em chủ động Mặc dù vậy, 1 tuần trước khi tiết sinhhoạt diễn ra, tôi họp hội ý ban cán sự lớp, thống nhất các bước tiến hành Sau
đó chia nhỏ nội dung tìm hiểu cho nhóm, tổ
Khi phân công hoạt động, giáo viên chủ nhiệm cần căn cứ vào tình hìnhthực tế về điều kiện cơ sở vật chất, trình độ, khả năng của các nhóm, tổ để phâncông công việc cụ thể Mặt khác, giáo viên cần phải đặc biệt chú ý đến tính khảthi trong thực hiện nhiệm vụ của các em
Ví dụ: Trong tổ nhiều em gia đình máy tính nối mạng, giáo viên phân côngnhững công việc như tìm hiểu, tra cứu, khảo sát… Còn trong tổ các em có năngkhiếu ở mặt nào thì phân công em đó làm nhóm trưởng để các em tổ chức hoạtđộng chỉ huy cả nhóm
Tiết học muốn được triển khai thì việc chọn học sinh điều khiển chươngtrình hoạt động là rất quan trọng Giáo viên cần chọn MC là học sinh nhanhnhẹn, năng nổ, tích cực hoạt động, có thể xử lí tình huống xảy ra trước đámđông Khi chọn người điều khiển cũng không nên chỉ tập trung vào một vài đốitượng mà phát huy tinh thần xung phong nhận nhiệm vụ của học sinh và chú ýkhuyến khích các học sinh trong lớp đều được tham gia trong hoạt động
VD: Khi điều khiển sinh hoạt theo chủ đề, ngoài MC điều khiển chính, thìgiáo viên chủ nhiệm có thể đan xen hoạt động để mỗi nhóm trưởng cũng có thểlàm MC điều khiển hoạt động khi đến nhiệm vụ mình được phân công
Việc trang trí lớp học không quá cầu kì miễn là phải phù hợp với khả năngcủa học sinh, làm toát lên không khí của tiết học
Trang 9Ví dụ: chuẩn bị tiết sinh hoạt theo chủ đề “Truyền thống Thăng Long Hà
Nội” như sau:
Phần trang trí bảng học sinh có thể vẽ trên bảng hình ảnh biểu tượng về
mảnh đất ngàn năm văn hiến
Xung quanh lớp, trang trí những hình ảnh đẹp ghi lại nét đẹp của vùng đất
kinh kì xưa và nay; những cuốn sách; câu chuyện về mảnh đất Thăng Long
Sự phân công, chuẩn bị như trên sẽ đảm bảo tính thực tế và tính khả hứahẹn sự tiết hoạt động được hiệu quả
Khi chuẩn bị tiết sinh hoạt theo chủ đề “Thanh niên với những vấn đềtoàn cầu” thì trên bảng các em có thể vẽ hình ảnh trái đất phủ kín màu xanh củacây, mọi người cùng nhau nắm tay bảo vệ trái đất Trang trí xung quanh lớp,giáo viên chủ nhiệm có thể mượn những bức tranh vẽ tuyên truyền về nhữnghoạt động bảo vệ môi trường của môn Mĩ thuật để tạo không gian lớp học
3.4.2 Các hoạt động tổ chức sinh hoạt theo chủ điểm hoặc chủ đề tự chọn.
Giáo viên thiết kế giáo án phải đúng, theo chuẩn của một tiết hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp gồm 3 phần chính:
Phần 1: Sơ kết tuần.
Phần 2: Phương hướng phấn đấu tuần tới;
Phần 3: Sinh hoạt theo chủ đề, chủ điểm tự chọn.
Hoạt động 1 Sơ kết tuần (8 - 10 phút)
Với mục tiêu rèn cho học sinh kĩ năng tự nhận thức, đánh giá bản thân và
đánh giá người khác theo những yêu cầu cụ thể của từng tuần, tháng
Qua đánh giá, học sinh rút ra bài học hành động thực tiễn nhằm đưa ra cácbiện pháp xử lí các tình huống nảy sinh của lớp trong tuần ở các nội dung như:Học tập, kỉ luật, lao động và các hoạt động khác
Từ đó giáo viên giúp cho học sinh kĩ năng nhận xét, đánh giá bản thân vàbạn bè của mình khắc phục những tồn tại một cách tốt nhất
Trong hoạt động, bao giờ cũng nảy sinh ra những vấn đề cần phải ứng xửthế nên, phần này cũng là lúc giáo viên cần tích hợp giáo dục cho các em đó là
Trang 10STT HỌ VÀ TÊN
KẾT QUẢ THI NGHỀ
KẾT QUẢ THI KHẢO SÁT
VĂN TOÁN
1 Đình Thị Hương Ly Giỏi 7,75 9
5 Ninh Diễm Quỳnh Giỏi 6,5 9
6 Đình Thị Thảo Giỏi 7,25 7,75
9 Trương Đức Huy Giỏi 6,5 6,25
10 Nguyễn Ngọc Diệp Giỏi 7,5 5,75
11 Trần Đình Minh Sơn Giỏi 7,25 5,25
KHEN THƯỞNG
Giang, Trang, Ánh, Hiền :
TB hai môn khảo sát 8,0 đ
PHÊ BÌNH
Khánh : cả hai môn thi khảo sát đều thấp Hoàng Anh: Văn 3,75đ
SƠ KẾT THI ĐUA TỔ 3
ngoại; luyện tập chuẩn bị tham gia nghi thức đội
Sau những phần chia sẻ của trò, giáo viên nên cho các em lời khuyên, bàihọc ứng xử phù hợp để định hướng hành động cho các em
VD: Trong tháng 3, kết quả thi khảo sát hai môn Văn, Toán do nhà trường
tổ chức, trong lớp có một số học sinh điểm thi môn Văn, Toán dưới TB hoặc sốđiểm đạt được (5, 6) còn thấp Tôi đưa ra câu hỏi yêu cầu các bạn học sinh cóđiểm thi 2 đạt kết quả cao nhất chia sẻ những kinh nghiệm học tốt bộ môn
Trang ơi, em là học sinh có điểm thi khảo sát môn Văn cao nhất, em hãy cho các bạn biết bí quyết nào để có thể học tốt môn văn?
Còn Thoa thì sao, em đạt điểm khảo sát Toán đạt 9,5 điểm, hãy chia sẻ cho các bạn kinh nghiệm học tốt bộ môn của em?
Sau những chia sẻ của các bạn học sinh được hỏi, tôi kêu gọi ở các em
tinh thần đoàn kết, hợp tác lẫn nhau của các thành viên trong tập thể để các em
có thành tích tốt giúp đỡ, kèm cặp bạn yếu hơn mình Đối với chính môn văn tôigiảng dạy, tôi cũng phân công thành nhiều nhóm học tập, yêu cầu học sinh trongnhóm phải hỗ trợ nhau học và cùng nhau chụi trách nhiệm trả bài cô giao
Hoạt động 2 Phương hướng phấn đấu:
Mục đích chính ở phần này là rèn cho học sinh kĩ năng ra quyết định và
giải quyết vấn đề; kĩ năng hợp tác, chia sẻ Đội ngũ cán sự lớp phải bàn bạc
trước tiết hoạt động để đi đến thống nhất và vạch ra kế hoạch cho tuần, tháng
Trang 11tới Việc xây dựng mục tiêu, phương châm hành cho tuần, tháng kế tiếp phải chútrọng đến hai mặt họat động chính là học tập và nề nếp Bên cạnh đó phải gắnliền với hoạt động thực tiễn của nhà trường của tổ chức Đoàn, Đội, cũng nhưđòi hỏi khác liên quan.
VD: Thăm quan, đón đoàn kiểm tra ý tế học đường, khám sức khỏe, nộpgiấy vụn, tham gia viết thư UPU Quốc tế, tham gia đại hội thể dục thể thao Sau khi lớp trưởng thông qua phương hướng cho tuần kế tiếp Các thànhviên sẽ bổ sung ý kiến để bản phương hướng thêm hoàn chỉnh Giáo viên nhậnxét, bổ sung, giao nhiệm vụ cho tập thể cho tuần tiếp theo
Từ những yêu cầu đặt ra trong bản phương hướng học sinh xác định chomình kĩ năng sống, kĩ năng ứng xử cho phù hợp theo kế hoạch đã vạch ra
Kết thúc phần sinh hoạt lớp, giáo viên chủ nhiệm sẽ dẫn dắt đến phần sinhhoạt theo chủ điểm Đây là phần trọng tâm của tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp,
vì vậy để thu hút học sinh vào hoạt động tiếp theo nên lời dẫn của giáo viên dẫnphải mềm mại, nhẹ nhàng
Hoạt động 3 Sinh hoạt theo chủ đề từ chọn: (23 - 25 phút)
Đây là phần trọng tâm của tiết hoạt động Từ những định hướng chuẩn bị củahọc sinh, giáo viên yêu cầu MC tổ chức tiết sinh hoạt theo nội dung
Chọn người dẫn chương trình phải là người: Tự tin, linh hoạt, nhanh nhẹn,ngôn ngữ truyền cảm… để vừa điều khiển hoạt động đồng thời phải xử lí tìnhhuống nảy sinh
Tổ chức các hoạt động trong tiết sinh hoạt theo chủ điểm không hướng vàomột vài đối tượng cụ thể mà phải phát huy hết khả năng của học sinh trong tậpthể để các em thể hiện mình
Hình thức tổ chức nội dung sinh hoạt theo chủ đề cần linh hoạt, phong phú.Tùy từng chủ điểm khác nhau mà giáo viên chủ nhiệm thiết kế hoạt động chophù hợp đảm bảo tình khả thi, tính liên hệ thực tiễn và giáo dục được nhữngnăng ứng xử cần thiết cho học sinh ngay cả trong lúc tham gia trò chơi trong tiếthoạt động
Ví dụ 1: Trong tháng 9, để nhắc nhở học sinh về truyền thống dân tộc cũng
như giáo dục lòng tự tôn dân tộc, tôi chọn chủ đề mang tên “Truyền thống
Thăng Long Hà Nội” Hướng tới mục tiêu trên, tôi tổ chức cho học sinh sân
chơi tìm hiểu theo chủ đề với 3 phần thi
Phần I Thi tìm hiểu kiến thức:
Mỗi tổ cử 3 thành viên tham gia
Các đội lần lươt trả lời các câu hỏi của Ban tổ chức như:
Câu 1: Trong bài "Chiếu dời đô", Hoàng đế Lý Thái Tổ đã xác định những lợi thế
nào của đất Thăng Long?
a Là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương
b Được thế rồng cuộn hổ ngồi
c Có núi cao sông dài
d Muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh
Câu 2: Tòa thành cổ nhất trên đất Thủ đô là tòa thành nào?
a Thành Đại La
b Thành Cổ Loa