Đánh giá hoạt động của mạng lưới y tế thôn bản tại Bà RịaVũng Tàu năm 2009

Một đề tài hiếm về nhân viên y tế thôn bản. nhân viên y tế thôn bản là một hệ thống y tế cơ sở quan trọng trong mạng lưới y tế của việt nam nhưng thực tế nó dường như bị bỏ mặc. Chưa có công trình nào nghiên cứu về hoạt động của mạng lưới này.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- YTTÂ (y tế thôn ấp) đang hoạt động tại các thôn/ấp của huyện

- giám đốc TTYT huyện

3 địa điểm nghiên cứu

nghiên cứu được tiến hành tại huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu

4 phương pháp nghiên cứu

nghiên cứ mô tả cắt nganh có phân tích, kết hợp nghên cứu định lượng với nghiên

cứu định tính

5 phương pháp chọn mẫu

5.1 chọn mẫu cho nghiên cứu định lượng

Điều tra phỏng vấn toàn bộ YTTÂ đang làm việc tại huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa,

Vũng Tàu (Trong số YTTA nói trên có NVYTTA, NVSKCĐ và một số chưa được

đào tạo nhưng do địa phương tuyển chọn cũng được điều tra phỏng vấn)

5.2 Chọn mẫu cho nghiên cứu định tính

Chọn ngẫu nhiên 3/8 xã, thị trấn danh sách các xã trong huyện được đánh số thứ tự

từ 1 đến hế, mỗi số trong danh sách được ghi vào một lá thăm để rút ngẫu nhiên Xã

hay thị trấn được rút ra được chọn làm ngẫu nhiên nghiên cứu định tính Xã, thị trấn

được chonjL thị trấn Đất Đỏ, xã Láng Dài và xã Long Tân

- 03 buổi thảo luận nhóm với các YTTÂ của 3 xã, thị trấn được chọn

- 03 buổi thảo luận nhóm với người dân của 3 xã, thị trấn được chọn, mỗi

xã, thị trấn chọn ngẫu nhiên mỗi thôn ấp 2 gia đình : mỗi gia đình chọn đại diện 1 người tham gia thảo luận nhóm

6 Xác định biến chỉ số đánh giá :

số

Công cụ thu thập

Phương pháp thu thập

1 Loại hình YTTA Loại hình YTTA

1 NVYTTA

2 NVSKCĐ

Bảng hỏi Phỏng vấn

thời điểm nghiên cứu, tính theo năm dương lịch

2 từ cấp III trở lên

4 nữ hộ sinh cơ sở

Số tiền bình quân nhậnđược trong một tháng

1 từ làm nông

Bảng hỏi Phỏng vấn

2

2 từ nghề tiểu thủ công

3 từ buôn bán

4 từ lương

5 từ làm YTTA(kể cả tiền khám chữa bệnh, bán thuốc và phụ cấp YTTA)

1 cộng tác viên dân số

2 cộng tác vien dinh dưỡng

Bảng hỏi Phỏng vấn

nhiệm vụ của YTTA

Trả lời nội dụng chức năng nhiệm vụn theo quyết định 3653/1999/

huấn Nội dung được tập huấn xếp theo các chủ

đề như tài liệu đào tạo

Bảng hỏi Phỏng vấn

NVYTA (dành cho học viên của BYT-WHO-UNICEF)

1 chức năng nhiệm vụ của YTT

2 truyền thôn, giáo dục sức khỏe

3 vệ sinh phòng bệnh

4 chăm sóc SKBMTE-KHHGĐ

5 sơ cứu ban đầu

và chăm sóc bệnh thông thường

6 thực hiện các chương trình y tế

7 khác (ghi rõ)

…

8 không được tậphuấn

Biến số, chỉ số mô tả thực hiện nhiệm vụ của YTTA

nội dung chức năng nhiệm vụ của NVYTTA

YTTA thực hiện các nội dung chức năng nhiệm vụ theo quyết định 3653/1999/QĐ-BYT

1 không thực hiện

2 có thực hiện

3 tần số thực hiện

Bảng kiểm

vụ của YTTA

Công việc đã làm không có trongquy định chức năng nhiệm vụ của YTTA

1 Khám bệnh kê đơn thuốc

2 tiêm truyền

3 khâu vết thương phần mềm

4 phẫu thuật, tiểu phẫu khác

Bảng

4

Những nội dung chuyên môn, nghiệp vụ mà YTTA nhận thấy còn yếu cần phải tập huấn them

1 chức năng, nhiệm vụ YTTA

2 truyền thông, giáo dục sức khỏe

Biến số, chỉ số về phương tiện làm việc của YTTA

Các phương tiện dụng cụ phục vụ công tác TTGDSK như : loa đài; sách báo tạp chí, tranh ảnh; tờ rơi; sổ sách

1 không có

2 được cấp

3 tự mua

Bảng kiểm

Thuốc thông thường mà YTTA được quyền sử dụng theo tài liệu đào tạo NVYTTA (bỘ Y TẾ -who-unicf)

1 không có

2 được câos

3 tự mua

Bảng kiểm

Kiểm tra

Biến số, chỉ số về sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp chính quyền y té với YTTA

21 Tập huấn của

TTYT huyện cho YTTA

TTYT huyện tập trung các YTTA của huyện để tập huấn chuyên môn nghiệp vụ

Nộ dung các bài tập huấn có trong các chủ đề của tài liệu đào tạo YTTA

1 chức nawg, nhiệm vụ YTTA

2 truyền thôn, giáo dục sức khỏe

7 thống kê, báo cáo, ghi sổ sách

8 quản lý, sử dụng túi thuốc

Bảng hòi Phỏng vấn

và kiểm tra

TYT xã cho YTTA

TYT xã tập trung các YTTA của

xã để tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ

7 thống kê, báo cáo, ghi sổ sách

8 quản lý, sử dụng túi thuốc

Bảng hỏi Phỏng vấn

và kiểm tra

TYT xã với YTTA

TYT xã triệu tập YTTA của xã

để nghe báo cáo tình hình hoạt động và giao nhiệm vụ

Trưởng thôn, ấp tạo điều kiện, bàn bạc giúp đỡ cho các hoạt động của YTTA

1 có

2 không

Bảng hỏi Phỏng vấn

Cây vấn đề

YTTA thực hiện chức năng, nhiệm vụ chưa tốt

Chỉ đạo, giám sát y tế chưa

Thiếu dụng cụ thuốc mem cầnthiết

Thiếu phương tiện, tài liệu truyền thông chăm sóc sức khỏe ban đầu

Do UBND

xã chưa quan tâm

Do trưởng thôn ấp chưa quan tâm

Do TTYTchưa quan tâm chỉ đạo, giám sát

Do TYT chưa quan tâm chỉ đạo giám sát

Do chưa được tập

huấn đào tạo

Thù lao thấp Thiếu nguồn lực

Phụ lục : Phiếu điều tra nhận viên y tế thôn ấp

Điều tra viên đọc và khoanh tròn vào câu trả lời đúng của YTTA

Q1: Năm nay anh/chị bao nhiêu tuổi?

Q2: trình độ học vấn của anh/chị?

1.Cấp I

2.Cấp II

3.Cấp III4.Trên cấp IIIQ3:trình độ chuyên nghành của anh/chị?

10 KhácQ4:ngoài công vệc làm YTTA anh/chị còn kiêm nhiệm những công việc xã hội nào?1.Cộng tác viên dân số

2.Cộng tác viên dinh dưỡng

3.Trưởng thôn

4.Phụ nữ thôn5.Khác (ghi rõ)

6 Không kiêm nhiệmQ5:Từ khi được tuyển dụng làm YTTA Anh/chị đã được tập huấn về những chủ đề gì?1.Chức năng, nhiệm vụ của YTTA

Q6: Theo anh/chị YTTA có chức năng và nhiệm vụ gì?

(Điều tra viên không được đọc, chỉ nghe đối tượng trả lời và khoanh tròn vào mã số những câu trả lời đúng Thời gian trả lời là 10 phút

1.Tuyên truyền giáo dục kiến thức bảo vệ

sức khỏe và an toàn cộng đồng

2 Hướng dẫn các biện pháp chăm sóc sức

khỏe thông thường

3 Hướng dẫn vệ sinh thực phẩm và dinh

dưỡng hợp lý

4 Hướng dẫn vệ sinh 3 sạch, 4 diệt

5 Thực hiện các hoạt động tiêm chủng

phòng dịch

6 Vận động khám thai, đăng ký thai nghén,

hỗ trợ đẻ thường khi không đến kịp TYT

7 Hướng dẫn một số biện pháp đơn giản để

theo dõi sức khỏe trẻ em

10

8 Hướng dẫn KHHGĐ

9 Sơ cứu ban đầu cấp cứu và tai nạn

10 Chăm sóc một số bệnh thông thường

11 Chăm sóc người mắc bệnh xã hội tại

nhà

12 Thực hiện các chương trình y tế tại

thôn

13 Ghi chép, báo cáo về dân số, sinh tử,

dịch bệnh tại thôn đầy đủ kịp thời

14 Quản lý và sử dụng túi thuốc của thôn

Q7: anh chị dành bao nhiêu thời gian cho công việc YTTA trong một tháng

: giờ

Q8:Anh chị thực hiện được những nội dung nhiệm vụ nào theo quy định chức năng nhiệm vụ của YTTA mà TTYT huyện và TYT xã giao cho anh chị?

(Điều tra viên hỏi và kiểm tra sổ sách ghi chép để xác nhận có thực hiện)

STT Nội dung chức năng nhiệm vụ Không

thực hiện

Có thực hiện

Tần số thực hiện (lượt)

Trong tháng

Trong nămTTGDSK

1 Có sổ ghi chép tuyên truyền

2 Có truyền thông lồng ghép trong

các buổi họp công cộng tại thôn

3 Tham gia phát tờ rơi, tài liệu

4 Tư vấn sức khỏe tại hộ gia đình

5 Hướng dẫn thực hiện vệ sinh

9 Theo dõi, dự báo dịch tại thôn

cho TYT xã Tham mưu cho

trưởng thôn về công tác vệ sinh

môi trường tại thôn

CSSKBMTE-KHHGĐ

10 Vận động khám thai và đăng ký

thai nghén

11 Hướng dẫn một số biện pháp đơn

giản theo dõi trẻ em

12 Tham gia hoạt động chăm sóc trẻ

em

13 Hướng dẫn kế hoạch hóa gia đình

Sơ cứu ban đầu và chăm sóc bệnh thông thường

14 Sơ cứu ban đầu các cấp cứu và tai

nạn

15 Phát hiện và chăm sóc một số

bệnh thông thường

16 Chăm sóc bệnh xã hội tại nhà

theo chỉ định điều trị của TYT xã

Có sổ ghi chép , theo dõi chăm

sóc bệnh thông thường, bệnh xã

hội

Thực hiện các chương trình y tế

Tham gia các chương trình y tế

tại thôn (tiêm chủng mở rộng,

dinh dưỡng)

Có sổ ghi chép thoi dõi dân số

Có báo cáo hàng tháng về dân số,

sinh tử, dịch bệnh gửi vè TYT xã

Có túi thuốc và sử dụng tốt túi

thuốc

Những nội dung công việc không

có trong chức năng nhiệm vụ

Kê đơn thuốc điều trị

Tiêm, truyền tĩnh mạch

Khâu vết thương phần mềm

Phẫu thuật, tiểu phẫm khác

Q9: Nơi làm việc chủ yếu của anh/chị ở đâu?

(Điều tra viên hỏi, kiểm tra và đánh dấu vào bảng)

STT Tên dụng cụ, phương tiện, thuốc Không có Có

Được câp Tự mua

Thuốc nhỏ mũi Sulfarin

Q11: Theo anh/chị những phương tiện dụng cụ nào YTTA cần thiết và thường xuyên sử dụng?

(Điều tra viên không đọc chỉ nghe trả lời và đánh dấu)

Thuốc nhỏ mũi Sulfarin Thuốc khác

Từ khi được tuyển dụng làm YTTA đến nay huyện tập huấn cho anh chị những nội dung gì?

Chức năng, nhiệm vụ YTTA

Sơ cứu ban đầu và chăm sóc bệnh thông thường Khác (ghi rõ)

Sơ cứu ban đầu và chăm sóc bệnh thông thường

Chăm sóc người mắc bệnh xã hội tại nhà

Thống kê báo cáo, ghi sổ sáchQuản lý, sử dụng túi thuốcKhác (ghi rõ)

Không tập huấn Q15: Những nội dung nào anh/chị cảm thấy còn yếu cần thiế phải tập huấn để hoàn thànhnhiệm vụ YTTA?

(ĐTV không đọc chỉ nghe trả lời và đánh dấu)

Chức năng, nhiệm vụ YTTA

TT-GDSK

Vệ sinh phòng bênh

CSSKBMTE-KHHGĐ

Sơ cứu ban đầu và chăm sóc bệnh thông thường

Chăm sóc người mắc bệnh xã hội tại nhà

Thống kê, báo cáo, ghi sổ sáchQuản lý sử dụng túi thuốcKhác (ghi rõ)

Q16: bao nhiêu lâu thì TYT xã giao ban với anh chị một lần?

Năm một lần

Nửa năm một lần

Quí một lần

Tháng một lầnĐột xuấtKhông giao banQ17: bao nhiêu lâu thì cán bộ TYT xã đến thôn kiểm tra, giám sát công việc của anh chị một lần?

Năm một lần

Nửa năm một lần

Quí một lần

Tháng một lầnĐột xuấtKhông kiểm tra, giám sá

Q18 anh chị có thường xuyên nhận được sự phối

hợp, chỉ đạo cảu trưởng thôn không?

Q21: thu nhập chính của anh chị từ đâu?

Từ làm nông nghiệp (làm ruộng, làm vườn, chăn

Tổng thu nhập của anh chị một tháng là bao nhiêu?

đồng/

14

Q23: thu nhập bình quân đầu người một tháng của gia đình anh chị là bao nhiêu? đồng

Phụ lục 3: Hướng dẫn phỏng vấn sâu Phó chủ tịch phụ trách văn xã của huyện

1 Mục tiêu phỏng vấn

Tìm hiểu thực trạng hoạt động của YTTA, công tác quản lý, giám sát của các cấp chính quyền huyenj/xã và chế độ chính sách cho YTTA

2 Phương pháp phỏng vấn

Nghiên cứu viên : Là người phỏng vấn

Công cụ hỗ trợ: máy ghi âm, sổ ghi chép

Đối tượng tham gia phỏng vấn: Phó chủ tích phụ trách văn xã của huyện

 Xin Ông/Bà cho biết quan điểm của mình về vai trò YTTA trong

CSSKBĐ ở địa phương mình? Và cho biết ý kiến nhận xét của mình về thực trạng hoạt động thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ YTTA tại địa

phương mình hiện tại?

 Ông/bà cho biết nhận xét cụ thể về thực trạng công tác quản lý, chỉ đạo, huấn luyện, kiểm tra, giám sát của y tế địa phương đối với đội ngũ YTTA tại địa phương mình

 Theo ông/bà những khó khăn lớn nhất của đội ngũ YTTA trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở địa phương hiện nay là gì?

 Với nhiệm vụ của YTTA được bộ y tế qui định, ông/bà có cảm thấy hài lòng về tình hình hoạt động hiện nay của YTTA ở địa phương mình không?

 Ông/bà cho biết cần phải làm gì và làm như thế nào để tăng cường hoạt động và chất lượng phục vụ của YTTA trong CSSK nhân dân tại các ấp

16

Phụ lục 4: Hướng dẫn phỏng vấn sâu Giám đốc trung tâm y tế huyện

1 Mục tiêu phỏng vấn

Tìm hiểu thực trạng hoạt động của YTTTA, công tác quản lý, giám sát của các cấp chính quyền huyện/xã và chế độ chính sách cho YTTA

2 Phương pháp phỏng vấn

Nghiên cứu viên : là người phỏng vấn

Công cụ hỗ trợ: máy ghi âm, sổ ghi chéo

Đối tượng tham gia phỏng vấn: giám đốc trung tâm y tế huyện Đất Đỏ

3 Thời gian phỏng vấn : 30-40 phút

4 Địa điểm : tại phòng làm việc của giám đốc TTYT

5 Nội dung phỏng vấn

 Quan điểm của ông/bà về vai trò của YTTA trong CSSKBĐ ở địa phương mình?

 Nhận xét của ông bà về thực trạng hoạt động thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ YTTA tại địa phương? Thực trạng công tác quản lý, chỉ đạo, huấn luyện, kiểm tra, giám sát của Y tế địa phương đối với đội ngũ YTTA tại địa phương mình

 Để YTTA hoạt động tốt hơn, ông/bà có kế hoạch không?

 Theo ông/bà những khó khăn lớn nhất của đội ngũ YTTA trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở địa phương hiện nay là gì?

 Với nhiệm vụ của YTTA được bộ y tế quy định, ông bà có cảm thấy hài lòng về tình hình hoạt động hiện nay của YTTA ở địa phương mình không?

 Ông/bà cho biết cần phải làm gì và làm như thế nào để tăng cường hoạt động và chất lượng phục vụ của YTTA trong CSSK nhân dân tại câc ấp/xã

Phụ lục 5 Hướng dẫn phỏng vấn sâu Trưởng phòng y tế huyện

1 Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng hoạt động của YTTA, công tác quản lý, giám sát của các cấp chính quyền và chế đọ chính sách cho YTTA

2 Phương pháp phỏng vấn

Nghiên cứu viên: là người phỏng vấn

Công cụ hỗ trợ: máy ghi âm, sổ ghi chép

Đối tượng tham gia phỏng vấn: Trưởng phòng y tế huyện Đất Đỏ

 Để YTTA hoạt động tốt hơn Ông/bà có kế hoạch không?

 Theo ông/bà những khó khăn lớn nhất của đội ngũ YTTA trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở địa phương hiện nay là gì ?

 Với nhiệm vụ của YTTA được bộ y tế quy định, ông/bà có cảm thấy hài lòng

về tình hình hoạt động hiện nay của YTTA ở địa phương mình không?

 Ông/bà cho biết cần phải làm gì và làm như thế nào để tăng cường hoạt động

và chất lượng phục vụ của YTTA trong CSSK nhân dân tại các ấp/xã

18

Phụ lục 6 Hướng dẫn phỏng vấn sâu Phó chủ tịch phụ trách văn xã của xã

1 Mục tiêu phỏng vấn

Tìm hiểu thực trạng hoạt động của YTTA, công tác quản lý, giám sát của các cấp chính quyền huyện/xã và chế độ chính sách cho YTTA

2 Phương pháp phỏng vấn

Nghiên cứu viên : là người phỏng vấn

Công cụ hỗ trợ: máy ghi âm, sổ ghi chéo

Đối tượng tham gia phỏng vấn: Phó chủ tịch hoặc cán bộ ủy ban phụ trách văn xã của xã

 Xin ông/bà cho biết quan điểm của mình về vai trò của YTTA trong CSSKBĐ ở địa phương mình? Và cho biết ý kiến nhận xét của mình về thwucj trạng hoạt động thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ YTTA tại địa phương mình hiện tại?

 Ông/bà cho biết nhận xét cụ thể về thực trạng công tác quản lý, chỉ đạo, huấn luyện, kiểm tra, giám sát của y tế địa phương đối với đội ngũ YTTA tại địa phương mình

 Theo ông/bà những khó khăn lớn nhất của đội ngũ YTTA trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở địa phương hiện nay là gì/

 Với nhiệm vụ của YTTA được bộ y tế qui định, ông/bà có cảm thấy hài lòng về tình hình hoạt động hiện nay của YTTA ở địa phương mình không?

 Ông/bà cho biết cần phải làm gì và làm như thế nào để tăng cường hoạt động và chất lượng phục vụ của YTTA trong CSSK nhân dân tại các ấp

Phụ lục 7 Hướng dẫn phỏng vấn sâu Trưởng TYT xã, thịt trấn

1 Mục tiêu phỏng vấn

Tìm hiểu về hoạt động quản lý chỉ đạo và tuyển chọn đối tương YTTA để đào tạo của TYT xã

2 Phương pháp phỏng vấn

Nghiên cứu viên: là người phỏng vấn

Công cụ hỗ trợ: máy ghi âm, sổ ghi chép

Đối tượng tham gia phỏng vấn: Trưởng TYT xã

5 Ông/bà có đề xuất gì về việc tuyển chọn YTTA để đưa đi đào tạo không?

6 Theo ông/bà, có cần tổ chức đào tạo lại cho YTTA không? Tại sao? Nếu tổ chức đào tạo ại thì cần đạo tạo nội dung nào?

7 Xin ông/bà cho biết, hiện nay tại xã mình YTTA thường thực hiện nhiệm vụ

gì và những nhiệm vụ nào YTTA không thực hiện? Lý do?

8 Xin ông bà cho biết cần phải làm gì và làm như thế nào để tăng cường hoạt động và chất lượng phục vụ của YTTA trong CSSK nhân dân tại các ấp/xã

20

Phụ lục 8 Hướng dẫn thảo luận nhóm

Nghiên cứu viên: là người tổ chức thảo luận nhóm

Công cụ hỗ trợ: máy ghi âm, sổ ghi chép

Đối tượng tham gia phỏng vấn: người dân

3 Thời gian phỏng vấn: 30-40 phút

4 Địa điểm: tại nhà dân

5 Nội dung thảo luận nhóm

1 Anh/chị cho biết ở thôn, ấp có cán bộ YTTA không? Họ làm những việc gì hằng ngày tại địa phương?

2 Gia đình có được YTTA đến thăm và tuyên truyền, nói chuyện

về vệ sinh phòng bệnh tịa nhà không? Nếu có, mấy lần và nội dung gì?

3 Theo anh/chị YTTA có thật sự cần thiết đối với nhân dân trongthôn ấp không?

4 Anh/chị có nhận xét gì về YTTA ở địa phương mình không? (Điểm mạnh, điểm yếu ) nguyên nhân của những điểm yếu?

5 Nếu trong gia đình có người ốm, gia đình đưa đi khám, điều trị hay mua thuốc ở đâu