Những điểm mới về bộ máy nhà nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào theo hiến pháp lào năm 2015

Kế thừa và pháp triển kết quả nghiên cứu của các công trình trên đây, đề tài “Những điểm mới về bộ máy nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào theo Hiến pháp Lào năm 2015” là đề tài đầu

VILAYVIENG THOUMMA

NHỮNG ĐIỂM MỚI VỀ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

THEO HIẾN PHÁP LÀO NĂM 2015

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017

VILAYVIENG THOUMMA

NHỮNG ĐIỂM MỚI VỀ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

THEO HIẾN PHÁP LÀO NĂM 2015

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 60380102

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA KHOA HỌC: PGS.TS TÔ VĂN HÒA

HÀ NỘI - 2017

học Luật Hà Nội, các thầy cô giáo đã giảng dạy và trang bị cho tôi những kiến thức và tạo điều kiện trong suốt quá trình học tập cũng như việc nghiên cứu chương trình Thạc sĩ tại Việt Nam

Để thực hiện tốt luận văn này, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành và

sâu sắc nhất đến PGS.TS Tô Văn Hòa người thầy đã giúp đỡ tôi rất nhiệt

tình, hướng dẫn và chỉ đạo tôi hoàn thành Luận văn tốt nghiệp

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội đã tạo điền kiện trong việc tìm tài liệu và giải quyết những vấn đề khó khăn về ngôn ngữ cho tôi Đặc biệt tôi xin cảm ơn gia đình, người thân, bạn

bè những người đã luôn luôn động viên tinh thần, quan tâm và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập ở Việt Nam

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

VILAYVIENG THOUMMA

Tôi xin cam đoan đây là luận văn nghiên cứu của riêng cá nhân tôi Những tài liệu tham khảo trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng

và chính xác Luận văn này là văn bản đầu tiên chƣa có bất kỳ một công trình khoa học pháp lý nào nghiên cứu về vấn đề này

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

VILAYVIENG THOUMMA

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 3

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn 4

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu luận văn 5

5 Các câu hỏi nghiên cứu của luận văn 6

6 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 6

7 Những đóng góp khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn 6

8 Bố cục của luận văn 7

CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH RA ĐỜI HIẾN PHÁP NƯỚC CHDCND LÀO NĂM 2015 8

1.1.Bối cảnh lịch sử 8

1.2 Bối cảnh chính trị 12

1.3.Bối cảnh kinh tế - xã hội 16

1.4.Bối cảnh quốc tế 19

1.5.Tình hình thực hiện Hiến pháp trước 21

1.6 Các quan điểm định hướng xây dựng hiến pháp 2015 25

1.7 Quá trình xây dựng Hiến pháp năm 2015 27

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 31

CHƯƠNG 2: CÁC NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC LÀO THEO HIẾN PHÁP LÀO………32

2.1 Nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân 32

2.2 Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước 35

2.3 Nguyên tắc quyền lực nhà nước thống nhất có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực thi các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp 39

2.4 Nguyên tắc tập trung dân chủ 41

2.5 Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa 44

2.6 Nguyên tắc mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật 46

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 48

CHƯƠNG 3: NHỮNG ĐIỂM MỚI VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO THEO HIẾN PHÁP NĂM 2015 49

3.1 Những điểm mới về tổ chức và hoạt động của Quốc hội theo Hiến pháp năm 201549 3.1.1 Những điểm mới về vị trí, chức năng 49

3.1.2 Những điểm mới về nhiệm vụ, quyền hạn 55

3.1.3 Những điểm mới về cơ cấu, tổ chức 59

3.2 Những điểm mới về tổ chức và hoạt động của Chủ tịch nước 64

3.2.1 Những điểm mới về vị trí, chức năng 64

3.2.2 Những điểm mới về nhiệm vụ, quyền hạn 65

3.3 Những điểm mới về tổ chức và hoạt động của Chính phủ 68

3.3.1 Những điểm mới về vị trí, chức năng 68

nhân dân 75

3.4.1 Tòa án nhân dân 75

3.4.2 Những điểm mới về tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân 77

3.5 Điểm mới về tổ chức chính quyền địa phương 78

3.5.1 Hội đồng nhân dân địa phương 78

3.5.2 Cơ quan cai trị địa phương 82

3.6 Điểm mới về các cơ quan Hiến định độc lập 86

3.6.1 Tổ chức Thanh tra chính phủ 87

3.6.2 Ủy ban bầu cử quốc gia 88

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 91

KẾT LUẬN CHUNG 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

CHXHCN : Cộng hòa xã hội chủ nghĩa CHDCND : Cộng hòa dân chủ nhân dân

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vấn đề tổ chức bộ máy chính quyền nhà nước có ý nghĩa rất quan trọng,

nó thể hiện sức mạnh của Nhà nước, của chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm cho mỗi quốc gia thực hiện được chức năng và nhiệm vụ của mình một cách hiệu quả nhất Tương tự như bộ máy nhà nước CHXHCN Việt Nam, Bộ máy nhà nước CHDCND Lào được hợp thành bởi nhiều cơ quan nhà nước khác nhau về vị trí, tính chất, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn, cơ cấu tổ chức nhưng có mối liên hệ mật thiết với nhau tạo thành thể thống nhất và được quy định bởi Hiến pháp Sự phát triển và hoàn thiện của bộ máy nhà nước CHDCND Lào được thể hiện ở sự thay đổi qua các bản Hiến pháp

Có thể nói sự ra đời của Hiến pháp năm 2003 đã đánh dấu mốc quan trọng một bước phát triển mới trong công cuộc xây dựng nước Lào độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh Hiến pháp năm 2003 cũng thể hiện sự đổi mới hệ thống chính trị, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Trên cơ sở Hiến pháp năm 2003, Quốc hội Lào cũng đã ban hành hàng loạt các đạo luật quan trọng khác, tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống các cơ quan nhà nước Lào Tuy nhiên cho đến nay, trải qua 12 năm thi hành, Hiến pháp năm 2003 đã bộc lộ những điểm còn tồn tại, bất cập, không đáp ứng được yêu cầu của thời đại mới Cụ thể

là sự thể chế hóa của các chủ trương của Đảng cải cách bộ máy Nhà nước còn chậm, chưa triệt để Các văn bản pháp luật còn chồng chéo, thiếu tính cụ thể, minh bạch rõ ràng Bộ máy nhà nước còn cồng kềnh, hoạt động kém hiệu quả, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Nhà nước Yêu cầu đặt ra là phải đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước để khắc phục những vấn đề khó khăn, bất cập, phát huy hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước Đó chính là lý do dẫn đến sự ra đời của Hiến pháp năm 2015 bản Hiến pháp của thời đại mới cho nhân dân các dân tộc Lào

Hiến pháp Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào năm 2015 là kết quả chung của trí tuệ và sự đóng góp ý kiến của nhân dân cả nước, phản ánh ý chí lâu dài

và sự quyết tâm mạnh mẽ của toàn thể dân tộc qua quá trình đấu tranh với bao khó khăn, gian khổ để đạt được mục tiêu phát triển nhà nước pháp luật Tiến tới xây dựng đất nước Lào thành đất nước Hòa bình, Độc lập, Dân chủ, Thống nhất và Thịnh vượng Đặc biệt là mục tiêu tiến tới năm 2020 đưa đất nước thoát khỏi tình trạng nước kém phát triển Đây là bản Hiến pháp của thời kỳ tiếp tục đổi mới đất nước trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế

Hiến pháp năm 2015 được xem xét công nhận trong Hội nghị thường kỳ lần thứ 10 của Quốc hội lần thứ VII vào ngày 08 tháng 12 năm 2015, được công bố chính thức vào ngày 15tháng 12 năm 2015, có hiệu lực thi hành từ ngày mùng 04 tháng 02 năm 2016

Nội dung của Hiến pháp năm 2015 có 14 chương và 119 điều, so với Hiến pháp năm 2003 có bổ sung thêm 03 chương và 21 điều

Sự sửa đổi, bổ sung mới của Hiến pháp năm 2015 là nhằm quy định kỹ thêm về vị trí, vai trò, nhiệm vụ và quyền hạn của người quản lý cơ quan Nhà nước cấp cao và các cơ quan chính quyền Nhà nước một các rõ ràng, chính xác hơn, bố trí, sắp xếp một cách thống nhất, không trùng lặp, chồng chéo Việc nghiên cứu sự phát triển của bộ máy nhà nước CHDCND Lào qua Hiến pháp năm 2015 trên cơ sở so sánh với bộ máy nhà nước Lào theo Hiến pháp năm 2003 sẽ cho ta thấy được sự hình thành và phát triển của việc xây dựng mô hình tổ chức Nhà Nước Lào Đồng thời cũng chỉ ra những ưu điểm,

sự sáng tạo và cả những nhược điểm trong tổ chức bộ máy nhà nước Lào năm

2015 và các văn bản pháp luật khác liên quan đến tổ chức và hoạt động của

bộ máy nhà nước Lào, từ đó có thể khắc phục những hạn chế, phát huy những điểm mạnh trong tổ chức và hoạt động bộ máy nhà nước Lào, đáp ứng đòi hỏi của công cuộc đổi mới của đất nước ở Lào hiện nay

Không khó để nhận ra rằng, quá trình xây dựng và sửa đổi Hiến pháp Lào cũng như đổi mới hệ thống bộ máy Nhà nước ở CHDCND Lào qua các thời kỳ đều có sự học hỏi, đúc kết kinh nghiệm lập hiến từ Việt Nam Sau khi được học tập, nghiên cứu về Hiến pháp ở Việt Nam, bản thân tôi đã tích lũy được những tri thức luật học về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước CHXHCN Việt Nam Việc tìm hiểu bộ máy nhà nước CHDCND Lào đồng thời nhận định về những điểm tương đồng và khác biệt với bộ máy nhà nước CHXHCN Việt Nam là việc làm không những có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc

Xuất phát từ tính cấp thiết như trên, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu về Hiến

pháp Lào năm 2015 dưới góc độ : “Những điểm mới về bộ máy nhà nước Cộng

hòa dân chủ nhân dân Lào theo Hiến pháp Lào năm 2015” để làm đề tài nghiên

cứu luận văn thạc sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hiện nay ở CHDCND Lào chưa có bất kỳ một công trình khoa học pháp

lý nào nghiên cứu về vấn đề những điểm mới của bộ máy nhà nước của CHDCND Lào theo Hiến pháp năm 2015

Nhưng trong Hiến Pháp năm 2003 vấn đề tổ chức BMNN đã các nhà khoa học pháp lý Lào nghiên cứu và có một số công trình, bài viết liên quan đến việc xây dựng, củng cố, hoàn thiện BMNN, quyền lực NN Lào đó là: -Các sự kiện lịch sử NN CHDCND Lào, của Khăm cải viêng xa văn năm

1995, nhà xuất bản Quốc gia;

-Sự phát triển của NN CHDCND Lào, của Phông xa vặt búp ha năm

1996, nhà xuất bản Quốc gia;

-20 năm xây dựng và trưởng thành của NN CHDCND Lào, của Trần cao thành năm 1995, nhà xuất bản Quốc gia;

-Sự vững mạnh của quyền lực Nhà nước là yếu tố đảm bảo cho nền độc lập, chủ quyền quốc gia, tác giả Chả lơn dê pao hơ, năm 1995, nhà xuất bản Quốc gia;

- Dân chủ hóa với quá trình xây dựng chế độ dân chủ nhân dân ở Lào hiện nay, luận án PTS triết học, tác gia Đảo hương sin ta mạc, năm 1993;

- BMNN CHDCND Lào theo Hiến pháp năm 1991 luận văn thạc sĩ luật học của Nalăn thămmạthêva, năm 2003;

- BMNN CHDCND Lào theo Hiến pháp năm 2003 luận văn thạc sĩ luật học

- Bộ máy nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào từ năm 1975 đến năm 2014, Luận văn thạc sĩ, Đoàn Việt Hải

Kế thừa và pháp triển kết quả nghiên cứu của các công trình trên đây, đề

tài “Những điểm mới về bộ máy nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

theo Hiến pháp Lào năm 2015” là đề tài đầu tiên nghiên cứu một cách sâu sắc,

toàn diện và có hệ thống nhất về sự phát triển của BMNN CHDCND Lào theo Hiến pháp Lào sửa đổi năm 2015

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn

 Đối tượng nghiên cứu luận văn:

Luận văn có đối tượng nghiên cứu chính là những vấn đề thực tiễn và lý luận về những điểm mới cụ thể đối với từng chế định về bộ máy nhà nước CHDCND Lào, lý do của sự thay đổi, tính phù hợp của những điểm mới theo Hiến pháp năm 2015 so với Hiến pháp năm 2003

 Phạm vi nghiên cứu của luận văn

Luận văn này có phạm vi nghiên cứu về mặt nội dung chính là các quy định cuả Hiến pháp Lào, pháp luật hiện hành về các nguyên tắc, tổ chức và hoạt động của Bộ máy nhà nước CHDCND Lào theo Hiến pháp năm 2015

của nước CHDCND Lào Luận văn có phạm vi nghiên cứu về việc so sánh

lồng ghép về sự tương đồng, khác biệt với bộ máy nhà nước CHXHCN Việt

Nam theo Hiến pháp và pháp luật của nước CHXHCN Việt Nam

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu luận văn

Mục đích của luận văn là trình bày và phân tích một cách có hệ thống những điểm mới cơ bản về nguyên tắc, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước CHDCND Lào theo Hiến pháp năm 2015 Trên cơ sở đó nhận định, đánh giá sự phát triển về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước CHDCND Lào và so sánh với những điểm tương đồng và khác biệt với bộ máy nhà nước CHXHCN Việt Nam theo Hiến pháp năm 2013 của nước CHXHCN Việt Nam

Thực hiện mục đích đã đề ra, luận văn tập trung giải quyết những nhiệm

so với Hiến pháp năm 2003

Ba là, luận văn phải phân tích và làm rõ được những điểm mới cụ thể đối với từng chế định về bộ máy nhà nước CHDCND Lào, lý do của sự thay đổi, tính phù hợp của những điểm mới theo Hiến pháp năm 2015 so với Hiến pháp năm 2003 Đồng thời so sánh lồng ghép về sự tương đồng, khác biệt với bộ máy nhà nước CHXHCN năm 2013 của Việt Nam

5 Các câu hỏi nghiên cứu của luận văn

Theo mục đích nghiên cứu của luận văn, các câu hỏi nghiên cứu được xác định như sau:

1 Bối cảnh ra đời Hiến pháp nước CHDCND Lào năm 2015 ?

2 Tình hình thực hiện Hiến pháp CHDCND Lào trước đây ?

3 Các quan điểm định hướng xây dung Hiến pháp năm 2015 của nước CHDCND Lào ?

4 Quá trình xây dựng Hiến pháp năm 2015 của nước CHDCND Lào ?

5 Các nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước CHDCND Lào theo Hiến pháp năm 2015 ?

6 Những điểm mới về tổ chức và hoạt động của Bộ máy nhà nước CHDCND Lào theo Hiến pháp năm 2015 ?

6 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

-Cơ sở lý luận: Những Tư tưởng về Nhà nước và quyền lực Nhà nước trong lịch sử chính trị, tư tưởng của nhân loại; lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin; Tư tưởng Hồ Chí Minh; các văn kiện, nghị quyết của Đảng

nhân dân cách mạng Lào; kề thừa tư tưởng lập pháp của Việt Nam

- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng nhiều phương pháp nghiên

cứu khác để làm rõ vấn đề cần nghiên cứu, song các phương pháp nghiên cứu chủ yếu là: Phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp, phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các phương pháp tư duy lô gic, phương pháp

lịch sử, thống kê và hệ thống hóa

7 Những đóng góp khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

- Là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu một cách tương đối hoàn thiện và có hệ thống về những điểm mới về bộ máy nhà nước CHDCND Lào

theo Hiến pháp Lào năm 2015;

- Đóng góp cơ sở lý luận về sự phát triển, đổi mới của bộ máy nhà nước

CHDCND Lào, đưa ra những đánh giá và nhận định phù hợp để Hiến pháp đi

vào cuộc sống, tiến tới xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Lào

8 Bố cục của luận văn

Bài luật văn này bao gồm ba chương như:

Chương 1: Bối cảnh ra đời Hiến pháp nước CHDCND Lào năm 2015 Chương 2: Các nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước CHDCND Lào theo Hiến pháp Lào năm 2015

Chương 3: Những điểm mới về tổ chức và hoạt động của các cơ quan

nhà nước CHDCND Lào theo Hiến pháp Lào năm 2015

CHƯƠNG 1 BỐI CẢNH RA ĐỜI HIẾN PHÁP NƯỚC CHDCND LÀO NĂM 2015

1.1.Bối cảnh lịch sử

Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (CHDCND Lào) là đất nước có lịch sử

vẻ vang trên con đường đấu tranh chống ngoại xâm, nhiều thế hệ sinh sống có lòng yêu nước, hy sinh dũng cảm để giành độc lập tự do cho dân tộc Dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào phong trào cách mạng từng bước lớn mạnh, trải qua nhiều năm đấu tranh ác liệt và gian khổ nhân dân các bộ tộc Lào đã được làm chủ đất nước, lật đổ chế độ chính quyền cũ và giành được chính quyền về tay mình Tại đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc lần thứ nhất, nhân dân Lào đã tuyên bố với thế giới sự ra đời của nước CHDCND Lào và khẳng định ý chí và nguyện vọng của nhân dân các bộ tộc Lào là chấm dứt chế độ cũ Đại hội đã chấp nhận đơn xin thoái vị của Vua, đơn xin giải thể của Hội đồng quốc gia chính trị liên hiệp và Chính phủ liên hiệp lâm thời Trong giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1991, tình hình đất nước chưa ổn định do hậu quả của chiến tranh, tình trạng nghèo đói diễn ra triền miên và vẫn còn tàn quân của chế độ cũ hoạt động chống phá chế độ mới Nhiều nơi vẫn còn tình trạng nhân dân không hiểu biết chủ trương, đường lối của chế độ mới Nhà nước cũng chưa kịp thời hạn hành các đạo luật mà mới chỉ tạm thời quản lý kinh tế -xã hội bằng các chỉ thị, thông tư và sắc lệnh, đường lối của Đảng Nhiệm vụ của Đảng và Chính quyền non trẻ ở các cấp chủ yếu chú trọng công tác tổ chức và động viên rộng rãi, phát huy dân chủ nâng cao trình

độ nhận thức của người dân về chính trị, tinh thần yêu nước, yêu giai cấp, dân tộc, cùng nhau xây dựng và bảo vệ chế độ CHDCND non trẻ mới được thành lập Đồng thời một nhiệm vụ cơ bản, quan trọng nữa đó là đấu tranh chống và trấn áp những kẻ có âm mưu phản cách mạng, những người có tội ác to lớn

đối với nhân dân, xóa bỏ những tàn dư của chế độ phong kiến Trước tình hình đó, các cơ quan trong bộ máy nhà nước CHDCND Lào đã tập trung vào việc khôi phục đất nước sau chiến tranh Đến năm 1986, khi giải quyết được việc khôi phục hậu quả chiến tranh, Đại hội toàn quốc lần thứ IV của Đảng nhân dân cách mạng Lào đã ban hành chính sách đổi mới đất nước toàn diện, phát triển nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, trong đó việc quản lý nhà nước bằng pháp luật đã được đề cao Sự phát triển của xã hội đặt ra đòi hỏi Nhà nước Lào phải xây dựng và không ngừng cải cách tổ chức bộ máy nhà nước đủ khả năng đáp ứng việc xây dựng và thi hành hệ thống pháp luật cũng như công việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quản lý và tạo điều kiện cho mọi hoạt động của cơ quan nhà nước đi theo chu trương, đường lối của Đảng Điều này đặt ra yêu cầu đối với Nhà nước Lào là phải nghiên cứu xây dựng Hiến pháp để tạo nền tảng pháp lý chính trị cho toàn bộ hệ thống bộ máy nhà nước đảm bảo đáp ứng yêu cầu quản lý xã hội trong giai đoạn mới1

Ngày 14 tháng 8 năm 1991 bản Hiến pháp đầu tiên của nước CHDCND Lào đã được công bố và chính thức ban hành vào ngày 15 tháng 8 năm 1991 Đây là cơ sở pháp lý vững chắc để xây dựng hệ thống pháp luật, hệ thống cơ quan trong bộ máy nhà nước từ đó đảm bảo cho sự ổn định, phát triển chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh của đất nước.Tuy nhiên sự gíụp đỡ của Liên Xô và các nước XHCN ở Đông Âu cũng vói những vấn đề nảy sinh trong tình hình mớ đã đưa ra đến nhiều khó khăn, thử thách lớn lao cho nhân dân các bộ tộc Lào Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc giai đoạn này, Đảng và Nhà nước cùng với nhân dân các bộ tộc Lào vẫn kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc, chủ quyền đất nước, xác định phát triển kinh tế -xã hội là

1

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Lào (2016), Hiến pháp CHDCND Lào (bản sửa đổi) năm 2015 số 63/QH,

ngày 8 tháng 12 năm 2015, Viêng Chăn

trọng tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, cải cách và hoàn thiện bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ, giữ vững và phát huy bản chất giai cấp công nhân, từng bước xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân dân tộc Lào, dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng nhân dân cách mạng Lào2

Tuy nhiên cùng với những thành quả to lớn của công cuộc đổi mới toàn diện thì sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội sau hơn mười năm thực thì Hiến pháp năm 1991 đã đặt ra những yêu cầu bức xúc trước những tác động to lớn của tình hình quốc tế và khu vực Điều này đòi hỏi cần phải đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị, bộ máy Nhà nước, cải cách hành chính, cải cách tư pháp ngang tầm với đòi hỏi và yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới Đó chính là lý do dẫn đến sự nghiên cứu, sửa đổi

và ban hành Hiến pháp năm 2003 Đây là thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trước xu thế hội nhập quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu Trong một thời gian dài, tình hình địa chính trị khu vực đã là rào cản chính cho sự phát triển của Lào Kiên định trên con đường CNXH đã chọn lựa, CHDCND Lào hướng đất nước tới tầm khu vực với một niềm tin mạnh

mẽ Chế độ Nhà nước và sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào đã đảm bảo cho

sự ổn định với việc thích ứng những mục tiêu và chuyển đổi các cơ cấu kinh

tế nhằm tạo sự gắn kết giữa những mục tiêu khu vực của Lào và những phương tiện mà họ có Tuy nhiên, sự hội nhập khu vực của Lào vẫn còn bấp bênh do quá trình chuyển đổi nhanh chóng và quy mô của nền kinh tế còn khiêm tốn, năng lực của các cơ quan trong bộ máy nhà nước đã bộ lộ nhiều yếu kém cần phải đổi mới và kiện toàn

2

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào

Trước những khó khăn, thách thức của tình hình mới, Đại hội lần thứ IX của Đảng nhân dân cách mạng Lào đã xác định nhiệm vụ Chiến lược mà nhà nước Lào phải thực hiện đó là: Lào kiên quyết và nhất quán thực hiện chính sách kinh tế nhiều thành phần, coi mọi thành phần kinh tế đều bình đẳng trước pháp luật; Tiếp tục thực hiện đường lối chuyển nền kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hoá và xây dựng kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, phối hợp hài hoà giữa kế hoạch và thị trường; Tiếp tục tập trung cơ bản giải quyết đói nghèo cho nhân dân bằng giải pháp khuyến khích sản xuất hàng hoá và phát triển nông thôn; Thực hiện chính sách phát triển nông nghiệp hỗn hợp, đảm bảo an ninh lương thực, bảo vệ và khôi phục rừng nhằm tăng cao độ che phủ rừng; Thực hiện chiến lược công nghiệp hoá, hiện đại hoá, quy hoạch và sử dụng tài nguyên một cách có hiệu quả; Tăng cường năng lực và hiệu quả trong quản lý Nhà nước đối với kinh tế, nắm vững thời cơ để phát triển Để đáp ứng nhu cầu của việc thực hiện chính sách đổi mới sâu sắc hơn, việc sửa đổi Hiến pháp nhằm hướng tới sửa đổi hệ thống quyền lực nhà nước có hiệu lực cao, tạo bước ngoặt cho việc xây dựng và bảo vệ đất nước, gắn liền phát triển kinh tế khu vực và quốc tế là hoàn toàn phù hợp với quy luật và xu thế trong cơ chế quản lý nhà nước bằng pháp luật của bất cứ nhà nước dân chủ nào

Như vậy, từ khi giành chính quyền (ngày 02 tháng 12 năm 1975) cho đến năm 2015, sau 40 năm giành độc lập dân tộc, cùng nhau đoàn kết xây dựng và bảo vệ nước CHDCND Lào, Nhà nước có ba bản Hiến pháp là HIến pháp năm 1991, Hiến pháp năm 2003 và Hiến pháp năm 2015 Điều kiện đấu tranh cách mạng trong từng thời kỳ khác nhau, mỗi bản Hiến pháp đều có giá trị pháp lý phù hợp với hoàn cảnh đất nước trong từng giai đoạn, luôn luôn giữ đúng vị thế là đạo luật gốc Trong điều kiện mới, việc sửa đổi và ban hành Hiến pháp mới phù hợp với điều kiện chính trị, kinh tế-xã hội, văn hóa ở nước CHDCND Lào là vô cùng cần thiết để Đảng, Nhà nước và nhân dân các bộ

tộc Lào đoàn kết cùng xây dựng đất nước phù hợp vơi yêu cầu phát triển và

xu thế của thời đại3

1.2 Bối cảnh chính trị

Thành tựu quan trọng nhất của nước CHDCND Lào trong thời kỳ đổi mới chính là chúng ta có thể bảo vệ sự độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước một cách chắn chắn Hệ thống chính trị của nước CHDCND Lào đã có sự ổn định vững vàng nhờ có sự lãnh đạo của Đảng trên cơ sở đổi mới hệ thống chính trị đi đối với kiện toàn các cơ quan quyền lức nhà nước

cấp trung ương theo hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Hệ thống chính trị ở Lào gồm có: Đảng nhân dân cách mạng Lào, Nhà nước dân chủ nhân dân và các tổ chức chính trị, xã hội, đoàn thể quần chúng nhân dân như: Mặt trận Lào xây dựng tổ quốc, Liên hiệp phụ nữ Lào đây là những

tổ chức mang tính chính trị - xã hội của quần chúng nhân dân các bộ tộc Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào Hệ thống chính trị của nước CHDCND Lào là hệ thống chính trị dân chủ nhân dân, được tổ chức xây dựng trên cơ sở phân định rõ chức năng, quyền hạn và trách nhiệm của từng

bộ phận, quy định rõ mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức xã hội

Hệ thống chính trị này hoạt động theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản

lý và nhân dân làm chủ Đó là cơ chế không có sự xâm lấn nhưng đồng thời cũng không thể tách rời nhau trong mục tiêu chung nhằm đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào và phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ thực sự của nhân dân các bộ tộc Lào

Ở nước CHDCND Lào từ khi thành lập đến nay chỉ có một đảng lãnh đạo duy nhất là Đảng Nhân dân cách mạng Lào Đảng Nhân dân Cách mạng Lào được thành lập ngày 22 tháng 3 năm 1955, tiền thân là Đảng Cộng sản

3

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào.

Đông Dương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào là chính đảng duy nhất lãnh đạo toàn diện đất nước Lào Cho đến nay Đảng NDCM Lào đã tổ chức 9 kỳ Đại hội Tổ chức của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào gồm Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc, Bộ Chính trị, Ban chấp hành Trung ương Đảng Đồng chí Cay-xỏn Phôm-vi-hản làm Tổng Bí thư và Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng từ khoá I-V; đồng chí Khăm-tày Xỉ-phăn-đon làm Chủ tịch Đảng

từ khoá VI-VII; đồng chí Chum-ma-ly Xay-nha-xỏn làm Tổng Bí thư từ khoá VIII-IX Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng NDCM Lào lần thứ IX được tổ chức vào tháng 3 năm 2011 và đã bầu Ban Chấp hành TW khoá IX gồm 61 đồng chí, 11 đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị; Ban Bí thư Trung ương có 5 đ/c

Tổ chức của Đảng có 4 cấp: trung ương, tỉnh, huyện và cơ sở Trải qua hơn nửa thế kỷ, kể từ ngày ra đời (ngày 22 tháng 3 năm 1955) Đảng Nhân dân Lào nay là Đảng NDCM Lào đã khắc vào lịch sử oai hùng của đất nước và dân tộc Lào những mốc son chói lọi Đảng đã lãnh đạo nhân dân Lào giành thắng lợi vang dội ngày mùng 2 tháng 12 năm 1975, giải phóng hoàn toàn đất nước khỏi ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân cũ và mới, lập nền nước CHDCND Lào, đưa dân tộc bước vào kỷ nguyên mới Trong ba thập kỷ qua, Đảng lãnh đạo nhân dân đẩy lùi mọi khó khăn thử thách, đưa sự nghiệp đổi mới tiến lên vững chắc, kinh tế tăng trưởng liên tục, tình hình chính trị ổn định, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện; quan hệ quốc

tế ngày càng được mở rộng, là thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), tham gia tích cực vào các diễn đàn khu vực và quốc tế, góp phần nâng cao uy tín và địa vị của CHDCND Lào trên trường quốc tế4

Đối với hệ thống bộ máy nhà nước, trải qua nhiều lần sửa đổi Hiến pháp,

bộ máy nhà nước đã được đổi mới và kiện toàn phù hợp với từng giai đoạn

4

Theo cổng thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam tại địa chỉ: tuc/chu-tich-nuoc-chdcnd-lao-ban-hanh-hien-phap-moi-362201.html , ngày truy cập 24 tháng 11 năm 2017.

http://dangcongsan.vn/quoc-te/tin-phát triển Kể từ khi Hiến pháp năm 2003 được ban hành và thực thi, hệ thống

bộ máy nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào đã được thành lập và sửa đổi theo hướng gọn gàng có hiệu lực, từng bước phù hợp hơn Cụ thể5

: Thứ nhất, Quốc hội đã thực hiện tốt chức năng lập pháp và chức năng đại diện cho quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân các bộ tộc Lào trên cơ sở cải thiện phương thức hoạt động một cách phù hợp, làm cho Quốc hội ngày

càng được nhân dân tin tưởng, tín nhiệm

Thứ hai, Chính phủ và cơ quan cai trị địa phương đã tiến hành quản lý nhà nước, quản lý xã hội theo pháp luật ngày càng có hiệu lực, từng bước cải thiện công tác quản lý hành chính Đồng thời CHDCND Lào cũng đã thực hiện cơ chế phân cấp quản lý theo hướng cấp trung ương thực hiện nhiệm vụ hành chính vĩ mô, cấp địa phương thực hiện nhiệm vụ hành chính bộ phần nhỏ và thực hành theo kỷ luật pháp lý riêng Việc phân cấp quản lý hành chính được thực hiện một cách hài hòa, phù hợp đã góp phần không nhỏ trong việc nâng cao hiệu lực quản lý hành chính Cơ quan cai trị địa phương cùng với cấp bản ở nhiều nơi đã được cải thiện một cách vững chắc bằng các biện pháp xây dựng nền tảng chính trị gắn bó với sự xây dựng bản và nhóm bản phát triển

Thứ ba, Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân cũng đã có những thay đổi căn bản về tổ chức và hoạt động, công tác xem xét, giải quyết các loại án đã được thực hiện nhanh chóng, khách quan, đúng đắn, đảm bảo tính công bằng

Tại Nghị quyết đại hội lần thứ IX, Đảng đã nhận định: “Đảng ta hãnh diện về các cơ quan trong hệ thống chính trị dân chủ nhân dân đã không ngừng tin tưởng và trung thành với sự lãnh đạo của Đảng, góp phần quan

5

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào

trọng vào việc tổ chức thực thiện nhiệm vụ chiến lược xây dựng và đổi mới đất nước”6

Trong hệ thống chính trị của CHDCND Lào còn có Mặt trận Lào xây dựng đất nước, hội liên hiệp chiến sĩ cũ, hội liên hiệp công đoàn lào, hội liên hiệp phụ nữ Lào, đoàn thanh niên nhân dân cách mạng Lào và các cơ quan tổ chức xã hội là nơi giáo dục, tập hợp đoàn kết và động viên các tầng lớp nhân dân các bộ tộc tham gia sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của các thành viên trong tổ chức mình, có quyền hạn và nhiệm vụ theo dõi giám sát hoạt động của Quốc hội, Hội đồng nhân dân địa phương và đại biều quốc hội

đó Trong hoạt động của mình các tổ chức chính trị - xã hội này đã đảm thực hiện đúng nhiệm vụ của mình, góp phần xây dựng hệ thống chính trị ổn định, vững vàng cho đất nước

Mặc dù tình hình chính trị đã được giữ vững và ổn định, đã có những kết quả đáng ghi nhận nhưng trong bối cảnh hiện nay để đáp ứng với những nhiệm vụ chiến lược của công cuộc đổi mới, phù hợp với xu thế quốc tế và trên cơ sở tăng cường sự ổn định về chính trị thì yêu cầu đặt ra là cần phải hoàn thiện bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn hơn nữa, quy định rõ chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của các cơ quan trong bộ máy nhà nước: phân định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội, phân cấp quản lý hành chính nhà nước trên cơ sở quy định về cơ quan cai trị địa phương, làm rõ chức năng

tư pháp của các cơ quan Tòa án nhân dân và Viện Kiểm sát nhân dân; đồng thời quy định thêm thiết chế hiến định độc lập để phù hợp với nhu cầu quản lý

xã hội bằng pháp luật Vì vậy cần thiết phải sửa đổi và ban hành Hiến pháp mới để đổi mới về hệ thống chín trị của nước CHDCND Lào cho phù hợp với yêu cầu, điều kiện của thời kỳ mới

6

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Lào (2011), Văn kiện của Đảng Nhân dân cách mạng nước CHDCND

Lào, nghị quyết đại hội Đảng lần thứ IX năm 2011, Viêng Chăn

1.3.Bối cảnh kinh tế - xã hội

Sau khi giải phóng hoàn toàn đất nước, một trong những nhiệm vụ cốt yếu hàng đầu của Nhà nước Lào là tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh, phát triển kinh tế - xã hội, đưa đất nước sớm thoát khỏi tình trạng kém phát triển, cải thiện đời sống nhân dân Nhận thức rõ vị trí, vai trò của mình đối với

sự nghiệp cách mạng của dân tộc, Đảng NDCM Lào sớm đề ra nhiều chủ trương, biện pháp để phát triển kinh tế - xã hội

Với chủ trương, khôi phục và phát triển kinh tế, tổ chức lại sản xuất, đẩy mạnh sản xuất lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng; đồng thời tranh thủ viện trợ quốc tế, nhằm đáp ứng các yêu cầu cần thiết của nhà nước và của nhân dân của Đảng NDCM Lào đề ra, nhân dân các bộ tộc Lào đã phát huy hết tinh thần, trách nhiệm của mình, khai thác mọi thế mạnh, tiềm năng sẵn có vào phát triển sản xuất, từng bước đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khó khăn sau chiến tranh và làm cho tình hình kinh tế tài chính và đời sống nhân dân ổn định

Để đưa đất nước phát triển nhanh hơn, dần hòa nhịp vào sự phát triển của khu vực và thế giới, Đại hội lần thứ IV (1986) của Đảng NDCM Lào đã kịp thời đề ra đường lối đổi mới toàn diện, xây dựng và phát triển đất nước Dưới ánh sáng của đường lối đổi mới, kinh tế Lào phát triển khá mạnh Có thể nhận thấy rằng, từ khi mở cửa, điều chỉnh cơ cấu kinh tế năm 1986 đến nay, Lào từ một trong những nước chậm phát triển nhất đã trải qua thời kỳ khó khăn nhất,

để tiến lên xây dựng nền kinh tế quốc dân vững mạnh7

Trong năm tài khóa 2011-2012, Lào đã khắc phục những khó khăn như

lũ lụt, lạm phát trong nước cũng như những ảnh hưởng bất lợi của cuộc khủng hoảng tài chính quốc tế… để thúc đẩy phát triển kinh tế, hoàn thành mọi chỉ

7

Theo cổng thông tin điện tử Lyluanchinhtri - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, “Một số thành tựu trên lĩnh vực kinh tế của Lào giai đoạn từ năm 1991 – 2011”, tại địa chỉ: http ://lyluanchinhtri.vn/home/i ndex.php/quoc-te/item/ 1528- mot-so-thanh-tuu-tren-linh-vuc-kinh-te-cua-lao-g iai-doan- 1991-2011 html , ngày truy cập 24 tháng 11 năm 2017.

tiêu kinh tế Trong năm tài khóa này, GDP của Lào tăng 8,3% so với cùng kỳ, đạt 620.000 tỷ kíp (khoảng 7,74 tỷ USD) và GDP bình quân đầu người vào khoảng 9,64 triệu kíp (1.203 USD)

So với các nước thành viên ASEAN khác, quá trình chuyển từ nền kinh

tế tự nhiên và nửa tự nhiên sang nền kinh tế hàng hóa của Lào rất khó khăn Tuy nhiên, điều đáng mừng là 6 triệu người dân Lào qua phấn đấu gian khổ,

đã giành được sự tiến bộ vượt bậc về xây dựng kinh tế quốc dân

Lào đã thực thi nhiều sách lược phát triển kinh tế: thu hút vốn đầu tư nước ngoài; coi trọng xây dựng đặc khu kinh tế; thúc đẩy toàn diện 6 chiến lược thương mại lớn gồm: ngoại thương, sản xuất sản phẩm và quản lý xuất-nhập khẩu, dịch vụ thương mại quá cảnh, phát triển thị trường và quản lý hàng hóa, phát triển nguồn nhân lực và quản lý hành chính; tăng cường hợp tác kinh tế khu vực; và tích cực phát triển công nghiệp gắn với bảo vệ môi trường

Nhằm tạo đột phá cho nền kinh tế, Lào không ngừng mở rộng việc hợp tác giao lưu, thúc đẩy phát triển kinh tế với nhiều nước, đặc biệt là với Việt Nam Thương mại hai chiều giữa hai nước Việt Nam - Lào cũng không ngừng tăng cao với kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 734 triệu USD trong năm 2011, tăng 50% so với năm 2010 Tính đến nay, Việt Nam là nước đầu tư lớn thứ 2 tại Lào Các doanh nghiệp Việt Nam đã đầu tư vào Lào hơn 400 dự án quan trọng với tổng vốn đầu tư khoảng 3,6 tỷ USD Dự báo, đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam sẽ tăng 7 tỷ USD vào năm 2015, kim ngạch hai chiều đạt 2-

3 tỷ USD vào năm 2015 và 5 tỷ USD vào năm 20208

Đi đôi với phát triển kinh tế, Lào đã đẩy mạnh phát triển các hoạt động

xã hội, tạo ra sự hài hòa trong phát triển Với chủ trương coi giáo dục là điểm mấu chốt trong việc xây dựng xã hội Lào văn minh hiện đại, ngành giáo dục

8

Thanh Thuý (2015), “Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào: 40 năm xây dựng và phát triển”, tại địa chỉ: http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/The-gioi-van-de-su-kien/2015/36447/Cong-hoa-Dan-chu-Nhan-dan- Lao-40-nam-xay-dung-va.aspx, ngày truy cập 24 tháng 11 năm 2017

Lào đã có bước tiến dài Hệ thống giáo dục hằng năm đã đào tạo ra một số lượng lớn cán bộ có chuyên môn phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Đặc biệt, để đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ngoài số tự đào tạo được, hằng năm Lào còn gửi hàng ngàn học sinh, sinh viên ra nước ngoài học tập Riêng với Việt Nam, hợp tác giáo dục - đào tạo phát triển nguồn nhân lực được ưu tiên

và mở rộng với nhiều hình thức, được thực hiện từ trung ương tới các bộ, ngành, địa phương, tổ chức, doanh nghiệp Mỗi năm, Việt Nam tiếp nhận khoảng 650 học sinh Lào và hiện có tới gần 5.000 du học sinh Lào đang học tập tại Việt Nam Nhờ đó, trình độ của cán bộ Lào không ngừng tăng lên Nếu năm 1995, số cán bộ có trình độ trên đại học của Lào chỉ có 0,45%, cao cấp

và đại học là 15,16%, không có tiến sĩ và phó tiến sĩ, thì chỉ trong vòng 11 năm (1995 - 2006), Lào đã có 275 tiến sĩ, 2.017 phó tiến sĩ; 13.833 thạc sĩ, đại học; 14.905 cán bộ có trình độ lý luận chính trị cao cấp9

Với mục đích nâng cao hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, việc chăm sóc sức khỏe, xây dựng môi trường, không gian văn hóa mang đậm tính dân tộc luôn được Đảng, Nhà nước Lào chú trọng Hàng năm, Lào tập trung xây dựng, nâng cấp các bệnh viện từ trung ương đến địa phương, tiến hành cải tạo, nâng cấp các cơ sở khám chữa bệnh ở tuyến dưới Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa - xã hội, thể dục, thể thao cũng được đẩy mạnh Ở hầu hết các bản làng, ngoài các hoạt động văn hóa truyền thống, việc xây dựng đời sống văn hóa mới đã dần xóa bỏ được các hủ tục lạc hậu, mê tín

dị đoan trong đời sống nhân dân, làm cho nhân dân ngày càng tin tưởng vào

sự lãnh đạo của Đảng, từ đó họ nhận thức được vai trò và trách nhiệm của mình trong việc xây dựng một nước Lào phồn vinh, giàu mạnh Kinh tế phát

9

Theo Trang điện tử Nghiên cứu Biển Đông (2015), “Tình hình địa chính trị Lào: Những nguồn tài nguyên phục vụ hội nhập khu vực”, tại địa chỉ: http://nghiencuubiendong.vn/nghien-cuu-asean/5223-tinh-hinh-a- chinh-tri-lao-nhng-ngun-tai-nguyen-phc-v-hi-nhp-khu-vc , ngày truy cập 24 tháng 11 năm 2017

triển bền vững của đất nước có ổn định về mặt chính trị ngày càng nặng nề, xã hội thanh bình và trật tự , kinh tế -xã hội ngày càng phát triển to lớn liên tục

và chính phủ đã được tham gia vào cộng đồng kinh tế Asean đến nay.10

Tuy nhiên những thành tưu về kinh tế cũng đặt ra nhiều thách thức cho hoạt động của bộ máy nhà nước Lào Sự phát triển kinh tế đa dạng trong xu thế hội nhập đa phương hóa, đa dạng hóa kéo theo những vấn đề về xã hội, an ninh chính trị Điều này đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Để đạt được hiệu quả quản lý xã hội, bộ máy nhà nước cũng phải đổi mới và kiện toàn để phù hợp với những yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà CHDCND Lào đã và đang theo đuổi

1.4.Bối cảnh quốc tế

Giai đoạn từ khi Hiến pháp năm 2003 có hiệu lực thi hành cho đến năm

2013 tình hình thế giới và trong khu vực có những biến động hết sức phức tạp, có nhiều những thay đổi khác biệt so với trước Tuy nhiên nổi bật nhất là

sự hình thành trật tự thế giới theo hướng đa cực nhiều trung tâm; các nước đều đi theo xu thế hợp tác quan hệ quốc tế trong xu thế toàn cầu hóa và đặc biệt các quốc gia đều điều chỉnh chiến lược phát triển trong đó lấy kinh tế làm trọng điểm

Nhìn chung xu hướng toàn cầu hóa đã có tác động mạnh mẽ đến thể chế

và cơ chế chính trị quốc gia cũng như mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội của các quốc gia, trong đó có CHDCND Lào Trong bối cảnh này, mặc dù hoàn cảnh bên trong và bên ngoài có nhiều thay đổi, Đảng, Nhà nước Lào vẫn xác định “ Tiếp tục duy trì quan hệ ngoại giao và phát triển quan hệ thương mại

10

Theo cổng thông tin điện tử Lyluanchinhtri - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, “Một số thành tựu trên lĩnh vực kinh tế của Lào giai đoạn từ năm 1991 – 2011”, tại địa chỉ: http ://lyluanchinhtri.vn/home/i ndex.php/quoc-te/item/1528-mot-so-thanh-tuu-tren-linh-vuc-kinh-te-cua-lao-g iai-doan-1991-2011.html,ngày truy cập 24 tháng 11 năm 2017

bình thường với tất cả các nước, không phân biệt chế độ chính trị - xã hội, trên cơ sở năm nguyên tắc cùng tồn tại hòa bình; tranh thủ sự đồng tình và ủng hộ của chính phủ và nhân dân các nước có thiện ý muốn giúp đỡ Chính phủ và nhân dân Lào trong việc hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế, văn hóa, không ngừng cải thiện đời sống nhân dân Lào”.11

Thực hiện chính sách đối ngoại này, Lào đã tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ của nhiều nước trên thế giới, tranh thủ được vốn, kỹ thuật vào phát triển đất nước, từ đó tạo ra ngày càng nhiều sản phẩm cho xã hội Không chỉ tận dụng những lợi thế do quan hệ đối ngoại mang lại vào việc phát triển đất nước, trong hoạt động thực tiễn, Lào cũng đã góp phần tích cực vào các công việc của quốc tế và khu vực, đã tổ chức thành công nhiều hội nghị quốc tế, tiêu biểu như: Hội nghị Bộ trưởng khu vực sông Mê Công - sông Hằng về hợp tác du lịch (tháng 11 năm 2000), Hội nghị bàn tròn về tài trợ cho nước Lào lần thứ bảy (tháng 11 năm 2000), Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Liên minh châu Âu (tháng 12 năm 2000) Ngoài ra, Lào còn tham gia tích cực vào các tổ chức hợp tác khu vực như: ASEAN, Tiểu vùng Mê Công mở rộng (GMS), Tam giác phát triển Campuchia - Lào - Việt Nam (CLVDT), Tháng 11 năm

2004, Nhà nước Lào đã có đóng góp quan trọng vào thành công của Hội nghị cấp cao ASEAN-10 tổ chức tại thủ đô Viêng Chăn với việc thông qua Chương trình hành động Viêng Chăn (VAP) và Hiệp định khung ASEAN về 11 lĩnh vực ưu tiên cho hội nhập nhằm kiến tạo Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) như một khu vực tự do thương mại vào năm 202012

Hiện nay, Lào thiết lập quan hệ ngoại giao với 130 nước, đặt đại sứ quán

ở 25 nước, 5 tổng lãnh sự quán, hai cơ quan đại diện ở Niu Oóc, Giơnevơ và

11

Nxb Chính trị quốc gia Lào (2015), Văn kiện của Đảng CHDCND Lào, nghị quyết đại hội Đảng lần thứ

IX năm 2011, Viêng Chăn

12

Thanh Thuý (2015), “Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào: 40 năm xây dựng và phát triển”, tại địa chỉ: http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/The-gioi-van-de-su-kien/2015/36447/Cong-hoa-Dan-chu-Nhan-dan- Lao-40-nam-xay-dung-va.aspx, ngày truy cập 24 tháng 11 năm 2017.

có quan hệ với gần 100 chính đảng ở các nước; là thành viên của nhiều tổchức khu vực và quốc tế (Liên hợp quốc, ASEAN, ASEM, ACMEC )13

Với những thành tựu to lớn và kinh nghiệm quý báu trong 26 năm đổi

mới, 6 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII, Đảng, Nhà nước và nhân dânLào nhất định sẽ thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội IX và kế hoạch pháttriển kinh tế-xã hội 5 năm lần thứ VII, xây dựng thành công nước Lào hòabình, độc lập, dân chủ, thống nhất, thịnh vượng theo định hướng xã hội chủnghĩa

Như vậy, trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, tình hình thế

giới và khu vực tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, vừa có thuận lợi, thời cơ,vừa đan xen những khó khăn, thách thức, việc Lào mở rộng quan hệ đối ngoạitheo phương châm “Lào muốn làm bạn và đối tác tin cậy của tất cả các nướctrong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển”, sẽmang lại những cơ hội để Lào phát huy lợi thế của mình, vượt qua thách thức,đạt được nhiều thành tựu lớn hơn nữa trong công cuộc đổi mới, xây dựng,phát triển đất nước và hội nhập quốc tế Việc mở rộng quan hệ hợp tác trongkhu vực và quốc tế đã phát triển rộng rãi mà không phân biệt chế độ chính trị

đã chứng minh sự hợp lý khi Lào đã từng bước đạt được những thành tựu nhấtđịnh, thể hiện trong việc được là nước chủ nhà tổ chức hội nghị khu vực vàquốc tế, địa vị và vai trò của Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ngày càng đượcnâng cao lên trong diễn đàn quốc tế

1.5.Tình hình thực hiện Hiến pháp trước

Hiến pháp năm 2003 được ban hành ngày 28 tháng 5 năm 2003, đây làlần sửa đổi, bổ sung lần thứ hai để phù hợp với tình hình việc củng cố và kiệntoàn để phủ hợp với hoàn cảnh việc kiện toàn hệ thống Bộ máy nhà nước từ

13

Nxb Chính trị quốc gia Lào (2015), Văn kiện của Đảng CHDCND Lào, nghị quyết đại hội Đảng lần thứ

IX năm 2011, Viêng Chăn

trung ương xuống đến địa phương và vừa để phù hợp với việc phát triển kinh tế-xã hội và sự hội nhập với kinh tế của khu vực và quốc tế Khẳng định hơn nữa việc mở ra kỉ nguyên mới của sự tăng thêm triển khai thành quả cách mạng của nhân dân dân tộc Lào đã giành được trong sự nghiệp đấu tranh giai phòng tổ quốc, bảo vệ và xây dựng đất nước đi theo hướng đổi mới bằng sự quy định chế độ cính trị, kinh tế-xã hội, sự bảo vệ quốc phòng, bảo vệ an ninh, ngoại giao, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, hệ tống tổ chức Bộ máy nhà nước trong thời gian đổi mới mà có việc tăng thêm triển khai quyền dân chủ của nhân dân dân tộc Lào ngày càng rộng rãi

Việc thực hiện Hiến pháp trong thời gian hơn 20 năm qua đã cho thấy nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào đã thực hiện được hai nhiệm vụ chiến lược trong việc bảo vệ và xây dựng đất nước thành tựu to lớn mạnh mẽ với nhiều mặt mà được thể hiện sau đây14

:

- Kinh tế phát triển bền vững: Đất nước có ổn định về chính trị, an ninh

xã hội được đảm bảo thì kinh tế mới phát triển mạnh mẽ và liên tục

- Tổ chức của Chính phủ: Cơ cấu tổ chức của Chính phủ đã được củng

cố và cải thiện tốt lên từng bước, cụ thể:

+ Đã đổi tên Quốc hội nhân dân tối cao thành Quốc hội, đổi tên Hội đồng

bộ trưởng thành Chính phủ, Cơ quan các công tố nhân dân được đổi tên thành Viện Kiểm sát nhân dân tối cao

+ Bộ máy nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào đã được thành lập

và sửa đổi theo hướng gọn gàng có hiệu lực , từng bước phù hợp hơn

+ Có cơ chế phân chia chính quyền theo hướng trung ương thực hiện nhiệm vụ hành chính vĩ mô, chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ hành chính vi mô và thực hành theo kỷ luật pháp lý riêng

14

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào.

- Về quyền hạn và trách nhiệm của Quốc hội: Quốc hội nước CHDCND Lào là cơ quan quyền lực, đại diện cho lợi ích của nhân dân các bộ tộc Lào Quốc hội có quyền lập hiến, lập pháp, có quyền quyết định những vấn đề cơ bản, quan trọng của đất nước, giám sát hoạt động của cơ quan hành pháp và

tư pháp Nhìn chung quyền hạn và trách nhiệm của Quốc hội đã được quy định một cách rõ ràng, thống nhất, đảm bảo thực hiện đúng chức năng của Quốc hội trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân

- Về quyền làm chủ của nhân dân: Vấn đề quyền lợi của nhân dân nhận được sự khuyến khích mở rộng và đảm bảo bằng pháp luật theo hướng từng bước xây dựng nhà nước bằng pháp luật

- Việc mở rộng quan hệ hợp tác trong khu vực và quốc tế đã phát triển rộng rãi mà không phân biệt chế độ chính trị, từng bước đã đạt được những thành tựu nhất định, thể hiện trong việc được là nước chủ nhà tổ chức hội nghị khu vực và quốc tế, địa vị và vai trò của Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ngày càng được nâng cao lên trong diễn đàn quốc tế

Nhìn chung Hiến pháp năm 2003 đã đảm bảo là nền tảng cơ bản cho hệ thống pháp luật để nước CHDCND Lào mở rộng nghiên cứu, xây dựng và sửa đổi được 115 bộ luật, góp phần phát huy hiệu quả, hiệu lực quản lý xã hội bằng nhà nước15

Bên cạnh những kết quả đã đạt được ở trên, việc thực hiện Hiến pháp năm 1991 và Hiến pháp năm 2003 trong thời gian qua còn có những hạn chế như sau16

:

15

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào.

16

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào.

- Việc xây dựng và sửa đổi Bộ máy nhà nước còn nhiều vấn đề bất cập mà chưa thực hiện được theo quy định của Hiến pháp chẳng hạn việc xây dựng thị

xã, một số cơ quan quan trọng trong bộ máy nhà nước chưa được quy định trong Hiến pháp như: Tổ chức thanh tra chính phủ Thanh tra chính phủ được thành lập theo Nghị định của Chính phủ số 159 ngày 26 tháng 8 năm 1996 và hiện nay vẫn chịu sự chỉ đạo, lãnh đạo của Chính phủ về tổ chức và hoạt động Điều này là không phù hợp vì không đảm bảo tính khách quan trong hoạt động của Thanh tra chính phủ khi chịu sự ràng buộc từ phía Chính phủ - cơ quan nắm quyền hành pháp Với vị trí, vai trò là cơ quan thực hiện quản lý về hoạt động tài chính, sử dụng ngân sách nhà nước đòi hỏi Thanh tra chính phủ phải được hoạt động độc lập và ghi nhận trong Hiến pháp như một thiết chế của bộ máy nhà nước Đó cũng là phương hướng đổi mới bộ máy nhà nước ở CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay Bên cạnh đó một số cơ quan nhà nước chưa được quy định trong Hiến pháp lại được xây dựng trên thực tế như: Tòa

án nhân dân khu vực, Viện kiểm sát nhân dân khu vực Vì vậy, cần phải sửa đổi, bổ sung đề ban hành Hiến pháp mới thống nhất về nội dung để đảm bảo là nền tảng pháp lý – chính trị cơ bản ở nước CHDCND Lào

- Việc phát huy quyền dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước phát triển của một số địa phương chưa có

ý thức mạnh mẽ, ý thức tôn trọng Hiến pháp và pháp luật của công dân từ nhân dân, cán bộ, công chức, bộ đội, công an tới đến các cán bộ có thẩm quyền cũng chưa được thực hiện đúng theo tinh thần của Hiến pháp

 Lý do và sự cần thiết phải sửa đổi Hiến pháp:

- Để xây dựng nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào thực sự trở thành nhà nước của nhân dân, do nhân dân và để lời ích của nhân dân dân tộc Lào,

để phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ đất nước trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước thời kỳ mới mạnh mẽ hơn Đặc biệt là thực hiện theo nội dung

vật chất của ba việc công cộng xây dựng cho đạt kết cụ thể bằng cách xâydựng cơ quanđại diện cho quyền và lợi ích của toàn thể nhân dân dân tộc Lào

để đảm bảo lợi ích của người dân được cao hơn Hội đồng nhân dân địaphương phải được quy định trong Hiến pháp

- Việc ban hành Hiến pháp mới là một trong những nhiệm vụ để thực

hiện Nghị quyết Đại hội Toàn quốc lần thứ IX của Đảng cho hoàn thiện vàchuẩn bị tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội Toàn quốc lần thứ X của Đảng

về sự tầm nhìn quan điểm từ nay đến năm 2030 phù hợp với Chiến lược pháttriển kinh tế-xã hội trong thời gian 10 năm từgiai đoạn 2016-2025

Tóm lại, chúng ta cần phải sửa đổi Hiến pháp năm 2003 để cho phù hợp

với yêu cầu cần thiếtcủa nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn đổimới, đảm bảocho việc phát triển về mặt kinh tế, xã hội và văn hóa để đảm bảo kết quả đócần phải quyđịnh trong Hiến pháp

1.6 Các quan điểm định hướng xây dựng hiến pháp 2015

Thực hiện theo sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào, sau khiChủ tịch nướcban hànhNghị định về việc bổ nhiệm, Ủy ban sửa đổi quốc gia

để sửa đổi Hiến pháp, các Ủy ban này đã xây dựng kế hoạch, phân côngnhiệm vụ và trách nhiệm bằng hình thức lập các Tiểu ban trách nhiệm từngkhu vực, bổ nhiệm đơn vị giúp việc, bổ nhiệm đội thư ký thường trực của ủyban mức quốc gia bằng phân chia cho mỗi tiểu ban nghiên cứu các chương vàđiều khoản mà là chức năng và nhiệm vụ trực tiếp của mình để sửa đổi theo

17

hướng chỉ đạo như sau :

Một là, tiếp tục khẳng định bản chất của nhà nước Cộng hòa dân chủ

nhân dân Lào là nhà nước dân chủ nhân dân, quyền lực nhà nước là thốngnhất dưới sự lãnh đạo của Đảng nhưng phải có sự phân công, phối hợp vàcó

17

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào

sự theo dõi kiểm tra, giám sát lẫn nhau giữa ba cơ quan lập pháp, hành pháp

và tư pháp;

Hai là, đưa ra nội dung tính chất của Nghị quyết đại hội lần thứ IX của Đảng về Nhiệm vụ xây dựng đất nước vào trong Hiến pháp Đồng thời phối hợp với Tiểu ban trách nhiệm (Tiểu ban sửa đổi Hiến pháp) chuẩn bị nội dung

dự thảo bài báo cáo chính trị trước Đại hội lần thứ X của Đảng và Chiến lược, quan điểm sự phát triển kinh tế -xã hội quốc gia

Ba là, Sửa đổi Hiến pháp mới phải căn cứ vào tình hình thực hiện Hiến pháp năm 2003 trong thời gian qua, giữ những nội dung mà đúng đắn, phù hợp

và thực hiện được, đồng thời sửa đổi những nội dung mà chưa phù hợp, bổ sung những nội dung mới mà thấy quan trọng và cần thiết thêm vào theo cơ sở

sự tham khảo ý kiến cả nước Theo đó tiếp tục kế thừa và củng cố những nội dung đã đạt được, sửa đổi và bổ sung những nội dung còn hạn chế, bất cập Bốn là, Tiểu ban trách nhiệm nghiên cứu sửa đổi nội dung của mọi lĩnh vực

để bổ sung thêm từng chương, điều khoản trong trách nhiệm của mình để hoàn thiện toàn nội dung bộ Hiến pháp nhưng mọi nội dung mà đã quy định vào mới hoặc cắt đi đó phải có sự tổng hợp chung để báo cáo xin hướng chỉ đạo từ Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng và Ban Bí Thư Trung ương Đảng

Năm là, tổ chức Hội nghị cải tạo khoa học để đóng góp ý kiến nghiên cứu sửa đổi những nội dung của các chương và điều khoản trong Hiến pháp ở

06 điểm trên cả nước theo hướng chỉ đạo sau đó đưa vào để tham khảo ý kiến trong Hội nghị thường kỳ lần thứ 8 của Quốc hội khóa VII và báo cáo với Hội Nghị toàn thể quản lý Trung ương Đảng lần thứ 9 khóa IX

Đây là những phương hướng cơ bản mà Đảng đã đề ra trong việc sửa đổi, bổ sung và ban hành Hiến pháp mới Đồng thời cũng là cơ sở quan trọng

để đổi mới và kiện toàn bộ máy nhà nước CHDCND Lào theo hướng tinh

gọn, đảm bảo hiệu lực của từng cơ quan cụ thể trong bộ máy nhà nước, đápứng yêu cầu quản lý xã hội trong thời kỳ mới.

Quá trình nghiên cứu để xây dựng Hiến pháp năm 2015 được tiến hành

18

theo hai giai đoạn như sau :

- Giai đoạn 1: Chủ tịch nước bổ nhiệm Ủy ban sửa đổi Hiến pháp, sau đó

Ủy ban sửa đổi Hiến pháp đã thành lập các Tiểu ban chuyên trách theo từnglĩnh vực với các đơn vị giúp việc, ban thư ký và giao cho các Tiểu ban chuyêntrách nghiên cứu từng Chương, điều khoản có liên quan trực tiếp đến ngành,lĩnh vực của mình để sửa đổi Hiến pháp theo phương hướng chỉ đạo như đãphân tích ở trên

- Giai đoạn 2: Sau khi nghiên cứu những nội dung cần sửa đổi, các Tiểu

ban tổng hợp ý kiến để đưa trình lên Hội nghị thường kỳ lần thứ 8 khóa VIIcủa Quốc hội quốc gia Theo đó Ủy ban sửa đổi Hiến pháp căn cứ vào ý kiếnđóng góp của đại biểu Quốc hội để sửa đổi nội dung Hiến pháp Bên cạnh đó,

Ủy ban sửa đổi Hiến pháp còn tổ chức hơn 20 Hội thảo khoa học để lấy ýkiến đóng góp từ các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân và nhân dânđối vớiviệc sửa đổi Hiến pháp Đặc biệt là Hội thảo khoa học trao đổi kinh nghiệmvới Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với đề tài: Lý thuyết

và hành vi trong việc xây dựng và sửa đổi Hiến pháp diễn ra ngày 28 và ngày

29 tháng 10 năm 2015 Bên cạnh đó, Ủy ban sửa đổi Hiến pháp đã tổ chứcHội nghị đóng góp ý kiến của các Tiểu ban chuyên trách, trọng tâm giải quyếtnhững vấn đề chưa thống nhất được

5 chương: Quốc hội, chủ tịch nước, Chính phủ, Cai trị địa phương, Tòa án

18

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào.

nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân Được bổ sung thêm 3 chương đó là: Hội đồng nhân dân địa phương , Tổ chức Thanh tra chính phủ và Ủy ban bầu cử quốc gia Bên cạnh đó còn có sửa đổi lời mở đầu và một số nội dung điều khoản mà thấy cần thiết cho rõ ràng.19

Việc sửa đổi chương cũ và bổ sung chương mới chính là được quy định nội dung về vị trí, vai trò, quyền và nghĩa vụ của các cơ quan nhà nước theo hướng cụ thể, rõ ràng hơn, được sắp xếp dặt ra sự ghi viết quyền và nghĩa vụ của từng cơ quan không dai dẳng và chồng chéo nhau

Đối với việc sửa đổi nội dung Hiến pháp đó là sự bổ sung nội dung thêm vào để hoàn thiện và phù hợp với sự phát triển của kinh tế - xã hội, mở rộng hợp tác hội nhập kinh tế của khu vực và quốc tế

Sự ra đời của Hiến pháp năm 2015 có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc kiện toàn bộ máy nhà nước CHDCND Lào, thể hiện ở những điểm sau20

:

- Hiến pháp sửa đổi là cơ sở cho việc sửa và kiện toàn cơ quan quyền lực nhà nước để có sự mạnh mẽ, có hiệu quả, có sự phân công, có sự phối hợp và theo dõi giám sát lẫn nhau giữa cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan

tư pháp Thực hiện cơ chế phân cấp quản lý hành chính nhà nước giữa trung ương và địa phương theo hướng 3 việc xây dựng đất nước để nhận được việc sửa đổi cho tốt lên

- Việc sửa đổi Hiến pháp là sự phát huy chủ quyền của đất nước của nhân dân dân tộc Lào cho sâu sắc hơn, rộng hơn mà qua cơ quan đại diện và đại biểu của mình đó là Quốc hội và Hội đồng nhân dân địa phương

- Cơ quan nhà nước mới được quy định trong Hiến pháp sẽ có vai trò và

có hiệu lực trong sự thực hiện hoạt đồng của mìnhvề vai trò theo dõi giám sát

sự tôn trọng và thi hành Hiến pháp và pháp luật, Nghị quyết của Hội nghị

19

Uỷ ban thường vụ Quốc hội Lào (2015), Đề nghị về sự sửa đổi Hiến pháp Lào năm 2003, NXB Chính trị

quốc gia Lào

20

Bộ Nội vụ Lào (2015), Tổng hợp khái quát nội dung của Hiến pháp bản sửa đổi năm 2015, NXB Chính

trị quốc gia Lào.

Quốc hội, Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, Nghị quyết của Hội nghị Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Nghị Quyết của Ủy ban thường vụ Hội đồng nhân dân cấp tỉnh với Cơ quan Nhà nước cấp trung ương và địa phương được hiệu quả nhiều hơn Đây là sự đóng góp tích cực trong việc kháng chiến, phòng ngừa và giải quyết những hiện tượng tiêu cực trong xã hội, đặc biệt là nạn tham nhũng của bộ phận cán bộ, công chức mà có quyền lực

- Việc sửa đổi Hiến pháp là sự chuẩn bị sẵn sàng cho việc tổ chức thực hiện nội dung tính chất của bài báo cáo chính trị trước Đại hội lần thứ X của Đảng đó là tầm nhìn đến năm 2030, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội quốc gia trong giai đoạn 10 năm từ năm 2016 -2025 để vào đến cuộc sống xã hội hiện nay lên từng bước

Xuất phát từ những yêu cầu cụ thể cả về mặt lịch sử, kinh tế -xã hội, chính trị và bối cảnh quốc tế, xuất phát từ chính nhu cầu xây dựng và phát triển đất nước CHDCND Lào đi lên theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đồng thời trên cơ sở nghiên cứu, sửa đổi Hiến pháp năm 2003 theo hướng tiếp tục

kế thừa và phát huy những thành tựu tốt đẹp, sửa đổi và bổ sung nhằm khắc phục những bất cập hạn chế, Chủ tịch nước Lào Chummaly Sayasone (Chum-ma-ly Xay-nha-xỏn)21 vừa ký sắc lệnh ban hành Hiến pháp mới của nước CHDCND Lào sau khi bản Hiến pháp sửa đổi này được thông qua tại kỳ họp lần thứ 10 Quốc hội Lào khóa VII ngày 31 tháng 12 năm 2015 Đây là lần sửa đổi Hiến pháp thứ hai của Lào kể từ khi đạo luật gốc này được ban hành vào năm 1991, so với Hiến pháp sửa đổi năm 2003, Hiến pháp năm 2015 của Lào

có nhiều sửa đổi nhằm phù hợp tình hình thực tế Hiến pháp năm 2015 của Lào gồm 14 chương, 119 điều, tăng 3 chương và 21 điều so với Hiến pháp sửa đổi năm 2003, theo đó các chương tăng gồm chương về Hội đồng Nhân dân địa phương; Chương về Tổ chức Thanh tra chính phủ và chương về Ủy

21

Báo Thông tấn xã Việt Nam (2015), “Chủ tịch nước CHDCND Lào ban hành Hiến pháp mới”, tại địa chỉ: http://dangcongsan.vn/quoc-te/tin-tuc/chu-tich-nuoc-chdcnd-lao-ban-hanh-hien-phap-moi-362201.html , ngày truy cập 24 tháng 11 năm 2017

ban Bầu cử Quốc gia Hiến pháp mới tiếp tục khẳng định Lào là một quốc gia dân chủ, với tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, do dân và vì lợi ích của người dân Hiến pháp nêu rõ, Quốc hội là Cơ quan quyền lực cao nhất của đất nước, đồng thời cũng quy định rõ hơn về vai trò của Quốc hội, Chủ tịch nước

và Thủ tướng chính phủ, theo đó Chủ tịch nước không được nắm quyền quá hai nhiệm kỳ.Theo Hiến pháp mới, Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh sẽ được thành lập để xem xét và thông qua các vấn đề lớn tại địa phương, đồng thời giám sát hoạt động của các cơ quyền lực tại địa phương Hội đồng nhân dân cấp tỉnh cũng sẽ thông qua các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách của địa phương cũng như việc bổ nhiệm và cách chức các tỉnh trưởng dựa trên đề xuất của Thường trực Hội đồng Nhân dân tỉnh Việc sửa đổi Hiến pháp của Lào lần này là đề phù hợp với các chính sách đổi mới của Đảng NDCM Lào

và tầm nhìn phát triển đất nước đến năm 2030, đồng thời phản ánh nguyện vọng muốn phát triển đất nước của người dân các dân tộc Lào và đưa đất nước ra khỏi tình trạng kém phát triển vào năm 202022

Sự ra đời của Hiến pháp năm 2015 là sự kiện chính trị - pháp lý đặc biệt quan trọng, đánh dấu một bước tiến mới trong lịch sử lập hiến nước CHDCND Lào Đây là cơ sở pháp lý – chính trị nền tảng của Lào trong giai đoạn mới, vừa thể chế hóa các quan điểm, phương hướng, nội dung phát triển đã được khẳng định trong Nghị quyết đại hội lần thứ IX của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, phản ánh được ý chí, nguyện vọng, trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân tạo nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc cho công cuộc xây dựng, bảo vệ, phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước trong thời kỳ phát triển mới

22

Bộ Nội vụ Lào (2015), Tổng hợp khái quát nội dung của Hiến pháp bản sửa đổi năm 2015, NXB Chính trị quốc gia Lào.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Từ khi sửa đổi Hiến pháp bản đầu tiên năm 2003 cho đến nay, bộ máy nhà nước của nước CHDCND Lào đã đáp ứng được yêu cầu về tổ chức và hoạt động nhằm thực hiện chức năng quản lý nhà nước và xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Song bên cạnh đó, các cơ quan bộ máy nhà nước trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình cũng còn bộc lộ những hạn chế, quy định của Hiến pháp còn khi triển khai trên thực tế còn nhiều vấn đề chưa phù hợp khiến cho hệ thống bộ máy nhà nước cồng kềnh, hoạt động kém hiệu quả Đồng thời tình hình kinh tế- xã hội của đất nước đã phát triển mạnh

mẽ, liên tục, đời sống về vật chất và tinh thần của nhân dân dân tộc Lào đã được phát triển tiến lên không ngừng, trong bối cảnh hội nhập quốc tế trước

xu thế toàn cầu hóa hiện nay đòi hỏi phải có sự kiện toàn cơ quan quyền lực Nhà nước để đảm bảo có thể quản lý Nhà nước, bảo vệ kinh tế - xã hội bằng pháp luật, làm cho kinh tế -xã hội phát triển liên tục, tiến đến năm 2020 đưa nước ta thoát khỏi tình trạng nước chậm phát triển

Trước những vấn đề cấp bách đó, Hiến pháp năm 2015 ra đời đã đánh dấu một bước phát triển mới trong lịch sử lập hiến của nước CHDCND Lào Bên cạnh các quy định về Chế độ chính trị, chế độ kinh tế xã hội, bảo vệ quốc phòng và bảo vệ an ninh, vấn đề quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, Hiến pháp năm 2015 đã có nhiều sửa đổi, bổ sung về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nhằm đáp ứng và phù hợp với yêu cầu của công cuộc xây dựng và bảo vệ nhà nước pháp quyền XHCN trong thời kỳ mới Thành quả to lớn này là kết quả chung của trí tuệ và sự đóng góp ý kiến rộng rãi của nhân dân cả nước, phản ánh ý chí lâu dài và quyết định mạnh mẽ, sâu sắc của cả quốc gia cùng nhau đoàn kết phấn đấu, hướng tới mục tiêu xây dựng đất nước CHDCND Lào Hòa bình Độc lập – Dân chủ - Thống nhất – Thịnh vượng

CHƯƠNG 2 CÁC NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC LÀO

THEO HIẾN PHÁP LÀO NĂM 2015

2.1 Nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

Quyền lực nhà nước là biểu hiện tập trung và là trung tâm của quyền lực

chính trị, được hình thành thông qua cuộc đấu tranh chính trị, nhằm giành quyền tổ chức nhà nước và thực hiện chức năng thống trị xã hội Ở mỗi quốc gia khác nhau có những quy định khác nhau về việc tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước

Ở nước CHDCND Lào, quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì quyền lợi nhân dân bao gồm các tầng lớp xã hội do liên minh giai cấp công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức làm nòng cốt Đây là nguyên tắc

tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước quan trọng nhất, đã được ghi nhận

ở các bản Hiến pháp trước đây và tiếp tục được khẳng định tại Điều 2 Hiến pháp năm 2015

Nguyên tắc này được đặt ra nhằm thể hiện trực tiếp nguyên lý về chủ quyền nhân dân, nhà nước CHDCND Lào là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Theo đó, chủ thể đích thực và duy nhất của tất cả quyền lực nhà nước là nhân dân Quyền lực nhà nước dù là do cơ quan nào thực hiện cũng là nhận sự ủy quyền của nhân dân, không có thứ quyền lực nhà nước nào nằm ngoài sự ủy quyền, trao quyền của nhân dân

Nhân dân ở nước CHDCND Lào được xác định bao gồm “các tầng lớp

xã hội do liên minh giai cấp công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức làm nòng cốt” Nghĩa là, mọi công dân của nước CHDCND Lào không phân dân

tộc, thành phần, tôn giáo, địa vị xã hội đều là người chủ của quyền lực nhà nước Trong đó nhấn mạnh đến liên minh giai cấp công nhân, nông dân và đội

ngũ trí thức Sự sắp xếp theo thứ tự liệt kê: công nhân, nông dân, trí thức không phải là sự sắp xếp một cách cơ học, ngẫu nhiên mà nhằm hàm ý nhấn mạnh nhà nước CHDCND Lào là nhà nước của nhân dân - phải là nhà nước phục vụ lợi ích và bảo đảm lợi ích cho đông đảo các tầng lớp nhân dân trong

xã hội, mà trước hết là những người lao động trong xã hội Liên minh giai cấp công nhân, nông dân, tri thức được xác định là lực lượng nòng cốt bởi lẽ: Thứ nhất, giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất trong sức sản xuất,là lực lượng lãnh đạo cuộc cách mạng đánh đổ chế độ tư bản và đế quốc để xây dựng xã hội chủ nghĩa; Thứ hai, giai cấp nông dân là lực lượng đông đảo nhất trong xã hội và cũng là đồng minh chắc chắn nhất của giai cấp công nhân; Thứ ba, tri thức là đội ngũ có khả năng sáng tạo và truyền bá tri thức, trực tiếp nâng tầm trí tuệ của dân tộc, sức mạnh của đất nước Liên minh giai cấp này

là nhân tố quyết định sự thắng lợi của cuộc cách mạng giành độc lập tự do, là lực lượng tham gia trực tiếp vào công cuộc đổi mới đất nước tiến lên xây dựng xã hội chủ nghĩa, là sự hiện diện đầy đủ và mạnh mẽ nhất của nhân dân- những người chủ nhân của quyền lực nhà nước

Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân thể hiện trước hết ở chỗ nhân dân

là người thành lập cơ quan đại diện quyền lực và lợi ích của mình mà bầu ra quốc hội và hội đồng nhân dân địa phương Việc thực hiện quyền này được tiến hành theo phương thức dân chủ trực tiếp Cụ thể là được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín Cử tri có quyền bãi nhiệm người đại biểu của mình nếu đại biểu đó không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân

Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân cũng đặt ra đòi hỏi những vấn đề

cơ bản, quan trọng nhất của đất nước và của nhân dân phải cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất là Quốc hội đại diện cho nhân dân để quyết định Quốc hội

là cơ quan lập pháp, xây dựng Hiến pháp và pháp luật, đưa ra những quyết