Đối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt (Luận án tiến sĩ)

Đối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng ViệtĐối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt

Trang 1

VI ỆN HÀN LÂM

ĐỖ THỊ THÚY VÂN

ĐỐI CHIẾU HÀNH VI CẢM ƠN VÀ HỒI ĐÁP

C ẢM ƠN TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT

LU ẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC

HÀ NỘI - 2019

Trang 2

VI ỆN HÀN LÂM

ĐỖ THỊ THÚY VÂN

ĐỐI CHIẾU HÀNH VI CẢM ƠN VÀ HỒI ĐÁP

C ẢM ƠN TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các tư liệu và

số liệu trong luận án là trung thực Những kết luận khoa học của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác gi ả luận án

Đỗ Thị Thúy Vân

Trang 4

L ỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Vũ Thị Thanh Hương, người đã dành thời gian cùng tâm huyết hướng dẫn tôi hoàn thành luận án

trong su ốt thời gian qua.

được môi trường học tập và nghiên cứu thuận lợi nhất.

xã h ội đã tạo điều kiện cho tôi công bố những kết quả nghiên cứu trong suốt quá

trình th ực hiện luận án.

h ọc Quốc gia Hà Nội, Thư viện Học viện Khoa học xã hội đã tạo điều kiện cho tôi

ti ếp cận với nguồn tư liệu phục vụ cho luận án của tôi.

h ọc xã hội – nơi tôi công tác, đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học

t ập và hoàn thành luận án

các h ọc viên của tôi đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua

Tác gi ả luận án

Trang 5

M ỤC LỤC

M Ở ĐẦU 1

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN 7

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 7

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở trên thế giới 7

1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam 14

1.2 Cơ sở lí luận 18

1.2.1 Lý thuyết hành vi ngôn ngữ 18

1.2.2 Hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong lý thuyết hội thoại 27

1.2.3 Một số vấn đề về ngôn ngữ học đối chiếu và đối chiếu ngôn ngữ 35

1.2.4 Phân tầng xã hội và phân tầng ngôn ngữ học xã hội 36

1.2.5 Một số vấn đề ngôn ngữ và văn hóa liên quan đến hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn 38

1.3 Tiểu kết chương 1 40

Chương 2: ĐỐI CHIẾU CÁC CHIẾN LƯỢC CẢM ƠN VÀ HỒI ĐÁP C ẢM ƠN TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT 42

2.1 Đối chiếu các chiến lược cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt 42

2.1.1 Chiến lược cảm ơn trực tiếp trong tiếng Anh và tiếng Việt 42

2.1.2 Chiến lược cảm ơn gián tiếp trong tiếng Anh và tiếng Việt 58

2.1.3 Những điểm tương đồng và khác biệt về các chiến lược cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt 76

2.2 Đối chiếu các chiến lược hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt 83

2.2.1 Chiến lược hồi đáp cảm ơn trực tiếp 83

2.2.2 Chiến lược hồi đáp cảm ơn gián tiếp 88

2.2.3 Những điểm tương đồng và khác biệt về các chiến lược hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt 95

Chương 3: ĐỐI CHIẾU HÀNH VI CẢM ƠN VÀ HỒI ĐÁP CẢM ƠN TRONG TI ẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT TỪ GÓC ĐỘ GIỚI TÍNH VÀ TU ỔI 99

Trang 6

3.1 Tư liệu và thông tin nghiệm viên 99

3.2 Phương pháp phân tích 100

3.3.Đối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ giới tính 101

3.3.1 Các chiến lược cảm ơn của người Mĩ và người Việt từ góc độ giới tính 101

3.3.2 Các chiến lược hồi đáp cảm ơn của người Mĩ và người Việt từ góc độ giới tính 114

3.3.3 Những điểm tương đồng và khác biệt về các chiến lược cảm ơn và hồi đáp cảm ơn của người Mĩ và người Việt từ góc độ giới 121

3.4.Đối chiếu hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ tuổi 124

3.4.1 Các chiến lược cảm ơn của người Mĩ và người Việt từ góc độ tuổi 125

3.4.2 Các chiến lược hồi đáp cảm ơn của người Mĩ và người Việt từ góc độ tuổi 130 3.4.3 Những điểm tương đồng và khác biệt về các chiến lược cảm ơn và hồi đáp cảm ơn của người Mĩ và người Việt từ góc độ tuổi 136

K ẾT LUẬN 144

DANH M ỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 148

DANH M ỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 149

PH Ụ LỤC……….

Trang 7

Chiến lược hồi đáp cảm ơn trực tiếpChiến lược hồi đáp cảm ơn gián tiếpChiến lược trực tiếp

Phiếu "Hoàn thiện diễn ngôn"

Động từĐộng từ ngữ viNgười nghe

Hồi đáp cảm ơnHành vi cảm ơnHành vi ngôn ngữ

Hội thoạiNgười gia ânNgười hàm ân Phim MĩPhim ViệtNgười nói

Tiểu chiến lược

Tiểu chiến lược cảm ơn

Tiểu chiến lược hồi đáp cảm ơnTình huống

Tình huống 1Tình huống 2

Trang 8

DANH M ỤC BẢNG

Bảng 1: Thông tin nghiệm viên người Mĩ và người Việt 100

Bảng 2: Các chiến lược cảm ơn của nam giới, nữ giới người Mĩ và người Việt khi được đồng nghiệp lớn tuổi khen mặc bộ trang phục đẹp 110

Bảng 3: Các chiến lược hồi đáp cảm ơn của nam giới, nữ giới người Mĩ và người

Việt khi được bạn bè cảm ơn về món quà sinh nhật 114

Việt khi được đồng nghiệp cảm ơn về món quà sinh nhật 115

Việt khi được người thân cảm ơn về món quà sinh nhật 116

Việt khi được bạn bè cảm ơn về lời khen mặc bộ trang phục đẹp 118

Việt khi được đồng nghiệp cảm ơn về lời khen mặc bộ trang phục đẹp 119

Bảng 8: Các chiến lược hồi đáp cảm ơn của nam giới, nữ giới người Mĩ và người Việt khi được người thân trong gia đình cảm ơn về lời khen mặc bộ trang phục đẹp 120

Bảng 9: Các chiến lược cảm ơn của 3 nhóm tuổi người Mĩ và người Việt khi nhận được món quà sinh nhật từ đồng nghiệp 125

Bảng 10: Các chiến lược cảm ơn của 3 nhóm tuổi người Mĩ và người Việt khi nhận được món quà sinh nhật người thân 126

Bảng 11: Các chiến lược cảm ơn của 3 nhóm tuổi người Mĩ và người Việt khi được đồng nghiệp khen mặc bộ trang phục đẹp 128

Bảng 12: Bảng 11: Các chiến lược cảm ơn của 3 nhóm tuổi người Mĩ và người Việt khi được người thân khen mặc bộ trang phục đẹp 129

Bảng 13: Các chiến lược hồi đáp cảm ơn của 3 nhóm tuổi người Mĩ và người Việt khi được đồng nghiệp cảm ơn về món quà sinh nhật 130

Bảng 14: Các chiến lược hồi đáp cảm ơn của 3 nhóm tuổi người Mĩ và người Việt khi được người thân cảm ơn về món quà sinh nhật 131

Trang 9

Bảng 15: Các chiến lược hồi đáp cảm ơn của 3 nhóm tuổi người Mĩ và người Việt khi được đồng nghiệp cảm ơn về lời khen mặc bộ trang phục đẹp 133

Bảng 16: Các chiến lược hồi đáp cảm ơn của 3 nhóm tuổi người Mĩ và người Việt khi được người thân cảm ơn về lời khen mặc bộ trang phục đẹp 134

Trang 10

Biểu đồ 10: Các chiến lược cảm ơn của nam giới và nữ giới người Việt khi

nhận được món quà sinh nhật từ đồng nghiệp nhỏ tuổi 102

Biểu đồ 11: Các chiến lược cảm ơn của nam giới và nữ giới người Mĩ khi nhận được món quà sinh nhật từ bố, mẹ 103

nhận được món quà sinh nhật từ bố, mẹ 103

Biểu đồ 13: Các chiến lược cảm ơn của nam giới và nữ giới người Mĩ khi nhận được món quà sinh nhật từ anh, chị 104

nhận được món quà sinh nhật từ anh, chị 104

Biểu đồ 15: Các chiến lược cảm ơn của nam giới và nữ giới người Mĩ khi nhận được món quà sinh nhật từ em 104

Trang 11

nhận được món quà sinh nhật từ em 104

Biểu đồ 17: Các chiến lược cảm ơn của nam giới và nữ giới người Mĩ khi nhận được món quà sinh nhật từ vợ, chồng 105

nhận được món quà sinh nhật từ vợ, chồng 105

Biểu đồ 19: Các chiến lược cảm ơn của nam giới và nữ giới người Mĩ khi được

bạn bè cùng giới khen mặc bộ trang phục đẹp 106

Biểu đồ 20: Các chiến lược cảm ơn của nam giới và nữ giới người Việt khi được bạn bè cùng giới khen mặc bộ trang phục đẹp 106

bạn bè khác giới khen mặc bộ trang phục đẹp 107

Biểu đồ 22: Các chiến lược cảm ơn của nam giới và nữ giới người Việt khi được bạn bè khác giới khen mặc bộ trang phục đẹp 107

Trang 12

M Ở ĐẦU

1 Tính c ấp thiết của đề tài

1.1 Trong các nghi thức giao tiếp thì cảm ơn và hồi đáp cảm ơn là một nghi

thức giao tiếp có tính phổ quát (universal), theo đó, với tư cách là hành vi ngôn ngữ, hành vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn cũng được nghiên cứu trong ngôn ngữ học, là hành vi thể hiện phép lịch sự (politeness) của mỗi con người trong giao tiếp khi người nói cảm ơn (thanker) muốn thể hiện để ghi nhận thái độ tốt của người kia, tức

là người nhận lời cảm ơn (thankee) Đến lượt mình, người nhận lời cảm ơn cảm

thấy cần có sự phản hồi nhằm xác nhận lời cảm ơn của người nói cảm ơn

1.2 Mỗi nền văn hóa đều có cách nói cảm ơn về sự giúp đỡ, khen, tặng, động viên, thăm hỏi và hồi đáp lời cảm ơn trong giao tiếp thường nhật Tuy nhiên, mỗi một ngôn ngữ, mỗi một văn hóa lại có những cách thức thể hiện hành

vi cảm ơn và hồi đáp cảm ơn khác nhau Việc bày tỏ lòng biết ơn và hồi đáp lại lời cảm ơn phù hợp có thể giúp cải thiện mối quan hệ giữa người nói và người nghe Ngược lại, thiếu hoặc bày tỏ lòng biết ơn và hồi đáp lại lời cảm ơn không phù hợp có thể khiến người nghe không hài lòng, qua đó đôi khi làm xấu đi mối quan hệ giữa người nói và người nghe, gây ra những cú sốc văn hóa (culture shocks) trong giao tiếp liên văn hóa

1.3 Trong thời kỳ hội nhập, tiếng Anh là ngôn ngữ toàn cầu được sử dụng trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội Theo xu thế đó, người Việt Nam rất chú trọng đến việc học ngoại ngữ, đặc biệt là học tiếng Anh, người nước ngoài cũng cần hiểu biết về hóa Việt Nam để hội nhập, giao thương giữa hai nền văn hóa Nghiên cứu theo hướng đối chiếu Anh - Việt, trong đó hành vi cảm ơn

và hồi đáp cảm ơn được nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực Tuy nhiên cho đến nay chưa có một công trình nào đi sâu vào nghiên cứu về các chiến lược cảm ơn và hồi đáp cảm ơn để tìm ra những điểm tương đồng và dị biệt trong các chiến lược cảm ơn

và hồi đáp cảm ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt, cũng như các nhân tố tác động đến

việc sử dụng các chiến lược cảm ơn và hồi đáp cảm ơn của người Mĩ nói tiếng Anh và người Việt

Trang 13

Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full

Định dạng
Số trang	186
Dung lượng	398,5 KB
File đính kèm	Luận án Full.rar (2 MB)