Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Để áp dụng được sáng kiến cần phải được sự hỗ trợ từ phía nhà trường, sự kết hợp của giáo viên bộ môn, các tổ chức trong và ngoài nhà trường
Trang 1UBND TỈNH HẢI DƯƠNG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
TÊN SÁNG KIẾN:
DÙNG TÌNH CẢM ĐỂ GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
LĨNH VỰC: QUẢN LÍ
Năm học 2018 - 2019
Trang 2THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: Dùng tình cảm để giáo dục học sinh cá biệt
2 Bộ môn ( lĩnh vực) áp dụng sáng kiến: Quản lí
3 Tác giả:
Họ và tên: Nguyễn Thị Thiết
Ngày tháng/năm sinh: 18/8/1984
Trình độ chuyên môn: Đại học Văn
Chức vụ, đơn vị công tác: Trường THCS Ứng Hoè
Điện thoại: 0983497870
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường THCS Ứng Hòe-Huyện Ninh Giang- Tỉnh Hải Dương (ĐT:03203760777)
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu : Trường THCS Ứng Hòe-Huyện Ninh Giang- Tỉnh Hải Dương (ĐT:03203760777)
6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Để áp dụng được sáng kiến cần phải được sự hỗ trợ từ phía nhà trường, sự kết hợp của giáo viên bộ môn, các tổ chức trong và ngoài nhà trường và phụ huynh học sinh
7 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Tháng 8/2016
TÁC GIẢ
XÁC NHẬN CỦA PHÒNG GD&ĐT
(đối với trường mầm non, tiểu học, THCS)
Trang 3TÓM TẮT SÁNG KIẾN 1.Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Để xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực thì việc giáo dục ý thức học sinh là một trong những yếu tố quan trọng và không thể thiếu được Giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những giải pháp giáo dục được quan tâm nhất đối với từng giáo viên trong trường học, trong ngành giáo dục nước nhà Trong các trường học hiện nay việc giáo dục đạo đức cho học sinh cá biệt là một trong những nhiệm vụ thiết yếu, nhất là ở trong nhà trường THCS nhằm hạn chế được những đối tượng học sinh yếu về mặt đạo đức là góp phần vào chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường Nhằm đào tạo thế hệ cách mạng tương lai Thế nhưng thực tế trong các trường THCS hiện nay một bộ phận học sinh cá biệt dường như trường nào cũng có
và năm nào cũng có Trong khi đó mục tiêu giáo dục là “ tiếp tục phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản của nhân cách con người Việt Nam” Từ đó vấn đề đặt ra là trường THCS có nhiệm vụ giáo dục học sinh phát triển để trở thành con người hữu ích cho xã hội, để các
em trở thành con ngoan trò giỏi mà trước tiên là phát triển về mặt nhân cách Tuy nhiên trong một vài năm qua hiện tượng học sinh cá biệt lại xuất hiện ngày một nhiều gây những ảnh hưởng không nhỏ tới xã hội và cụ thể hơn là môi trường giáo dục Đây là một vấn đề cần thực sự đươc quan tâm Song việc giáo dục học sinh cá biệt không hề đơn giản Chúng ta cần giáo dục các
em bằng tình yêu và trách nhiệm thực sự chứ không phải là việc thực hiện
nhiệm vụ thông thường Vì thế tôi mạnh dạn đề xuất sáng kiến “ Dùng tình
cảm để giáo dục học sinh cá biệt”
2.Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến
- Điều kiện áp dụng sáng kiến: Để áp dụng được sáng kiến cần phải được sự
hỗ trợ từ phía nhà trường, sự kết hợp của giáo viên bộ môn, các tổ chức trong và ngoài nhà trường và phụ huynh học sinh
Trang 4- Thời gian: Áp dụng trong quá trình chủ nhiệm lớp năm học 2016- 2017 và năm học 2017 - 2018 đặc biệt là trong công tác giáo dục học sinh cá biệt
- Đối tượng : Áp dụng đối với các đối tượng là học sinh cá biệt
3 Nội dung sáng kiến
- Trong sáng kiến này tôi tập trung làm rõ những giải pháp cụ thể trong công tác giáo dục và cảm hóa học sinh cá biệt Trong đó việc hiểu rõ về học sinh
cá biệt là rất quan trọng Ngoài ra ở sáng kiến này tôi còn đề xuất thêm 8 giải pháp khác bao gồm cả nội dung những việc nên làm và không nên làm khi giáo dục học sinh cá biệt
- Tính mới của sáng kiến này được thể hiện ở chỗ: Tôi đã đề xuất giải pháp đầu tiên làm cơ sở cho những giải pháp khác trong công tác giáo dục học
sinh cá biệt đó là giáo viên phải hiểu một cách thấu đáo về “học sinh cá
biệt” cụ thể đó là những đối tượng nào? Có mấy nhóm học sinh cá biệt và
những nguyên nhân nào khiến các em trở thành cá biệt như vậy Hiểu được điều đó giáo viêm mới có thể có những giải pháp cụ thể trong việc giáo dục đối tượng học sinh này Hơn thế nữa, trong sáng kiến này tôi còn đưa ra
nguyên tắc “nên và không nên”và coi đây là những nguyên tắc bắt buộc khi
giáo dục học sinh cá biệt
4.Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến
Khi áp dụng sáng kiến này, tôi nhận thấy việc giáo dục và cảm hóa học sinh cá biệt không còn là một việc khó Các em có sự thay đổi theo chiều hướng tích cực, bản thân giáo viên cũng cảm thấy công việc của mình có ý nghĩa hơn
5.Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến.
- Với sáng kiến này tôi xin đề xuất được áp dụng ở tất cả các khối lớp trong toàn trường và mở rộng hơn nữa để không còn hiện tượng học sinh cá biệt trong trường học
Trang 5MÔ TẢ SÁNG KIẾN 1.Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Trong những năm gần đây, khi xu thế toàn cầu hoá, hội nhập với thế giới, mở ra cho nước ta những thời cơ, vận hội mới Nền kinh tế đã có những bước phát triển vượt bậc, đời sống nhân dân được nâng lên Công tác giáo dục đã được Đảng và Nhà nước quan tâm chăm lo hơn Trong nhà trường, các tổ chức đoàn thể cũng có nhận thức đúng về tầm quan trọng của đạo đức
và công tác giáo dục đạo đức học sinh, chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao Bên cạnh những thành tựu của ngành Giáo dục và Đào tạo như: Số học sinh học giỏi, khá, học sinh có hạnh kiểm tốt, khá ngày càng nâng lên,
đã góp phần tạo nên những thành quả quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu của Ngành: "Nâng cao dân trí - Đào tạo nhân lực - Bồi dưỡng nhân tài" cho đất nước Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan, đây đó, còn có những hiện tượng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, thích chạy theo lối sống thực dụng, thậm chí những hành động phạm pháp Các tệ nạn xã hội có lúc, có nơi đã xâm nhập vào trong trường học; tình trạng một số ít học sinh lún sâu vào tệ nạn xã hội, thậm chí đánh thầy, gây
án, giết người, cướp của, rượu chè bê tha, cờ bạc, có lối sống tha hóa, buông thả, số này tuy không phổ biến nhưng có xu hướng gia tăng, làm băng hoại đạo đức, tha hoá nhân cách, tác động xấu tới các giá trị đạo đức truyền thống, ảnh hưởng không nhỏ đến công tác giáo dục đạo đức học sinh, đến an ninh trật tự xã hội, gây nỗi đau, và là vấn đề đáng lo ngại cho các bậc cha mẹ
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Người có tài mà không
có đức là người vô dụng, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó" Nhân dân ta cũng có câu: "Tiên học lễ, hậu học văn" Các câu nói trên đều khẳng định vai trò cực kỳ quan trọng của phẩm chất đạo đức trong sự nhìn nhận, đánh giá, sự tồn tại và phát triển của mỗi người nói riêng và xã hội nói chung Mục tiêu cơ bản của giáo dục là xây dựng một thế hệ trẻ có
Trang 6phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ học vấn cao, có thể chất cường tráng, có tâm hồn trong sáng lành mạnh, có khả năng thích ứng và kỹ năng sống cao Bởi vậy, bất kỳ cơ sở giáo dục nào cũng rất quan tâm về giáo dục hạnh kiểm cho học sinh
Ở nước ta, sự nghiệp giáo dục đào tạo đang được toàn Đảng toàn dân quan tâm Vai trò của người giáo viên trong nhà trường gắn liền với hai nhiệm vụ: Vừa giảng dạy vừa làm công tác giáo dục Mục đích là đào tạo ra những học sinh vừa có kiến thức văn hóa, vừa có nhân cách làm người Hiện nay, trên các phương tiện thông tin báo chí, truyền hình đã lên tiếng khá nhiều về tình hình học sinh cá biệt Vấn đề này đã trở thành mối quan ngại của dư luận, nhất là với gia đình và nhà trường.Học sinh cá biệt trường nào cũng có Học sinh cá biệt không nhiều, song lại là “lực cản” rất lớn, thậm trí
là thế lực đen” đe dọa, khống chế những nhân tố tích cực dám đấu tranh bảo
vệ lẽ phải ở trong lớp, trong trường
Giáo dục là khoa học nhưng cũng là nghệ thuật Trước những vụ bạo lực học đường liên tiếp xảy ra gần đây đặt giáo viên và các nhà quản lý giáo dục trước thực tế: làm thế nào để cảm hóa và giáo dục học sinh cá biệt có hiệu quả là một vấn đề khá nan giải, phức tạp và hết sức nhạy cảm Công việc này đã và đang trở thành một thách thức lớn với toàn xã hội nói chung
và đặc biệt là ngành giáo dục nói riêng
Qua nhiều năm dạy học và tham gia công tác giáo dục quản lí học sinh đặc biệt là công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy trong trường và trong chính những lớp mình chủ nhiệm vẫn còn có hiện tượng học sinh cá biệt Điều đó trước hết ảnh hưởn đến chính tương lai của các em bên cạnh đó cũng gây những ảnh hưởng không nhỏ đến tập thể lớp và nhà trường Trăn trở trước công tác giáo dục học sinh cá biệt, tôi đã chọn và nghiên cứu đề
tài: “Dùng tình cảm để giáo dục học sinh cá biệt” Thực hiện đề tài này, tôi
rất mong nhận được sự góp ý của các cấp lãnh đạo, ban giám hiệu, tổ chuyên môn để đề tài phát huy hiệu quả cao hơn
Trang 72.Cơ sở lý luận của vấn đề
Bất cứ một ai khi đã chọn ngành nghề cho mình thì đều xác định cái đích mình cần đạt đến Cái đích đó tưởng như rất gần, rất dễ thực hiện, nhưng trong thực tiễn không phải như vậy, mà nhiều khi để đạt được phải đổ nhiều mồ hôi, nước mắt và thậm chí cả tính mạng để đạt được nó
Cũng như mọi ngành nghề khác, nghề dạy học cũng không tránh khỏi những vấn đề nan giải ấy Khi đã chọn cho mình cái nghề này, nó sẽ gắn bó với mình suốt cả cuộc đời, người giáo viên sẽ sẵn sàng đón nhận bất cứ đối tượng học sinh nào để dạy dỗ cho các em trở thành người có đức, có tài Học sinh THCS bắt đầu có những thay đổi về tâm sinh lí Các em thường có những suy nghĩ bốc đồng, cảm tính và có xu hướng thích thể hiện mà chưa phân biệt đươc hết đúng sai Chính vì thế, nếu môi trường tác động tốt thì các em sẽ có những hành vi và đạo đức tốt, còn ngược lại thì sẽ rất tồi tệ, có thể các em sẽ hư hỏng, dối trá, mất tư cách, đạo đức kém…
Tuy nhiên ở lứa tuổi này, các em cũng rất thích được tán dương, khen ngợi Vì vậy chúng ta cần những giải pháp thích hợp để giáo dục và định hướng đúng đắn cho các em học sinh trong các hoạt động giáo dục, học tập
và vui chơi lành mạnh, phù hợp với lứa tuổi của các em Chúng ta cần có những biện pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng học sinh Với học sinh dạng cá biệt, cần có những biện pháp riêng, phù hợp với hoàn cảnh của từng em, mà từ đó mới hướng các em đi vào nề nếp Muốn làm điều đó giáo viên cần phải có những hiểu biết nhất định về từng hoàn cảnh, từng nguyên nhân tạo nên những học sinh cá biệt đó và từ đó xây dựng các biện pháp riêng cụ thể áp dụng cho từng em học sinh cá biệt
3.Thực trạng của vấn đề
Qua theo dõi đã phát hiện những năm gần đây, hiện tượng học sinh cá biệt
có phần gia tăng và ở nhiều cấp độ khác nhau như vô lễ với thầy, cô giáo, đánh thầy giáo và khi ra xã hội có những trường hợp trộm cắp, tiêm chích xa
Trang 8vào các tệ nạn xã hội…để cuối cùng trở thành những “sản phẩm thừa” của
xã hội
Bản chất con người ở mỗi học sinh là lương thiện là trong sáng, ngây thơ, hồn nhiên, nhưng do những yếu tố khác nhau làm ảnh hưởng đến đời sống, tâm lý của học sinh nên các em có những biểu hiện khác nhau như vậy Ở lứa tuổi này các em rất cần có sự hỗ trợ, tư vấn của người lớn hay nói cách khác các em cần có sự giáo dục và các em rất cần đến chúng ta đến những người thầy giáo, cô giáo, muốn đạt được hiệu quả giáo dục cao chúng ta cần có tâm huyết, năng động sáng tạo đồng thời có sự kiên trì,thật
sự kiên trì và giáo dục học sinh bằng “cái tâm” của nhà giáo nhất định chúng
ta sẽ thành công
Có rất nhiều yếu tố, hiện tượng làm nảy sinh những tư tưởng, tình cảm không lành mạnh ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách và làm hạn chế đến năng lực học tập của các em làm cho các em trở thành học sinh cá biệt, những yếu tố, những hiện tượng đó không phải là hiện tượng ngẫu nhiên hoặc tình cờ mà có, tất cả đều có những nguyên nhân nhất định
4.Các giải pháp (biện pháp) thực hiện
4.1.Cần hiểu rõ về học sinh cá biệt
Để có thể giải quyết một vấn đề nào đó một cách triệt để, chúng ta cần hiểu thấu đáo về những vấn đề đó Và trong việc giáo dục học sinh cá biệt cũng vậy Để có thể giáo dục các em chúng ta cần hiểu học sinh cá biệt là những học sinh như thế nào
* Thế nào là học sinh cá biệt?
Trước hết, cần hiểu đúng khái niệm “học sinh cá biệt” Đó là những học sinh có cá tính khác biệt so với số đông học sinh bình thường
* Phân loại học sinh cá biệt và những biểu hiện cụ thể
- Những đối tượng cá biệt về học lực (có ba loại):
+ Một là những em có trí tuệ và khả năng nhận thức bình thường nhưng rất lười biếng, lêu lổng, học kiểu “tài tử” dẫn đến hổng kiến thức, hay quay cóp
Trang 9trong học tập Kết quả học tập thất thường, sút kém, luôn xếp “đội sổ”, dẫn đến chán học
+ Hai là những em thiểu năng về trí tuệ: Là những trẻ trông hình thức bề ngoài bình thường, hơi có vẻ như đần độn, trong học tập thì dạy mãi, học mãi chẳng nhập tâm được cái gì ( hay nói cách khác là thuộc diện “chậm hiểu”)
+ Ba là những em thuộc diện khuyết tật (nói ngọng hoặc không nói được, mắt, tai, tay chân…) dẫn dến không đủ giác quan, phương tiện để học tập bình thường như những bạn khác
- Những đối tượng cá biệt về hạnh kiểm: Thường có những biểu hiện như + Hay chốn học đi chơi, lừa dối cha mẹ, thầy cô, giả tạo chữ kí của bố
mẹ trong sổ liên lạc hoặc giấy xin phép;
+ Dọa nạt bạn bè thậm chí đánh nhau; lảng tránh các hoạt động tập thể;
+ Càn quấy, ý thức tổ chức kỷ luật kém, thích “chơi trội” theo kiểu con nhà đại gia giàu có cụm lại với nhau đối lập với tập thể lớp Họ thích ăn chơi phá phách hơn là học hành tử tế; Thậm chí còn có cả ăn cắp, ăn trộm,
“cắm quán” tài sản không chỉ của mình mà còn lừa “mượn” của bạn;
+ Khéo léo, nhanh trí trong việc giở những trò tinh nghịch với thầy
cô, bạn bè; Hay xem thường, trêu ngươi, khiêu khích trước thầy cô, bạn bè nhằm thỏa mãn những nhu cầu tinh nghịch được xắp sẵn trong đầu óc
chúng Có cách nói năng, ăn mặc, đi đứng hành động khác thường để gây sự chú ý
+ Có biểu hiện thích yêu đương, phân tán tư tưởng, thích diện, hay cãi lí với bố mẹ và thầy cô; sẵn sàng bỏ học đi chơi cùng bạn…
* Nguyên nhân:
- Từ gia đình : Thiếu sự quan tâm hay quá tin tưởng, chiều chuộng của gia đình; những éo le trong cuộc sống gia đình ảnh hưởng rất lớn đến sự
hư đốn, hay nói một cách khác là đạo đức học sinh yếu kém
-Từ xã hội : Thực trạng những mặt xấu của xã hội; trong điều kiện xã
Trang 10hội hiện nay từng giờ từng ngày những cám dỗ,ảnh hưởng tiêu cực của xã hội dội vào nhà trường và tác động đến học sinh
- Từ nhà trường: Nhà trường chưa có biện pháp phù hợp trong việc quản lí giáo dục học sinh; chưa quan tâm đúng mức tới những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt (những em quá đầy đủ về vật chất, được chiều chuộng; ngược lại những em quá khó khăn thiếu thốn về vật chất hoặc những em có hoàn cảnh éo le, những em có cá tính khác thường…); chưa tạo ra môi trường thân thiện thức sự khi các em đến trường, làm cho các em thấy nhàm chán khi đến trường, có nhu cầu muốn tự thay đổi và làm mới môi trường sống; từng giáo viên chưa trở thành chỗ dựa về tinh thần cho các em mỗi lúc gặp khó khăn, giáo viên còn ngại khó, ngại khổ, ngại va chạm, sợ bị xúc phạm khi đối diện với học sinh hư, thiếu tâm huyết với nghề, chưa quan tâm phát hiện và ngăn chặn kịp thời những hành vi lệch lạc của học sinh…
-Từ bản thân học sinh : Giai đoạn học sinh THCS, tâm sinh lý có nhiều biến đổi Từ tuổi thiếu niên chuyển sang tuổi thanh niên, học sinh muốn khẳng định mình bằng sự hiểu biết chưa hoàn thiện của mình; có thể
do bản năng hoặc bệnh a dua hay bệnh lấy lệ Thậm chí các em còn nghĩ làm như vậy là không sai Khi đạo đức yếu kém thì học lực cũng tỉ lệ thuận với nó Điều này sẽ dẫn đến hệ quả, các em kiến thức bị hổng dẫn đến mất căn bản; điểm kiểm tra thấp so với các bạn cùng lớp làm các em mặc cảm đưa đến hiện tượng sợ bị kiểm tra, tiếp theo là chán học và cuối cùng nảy sinh bỏ học
4.2.Cần nắm được nguyên tắc “nên và không nên”
* Nên
- Đối với học sinh cá biệt,người giáo viên chủ nhiệm phải biết nhìn bằng con mắt của tình thương và sự thông cảm thật sự xem học sinh như người thân của mình,ta nên có cái hiền từ bao dung của người mẹ,người cha cái gần gũi cảm thông của người anh,người chị;và cái thân thiết của một người bạn
- Có điều kiện tâm tình,gặp gỡ,trao đổi với các em phải đứng về phía các em
để nhìn nhận sự việc