KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG VÀ NUÔI GIÁP XÁC - ThS. LÊ VĂN LỄNH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP – TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG VÀ NUÔI GIÁP XÁC ThS... TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP – TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN KỸ TH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP – TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG

VÀ NUÔI GIÁP XÁC

ThS LÊ VĂN LỄNH

AN GIANG, THÁNG 10 NĂM 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP – TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG

VÀ NUÔI GIÁP XÁC

ThS LÊ VĂN LỄNH

AN GIANG, THÁNG 10 NĂM 2017

LỜI CẢM TẠ Trong suốt quá trình bi y Kỹ Thuật S n Xu t Giống

MỤC LỤC

ix

xii

xvi

ƢƠ 1 GIỚI THIỆU 1

1 1 ĐỐ ƢỢNG, NHIỆM V VÀ Ý Ĩ ỦA MÔN HỌC 1

1.2 K T CẤU MÔN HỌC 1

ƢƠ 2 Ệ ƢỚ P Ấ Ố P 2

2 1 Ớ Ệ 2

2 2 ĐỐ ƢỢ 3

2 3 6

2 4 Ồ Ố 8

2 5 Ứ Ă 11

2 6 Ệ Ý Ệ 12

2 7 Ă Ấ 13

2.8 T Ƣ 15

2 9 ƢỚ PHÁT TRI N 17

ƢƠ 3 20

3 1 Ớ Ệ 20

3 2 Ố Đ Đ Ọ 20

3.2.1 Phân lo 20

3 2 2 P â ố, , , m ƣ ố 21

3 2 3 22

3 2 4 Đ m ƣ 24

3 2 5 Đ m ƣở 25

3.2.6 Đ m 26

3.3 Ấ Ố 36

3 3 1 ây ố 36

3 3 2 ỗ ố m 45

3 3 3 ậ 49

3 3 4 ậ ươ 51

3.4 ƯƠ P 67

3 4 1 , m , 67

3.4.2 Nuô m x 68

3.4.3 Nuôi tôm x ú 79

3 4 4 m x mươ ư 82

3.4.5 Nuô m x 83

3 5 P Ố Ệ Ư P 87

3.5.1 B nh ho i tử ơ athic Muscle Necrosis – IMN) 87

3.5.2 B nh phát sáng 87

3.5.3 B nh bẫy l t xác 88

3.5.4 B ốm â mò b ) 88

3.5.5 m 89

3.5.6 B ơ (White Prawn Disease - WPD) 90

3.5.7 ó 90

ƯƠ 4 K THU T NUÔI TÔM HE (TÔM SÚ, TÔM THẺ CHÂN TR NG) 92 4 1 Đ Đ M SIN Ọ Ủ Ủ 92

4 1 1 , â â ố 92

4 1 2 Đ m ưở , x 98

4 1 3 Đ m ư 115

4 1 4 Đ m 125

4 1 5 ứ ủy , ủy ó 140

4 2 142

4.2.1 ế ế x m ố â 143

4.2 2 ậ xử ư 151

4.2.3 ậ y m ố m , ỗ 153

4.2.4 ậ ươ m 163

4.2.5 ậ y 170

4 3 ƯƠ P 171

4.3.1 Đ ậ ủ m m 171

4.3.2 ây m farm design and construction) 174

4.3.3 Mô hình nuôi tôm luân ồ ú 198

4.3.4 Mô hình nuôi tôm – ừ 205

4.4 BỆNH TÔM VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TR 214

4.4.1 B nh n m ng vật nguyên sinh 214

4.4.2 B nh vi khu n 215

4.4.3 B nh virus 215

4.4.4 B ƣ m ƣ ng 216

ƢƠ 5 218

5.1 Đ Đ Ọ Ủ 218

5 1 1 P â 218

5 1 2 251

5 1 3 Đ m â ố 219

5 1 4 Đ m ƣ 222

5.1.5 Đ m ƣởng 222

5 1 6 Đ m 224

5.1.7 M t số yếu tố m ƣ ng vùng phân bố tôm hùm 229

5.2 K THU T KHAI THÁC VÀ V N CHUY N TÔM HÙM GIỐNG 231

5 2 1 ƣ 231

5 2 2 ẫy 232

5.2.3 Khai thác b ng l n bắt 232

5.2.4 K thuật vận chuy n tôm hùm giống 232

5.3 K THU ƢƠ ÂNG CẤP TÔM HÙM GIỐNG (Panulirus ornatus) 233

5.3.1 Ch m ƣơ 233

5.3.2 Thiết kế xây d ng lồng nuôi 233

5 3 3 m 234

5.3.4 Th i v th nuôi 235

5 3 5 m ó 235

5.4 K THU T NUÔI TÔM HÙM LỒNG 235

5.4.1 Ch i m t lồng nuôi 235

5.4.2 Th ế ế xây ồ 236

5 4 3 m 237

5.4.4 m 239

5.4 5 m ó 239

5 4 6 239

5.4.7 Sức t i củ m ƣ ng gắn v i nuôi tôm hùm lồng 240

5.5 PHÒNG VÀ TR BỆNH CHO TÔM HÙM 241

5.5.1 m 241

5 5 2 ốm ắ ỏ 241

ƢƠ 6 243

6 1 Ớ Ệ 243

6 2 Đ Đ Ọ 243

6.2.1 V trí phân lo i 243

6 2 2 ƣ ng sống 243

6 2 3 ƣ c thành th c và sức sinh s n 243

6.2.4 Ho ĩ, trứng và th tinh 244

6.2.5 S phát tri n phôi 245

6.3 Ấ Ố 245

6.3.1 Ch m, thiết kế, trang thiết b cho tr i s n xu t giống cua bi n 245

6.3.2 Nuôi luân trùng, t o và artemia sinh khối cho u trùng cua 247

6.3.3 k thuật nuôi vỗ cua m , , p trứng và thu u trùng 248

6.3.4 K thuậ ƣơ z 1 ến zoae 4 250

6.3.5 K thuậ ƣơ z 5 ến cua b t 251

6.3.6 Thu và vận chuy n cua b t 253

6.3.7 Ƣơ t thành cua giống 254

6.4 K THU ƢƠ P M 256

6.4.1 Nuôi cua con thành cua th t 256

6.4.2 Nuôi cua ốp thành cua chắc 257

6.4.3 Nuôi cua g ch 258

6.4.4 Nuôi cua l t 259

6.5 M T SỐ BỆ Ƣ NG G P Ở CUA VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TR 259

6.5.1 B nh phát sáng 259

6.5.2 B nh do n m 260

6.5.3 B nh trùng loa kèn 261

ƯƠ 7 HƯỚ P P 262

7.1 ƯỚNG D N CHUNG 262

7 2 ƯỚ .262

7 3 P P 273

Ệ 279

PH L C 1: CHU N B THỨ Ă ƯƠ Ố ƯƠ ẤU TRÙNG TÔM CÀNG XANH 280

PH L 2: ƯƠ ỐNG 289

PH L C 3: N I DUNG THỰC HÀNH 291

DANH SÁCH BẢNG

1: x ƣ c nuôi trên thế gi i và ở Vi t Nam 5

2: Nồ ây c củ mm ối v i u trùng tôm ở các mức pH khác nhau 22

3: Chu kỳ l t xác của tôm ở n khác nhau (ở nhi 28 0 C) 26

4: Tóm tắ m củ m c và tôm cái 28

5: Sức sinh s n của tôm ở các kích c và tr ƣ ng khác nhau 31

6: Đ m n u trùng của tôm càng xanh 33

7: Đ m ơ n của các mô hình s n xu t giống tôm càng xanh 38

8: M t số trang thiết b c n thiết trong tr i s n xu t giống tôm càng xanh mô ƣ c xanh c i tiến (qui mô 10 m3 ) 45

9: Công thức thứ m m 48

10: Sức sinh s n, số ƣ ng u trùng và tỷ l sống trung bình qua các l n sinh s n của tôm m 51

11: Phân lo cứng củ ƣ c 53

12: Đ m các yếu tố nguồ ƣ c thích h p cho tr i s n xu t giống tôm càng xanh 53

13: Công thức thứ ế biến cho u trùng tôm 57

14: Kích c thứ n u trùng 57

15: Vài dẫn li u v biế ng của các yếu tố m ƣ ng trong các thí nghi m ƣơ m m ƣ c xanh c i tiến t Đ i h c C ơ ừ 1998 – 2003 64

16: Tóm tắt chế ƣơ u trùng tôm càng xanh 65

17: So sánh kết qu ƣơ u trùng tôm càng xanh v i các mô hình khác nhau t Đ i h c C ơ 2 m 2 1 : ƣ c xanh c i tiế , : ƣ c trong hở và III: ƣ c trong tu n hoàn) 66

18: ƣ ƣ TCX 69

19: Kích c ao và kích thƣ c ống cống 72

20: ƣ ng vôi khuyến cáo dùng trong c i t o ao 73

21: ủ m tôm 76

22: Chỉ tiêu ch t lƣ ng nƣ c cho tôm càng xanh (tổng h p theo Zimmermann, 1998) 78

Bang 23: ứ ố ế ứ m xanh 81

24: Tính lƣ ng thức n cho tôm 82

25: Các m ƣ c nghiên cứu nuôi thành th c và sinh s u ki n nhân t o 92

26: ố ƣ ng nuôi chủ yếu trên thế gi i 93

27: Hình d ng và công thức gai chủy của m t số ố ƣ ng nuôi 95

28: Phân bố của 8 loài tôm kinh tế chủ yếu 97

29: Các th i kỳ ò i của tôm sú (Penaeus monodon) 106

30: ƣơ ƣở ở m 110

31: Yêu c m ƣ ng protein c n có trong các lo i thứ p 117

32: m ƣ x m ứ 118

33: m ƣ ứ 119

34: m ƣ x é ó ứ m 119

35: m ƣ ó ứ ủ m 121

36: m ƣ m ó ứ ho tôm 122

37: ứ ế m ở m 124

38: m ƣ ó ứ m 125

39: x é ừ x é ồ ứ ,

ủ m ố loài tôm he 139

40: ố ồ ƣ ậ ủ m x

m ố 143

41: m ơ ƣơ ủ ậ

ƣơ ỏ 147

42: ậ y m ố m ắ mắ ỗ 154

43: m ố m óm 1 ó

2 ố 155

44: y ơ m ƣ ế

th m 159

45: m ƣ ƣơ m 163

46: ậ ƣơ m ố âm 163

47: ƣ ẫ ử m ố ứ ủ x 168

48: So s ậ m 173

49: Ch ƣ ƣ c cho ao nuôi tôm sú (P monodon) BTC và BT 174

50: m xây m

mứ 175

51: ủ ƣơ ứ 181

52: ƣ xử y ủ 183

53: ƣ ứ y 1 188

54: P ƣơ m 188

55: ố ƣ 189

56: ố ƣ m , ƣ ứ ử , ƣ ứ

m m m 191

57: P ƣơ m ừ ứ 2 ế 191

58: ố m ƣ ƣ tôm sú 192

59: ậ m y ố TC và TC 197

60: H số ƣởng K và chi u dài CL c i lý thuyết (L) của 4 loài tôm m , m m , m m ỏ và tôm hùm sỏi 224

61: Q 245

B 62: Chỉ tiêu thủy hóa có th tóm tắt qua b ng sau: 245

B ng 63: Mậ và th i gian nuôi cua 257

DANH SÁCH HÌNH

1: ố ƣ n v ng nuôi 6

2: y ó ứ 11

3: P ƣơ ếp cận NTTS toàn di n 18

4: m x ƣơ m 20

5: Tôm càng xanh 21

6: Vùng phân bố của tôm càng xanh 21

7: Hình thái của tôm càng xanh 24

8: Phân bi m c và tôm cái 28

9: Hình d ng các chân ng c và chân b ng củ m ã sinh s , m ƣ sinh s m c 28

10: m ĩ 30

11: n phát tri n của phôi 32

12: n u trùng của tôm càng xanh 34

13: Đ m phân bi n u trùng tôm càng xanh 35

14: H thố ƣ c trong hở 36

15: H thố ƣ c trong kín (tu n hoàn) 37

16: H thố ƣ c xanh 37

17: H thố ƣ c xanh c i tiến 38

18: ơ ồ tổng quát m t tr i tôm giống 41

19: M t số mô hình tr i giống ở Đ : i th c nghi m Đ ; i

Trà Vinh; (C) tr i Bến Tre; (D) tr i Ti n Giang; (E) tr y m ở C ơ ồ : y P ƣơ , 2 3 ở n Giang 41

20: B l ơ c (l c xuôi) 42

21: ơ ế trong h thống l c sinh h c 42

22: L c sinh h ƣ ƣ c từ trên xuống (trickling biofilter) 43

nh 23: (A) Ao và (B) b nuôi tôm càng xanh bố m 46

24: L a ch n tôm bố m nuôi vỗ n 2 47

25: L ố m 48

26: Vận chuy n hở tôm càng xanh m 50

27: (A) Ch n tôm trứng và (B) d ng c cho tôm nở 51

28: L c t o qua túi l c 54

29: Đ ƣ ng của u trùng 55

30: Cho m 58

31: Xi phong và lau thành b ƣơ u trùng 59

32: Theo dõi và ki m soát nhi 60

33: Ki m m n 61

34: Ki m tra pH 61

35: Ki m tra oxy 62

36: Ki m m 63

37: Th giá th 65

38: H m n 65

39: Cho tôm b ỉ 66

40: Đ ư ng tôm càng xanh b t 67

41: Đó ó m x t 67

42: Ao nuôi tôm càng xanh 71

h 43: Thiết kế b ao 71

44: Máy s c khí 72

45: Đ y m i t o 73

46: m 2 75

47: (trái m m ố 75

48: m ứ m ư y x m ứ 77

49: : m m m y ó ứ y y ứ ư 77

50: m 79

51: Nuôi tôm càng xanh trên ru ng lúa 80

52: m x mươ ư n 83

53: Hình d ng và thiết b m ng 85

54: Qu ng nuôi tôm càng xanh 85

55: Hình d ng ngoài của tôm he 94

56: Các chi â ôm 96

nh 57: n phát tri n phôi của tôm sú (P monodon) 99

58: n phát tri n phôi của tôm sú (P monodon) 101

59: n u trùng tôm sú 102

60: Đ m n ph u trùng Naupliaus của P vannamei 103

61: ơ ồ ò i tôm he 106

62: ơ ồ bi u di n s ưởng không liên t c v ư c của giáp xác 107

63: â ỳ x x 111

64: ơ ở m P 113

65: Cơ m ú (P monodon) 125

66: ơ 126

67: y m y m ở ủ m 127

68: y m ủ P m 128

h 69: ồ ứ m he 128

7 : ĩ ủ m ú P m

71: ĩ ủ m â ắ (Penaeus vannamei) 129

72: Vùng nuôi tôm thâm canh ở y Long Phú, ỉ Sóc T g 174

73: B ư c gia cố b ng t m b t 179

74: y ư ó y ò m – ơ é m y ư 181 74: y m y x

y ư 182

76: L y ố (ngâm bao trong ư ao) và xử lý formol tôm ố yế 187

77: m ứ ắ 189

78: yế ố m ư m 192

79: Biế ủ y m 193

80: ố 3 và H2S trong ao nuôi 193

81: ế m ư xy ò y m 194

82: ố ư 200

83: ơ ồ m 1 ư ; 2 / ắ g; (3 ; 4

mươ ; 5 ố 200

84: m 201

85: ắ 201

86: ư ó m ư ư ố 204

87: ỏ y ươ ủ 204

88: ừ m 206

89: Các mô hình tôm – ừ y ố ở ư Đ m

Nam ((trên) m – ừ ế ư m ừ tách riêng) 207

90: Mô hình Lâm – ư ế 208

91: ố ế m m – ừ 214

92: m m Panulirus spp 219

93: ỳ ố ủ m m 223

94: ơ ồ ò i của tôm hùm gai 229

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ASC Aquaculture Stewardship Council H Đồng Qu n lý Nuôi trồng Thủy s n

BAP Best Aquaculture Practices Th c hành nuôi trồng thủy

s n tốt nh t BMP Best Management Practices ố

FAO Food and Agriculture Organization Tổ chứ ƣơ c và nông

nghi p liên hi p quốc

GLOBALGAP Global Good Agricultural Practices Th c hành nông nghi p tốt toàn c u

IT IS Integrated Taxonomic Information

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ VÀ Ý NGHĨA CỦA MÔN HỌC

K thuật s n xu t giống và nuôi giáp giác là m t trong nh ng môn chuyên ngành cốt lõi của ngành nuôi trồng thủy s Đố ƣ ng nghiên cứu của môn h c này là

nh ng loài tôm bi n, cua bi n, tôm càng xanh, … vốn là nh ố ƣ ng kinh tế quan tr ng trong nuôi trồng thủy s n ở ƣ c ta và trên thế gi i

Môn h c nh m gi i thi u v m sinh h c, k thuật s n xu t giống và

ƣơ m ũ ƣ ò m t số b ƣ ng g p các loài thu c

óm x ƣ tôm càng xanh, tôm sú, tôm th chân trắng, tôm hùm, cua bi n

N i dung của môn h c giúp sinh viên trang b khối kiến thứ ủ r ng và sâu v nguyên lý và th ố ƣ ng trên Môn h c này cùng v i h c ph n th c tập giáo trình thủy s ƣ c l t i tr i th c nghi m ƣ Đ i h c An Giang và tham quan th c tế ơ ở s n xu t giống và nuôi ở ƣơ ẽ củng cố kiến thức, làm n n t ng ứng d ng vào th c tế s n xu t

Môn h ƣ c kết c u theo từ ƣơ ng n i dung riêng, song, nh ng

ƣơ y ó nh ng liên quan v , có th th c s nắm v ƣ c môn h , ò ỏi sinh viên ph i có nh ng kiến thứ ơ ơ ở hay các môn

y m ƣ ết b và công trình thủy s n, qu n lý ch ƣ ƣ c,

b nh h c thủy s , ƣ o i h c, nuôi thứ nhiên, …

1.2 KẾT CẤU MÔN HỌC

Môn h ƣ c chia thành 7 ƣơ , mỗ ƣơ ập trung các v quan

tr ng v sinh h c, k thuật s n xu t giố ƣơ m ũ ƣ ò

tr b nh củ ố ƣ x ƣ c nuôi phổ biến hi y ƣơ th gồm:

- ƣơ 1: i thi u

- ƣơ 2: n tr x ƣ ng phát tri n ngh s n xu t giống và nuôi giáp xác

- ƣơ 3: thuật nuôi tôm càng xanh

- ƣơ 4: thuật nuôi tôm he (tôm sú, tôm th chân trắng)

- C ƣơ 5: thuật nuôi tôm hùm

- ƣơ 6: thuật nuôi cua bi n

- ƣơ 7: ƣ ng dẫn áp d ng VietGap

CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NGHỀ SẢN XUẤT GIỐNG VÀ NUÔI GIÁP XÁC

: ươ 2 ư x ư

x ố x ế m

2 1 GIỚI THIỆU CHUNG

M ó ừ â ư nuôi giáp xác trên thế gi i chỉ m i phát tri n trong vài thập kỷ g ây ổng s ư ng giáp xác nuôi của thế gi i gia u

n từ m 197 ến nay Hi n t i có ít nh t là 46 loài giáp xác có giá tr ươ

ph m ư c nuôi ở 70 quốc gia trên thế gi i Các quốc gia dẫ u v s ư ng giáp xác nuôi bao gồm Trung Quốc, Indonesia, Vi t Nam, Ấ Đ , Ecuador … Ngh nuôi x m i l i nhuận cao, góp ph â i sống củ ư i dân và

m ch xu t kh u của nhi u quốc gia

Giáp xác (Crustacea) là m t trong nh óm ng vật có thành ph n loài phong phú Tuy nhiên không ph ũ ó kinh tế và có th ư c trong

u ki n nhân t o Trong số nh ố ư , ó ph c v nhu c u th c

ph m củ ư ư m, ư ó ư làm thứ

nh ố ư ư Artemia

ố ư ng giáp xác, c bi t là các loài phân bố ở ư c l ho c m n

ư ng có giá tr ư m ư ng cao của các axit béo không no (highly unsaturated fatty acid, HUFA) trong các s n ph m này từ lâu vẫ ư c xem là có l i cho sức khỏe và trí l c của con ngư ó, c sử d ng u trùng của các loài giáp xác nhỏ ư Artemia làm thứ u trùng củ ố ư ng nuôi có giá tr kinh tế ư , m ư c nh ư c nh y v t trong công ngh s n xu t con giống nhân t o, kéo theo s của s ư ng giáp xác nuôi hi n nay

T i châu M và châu Âu ngh nuôi tôm hùm càng ho m m ư c ng t bắt nguồn từ nh ng thành công của vi c th giống vào t nhiên ở thập kỷ 50 - 60 v i

m ổ sung nguồn l i Ngh nuôi giáp xác (chủ yếu là nuôi tôm he) khở u ở khu v Đ m i hình thức nuôi tôm qu m t nhiên ven bi n ho c vùng rừng ngập m n, cửa sông, b ng nguồn giống t , ối

ư ng chính là tôm he và cua) ho c nuôi nhốt m t th i gian trong lồ ơ (cua, tôm hùm) M c dù vậy chỉ trong m t th i gian ngắn, nh s phát tri n nhanh chóng của các công ngh mang tính hỗ tr (s n xu t giống nhân t o, s n xu t thức , ết b nuôi) hình thứ ư c nâng lên quãng canh c i tiến (improved extensive), bán thâm canh (semi - intensive), thâm canh (intensive) và thậm chí siêu thâm canh (super intensive) Hi n nay nuôi tôm trong nhà kính, nuôi tôm theo công ngh f ũ n Đ c thù v mươ ho c b

ò ư c ch y, mậ t r ư ức nuôi siêu thâm

ư m i hi u qu kinh tế ư ận hành quá tốn kém cho mô hình này

S phát tri n của ngh nuôi mỗ ố ư ng giáp xác ph thu c vào m t lo t yếu tố:

kh i quyết con giống (khai thác từ t nhiên ho c s n xu t nhân t o), nguồn thứ nhiên ho c công nghi p), di n tích m ư c phù h p v i yêu c u củ ối

ư ng, kh ng các tiến b khoa h c k thuật vào xây d ng, vận hành và

qu n lý công trình, h thống nuôi và kh m soát d ch b nh Cùng v i nh ng

hi u qu kinh tế to l m ó m i, ngh x ũ o nên nh ng mối lo

ng i v m ư ng và b o v nguồn l i thủy s n Vi c phát tri n thiếu qui ho ch tổng th và các th chế qu n lý thích h p các khu nuôi tôm t i nhi u quố é theo m t lo t nh ng v n n ư t phá rừng ngập m , ó , m

m ư ng c c b , tranh ch y , ư c v i các ho ng kinh tế khác,

… c sử d ng cá t p làm thứ ố ư ng giáp xác nuôi góp ph n gia

m m ư ng và lan tràn d ch b nh Ngay c khi thứ p có

m ư ư c dùng, áp l c khai thác lên cá bi n làm b ũ ẽ gia

g m nh, dẫ ến nh ng lo ng i v c n ki t nguồn l i cá t nhiên Nuôi trồng thủy

s n vố ư x m ư m t ho ng tích c b o v nguồn l i Tuy vậy, v i nhi ố ư ng nuôi khi mà con giống và thứ ò ư c khai thác chủ yếu từ t nhiên, nh hưởng của nuôi trồng thủy s n lên nguồn l i t nhiên l i di n ra theo chi ư ng tiêu c c

Đ có th phát huy hết các ti m ủa ngh nuôi giáp xác, các v nêu trên

ph ư c gi i quyết m t cách thỏ ồng b ũ ố ư t c các ho t

ng kinh tế khác, ngh x ừ ư c phát tri n và t hoàn thi n

m ư c nhu c y ủa xã h i và áp l c của các tổ chức b o v môi

ư ng, tài nguyên thiên nhiên, vi c xây d ng các mô hình ho c qui trình công ngh nuôi b n v ng tâm chính của ngh x ũ ư t

ng nuôi trồng thủy s n khác, nh m gi m thi u nh m ư m

b o cho s phát tri n lâu dài, b n v ng của ngh (Nguy n Tr ng Nho, ắ

ươ và , 2006)

2 2 ĐỐI TƯỢNG NUÔI

M c dù có ít nh 46 x ư c nuôi trên thế gi i (B ng 1), số ư ố ư ng nuôi chính l i không nhi u Tôm he (thu c h Penaeidae)

ố ư ng nuôi phổ biến nh t, chiếm tỉ tr ng cao c v s ư ng lẫn giá tr Trong

óm y, ố ư ư c nuôi r ng rãi nh t là tôm sú Penaeus monodon và tôm

th chân trắng P vannamei (còn g i là Litopenaeus vannamei m ú ư c nuôi ở

ơ 3 ốc gia trên thế gi i (k c nh ơ y â ố t nhiên) nh vào tố ưởng nhanh của nó Tôm th chân trắng chủ yế ư c nuôi ở các

ư c thu c tây bán c ư , , , Venezuaela, Brazil, … vào

nh ng tiến b v di truy n ch n giống mà g ây ống s ch b nh (SPF – specific pathogen free) ho c có kh m t số b ư ng (SPR – specific pathogen resistance) ho c có tố ưởng cao của m t số dòng tôm

th chân trắng và tôm xanh P stylirostris (hay Litopenaeus stylirostris ư c

du nhậ ư c nuôi tôm ở khu v c châu Á (Preston & Clifford 2002) (trích

dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Tôm he Trung Quốc P chinensis có kích

ƣ ƣơ m nhỏ ơ 12 - 15 g ƣ c nuôi nhi u ở Trung Quốc (Qingyin và cs., 2002) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) m c dù có s ƣ ƣơ

ối l n so v ố ƣ ƣ m P (hay Fenneropenaeus) merguiensis, tôm he Nhật B n P (hay Marsupenaeus) japonicus, P (hay Litopenaeus) stylirostris

ho c tôm r n P semisulcatus Tôm th , P merguiensis ũ m ố ƣ ng nuôi

â i ở khu v Đ m y ỉ m ở l ây nuôi

tôm th và m t số ố ƣ ng thu c giống Metapenaeus m ƣ c quan tâm nhi u

ơ ch b ó â p con giống cho ngh nuôi tôm sú ngày càng trở nên tr m tr ng (Tùng 2001a, b) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Ti m m khá l , c bi t nế ƣ c th c hi n v i s tr giúp của m ƣơ y n ch n giống hi u qu (Tùng và cs., 2002) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Tôm càng xanh (Macrobrachium rosenbergii) có th ƣ ố ƣ ng tôm

nuôi phổ biến nh t ở ƣ c ng Đ ƣ c dẫ u

s ƣ ng trong số 43 quốc gia trên thế gi i ( ó ó m m

x ũ ố ƣ ố ƣ ng tôm he, công ngh s n xu t con giống nhân t ổ nh và mang tính chủ ng cao vì tôm nuôi còn có tỷ l thành th c

u ki n nhân t o T i Úc và các quốc gia châu Âu có khí hậu l nh ngh

ố ƣ m ƣ c ng t (crayfish) khá phát tri ƣ ƣ ng còn r t khiêm tốn (Lee & Wickins, 1992) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Các loài cua bi n thu c giống Scylla ố ƣ ng nuôi (trong các a , m qu ng

canh ở vùng rừng ngập m n, cửa sông) khá phổ biến ở khu v Đ m

P ƣ c dẫ u v s ƣ ng cua bi n nuôi Hi n nay các thử nghi m

s n xu t con giống nhân t ƣơ m cua bi n thu c giống Scylla và gh

Portunus ƣ c tri n khai ở nhi u quố ƣ Ú , , P ,

Lan, Vi t Nam, … i m ú y s phát tri n của ngh ố ƣ ng này (Keenan & Blackshaw, 1999; Pizzuto & cs., 2000; Th ch, 2002) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Ngh nuôi Artemia thu trứng bào xác vẫn còn kém phát tri n m c dù nhu c u r t cao M c dù Artemia ng vậ ƣ c sử d ng làm thứ ống trong nuôi trồng thủy s ƣ ứng bào xác Artemia và g ây Artemia sinh khối là m t hàng có giá tr trên th ƣ ng Nuôi Artemia là m t hàng mang tính ch t s n xu t hàng hóa cho nên Artemia ƣ x m ố ƣ ng nuôi, khác v i các sinh vậ ƣ c sử d ng làm thứ ố ƣ Copepoda, Daphnia, … ƣ ng trứng bào xác Artemia của thế gi i chủ yếu là từ nguồn thu t nhiên (ở M ) (Lavens & Sorgeloos, 1996) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Các quốc gia hi

Artemia thu trứng bào xác gồm có: Úc, Bỉ, M , Trung Quốc, Vi t Nam

M t số ố ƣ ng nuôi m i thu óm x ƣ m mũ Thenus

orientalis), tôm tít (Squilla spp), m t số loài khác thu c h P ƣ ƣ c

nuôi nhi ƣ ây c giống Metapenaeus hi ƣ c quan tâm nghiên cứu

B ng 1: C lo i gi p x ng ợc nuôi trên th giới và ở Việt Nam (Tổng hợp

từ số liệu của FAO và SUMA – Danida)

Họ

(Family)

Tên khoa học (Scientific name)

T n th ng phẩm (Commercial name)

Môi

tr ờng nuôi

Loài nuôi

ở VN

Kh

n ng sxg nhân t o

Penaeidae Metapenaeus dobsoni

Metapenaeus endeavouri Metapenaeus ensis Metapenaeus monoceros Penaeus aztecus Penaeus chinensis Penaeus esculentus Penaeus indicus Penaeus japonicus Penaeus kerathurus Penaeus merguiensis Penaeus monodon Penaeus notialis Penaeuspaulensis Penaeus penicillatus Penaeus schmitti Penaeus semisulcatus Penaeus setiferus Penaeus stylirostris Penaeus subtilis Penaeus vannamei Xiphopenaeus kroyri

Kadal shrimp Endeavour shrimp Greasyback shrimp Speckled shrimp Northern brown shrimp Fleshy prawn Brown tiger prawn Indian white prawn Kuruma prawn Caramote prawn Banana prawn Giant tiger prawn Southern pink prawn Sao Paulo shrimp Redtail prawn Southern white shrimp Green tiger prawn Northern whiter shrimp Blue shrimp Shouthern brown shrimp Whiteleg shrimp Atlantic seabob

+ +

+

+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +

Sergestidae Acetes japonicus Akiami paste shrimp M

Palaemonidae Macrobrachium

maclcolmsonii Macrobrachium rosenbergii Palaemon serratus

Monsoon river prawn

Giant river prawn

M

M Astacidae Astacus astacus

Astacus leptodactylus Pacifastacus leniusculus

Noble crayfish Danube crayfish Signal crayfish

N

N, L

N

+ +

Cambaridae Procambarus clarkii Red swamp crawfish N, L + Parastacidae Cherax destructor Yabby crayfish N, L +

Cherax quadricarinatus Cherax tenuimanus

Red claw crayfish Marron crayfish

N

N

+ + Palinuridae Panulirus longipes

Panulirus ornatus Panulirus homarus Panulirus stimpsoni

Longlegged spiny lobster Yellow ring spiny lobster Scalloped spiny lobster Chinese spiny lobster

Portunus pelagicus Scylla serrata Scyllya paramamosain

Swimming crab Sand crab Mud crab Mud crab

+ + + Potamidae Eriocheir sinensis Chinese river crab N, L, M +

(N: nước ngọt; L: nước lợ; M: nước mặn)

(Trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Hình 1: (A) c ối t ợng ng nu i v (B) triển vọng nuôi

2.3 MÔ HÌNH VÀ CÔNG TRÌNH NUÔI

y m ố ư x ó ư uôi

ó , x m , ồ , , x m , ủy , mươ ư y w y P y, 1993 (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) ổ ế

ế ố ư m ư y ổ y

mứ ó ử , ư 1 / ư ó ỏ ơ m, m2 ơ 5 – 10 ha/ao (Fast và Menasveta, 2002) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Các

m ứ ư Dapnhia ư ủ yế ó ư ỏ Artemia ứ x ử m ố , 1996) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) m m ư ủ

yế ồ m ổ ở ư ồ ừ 1 – 64 m3

ở

ủy ò , 2 2 (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Mô hình mở sử d y ư c theo chế thủy tri u (ho c sử d m y ơm

ư c sử d ng phổ biến ở t t c các quốc gia có ngh nuôi giáp xác Tuy nhiên, do tình hình ô nhi m m ư c bi t là s lan truy n của d ch b nh, g ây

m y ư c ho c tái sử d ư ư c nghiên cứu và ứng d ng

ở khá nhi ơ ố u tiên tri n khai các mô hình d ng này Bắt nguồn từ vi c sử d ư c ng â t li m m n

lên 2 – 3 ppt b ng cách pha v ƣ c ót > 200 ppt thu từ các ru ng muối) các mô

y ó â ng ra các khu v c nuôi ven bi ƣ ƣ c b m t mát trong th y ơ c ròi rỉ ƣ c bổ sung b ƣ c ng t từ các giếng khoan Hình thức nuôi này th c ch t chỉ là m t gi i pháp tình thế nh m h n chế nh ng rủi ro v b nh d ch (Robertson, 2001; Fast và Menasveta, 2002) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

T i nh ng quố ƣ , , m , … thống nuôi tái sử d ng

ƣ c (recirculation) trang b h thống l c sinh h ơ c ngày c ƣ c sử

d ng r ũ ố ƣ m y ƣ c ở Thái Lan,

vi c qu n lý và vận hành các mô hình tái sử d ƣ ò ỏ chuyên môn

r ƣ ng các chế ph m sinh h ƣ i thứ nghi c chế (có tỉ l / ƣ c sử d y nâng cao ch t

ƣ ƣ c (Robertson, 2001) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Ngh nuôi tôm bi n trong n a sử d ƣ c m n ng m ũ m t mô hình

ƣ c quan tâm nhi u trong th i gian g ây, c bi t ở các khu v n cỗi

có giá tr nông nghi p kém Mô hình này phát tri n ở M , , z , …

t và nhân công r , kh nhi m b nh th p (do n m â t li n, xa các vùng nuôi chính ở ven bi , ổ ƣ c v m ƣ ng) là nh ng l i thế của mô hình này Tuy nhiên, s y ổi của thành ph n hóa h c và ch ƣ ng theo

th ũ ƣ ƣ ng củ ƣ c ng m ò ƣ ng mắc t m th i

S thiếu h t ho c hi n di n ở m ƣ ng th ơ mứ ƣ ng của m t số ion

ƣ +

, Ca2+ ho m ƣ ng trên mứ ƣ ng của m t số ch c có th nh

ƣở ến kh ồn t i và phát tri n của tôm nuôi M c dù có ti m ƣ

mô hình nuôi tôm sử d ƣ c m n (l ) ng m sẽ chỉ phát tri ến m t mứ gi i

h n nh m w , ổi tr c tiếp) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Công trình nuôi phù h p cho m t số ố ƣ ng m ƣ , , m mũ , …

vẫ ò n nghiên cứu Các thử nghi m nuôi cua, gh t chỉ h n chế ở mậ nuôi r t th p Hao h t do hi ƣ t lẫn nhau (trong th i

kỳ l x ức l n cho nh ƣ i nghiên cứu v công trình nuôi

củ ố ƣ y , ổi tr c tiếp) (trích dẫn bởi Nguy n

m 198 y, ồ ử ếm ơ 9 %

6 % ƣ m ó x ƣ y ố

âm y , ƣ ố ế , ừ

ậ m â m/ ú ẫ ếm ơ 85% ở

m Tr n Ng c H i và cs., 2015) Các ố siêu thâm canh y

ƣ : nhà kính, Biofloc, Semi- f , 2 , f , …

Các mô hình nuôi cua bi ƣ t, nuôi cua

g ch, nuôi cua ốp thành cua chắt và nuôi cua l t Có th nuôi trong ao hay trong

lồ ƣ c có ngh nuôi cua phổ biế ƣ P , , Đ , Thái Lan, Vi t Nam Ở ồng b ng sông Cửu Long, mô hình nuôi cua con thành cua

th t kết h p v i nuôi tôm trong rừng ngập m n r t phổ biến

Ngh nuôi giáp xác mà quan tr ng nh t là ngh nuôi tôm bi n m góp ph n r t quan tr ng trong c i thi i số ƣ i dân, t o công vi c làm, t o

s n ph m có giá tr cao và có th ƣ ng r ng cho xã h i Tuy nhiên, ngh ũ

có th gây ra nhi ng tiêu c m ƣ ng (ô nhi m do ch t th i giàu dinh

ƣ ng từ ao nuôi; ô nhi m từ hóa ch t sử d ng trong nuôi thủy s n; c n ki ƣ c

ng m; m ó ƣ c; tàn phá rừng ngập m n; suy gi m s ƣ

d ng sinh h c nguồn l i thủy s n; di nhập các loài nuôi l ƣở ến qu n th

ƣơ và kinh tế xã h i (mâu thuẫn gi a các thành ph n kinh tế; y ổi quan

h và phân c p xã h i; th t nghi p và di dân; ƣơ c b a)

2 4 NGUỒN GIỐNG

Con giố th nuôi ho c nguồn cá th bố m của nhi ố ƣ ng giáp xác

ƣ c khai thác chủ yếu từ t nhiên

Ngh nuôi tôm hùm lồng và cua bi n Scylla ở Vi t Nam và m t số quốc gia khác trong khu v c từ ƣ ến nay vẫn d a vào nguồn con giống khai thác từ t nhiên (Keenan & Blackshaw, 1999) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2 6 Đ u này làm n y sinh nh ng quan ng y vi c b o v nguồn l i t

n chế s phát tri n của ngh ố ƣ ng này Trong nghiên cứu s n xu t giống cua bi , m 1964 - 1966, Ong kah Sin l u tiên thành công trong vi c nghiên cứ ƣơ u trùng và nuôi cua th t và khép kín vòng

i của cua Từ ó, m ơ ở cho nhi u nghiên cứu khác ở ơ y , ến nay, vi c s n xu t giống cua bi i trà cho ngh nuôi ở ƣ c vẫn còn khá khiêm tốn mà chủ yếu là ở qui mô th c nghi m Ngh nuôi cua bi n vì thế vẫn còn

d a chủ yếu vào nguồn cua giống bắt từ t nhiên ở các cửa sông, rừng ngập m n, bãi tri u ven bi n (Nguy n Th P ƣơ n Ng c H i, 2009) T i Vi t Nam,

ƣ ng con giống cua Scylla khai thác từ t nhiên chỉ có th ứ ƣ c 10 – 20% nhu c u trong khi kết qu của các thử nghi m s n xu t giống nhân t o vẫn còn h n chế ũ ƣơ ƣ ậy, tôm hùm giống ( ƣ c 2 cm – 1 m ƣ ƣ dân bắ th nuôi trong lồng T i m t số ơ , u hi u c n ki t nguồn l ở nên

J m y, ổi tr c tiếp) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Do th i gian phát tri n của u trùng quá dài (200 – 300 ngày tùy loài) và phức

t p, kh n xu t con giống nhân t o tôm hùm vẫ ƣ c xem là r t th p và không có l i nhuậ ến th m hi n nay

Quy trình công ngh s n xu t nhân t o con giống các loài tôm bi n và tôm càng xanh hay m t số loài tôm càng khác ở ƣ c ng ổ Đ n tôm giống

số ố ƣ ƣ m â ắng P vannamei, tôm xanh P stylirostris, tôm he Nhật B n P japonicus ƣ c thu n hóa và ch n giống ở m t số quốc gia, nguồn

tôm bố m củ ố ƣ ng khác d a hoàn toàn vào khai thác t , c bi t là

ƣ ng h p tôm sú P monodon, ố ƣ ng nuôi phổ biến nh t trên toàn c u S l

thu c vào nguồn tôm bố m khai thác từ t nhiên và tình tr ng khan hiếm của nguồn cung c y ở thành m t trong nh ng trở ng i l n nh t cho ngh nuôi tôm sú trên toàn thế gi i và c n trở quá trình thu ó ố ƣ ng này (Benzie, 1997; Tùng 2001a) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006 ƣơ ứu

sử d ng tôm sú bố m u ki n nhân t s n xu t tôm giố ến nay chỉ m i thành công ở mứ thí nghi m chứ ƣ m i hi u qu kinh tế thật s ở qui mô s n xu t Tôm sú nuôi nhân t ƣ ng có tỉ l thành th c th p, sức sinh s n không cao và sức sống củ ém ơ i tôm bắt từ t nhiên (Benzie,

1997, 1998; Browdy, 1998; Huberman, 2000) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

ó â n xu t giống nhân t o, tái sử d ng các cá th bố m và chi phí cao trong vi c duy trì áp l c ch n l ến cho công tác thu n hóa, di truy n

ch n giố ố ƣ ng nuôi giáp xác nói riêng còn vô cùng h n chế ến nay

m i chỉ có m t số ƣơ ƣ c th c hi n ở m t vài quốc gia cho m t số r t ít

ố ƣ m ƣ m ật B n P japonicus, tôm chân trắng P

vannamei, tôm xanh P stylirostris (Preston và Clifford, 2002) (trích dẫn bởi Nguy n

Tr ng Nho và cs., 2006)

S l thu c ít nhi u vào t nhiên trong khâu s n xu t con giống cho ngh nuôi

x t ra v l a ch ố ƣ x nh qui mô phát tri n phù h p cho từ ố ƣ ƣ t lên trên nh ng của th ƣ ng, ngh nuôi giáp xác nên tập trung vào nh ố ƣ ng mà kh n xu t con giống nhân t o cao và

y ng nguồn l hoàn thi , â t của nh ối

ƣ ng này ƣởng tích c c của ngh nuôi trong công tác b o v nguồn l i t nhiên sẽ d dàng biến thành tiêu c c nếu vi c khai thác con giống t nhiên ở mức gây ƣởng vẫn tiếp di ũ ƣơ ƣ ậy, vi c du nhập các loài m i hay các dòng ngo i nhập vào nuôi t o ra mối lo ng i v kh ây m d ch b nh

m , ổi tr c tiếp) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) và

nh ng nh ƣởng có th v m t di truy n lên nh ng qu a (Michel, 1996;

J w , ổi tr c tiếp) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Đối v i tôm bi n, m t trong nh ng nghiên cứ u tiên quan tr ng nh t là nghiên

cứ ĩ c s n xu t giống do Hudinaga ở Nhật B n th c hi n thành công trên

ối ƣ ng tôm P japonicus m 1933 i qui mô b l m 1966,

y n xu t giống nhân t o tôm P aztecus và P setiferus

v i mô hình Galveston ở Texas (M ) Trong thập kỷ 60 - 7 , m

ƣ c ứng d ng r ng rãi ở Châu Á v i các loài tôm P indicus, P merguiensis, P

monodon và P orientus Trong thập kỷ 80, mô hình tu ũ ƣ c nghiên

cứu ứng d ng thành công trong s n xu t giống tôm bi n ở Tahiti và Polynesia (Pháp) Nế ƣ ng thập kỷ 60, ngh s n xu t giống tôm còn d a hoàn toàn

vào nguồn tôm m t nhiên bắt từ bi n, thì thập kỷ ở 70 - 80, nguồn tôm m nuôi vỗ

từ m ƣ c sử d ng phổ biến cho s n xu t giố ƣơ n xu t tôm giống s ch b nh và gia hoá tôm bi ũ ƣ c bắ u ở Pháp từ 1987 ối

ƣ ng P stiliferus, ở M từ 1989 ố ƣ ng P vannamae, và ở Úc từ 1995 trên

P japonicus và 1999 trên P monodon Đế y, ó 24 m c giống Penaeus và 7 loài thu c Metapenaeus ƣ c nghiên cứu sinh s n nhân t o, trong

ó, ó 11 ƣ c ứng d ng s n xu t giố i trà (Nguy P ƣơ n

ƣơ P vannamei ƣ ƣ m m 2 nhanh chóng phát

nuôi ở các ỉ m Trung, ừ m 2007, nuôi tôm chân ắ lan vào ồ sông ử Long m 1986, ỉ ó 16 ơ ở ố x ƣ 3,3 m ố / m 2 5, ó ế 4 28 ơ ở ố y

ũ ƣ c xây d y ƣ c AQUACOP hoàn thi n từ m 1977

m 1966, j m c s n xu t giố i trà tôm càng xanh

ở w m ƣ c xanh v i nguồn tôm bố m nhập từ Malaysia Trong s n

xu t giố m x , ó m t số ƣ c nghiên cứu và ứng d ng

r ng rãi hi y ƣ c trong - tu n hoàn do m t số tác gi ƣ Sandifer (1977), Menasveta (1980), Singholka (1980) nghiên cứ ƣ n hoàn chỉnh

ƣ n xu m 1984; ƣ c xanh c i tiế ƣ

xƣ ng từ m 1986 ơ ở c i tiế m ƣ x ƣ ó Ở ƣ c ta, ngh nuôi tôm càng xanh là ngh truy n thống b ng cách nuôi nhử, c bi ồng

b ng sông Cửu Long Vi c nghiên cứu s n xu t giố m x ƣ c bắt

u từ nh m u thập niên 80 v ƣ c trong hở và tu n hoàn Tuy

c u con giống ngày càng cao và thành công trong vi c nghiên cứu và ứng d ng mô hình m m ƣ c xanh c i tiế Đồng b ng sông Cửu Long từ chỉ m t vài

tr m x m 1999, ến 20 3, ó 91 , t s ƣ ng 76 tri u tôm

b / m y P ƣơ n Ng c H i, 2009) Hi n nay ngh s n xu t giống tôm càng xanh áp d ng khoa h c k thuật m s n xu t giống tôm càng

x c

2 5 THỨC ĂN

H u hế ố ƣ ng nuôi có giá tr kinh tế cao thu óm x u thu c

óm t (carnivorous) ho m ƣ t, vi c gi i quyết thứ ú ũ m t ó p ho ố ƣ ng thủy s n

có giá tr kinh tế th ƣ m es, thân m m, ƣ ƣ c sử d ng làm thứ

và có th t o ra ô nhi m m ƣ ng ho c ƣở ến nguồn l i thủy s n Các

ch ƣ ng th t thoát từ nguồn thứ p (lên t i 75%) cùng v i ch t th i

củ ố ƣ ng nuôi có th gây ô nhi m c c b m ƣ ng nuôi ho m ƣ i ch t

y ó, ƣ khai thác các loài thủy s ó ƣ c nhỏ có th ƣở ến các cá th non của các loài có giá tr kinh tế cao

Thứ ế biến (d ng viên khô ho c m) m i chỉ phổ biế ố ƣ ng tôm he và m t số m ƣ c ng t ở các mô hình bán thâm canh và thâm canh Do các tính ch c thù, các nghiên cứu v ƣ ng củ ố ƣ ng nuôi thủy s n

ƣ ng r t phức t p và kéo dài Vì thế mà kh ứng d ng các kết qu nghiên cứu vào s n xu t thứ p ph i c n có th ƣ ng không theo k p s phát tri n nhanh chóng củ ố ƣ ng nuôi m m ó, c s n xu t thức

ũ p ph ó nguồn protein và kh á thành s n ph m S ƣ ng b t cá của thế gi i h ƣ i gian

g ây m 2 1, ƣ ng b t cá của hai quố u là Peru và Chile

gi m ơ m t tri u t n khiến cho giá b t cá có ch ƣ t lên

450 – 530 USD/t n (Starkey, 2002) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Vì thế mà các nguồn protein có nguồn gốc từ th c vật trên c ậ , mè, …

ph ƣ c khai thác nhi ơ

Hình 2: Chuyển h thứ n

ồ : ẫ ở Soraphat Panakorn and Novozymes, 2011)

2.6 DỊCH BỆNH VÀ QUẢN LÝ DỊCH BỆNH

D ch b m t trong nh ng mố a cho s tồn t i và phát tri n của ngh nuôi giáp xác, c th là ngh nuôi tôm B nh có th do virus, vi khu n, kí sinh trùng, n m (b nh truy n nhi m) ho c nh ng b t l i v m ƣ , ƣ ng (b nh không truy n nhi m) gây ra Cùng v i th i gian và s mứ thâm canh hóa, số ƣ ng d ch b nh ngày càng nhi u, gây nh ng thi t h i l c bi t khi tác nhân gây b m ó c di nhậ , ổi tôm giống và tôm bố

m gi a các quốc gia, vùng nuôi giúp cho b ó ơ i phát tri n, lây lan Các loài virus lây b nh phổ biến ở tôm he hi n nay là: YHV (Yellow head Virus), MBV (Monodon baculovirus), TSV (taura syndrome virus), IHHNV (infectious hypodermal and hematopoietic necrosis virus), WSSV (white spot syndrome virus) (Lightner & Redman, 1998; Muroga, 2001; Zarain - Herzberg & Ascencio - Valle, 2001) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Hi n nay virus gây b ốm trắ W ƣ c phát hi n trong h u hế ố ƣ ng giáp xác nuôi và trong

c nh ng s n ph m x nh (Numan và cs., 1998) (trích dẫn bởi Nguy n

Tr ng Nho và cs., 2006) Tuy nhiên, chỉ có tôm he là mẫn c m ối v i tác nhân gây

b nh này Ngoài ra còn m t số loài virus gây b nh trên tôm he m ƣ c phát hi n

ƣ ỉ mang tính c c b ở m ơ ò n ph i nghiên cứu thêm ví d

ƣ s) ở P W , , : ổi

tr c tiếp) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Ở Vi t Nam các lo i b nh

ƣ ốm trắ , u vàng và MBV khá phổ biến và là nguyên nhân chủ yếu gây s t gi m nghiêm tr ng s ƣ ng tôm nuôi trong nh m 1993 – 1994 và

1998 – 1999 ũ ƣ 6 m 2 2 ở thủy s n Khánh Hòa, 2002) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006) Các b nh virus hi y u có th

ƣ c ch dàng b ƣơ P & Redman, 1998; Muroga, 2001; Alvarez-Borrego & Chavez-Sanchez, 2001) (trích dẫn bởi Nguy n

Tr ng Nho và cs., 2006)

V i h u hết các b nh, kh ố ƣ m b nh là h n chế ƣ ng r t tốn kém Nghiên cứu v b nh vì thế tập tr ơ ế gây b nh, cách thức truy n nhi m, ây ƣ ĩ ật phòng chống tổng

h p Hi y ƣ ng nghiên cứu nh m chế t o vaccien phòng b nh ho c ch n giố t o các dòng s ch b nh ho c kháng b ƣ c quan tâm Vi c ƣ

dòng tôm chân trắng P vannamei – s ch b nh (SPF) và kháng b nh (SPR) vào nuôi

ƣơ m m i hi u qu kh quan Bên c ó, thống nuôi sử d ng

ƣ c ng m ho c tái sử d ƣ ƣ ƣ n pháp chủ ng nh m ki m soát d ch b nh Tuy nhiên, hi u qu phòng b nh và hi u qu kinh tế của các h thống này c n ph ƣ c xem xét m ƣ ơ ƣ ng phòng b nh chủ ng khác bao gồm: nâng cao và ki m soát ch ƣ ng con giống, c i thi m ƣ ng nuôi, xây d ng chế d ƣ ng phù h nâng cao sứ kháng củ ố ƣ ng nuôi và qui ho ch vùng nuôi

Nghiên cứu v b ố ƣ ƣ , , tôm hùm, tôm

ƣơ , c bi t khi ngh ố ƣ ng này phát tri n v qui mô Sau nh ng

ố ƣ ng thành công trên tôm sú P momodon, ƣ Đ i h c Thủy s ập trung nghiên cứ ố ƣ ng m ƣ m mũ ắng Thenus orientalis, m mũ

ỏ Scyllarides squammosus Các kết qu nghiên cứ ừ ƣ c t o

d ơ ở qu n lí tốt nguồn l i t nhiên, xây d ng qui trình s n xu t con giống nhân t ƣơ m ƣ ng này (Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

m3 ối v i tôm th chân trắ ƣơ Đối v ƣơ u trùng, áp d ng hai

k thuật chính: h thố ƣ c trong ngoài tr i và h thống tu n hoàn H thố ƣ c trong ngoài tr ƣ c sử d ng chủ yếu ở các tr i s n xu t giống l n g n b bi n sẵn

có nguồ ƣ c bi n dồi dào H thống tu Đ i h c C ơ ƣ c

sử d ng ở các tr i s n xu t giống xung quanh thành phố C ơ, ở ồng b ng sông Cửu Long cách bi n kho 6 m ƣ c m n từ các ao bốc hơ m ố ƣ c sử d ng

m n t i các tr i s n xu t giống T i các tr i tôm sú giố , ƣ c th

ở mậ 100 - 250 / ƣ c và tỷ l sống ở n postlarvae là 50% -

7 % Đối v i tôm th chân trắ ƣơ , mậ th giống là 150 - 300 nauplii/lít và tỷ l sống là 40% - 60% Do h u hết các tr i s n xu t giống tôm th chân trắng có quy mô l n, s ƣ m 47 - 1.780 tri u postlarvae mỗi tr i giống, l ơ u các tr i tôm sú giống quy mô nhỏ v i s n

lƣ ng bình quân là 39 - 172 tri u postlarvae (Tr n Ng c H i và cs., 2015)

ƣ ng tôm nuôi ở Tây Bán C Đ , ốc dẫ u ở Đ u

S ƣ ng tôm nuôi trên thế gi ừ 50.000 t m 1975 2 n

m 1985, ó, ng 70% s ƣ m ến từ các quốc gia Châu

m 1988, ƣ ng tôm nuôi trên thế gi t 450.000 t n Tuy nhiên, ngh nuôi tôm trong nh m y bắ u g p trở ng i l n v b nh tậ Đ thi t h i n ng nh t v i s ƣ ng gi m từ 100.000 t / m ò 2 / m m

1992, Thái Lan trở ƣ c có s ƣ m ứ u thế gi i và tiếp t c duy trì

ến gi a thập niên 90 Quá trình thâm canh hóa trong nuôi tôm ở t

m 1985, ó 94,9% ố ao nuôi tôm là qu ng canh và chỉ có 5,1% số ao nuôi

âm y âm y , m 1995, ó ến 78,5% số ao nuôi thâm canh, 7% nuôi bán thâm canh và 14,5% nuôi qu ng canh m ũ ngừ ừ 456 kg.ha-1 m-1 m 1985 2 325 kg.ha-1 m-1 vào 1990

và 3.850 kg.ha-1 m-1 vào 1995 Ở Trung Quốc, quá trình nuôi tôm bi n ở Trung Quố 4 ƣởng chắt (1978 - 1984), giai ƣởng nhanh (1984 - 1988 , y tri n v ng (1988 - 1992) và giai

n suy thoái (1993 - 1994 m 1993 - 1994, ngh nuôi tôm ở Trung Quốc b s p

ổ do d ch b nh, s ƣ ng gi m từ 200.000 t n (1992) xuống còn 50.000 t n m

1993 Từ m 1995, nuôi tôm trên thế gi ƣởng chậm l i do d ch b nh virus x y ra trên toàn c u Dù thế, s ƣ ng vẫ u công ngh m

ƣ c áp d ng Theo thống kê của FAO (1998), s ƣ ng tôm nuôi toàn c m

1996 t 900.000 t â ơ m ủ yếu, chiếm 84% s ƣ ng tôm nuôi mỗ m ng lý do chính dẫ ến s phát tri n nhanh chóng của ngh nuôi tôm ở Châu Á là do s phát tri n m nh mẽ trong k thuật s n xu t giống tôm sú khởi

xƣ ng ở Đ ừ nh m 1970; có di n tích m ƣ c l thuận l i cho ngh nuôi tôm; và s phát tri n k thuật nhanh chóng từ hình thức nuôi qu ng canh sang

qu ng canh c i tiến và thâm canh (Nguy P ƣơ n Ng c H i, 2009)

t nuôi giáp xác ph thu c vào mậ th giố , , n lý, h thống khác nhau Trong các h thống truy n thố , m ƣ c th v i mậ th p 2 -

mi n Trung Tuy nhiên, hi y, Đồng b ng sông Cửu Long có nhi u ao nuôi thâm

ơ ỉnh mi n Trung G ây, n l n các trang tr i nuôi tôm thâm canh chuy n từ nuôi tôm sú sang tôm th chân trắ ƣơ i thế ƣởn , y ơ nh th p của tôm th chân trắng Nói chung

di n tích các ao nuôi tôm thâm canh khá nhỏ 0,2 – 0,5 ha và có th ƣ c lót b ối

v i nuôi tôm th chân trắng Mậ th giống của tôm th chân trắng 70 – 150 con/m2 ơ ôm sú 20 – 35 con/m2 Nuôi tôm th chân trắng v i công ngh biofloc th mậ ơ , ò ỏi s ƣ ơ ủ yếu áp d ng ở các tỉnh

mi n Trung V i nuôi thâm canh, h n chế y ƣ ƣ ng sử d ng chế ph m sinh h c/men vi sinh trong qu n lý ƣ c và qu n lý sức khỏe Tôm th chân trắng

ƣ c thu ho ch sau 90 – 100 y, t 10 – 15 t n mỗi ha mỗi v Tôm sú

ƣ c thu ho ch sau 100 – 150 y, t 3 – 7 t n mỗi ha mỗi v (Tr n Ng c

H i và cs., 2015) Hi n nay mô hình nuôi tôm th chân trắng siêu thâm canh trong nhà kính của công ty Vi t - Úc B t 60 t n.ha-1.v -1, mậ th

500 con/m2 t có th 80 -100 t n.ha-1.v -1

Trong các h thống luân canh tôm/lúa, v tôm 3 - 4 tháng làm vào mùa khô và nhi u giống lúa truy n thố ƣ c trồng vào mùa mƣ ; Tôm càng xanh ũ ƣ ng

su t tôm vào kho ng 50 - 100 kg.ha-1.v -1 Các h thống nuôi khác ư luân canh tôm lúa trong mùa ũ qu ng mùa ũ , mươ ư n, thâm canh trong ao t; mật th từ 5 - 15 con/m2; cung c p thức công nghi p; qu n lý ch t ư ng ư c tốt và su t dao ng từ 500 - 5.000 kg.ha-1.v -1 6 - 7 tháng

2 8 THỊ TRƯỜNG

Th ư ng xu t kh u và nhu c u của th ư ng ph thu c vào từ ố ư ng giáp xác Nhìn chung giá tr th ư ng củ ố ư ng giáp xác khá cao so v ối

ư ng khác, m t ph n do giá tr ư ng và chủ yếu là do s ư ng h n chế của

ố ư y Đây m m r t quan tr ng và c n ph i chú ý khi xây

d ng các chiế ư c makerting Th c tế y, khi cán cân cung c u cân b ng, giá th ư ng của s n ph m t t r ư ng h p của tôm sú và tôm càng xanh

là nh ng ví d n hình t i Thái Lan, chỉ riêng cho th ư ng n a thôi, giá bán

m x m i l i nhuận ít ỏ ư i nuôi, thậm chí có th còn lỗ vốn khi ngh nuôi này phát tri n m nh T i m t số ư c (Nhật, Úc), s ư ư c h n chế gi giá bán cao, duy trì mức l i nhuận cao trên m t số ơ s n ph m Nhật B n, M và Tây Âu từ â ư ng truy n thống và khá ổ nh cho

ố ư ng tôm he G ây m ó ư c xu t sang th t ư ng châu Âu nếu thỏa mãn nh nh ng t nghèo v ch ư ng Trung Quố ũ m t th

ư ng v i nhu c u r t l n và ít kén ch n v ch ư m ư ư c xu t

ư i d nh (l t vỏ, bỏ u) ho c h p chín (r t phổ biến ở ư c châu Âu) ho c còn sống (chủ yếu ph c v th ư ng châu Á) Hình thức vận chuy n sống

chỉ thích h p v i nh ố ư ng có giá tr ư m ật B n P japonicus)

ho c khi vận chuy n g n vì chi phí vận chuy n cao T i Úc, tôm he Nhật B ư c nuôi chủ yế xu t kh u sống sang Nhật b m y y, ng kho ng (40 – 60) Ú $ / ó ế ơ 1 $/ m m i ở Nhật

Cu c kh ũ ập thông tin v x ư ng các chủng lo i c và

d ng s n ph m M x ư ng ú ở châu Á trong nh m ây

m ươ ứ ư ng s n ph m khác, chẳng h ư u chín và

t m b m ò u và bỏ u chỉ chiếm kho ng 30% s ư ng trong cu c

kh m 2 7, c kh o sát g n ây t chiếm t i 48% Nh ng thay

ổ y ư ư n ánh t m quan tr y ủa th ư ng n a Trung Quốc vốn có th ư m ơ ng chế biến khác S ư ng t i

M Latin tiếp t ư ng vào tôm he Tôm bỏ ư ư m

ph n so v m ò u và tôm bóc vỏ Tôm he bỏ u chiếm 41% tổng s ư ng

m 2 6, y ỉ ư 24% m 2 13 trích dẫn bởi James L Anderson

và cs., 2014)

Th ƣ ng củ ố ƣ ng gh và cua bi n r ơ ó ở h u hết các châu

l c, s n ph m ƣ ƣ ơ ế ƣ i d ng h p chín nguyên con và phổ biế ơ

ph n th ƣ c l c ra Ở châu Á, cua và gh ƣ ƣ ƣ i d ng còn sống

Gh l t ho c cua l ó ó â , ƣ ng truy n thống ở châu Á, hi y ƣ ƣ ng t i M , châu Âu và Úc Giá tr của s n ph m y ƣ ng cao g p 4 – 10 l n so v i giá bán s n ph m ƣơ P zz

và cs., 2000) (trích dẫn bởi Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Th ƣ ng tôm hùm chủ yếu ở c â Đ Đ ổ tiêu

th tôm hùm nhi u nh t thế gi m ƣ c vận chuy n sống trong các thùng carton

ƣ ng) và kh ừ thiên nhiên Trong nh m ây ƣ ng thiếu trứng bào xác Artemia cho ngh s n xu t tôm cá giống th c s là mối quan tâm

củ ƣ i nuôi trồng thủy s n và các nhà kinh tế Vi c sử d ố ƣ ng thay thế khác (chẳng h ƣ ƣ c nghiên cứu nh m khắc ph c nh ng

ó y

G ây ch ƣ ng, v sinh an toàn th c ph m của s n ph m xu t

kh ƣ c quan tâm và quyế nh giá tr của s n ph m Các s n ph m m ƣ

ƣ ng kháng sinh (ví d ƣ m c m ở th ƣ ng châu Âu Thí nghi m c m nhi m các b nh virus (ví d b ốm trắng) cho th y s n ph m ƣơ

ho nh vẫn mang m m b nh và có th truy n b m ở ƣ c nhập nh ng s n ph m này (ví d ƣ c từ nhà máy chế biến tôm nhập kh u ra môi

ƣ ng có th m m nhiên nhi m b nh ở Mexico và Ecuador) Vì thế nh và tiêu chu n ki m d ch ngày càng trở nên ng è ơ t số

ƣ ƣ Ú ỉ nhậ m u chín và tiến hành ki m d ch và xem xét qui trình

s n xu t của các thứ p có th t ho c vỏ của giáp xác trong thành ph n

Nh ng s n ph m ƣ c nuôi theo qui trình không sử d ng kháng sinh, hóa ch t và không ƣởng x ế m ƣ ƣ n ph m x products) Các s n ph m y ƣ ƣ c bán v i giá cao và có kh xâm ập vào các th ƣ ng khó tính nh t ƣơ , ƣơ y n ch n giống sẽ nhắm ến vi c t o ra các s n ph m theo nhu c c bi t của từng th

ƣ ng (màu sắc, hình thái, thành ph ƣ ng, kích c , … y n Tr ng Nho

và cs., 2006)

2 9 XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ CÁC ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

S phát tri n của ngh nuôi giáp xác m c dù có nhi u ti m ò thu c vào nhi u yếu tố V i mứ âm ó ƣ n nay và vi ƣ ng nghiên cứ , ƣ y n ch n giố ƣ ng kháng b nh d ối

ƣ ng nuôi truy n thống sẽ không gi m ƣ ch v s ƣ ng gi ối

ƣ ng nuôi chủ yế ố ƣ ng nuôi khác sẽ r t cao Ngay trong ngh nuôi tôm

he, m c dù t m quan tr ng củ ng sinh h ƣ , ó u

ý kiến cho r tập trung nguồn l c vào gi i quyết các v hi n t i v công ngh s n xu t giố , ƣơ m, qu n lí d ch b nh, thứ , … m t cách có

hi u qu thì n n công nghi p nuôi tôm chỉ nên d a vào 1 – 2 ố ƣ ng nuôi mà thôi

Đ ó ối ƣ ng nuôi vì thế ph thu c nhi u vào kh m ếm ối

ƣ ng m i V i b t cứ ố ƣ ng m i nào, kh i quyết con giống, s n xu t thứ p phù h u ki n tiên quyế có th phát tri n

ủ ố ƣ ng giáp xác có giá tr kinh tế cao chủ yế t V i

mứ â ố ƣ n nay trên toàn c , ƣ ng cá t p ho c b t cá có th dùng cho ngh nuôi giáp xác sẽ gi m m t ph n do nhu c u th c ph m của

ƣ i nghèo và chủ yếu do c nh tranh của các ngàn y n thống (thông

ƣ ng v i chi phí s n xu t th ơ ủa các nguyên li u này cùng v i chi phí cao vào vi c xây d ng h thống công trình nuôi nh m ki m soát h u hi u

b nh d m b o các tiêu chu m ƣ ng sẽ làm n

ph m, khiến cho l i nhuận của ngh nuôi giáp xác gi m

T t c nh ng h n chế trên chỉ có th gi i quyết m t cách h u hi u thông qua m t chiế ƣ c phát tri n tổng th v i tr ng tâm vào các v sau, theo thứ t ƣ : Qui ho ch, phân vùng phát tri n dài h n v ơ ố ƣ ng nuôi và mứ phát tri n (di n tích, s ƣ ng) phù h p v u ki n kinh tế xã h , ơ ở h t ng ph c

v s n xu t và các ngành có liên quan Vi c l a ch ố ƣ ng nuôi và xây d ng kế

ho ch nghiên cứu phát tri n công ngh mang tính chiế ƣ c r t cao Ch n l ú

v i kế ho ch h p lý sẽ gi m thi u nh ng rủ ơ i thành công của ngh nuôi

Nghiên cứu chế biến thứ ố ƣ ng nuôi phổ biế ối

ƣ ng nuôi m i Tìm kiếm nguồn protein thay thế cho b t cá và sử d ng m t cách

hi u qu cho các lo i thứ ó

Nghiên cứu s n xu t con giống nhân t o củ ố ƣ ƣ c l a ch n

ở n hi n t ƣơ

Xây d ng các h thống qu n lý ch ƣ ng, d ch b nh củ ố ƣ , c bi t

là nguồn cá th bố m và con giống

Nghiên cứu xây d ng công trình nuôi bán thâm canh ho c thâm canh thích h p,

h u hi u trong vi c ki m soát d ch b nh và ch t th i; qui trình nuôi giáp xác v i

t cao

Nghiên cứu và tri ƣơ con giống vào t nhiên nh m ph c hồi và bổ sung nguồn l c bi t v ố ƣ ng mà ngh nuôi d a vào vi c thu gom con giống ho c các cá th bố m từ t nhiên)

Xúc tiến các nghiên cứ ơ n nh m ph c v các công tác di truy n ch n giống

và tri ƣơ y n ch n giống giáp xác nuôi (Nguy n Tr ng Nho và cs., 2006)

Hi n nay và trong th i gian t ƣ ng b n v ng v i s ng hóa

ố ƣ ng nuôi, nuôi theo tiêu chu n (tôm sinh thái (Organic shrimp), VietGAP, BMP, BAP, GLOBALGAP, ASC, MSC CoC)

Đ ẵ , ắ ƣ ƣ Đ ; 3/ âm

ò , ắ ƣ ƣ m ƣ ; 4/ âm

- ũ , ắ ƣ ƣ Đ m ; 5/ âm , ắ ƣ ƣ ây m ; 6/ âm ủy ơ,

ắ ồ ủy Đồ ử

y ổ m ố ủ yế ƣ ,

yế ƣ; m ƣ ồ ủy , i ổ ứ

x ơ ế, ế ƣ , ử , m ƣ ồ ủy , m ƣ ồ

ủy , ồ â m m y chuy ủy ừ ƣơ ế ƣơ , ồ â , ứ ƣ ơ ở ậ ơ

ƣ ế xây , y , y , mứ ế

ậ ủy ƣ ẫ ậ ủy ổ ứ y

ủy , ắ ế ẽ y , y ủy , y ử , y , y , , m

ò ủ ĩ , ế

NỘI DUNG CÂU HỎI CỦNG CỐ KIẾN THỨC

ế x ƣ x ố x

ế , m â ở m?

m x ư c bắ u từ m 1961 W , y ủa FAO l n

u tiên phát hi n u trùng tôm càng xanh c ư c l sống và phát tri m

1962, ươ ết chu kỳ u trùng tôm càng xanh và

ư u cung c p tôm giống nhân t o cho các thí nghi m nuôi th t t i Malaysia

Ở Vi t Nam, trong khi ngh nuôi tôm càng xanh ngày càng phát tri ư c

s n xu t giống nhân t ư ứ ư c nhu c u của ngh nuôi, nên v con giống là m t trong nh ng trở ng i l n nh ối v i ngh nuôi tôm càng xanh của c

ư c nói chung và các tỉ Đ ó nuôi tôm càng xanh hi n phổ biến ở các tỉnh An Giang, C ơ, Đồng Tháp, Bế , ĩ

v m ư: t, nuôi trên ru ng lúa (xen và luân canh), nuôi mươ ư , ng

ư c dẫ u v s ư ng tôm càng xanh là Trung Quốc kế tiếp là Vi t Nam, Ấn

Đ , , , Đ , , ng hòa Dominica (New, 2005)

H : Palaemonidae (tôm gai)

Giống: Macrobrachium (tôm càng)

Loài: Macrobrachium rosenbergii (De Man, 1879) (tôm càng xanh)

Tiếng vi t: tôm càng xanh

Hình 5: Tôm càng xanh

3.2.2 Phân bố, sinh lý, sinh th i, m i tr ờng sống

Trong t nhiên, tôm càng xanh phân bố r ng ở các vùng nhi i và á nhi i tập trung ở khu v c Ấ Đ ƣơ ây m ƣơ , ủ yếu ở khu v c

từ â Ú ến New Guinea, Trung Quốc và Ấ Đ Tôm càng xanh phân bố ở h u hết các thủy v ƣ c ng t trong n ƣ , ồ, ru m hay c các thủy

v ƣ c l khu v c cửa sông Ở Vi t Nam, tôm càng xanh phân bố t nhiên chủ yếu các tỉnh Nam B , c bi Đ Ở các thủy v ó m 18‰ y 25‰ ẫn có th th y tôm xu t hi n Tùy từng thủy v c v m môi

ƣ ng khác nhau và tùy mùa v khác nhau mà tôm càng xanh xu t hi n v i kích c ,

n thành th c và mứ phong phú khác nhau

Hình 6: Vùng phân bố của tôm càng xanh

ồ : y P ƣơ , , Marcy N

Wilder, 2003) Nhi : Nhi thích h p cho h u hế n củ m ng trong kho ng 26 – 31 0C, tốt nh t là 28 – 30 0C Nhi th ƣ i 13 0C hay trên 38 0C gây chết tôm Khi nhi ngoài kho ng 22 – 33 0C ho , ƣởng và sinh

s n của tôm sẽ b suy gi m Nhi ƣ ng làm cho tôm s m thành th c và kích c nhỏ

Đ m : n u trùng c m n 6‰ – 16‰, ốt nh t 10‰ – 12‰ Các

n tôm l ơ m n th ƣ 6‰ m ống và tôm l n c n sống

ƣ c ng ƣởng tốt nh t Tuy nhiên, chúng có th ch m ến 25‰ Ở m 3 ‰ y , m ống chết r u hòa áp

su t th m th u b phá v hoàn toàn Kh m n của tôm còn tùy thu c vào nhi ƣ c Ở m 2‰ – 5‰ m ƣơ ố ơ i ở ‰ ơ u so v i ở 15‰ m, m n tốt nh t không quá

d ng khí NH3 Nồ NH3 n xu t giố , m ƣ m ƣ c duy trì ở mứ ƣ ,1 m ối v m Nitrite và

ƣ 1 m ối v i m Amôn

: Đ pH thích h p nh ƣởng của tôm từ 7,0 – 8,5 ƣ i 6,5 hay

trên 9,0 kéo dài không tốt cho tôm ở t t c n

B ng 2: Nồng ộ gây ộc củ Ammoni ối với u trùng tôm ở các mức pH khác

l n, d b y ng vậ m Đ cứng thích h p nh ƣơ nuôi tôm trong kho ng 50 – 15 m Đối v ƣơ , cứng th ƣ i

50 ppm có th gây ra hi ƣ ng vỏ m m y P ƣơ , 2 3

3.2.3 Hình thái

Tôm càng xanh là loài có kích c l n nh t trong nhóm m ƣ c ng t Có th

m x ó ơ , ối xứ ơ gồm có hai ph n là

ph u ng ƣ c và ph n b ng phía sau Ph u ng c l n, có d ơ giống hình tr , bao gồm ph u v m ốt li , m m b và

ơ có d ơ ƣ u ph y, to ở ph u và thon nhỏ v phía sau thân tôm

v Đ m v kích c , hình d ng, màu sắ ẽ y ổi theo

n thành th c của tôm, nh t là ở m c Khi tôm còn nhỏ, ó m trong, sau chuy n thành vàng cam (còn g i là càng lử , ƣ ó y t m n , ƣ ó y ó ơ m , ó m x ậm, xu t

hi n nhi u gai nh ơ y ổ ƣ c th hi n qua ƣ: m ỏ, tôm càng lửa nh t, tôm càng lử ậm, tôm càng lử ậm chuy n tiếp càng xanh, tôm càng xanh nh , m x ậm và tôm già