GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 HỌC KÌ II HỊCH TƯỚNG sĩ TRẦN QUỐC TUẤN

HỊCH TƯỚNG SĨ (Dụ chư tỳ tướng hịch văn) (Trần Quốc Tuấn) Ghi bảng I. Tìm hiểu chung. 1. Tác giả: Trần Quốc Tuấn (sgk) 2. Tác phẩm: Tên chữ Hán là “Dụ chư tì tướng hịch văn”. Ra đời trước cuộc kháng chiến chống Mông Nguyên lần thứ hai (1285). Nội dung khích lệ tướng sĩ học tập cuốn Binh thư yếu lược. Thể loại: Hịch Bài hịch được chia làm 4 phần: Đoạn 1 (từ đầu đến còn lưu tiếng tốt): Nêu gương sáng trong sử sách Đoạn 2 (từ Huống chi đến cũng vui lòng): Tố cáo tội ác của giặc và tâm sự của tác giả. Đoạn 3 (từ Các ngươi đến không muốn vui vẻ phỏng có được không?): Phân tích phải trái làm rõ đúng sai. Đoạn 4 (đoạn còn lại): Nhiệm vụ cấp bách cần làm. II. Tìm hiểu văn bản 1. Nêu gương các trung thần nghĩa sĩ .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... Dẫn chứng cụ thể, lập luận chặt chẽ.  Lấy đạo thần chủ (là lẽ sống của con nhà võ tướng) để khích lệ kêu gọi lòng yêu nước của binh sĩ 2. Tố cáo tội ác của giặc và bày tỏ nỗi lòng của chủ tướng .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................................  Nghệ thuật: giọng văn hùng hồn, thống thiết, động từ mạnh, có phần khoa trương, phóng đại.  Tố cáo tội ác của giặc, nêu lên nỗi nhục mất nước và bày tỏ lòng căm thù giặc ngút ngàn của tác giả 3. Phân tích, nhận định phải trái, đúng sai .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................................  Keát caáu caâu vaên soùng ñoâi, truøng ñieäp; laäp luaän töông phaûn chaët cheõ, saéc saûo Caùch phaân tích thieät hôn ñaõ cuøng moät luùc taùc ñoäng vaøo caû nhaän thöùc, tình caûm vaø löông taâm cuûa caùc tyø töôùng 4. Nêu nhiệm vụ cấp bách: .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................................  Thaùi ñoä döùt khoaùt theå hieän yù chí quyeát chieán quyeát thaéng cuûa vò chuû soaùi III. Tổng kết Ghi nhớ (SGK51)

tướng sĩ

Trần Quốc Tuấn

Tác giả:

v ưng ơng Trần Liễu, cháu gọi ng Tr n Li u, cháu g i ần Quốc Tuấn ễu, cháu gọi ọi

ng ưng ời hương Tức Mặc, ưng ơng Trần Liễu, cháu gọi i h ng T c M c, ức Mặc, ặc,

ph Thiên Tr ủ Thiên Trường, được ưng ời hương Tức Mặc, ng, đ ưng ợc c phong p h ấn ở hương Vạn ưng ơng Trần Liễu, cháu gọi ng V n ạo

Ki p, thu c huy n Chí Linh, ếp, thuộc huyện Chí Linh, ộc huyện Chí Linh, ệu Hưng

Giang

Trần Quốc Tuấn

Năm 1257, quân Nguyên sang xâm l ược c

n ước ta lần đầu, ông được cử cầm quân c ta l n đ u, ông đ ần đầu, ông được cử cầm quân ần đầu, ông được cử cầm quân ược c c c m quân ử cầm quân ần đầu, ông được cử cầm quân

gi biên thuỳ phía B c Ba ch c năm sau, ữ biên thuỳ phía Bắc Ba chục năm sau, ắc Ba chục năm sau, ục năm sau, trong hai cu c kháng chi n chông ộc kháng chiến chông ến chông Nguyên Mông l n th hai (1285) và l n ần đầu, ông được cử cầm quân ứ hai (1285) và lần ần đầu, ông được cử cầm quân

th ba (1287-88), ông l i đ ứ hai (1285) và lần ại được đề bạt ược c đ b t ề bạt ại được đề bạt làm ti t ch thông lĩnh toàn quân và đã ến chông ến chông giành th ng l i l y l ng ắc Ba chục năm sau, ợc ẫy lừng ừng.

Là m t v t ộc kháng chiến chông ị tướng tài,Trần Hưng Đạo đã biết đề ra ước ta lần đầu, ông được cử cầm quân ng tài,Tr n H ng Đ o đã bi t đ ra ần đầu, ông được cử cầm quân ư ại được đề bạt ến chông ề bạt

m t đ ộc kháng chiến chông ường lối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ng l i quân s u vi t, có tính ch t nhân ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ự ưu việt, có tính chất nhân ư ệt, có tính chất nhân ất nhân

dân, mà tiêu bi u là hai cu c rút lui chi n l ểu là hai cuộc rút lui chiến lược ộc kháng chiến chông ến chông ược c

kh i Kinh thành Thăng Long, tránh cho nhà Tr n ỏi Kinh thành Thăng Long, tránh cho nhà Trần ần đầu, ông được cử cầm quân

nh ng t n th t l n, và nh ng tr n ph c kích ữ biên thuỳ phía Bắc Ba chục năm sau, ổn thất lớn, và những trận phục kích ất nhân ớc ta lần đầu, ông được cử cầm quân ữ biên thuỳ phía Bắc Ba chục năm sau, ận phục kích ục năm sau,

l ng danh nh tr n B ch Đ ng đã làm cho tên ừng ư ận phục kích ại được đề bạt ằng đã làm cho tên

tu i c a ông s ng mãi Ngay đ n k thù cũng ph i ổn thất lớn, và những trận phục kích ủa ông sống mãi Ngay đến kẻ thù cũng phải ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ến chông ẻ thù cũng phải ải

nh c đ n m y ch H ng đ o v ắc Ba chục năm sau, ến chông ất nhân ữ biên thuỳ phía Bắc Ba chục năm sau, ư ại được đề bạt ương với niềm ng v i ni m ớc ta lần đầu, ông được cử cầm quân ề bạt

kính tr ng ọng

Theo truy n thuy t, t nh Tr n Qu c Tu n ề bạt ến chông ừng ỏi Kinh thành Thăng Long, tránh cho nhà Trần ần đầu, ông được cử cầm quân ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ất nhân

đã ham thích trò ch i đánh tr n, sáu tu i ơng với niềm ận phục kích ổn thất lớn, và những trận phục kích

bi t làm th L n lên, h c v n r t uyên bác, ến chông ơng với niềm ớc ta lần đầu, ông được cử cầm quân ọng ất nhân ất nhân

v a gi i văn ch ừng ỏi Kinh thành Thăng Long, tránh cho nhà Trần ương với niềm ng v a hi u th u l c thao ừng ểu là hai cuộc rút lui chiến lược ất nhân ục năm sau,

tam l ược c, c ưỡi ngựa, bắn cung đều thành i ng a, b n cung đ u thành ự ưu việt, có tính chất nhân ắc Ba chục năm sau, ề bạt

th o ại được đề bạt

Theo Đ i Vi t s ký toàn th ạo ệu Hưng ử ký toàn thư ưng , Tr n ần

Qu c Tu n có so n ốc Tuấn có soạn  ấn có soạn  ạn  Binh gia di u lý ệu lý

y u l ếu lược ược  (còn g i là  c ọi là  Binh th y u ưng ếp, thuộc huyện Chí Linh,

l ưng ợc ) và V n Ki p tông bí truy n c ạn Kiếp tông bí truyền ếu lược ền thư, nh ng văn b n nay đ u đã g n ưng văn bản nay đều đã gần ản nay đều đã gần ều đã gần ần

nh th t l c Tác ph m th ba duy ưng văn bản nay đều đã gần ấn có soạn  ạn  ẩm thứ ba duy ứ ba duy

nh t còn gi đấn có soạn  ữ được của ông là bài  ưng văn bản nay đều đã gần ợc của ông là bài  ủa ông là bài c c a ông là bài D ụ

ch tỳ t ư ướng hịch văn ng h ch văn ịch văn , v n quen ẫn quen

g i là ọi là  H ch t ịch văn ướng hịch văn ng sĩ

Tác phẩm

- Tên ch Hán là ữ biên thuỳ phía Bắc Ba chục năm sau, “D ch tì t ụ ư ướng hịch văn ng h ch văn” ịch văn

- Ra đ i tr ờng lối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ước ta lần đầu, ông được cử cầm quân c cu c kháng chi n ch ng Mông - ộc kháng chiến chông ến chông ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân

Nguyên l n th hai (1285) ần đầu, ông được cử cầm quân ứ hai (1285) và lần

- N i dung khích l t ộc kháng chiến chông ệt, có tính chất nhân ước ta lần đầu, ông được cử cầm quân ng sĩ h c t p cu n ọng ận phục kích ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân Binh th ư

y u l ếu lược ược c.

- Th lo i: H ch ểu là hai cuộc rút lui chiến lược ại được đề bạt ị tướng tài,Trần Hưng Đạo đã biết đề ra

H ch là th văn ngh lu n c th ị tướng tài,Trần Hưng Đạo đã biết đề ra ểu là hai cuộc rút lui chiến lược ị tướng tài,Trần Hưng Đạo đã biết đề ra ận phục kích ổn thất lớn, và những trận phục kích ường lối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ng đ ược c vua chúa, t ước ta lần đầu, ông được cử cầm quân ng lĩnh dùng đ c đ ng, thuy t ph c, ho c kêu g i đ u tranh ểu là hai cuộc rút lui chiến lược ổn thất lớn, và những trận phục kích ộc kháng chiến chông ến chông ục năm sau, ặc kêu gọi đấu tranh ọng ất nhân

ch ng thù trong gi c ngoài ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ặc kêu gọi đấu tranh

+ H ch có k t c u ch t chẽ, có lí lẽ s c bén, có d n ch ng ị tướng tài,Trần Hưng Đạo đã biết đề ra ến chông ất nhân ặc kêu gọi đấu tranh ắc Ba chục năm sau, ẫy lừng ứ hai (1285) và lần

thuy t ph c ến chông ục năm sau,

+ Khích l tình c m, tinh th n ng ệt, có tính chất nhân ải ần đầu, ông được cử cầm quân ường lối quân sự ưu việt, có tính chất nhân i nghe

+ Th ường lối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ng đ ược c vi t theo th văn bi n ng u ến chông ểu là hai cuộc rút lui chiến lược ề bạt ẫy lừng.

+ M t bài h ch th ộc kháng chiến chông ị tướng tài,Trần Hưng Đạo đã biết đề ra ường lối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ng g m 4 ph n: Ph n đ u nêu v n đ ; ồm 4 phần: Phần đầu nêu vấn đề; ần đầu, ông được cử cầm quân ần đầu, ông được cử cầm quân ần đầu, ông được cử cầm quân ất nhân ề bạt

ph n th hai nêu truy n th ng v vang trong s sách đ gây ần đầu, ông được cử cầm quân ứ hai (1285) và lần ề bạt ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ẻ thù cũng phải ử cầm quân ểu là hai cuộc rút lui chiến lược lòng tin t ưởng; phần ba nhận định tình hình, phân tích phải ng; ph n ba nh n đ nh tình hình, phân tích ph i ần đầu, ông được cử cầm quân ận phục kích ị tướng tài,Trần Hưng Đạo đã biết đề ra ải trái đ gây lòng căm thù gi c; ph n cu i nêu ch tr ểu là hai cuộc rút lui chiến lược ặc kêu gọi đấu tranh ần đầu, ông được cử cầm quân ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ủa ông sống mãi Ngay đến kẻ thù cũng phải ương với niềm ng c ục năm sau,

th và l i kêu g i chi n đ u ểu là hai cuộc rút lui chiến lược ờng lối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ọng ến chông ất nhân

• Bài h ch đ ị tướng tài,Trần Hưng Đạo đã biết đề ra ược c chia làm 4 ph n: ần đầu, ông được cử cầm quân

• - Đo n 1 (t đ u đ n "còn l u ti ng t t"): Nêu ại được đề bạt ừng ần đầu, ông được cử cầm quân ến chông ư ến chông ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân

g ương với niềm ng sáng trong s sách ử cầm quân

• - Đo n 2 (t "Hu ng chi" đ n "cũng vui lòng"): T ại được đề bạt ừng ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ến chông ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân cáo t i ác c a gi c và tâm s c a tác gi ộc kháng chiến chông ủa ông sống mãi Ngay đến kẻ thù cũng phải ặc kêu gọi đấu tranh ự ưu việt, có tính chất nhân ủa ông sống mãi Ngay đến kẻ thù cũng phải ải

• - Đo n 3 (t "Các ng ại được đề bạt ừng ương với niềm i" đ n "không mu n vui v ến chông ối quân sự ưu việt, có tính chất nhân ẻ thù cũng phải

ph ng có đ ỏi Kinh thành Thăng Long, tránh cho nhà Trần ược c không?"): Phân tích ph i trái - làm ải

rõ đúng sai.

• - Đo n 4 (đo n còn l i): Nhi m v c p bách c n ại được đề bạt ại được đề bạt ại được đề bạt ệt, có tính chất nhân ục năm sau, ất nhân ần đầu, ông được cử cầm quân làm.

1/ Nêu gương các trung thần,nghĩa sĩ

Có người làm tướng - Kỉ Tín đem mình chết thay

cho Cao Đế

- Do Vu chìa lưng chịu giáo

cho Chiêu Vương

- Vương Công Kiên giữ thành

Điếu Ngư chống quân Mông Kha

- Cốt Đãi Ngột Lang đánh

quân Nam Chiếu

Có người làm gia thần

- Dự Nhượng nuốt than báo

thù cho chủ

- Kính Đức phò Thái Tông

thoát vòng vây Có người làm quan nhỏ

- Thân Khoái bị bắt giam đã

tự chặt tay mình tỏ lòng trung thành rồi chết theo chủ



Nêu gương sử sách từ phạm vi

rộng đến hẹp(vua- tôi, chủ-

tướng)từ xa đến gần (thời

Xuân thu chiến quốc- đời

Hán,đời Đường)



Lấy đạo thần chủ (là lẽ sống của con nhà võ tướng) để khích lệ binh sĩ

2/ Tố cáo tội ác của giặc và bày tỏ nỗi lòng chủ tướng

Tố cáo giặc:

- Sứ đi lại nghênh ngang,uốn

lưỡi cú diều sỉ mắng triều

đình, đem thân dê chó bắt nạt

tể phụ

- Đòi ngọc lụa, thu bạc vàng,

vét của kho

Nỗi lòng chủ tướng:

“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như

cắt,nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù Dẫu cho

trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa,

ta cũng vui lòng”



Lập luận chặt chẽ, sắc bén; kết

hợp nhiều biện pháp tu từ; giọng

điệu vừa thiết tha vừa đanh

thép  Tố cáo tội ác của giặc, nêu lên nỗi nhục mất nước và bày tỏ lòng

căm thù giặc ngút ngàn

3/ Phân tích phải trái, nhận định đúng sai:

a.Phê phán biểu hiện sai trái

- Nhìn chủ nhục mà không lo,

thấy nước nhục mà không thẹn

- Làm tướng đi hầu giặc không

biết tức, nghe nhạc thái

thường đãi yến quân giặc

không biết căm

- Ham thú vui tầm thường: chọi

gà, đánh bạc, thích rượu

ngon, mê tiếng hát, lo vườn

ruộng, vợ con…

 Hậu quả: Nếu giặc tràn sang

- Ta cùng các ngươi sẽ bị bắt

- Chẳng những thái ấp của ta

không còn mà bổng lộc các ngươi cũng mất

- Chẳng những gia quyến của ta

bị tan mà vợ con các ngươi cũng khốn

- …

b.Nêu ra những việc làm đúng

- Nên nhớ câu “đặt mồi lửa

dưới đống củi” làm nguy cơ

- Nên lấy điều “kiềng canh nóng

thổi rau nguội” làm răn sợ

- Huấn luyện quân sĩ, tập dượt

cung tên

 Kết quả:

- Chẳng những thái ấp của ta mãi

mãi vững bền mà bổng lộc các ngươi cũng đời đời hưởng thụ

- Chẳng những gia quyến của ta

được ấm êm gối chăn mà vợ con các ngươi cũng bách niên giai lão

- …

3/ Phân tích phải trái, nhận định đúng sai:



Kết cấu câu văn sóng đôi, trùng điệp; lập luận tương phản chặt chẽ, sắc sảo

 Cách phân tích thiệt hơn đã

cùng một lúc tác động vào cả nhận thức, tình cảm và lương tâm của các tỳ tướng

4/ Nêu nhiệm vụ cấp bách:

- Chuyên học sách này thì mới

phải đạo thần chủ

- Khinh bỏ sách này tức là kẻ

nghịch thù

 Thái độ dứt khoát thể hiện ý

chí quyết chiến quyết thắng của vị chủ soái