SA SÚT TRÍ TUỆ DO TUỔI GÌA VÀ SAU ĐỘT QỤY

KHÁI NIỆMSa sút trí tuệ là một bệnh do rối loạn thần kinh nhận thức, làm giảm chức năng hoạt động hàng ngày và nghề nghiệp của người bệnh... NGUYÊN NHÂN- Do tuổi già - Sau Đột quỵ não -

SA SÚT TRÍ TUỆ

DO TUỔI GÌA VÀ SAU ĐỘT QỤY

PGS TS NGUYỄN MINH HIỆN

BỘ MÔN THẦN KINH - KHOA ĐỘT QUỴ

BỆNH VIỆN QUÂN Y 103

KHÁI NIỆM

Sa sút trí tuệ là một bệnh do rối loạn thần kinh nhận thức, làm giảm chức năng hoạt động hàng ngày và nghề nghiệp của người bệnh.

NGUYÊN NHÂN

- Do tuổi già

- Sau Đột quỵ não

- Sau chấn thương sọ não

- Một số bệnh lý khác: Alzheimer, Bệnh

thể Lewis, thoái hóa vỏ - nền, bệnh Parkinson

1 SA SÚT TRÍ TUỆ Ở NGƯỜI GIÀ

- Việt Nam, điều tra dân số 04/2014: 90,493 triệu

- Tuổi thọ trung bình: 73,2 tuổi

- Người già > 65 tuổi, chiếm 7% ~ 6,3 triệu người

SA SÚT TRÍ TUỆ - ALZHEIMER

Đa bệnh tật Giảm trí nhớ lành tính Bệnh Alzheimer

RỐI LOẠN TẬP TRUNG CHÚ Ý VÀ TRÍ NHỚ: SỰ KHỞI ĐẦU CỦA RỐI LOẠN

NHẬN THỨC Ở NGƯỜI GIÀ?

TRÍ NHỚ L À GÌ?

Trí nhớ là khả năng của não bộ: ghi nhận, lưu giữ, tái hiện những thông tin đã trải nghiệm trong quá khứ

- Hồi hải mã, là giao lộ

TEO THÙY THÁI DƯƠNG TRONG SUY GIẢM NHẬN THỨC VÀ BỆNH ALZHEIMER

GHI NHẬN

- Cảm giác, tri giác

- Biểu tự, khái niệm

- Phán đoán, suy luận

- Tập trung chú ý

- Điều hành tư duy, tốc độ

TRÍ NHỚ

TÁI HIỆN

- Ghi nhận sự việc mới

- Đối chiếu tài liệu lưu trữ

CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ SSTT

- Gen: CADASIL, APOE - 4

2 SA SÚT TRÍ TUỆ DO MẠCH MÁU

1 Bệnh động mạch lớn (SSTT do NMN đa ổ)

2 Bệnh động mạch nhỏ (SSTT dưới vỏ)

SA SÚT TRÍ TUỆ DO MẠCH MÁU

1 SSTT do NMN ở vị trí chiến lược (đồi thị, thùy thái

dương, bao trong)

2 SSTT do XHN (dưới nhện, trong não)

TỔN THƯƠNG DƯỚI VỎ GÂY SA SÚT TRÍ TUỆ

Hình ảnh liên kết giữa các thùy não trên MRI

Hình ảnh liên kết giữa các thùy não bị gián đoạn

khi tổn thương não

CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY SA SÚT TRÍ TUỆ

CHẨN ĐOÁN

1 Lâm sàng: Dựa vào định nghĩa ĐQN của WHO

2 Cận lâm sàng: CLVT, đặc biệt là CHT

3 Các test chẩn đoán Sa sút trí tuệ: Test đánh giá

trạng thái tâm thần tối thiểu (MMSE), nhớ lời, nhớ hình, sự chú ý, ngôn ngữ, kiến trúc thị giác, hành vi cảm xúc

TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN SSTT THEO

DSM V (2013)

1 Giảm 1 hay nhiều lĩnh vực nhận thức sau:

- Trí nhớ, ngôn ngữ, chức năng điều hành

- Chú ý , tri giác, vận động, nhận thức xã hội

2 Giảm hoạt động hàng ngày và nghề nghiệp

American Psychitric Association Diagnostic and statistical

Manual of mental disorders, 5th Edition, 2013

- Còn quản lý được tiền bạc không?

- Còn tự uống thuốc theo toa không?

- Còn tự đi lại bằng các PT GT không?

- Còn sử dụng điện thoại dễ dàng như trước?

ĐIỀU TRỊ, DỰ PHÒNG SSTT

1 Điều trị bệnh và nguyên nhân theo khuyến cáo

2 Dự phòng và điều trị các yếu tố nguy cơ

3 Các thuốc dinh dưỡng, bảo vệ tế bào não

4 Thuốc ức chế men cholinsterase: Donepezil

(Aricept 5mg), Glantamine (Reminyl 4 mg)

ĐIỀU TRỊ ĐỘT QUỲ

1 Điều trị ở các đơn vị đột quỵ

2 Tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch ( 3- 4,5h)

3 Lấy cục huyết khối

4 Kiểm soát dịch, điện giải, mạch, huyết áp,

đường máu

5 Đánh giá nuốt và thông khí

Brainin M et al Int J Stroke 2015

Tái cấu trúc hệ TKTW sau đột quỳ và chấn thương thần kinh

SINH THẦN KINH

TÂN SINH MẠCH MÁU

TÁI CẤU TRÚC SỢI THẦN KINH

1.F Akai et al Histology and Histopathology (1992) 7: 213-221; M Windisch et al J Neural Transm (1998) Suppl 53: 289-298;

2.Veinbergs et al J Neural Transm (2000) Suppl 59: 273-280; 3 B Hutter – Paier et al J Neural Transm (1998) Suppl 53: 351-361; 4,6 R Wronski et al J Neural) 107: 145-157; 5.X A Alvarez et al J Neural Transm (2000) Suppl 59: 281- 292;6.B Hutter- paier et al J Neural Transm ( 1996) Suppl 47: 267- 273; Hartbawer et

Chấn thương sọ não và phẫu thuật thần kinh giai đoạn

cấp và giai đoạn phục hồi chức năng

Cerebrolysin ®

Chỉ định trong các bệnh tổn thương tế bào thần kinh trung ương

- Cebrium là hợp chất chứa các Neuropeptid và các axit amin dưới dạng pepton, được sản xuất bằng phương pháp dùng enzym cắt đoạn các protein tinh khiết từ não lợn

- Mỗi viên chứa 68mg Neuropeptid và các axit amin dưới dạng pepton

- Là sản phẩm phát minh cuả công ty Công hòa Áo

- Cải thiện trí nhớ cho người cao tuổi , cải thiện tình trạng

sa sút trí tuệ do tuổi già

Liều: uống1 viên/ ngày

Chỉ định điều trị Thời gian điều trị Cerebrolysin Cebrium

Đột quỵ,CTSN cấp 10-30ml/ngày x 10 đến 30 ngày

X

Đột quỵ, CTSN giai đoạn

phục hồi chức năng

1 liệu trình: 10ml/ngày x 4 tuần

Có thể nhắc lại một liệu trình sau 3 đến

6 tháng

• Dùng giữa các liệu trình Cerebrolysin

Uống Cebrium 1v/ngày

Sa sút trí tuệ do nguyên nhân

Giảm chịu đựng của não do

• Dùng trước giai đoạn chỉ định dùng Cerebrolysin

Uống Cebrium 1v/ngày

Kết hợp dùng Cerebrolysin và Cebrium

KẾT LUẬN

Tuổi già và đột quỳ có tỵ lệ sa sút trí tuệ cao, ảnh hưởng

nhiều đến chất lượng cuộc sống

Dự phòng: điều trị nguyên nhân và các YTNC , can thiệp

bằng thuốc, thay đổi lối sống, kết hợp nhiều lĩnh vực

Các thuốc: bảo vệ dinh dưỡng TB não, các thuốc ức chế

men cholinesterase có tác dụng cải thiện SSTT

XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!