NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN CÁC CÔNG TRÌNH, HOẠT ĐỘNG QUÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH VÀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG NHẰM ỨNG PHÓ, GIẢM THIỂU

HỒ SƠ THUYẾT MINH ĐỀ TÀINGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN CÁC CÔNG TRÌNH, HOẠT ĐỘNG QUÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH VÀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG NHẰM ỨNG PHÓ, G

HỒ SƠ THUYẾT MINH ĐỀ TÀI

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN CÁC CÔNG TRÌNH, HOẠT ĐỘNG QUÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH VÀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG NHẰM

ỨNG PHÓ, GIẢM THIỂU

Cơ quan chủ trì đề tài: Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Trà Vinh

Chủ nhiệm đề tài: Đại tá Lâm Bỉnh Vinh

Cơ quan quản lý đề tài: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Trà Vinh

Trà Vinh, 10/2016

THUYẾT MINH

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG

I THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỀ TÀI

tuyển)

Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến

các công trình, hoạt động quân sự trên địa bàn tỉnh Trà

Vinh và xây dựng kế hoạch hành động nhằm ứng phó,

giảm thiểu

2 Thời gian thực hiện: 18 tháng 3 Cấp quản lý

(Từ tháng 11/2016 đến tháng 04/2018) Quốc gia Bộ

Tỉnh Cơ sở

4 Tổng kinh phí thực hiện: 549,308 triệu đồng, trong đó:

- Kinh phí khoán: ……… triệu đồng

- Kinh phí không khoán: ………….….triệu đồng

Tự nhiên; Nông, lâm, ngư nghiệp;

Kỹ thuật và công nghệ; Y dược

8 Chủ nhiệm đề tài

1 Bản Thuyết minh đề tài này dùng cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ thuộc 4 lĩnh vực khoa học nêu tại mục 7 của Thuyết minh Thuyết minh được trình bày và in trên khổ A4, sử dụng chữ Times New Roman, cỡ chữ 14

X

Họ và tên: Lâm Bỉnh Vinh.

Ngày, tháng, năm sinh: 1960 Giới tính: Nam / Nữ:

Học hàm, học vị/ Trình độ chuyên môn: cử nhân luật/ cao cấp chỉ huy tham mưu

Chức danh khoa học: Chức vụ: Chỉ huy trưởng

Điện thoại: ………

Tổ chức: 0743.862.223 Nhà riêng: Mobile: 0919253579

Fax: E-mail: Tên tổ chức đang công tác: Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Trà Vinh

Địa chỉ tổ chức: Đường Võ Nguyên Giáp, khóm 10, phường 7, Tp Trà Vinh , tỉnh Trà VinhĐịa chỉ nhà riêng: Số 50/4 Đường Nguyễn Thị Minh Khai, khóm 2, phường 1, Tp Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh

9 Thư ký đề tài

Họ và tên: Huỳnh Anh Kiệt

Ngày, tháng, năm sinh: 07/08/1982 Nam/ Nữ: Nam

Học hàm, học vị/ Trình độ chuyên môn: Thạc sỹ Quản lý môi trường

Chức danh khoa học: Nghiên cứu viên Chức vụ: Xưởng trưởng

Điện thoại: ………

Tổ chức: 08.38446265 Nhà riêng: Mobile: 0918788163

Fax: 08.38423670 E-mail: anhkiet.moitruong@gmail.com

Tên tổ chức đang công tác: Viện Nhiệt đới môi trường

Địa chỉ tổ chức: 57A Trương Quốc Dung, phường 10, quận Phú Nhuận, Tp Hồ Chí Minh.Địa chỉ nhà riêng: 51/3 Phùng Chí Kiên, P Tân Quý, Q Tân Phú, Tp Hồ Chí Minh

10 Tổ chức chủ trì đề tài

Tên tổ chức chủ trì đề tài: Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Trà Vinh

Điện thoại: 0743.862.223 Fax:

Địa chỉ: Đường Võ Nguyên Giáp, khóm 10, phường 7, Tp Trà Vinh , tỉnh Trà Vinh

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Đại tá, Võ Duy Thanh – Chính ủy

Mã TKKT: 3711.1.9043653.00000 Mã ĐVQHNS: 9043653

Kho bạc nhà nước tỉnh Trà Vinh

11 Các tổ chức phối hợp chính thực hiện đề tài (nếu có)

1. Tổ chức 1 : Viện Nhiệt đới môi trường

Tên cơ quan chủ quản: Viện Khoa học Công nghệ Quân sự

Điện thoại: 08.38446265 Fax: 08.38423670

Địa chỉ: 57A Trương Quốc Dung, phường 10, quận Phú Nhuận, Tp Hồ Chí Minh

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: TS Nguyễn Thế Tiến

Số tài khoản: 1011100044008

X

Ngân hàng: Ngân hàng TMCP Quân đội, chi nhánh Tp Hồ Chí Minh

2. Tổ chức 2 : Phòng Khoa học Quân sự Quân khu 9

Tên cơ quan chủ quản : Bộ Tư lệnh Quân khu 9

Điện thoại: 0710.8246132 Fax: Địa chỉ: Đường CMT8, phường An Thới, Quận Bình Thủy, Tp Cần Thơ

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Trung tướng Nguyễn Hoàng Thủy

Số tài khoản: Ngân hàng:

12

Các cán bộ thực hiện đề tài

(Ghi những người có đóng góp khoa học và chủ trì thực hiện những nội dung chính thuộc tổ chức

chủ trì và tổ chức phối hợp tham gia thực hiện đề tài, không quá 10 người kể cả chủ nhiệm đề tài Những thành viên tham gia khác lập danh sách theo mẫu này và gửi kèm theo hồ sơ khi đăng ký)

TT Họ và tên,

học hàm học vị

Tổ chức công tác

Nội dung, công việc chính tham gia

Thời gian làm việc cho đề tài

(Số tháng quy đổi

2

)

1 Cử nhân Lâm Bỉnh

Vinh BCHQS Chủ nhiệm đề tài;Lập đề cương và bảo vệ;

Xây dựng dự thảo kế hoạchhành động ứng phó, giảm thiểucác tác động của BĐKH vàNBD đến các công trình, hoạtđộng quân sự trên địa bàn tỉnhTrà Vinh;

Bảo vệ Báo cáo nghiệm thu

04

2 ThS Huỳnh Anh

Thư ký đề tài;

Tham gia lập đề cương;

Phối hợp khảo sát, đánh giáhiện trạng các công trình vàhoạt động quân sự trên địa bàntỉnh Trà Vinh;

Đánh giá ảnh hưởng của biếnđổi khí hậu và nước biển dângđến các công trình và hoạtđộng quân sự trên địa bàn tỉnhTrà Vinh;

Tham gia lập báo cáo tổng hợp

7,5

3 Cử nhân Nguyễn

Tổ chức triển khai đề tài;

Thu thập thông tin, số liệu vềkhí tượng thủy văn của tỉnh Trà

3,5

2 Một (01) tháng quy đổi là tháng làm việc gồm 22 ngày, mỗi ngày làm việc gồm 8 tiếng

Vinh và khu vực lân cận;

Khảo sát, đánh giá hiện trạngcác công trình và hoạt độngquân sự trên địa bàn tỉnh TràVinh

4 Cử nhân Nguyễn

Bình Minh

BCHQS Thu thập thông tin, số liệu về

điều kiện tự nhiên và kinh tế

-xã hội tỉnh Trà Vinh;

Đánh giá ảnh hưởng củaBĐKH và NBD đến các côngtrình và hoạt động quân sự trênđịa bàn tỉnh Trà Vinh

03

5 ThS Bùi Hồng Hà Viện NĐMT Phối hợp khảo sát, đánh giá

hiện trạng các công trình vàhoạt động quân sự trên địa bàntỉnh Trà Vinh;

Phối hợp xây dựng dự thảo kếhoạch hành động ứng phó,giảm thiểu các tác động củaBĐKH và NBD đến các côngtrình, hoạt động quân sự trênđịa bàn tỉnh Trà Vinh

3,5

6 ThS Lê Văn Tâm Viện NĐMT Đề xuất các giải pháp nhằm

ứng phó, giảm thiểu các tácđộng của BĐKH và NBD đếncác công trình, hoạt động quân

sự trên địa bàn tỉnh Trà Vinh Tham gia lập báo cáo tổng hợp

03

7 ThS Nguyễn

Thành Luân Viện NĐMT Phối hợp đánh giá ảnh hưởngcủa biến đổi khí hậu và nước

biển dâng đến các công trình vàhoạt động quân sự trên địa bàntỉnh Trà Vinh

03

8 ThS Nguyễn Thị

Xuân Hồng Viện NĐMT Phối hợp đề xuất các giải phápứng phó, giảm thiểu các tác

động của BĐKH và NBD đếncác công trình, hoạt động quân

sự trên địa bàn tỉnh Trà Vinh;

03

10 TS Trần Thành PKHQSQK9 Phối hợp xây dựng dự thảo kế 03

hoạch hành động ứng phó,giảm thiểu các tác động củaBĐKH và NBD đến các côngtrình, hoạt động quân sự trênđịa bàn tỉnh Trà Vinh

11 Cử nhân Trần Tuấn

Hoàng

Phân việnKhoa họcKTTV vàMôi trườngphía Nam

Hoàn chỉnh kịch bản BĐKH,NBD cho tỉnh Trà Vinh theokịch bản BĐKH, NBD củaquốc gia công bố năm 2016

- Đề xuất được kế hoạch hành động phù hợp nhằm ứng phó giảm thiểu tác động của biến đổikhí hậu và nước biển dâng đến hoạt động quân sự trên địa bàn tỉnh Trà Vinh theo 2 nhóm giảipháp: giải pháp quy hoạch và giải pháp kỹ thuật

Mới Kế tiếp hướng nghiên cứu của chính nhóm tác giả

Kế tiếp nghiên cứu của người khác

15 Tổng quan tình hình nghiên cứu, luận giải về mục tiêu và những nội dung nghiên cứu của đề tài

15.1 Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài

Ngoài nước (Phân tích đánh giá được những công trình nghiên cứu có liên quan và những kết quả

nghiên cứu mới nhất trong lĩnh vực nghiên cứu của đề tài; nêu được những bước tiến về trình độ KH&CN của những kết quả nghiên cứu đó)

Theo Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC, 2007) toàn cầu trong 100 nămqua với xu thế và diễn biến như sau [8]:

- Nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng 0,74oC trong thời kỳ 1906 – 2005 và xu thế gia tăng caohơn trong 50 năm gần đây, trung bình tăng 0,13oC/10 năm Nhiệt độ trung bình ở Bắc cựctăng với tỷ lệ 1,5oC/năm, gấp đôi tỷ lệ tăng trung bình toàn cầu

- Lượng mưa có chiều hướng tăng lên trong thời kỳ 1900 - 2005 ở phía Bắc vĩ độ 30ºN, tuynhiên lại có xu hướng giảm đáng kể từ năm 1970 ở vùng nhiệt đới Lượng mưa biến độngmạnh mẽ và có dấu hiệu tăng lên vào mùa mưa nhiều, giảm vào mùa ít mưa dẫn đến tìnhtrạng hạn hán thường xuyên, chủ yếu ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới

- Hoạt động các cơn bão mạnh gia tăng từ những năm 1970 và ngày càng có xu hướng xuấthiện nhiều hơn các cơn bão có quỹ đạo bất thường Sự biến đổi trong chế độ hoàn lưu quy

mô lớn trên cả lục địa và đại dương, biểu hiện rõ rệt nhất là sự gia tăng về số lượng và cường

độ của hiện tượng El Nino và biến động mạnh mẽ của hệ thống gió mùa

- Mực nước biển trung bình toàn cầu đã tăng với tỷ lệ trung bình 1.8mm/năm trong thời kỳ

1961 – 2003 và tăng với tỷ lệ 3.1mm/năm trong thời kỳ 1993 – 2003 Nguyên nhân chủ yếu

do sự tan băng ở Greenland, Bắc cực và Nam cực làm cho mực nước biển tăng nhanh hơntrong giai đoạn này Số liệu vệ tinh cho thấy, diện tích băng biển trung bình ở Bắc cực đã thuhẹp 2.7%/thập kỷ, riêng mùa hè giảm 7.4%/thập kỷ Diện tích cực đại của lớp phủ băng theomùa ở Bắc bán cầu đã giảm 7% kể từ năm 1990, riêng trong mùa xuân giảm tới 15%

Báo cáo của IPCC cũng chú trọng vào việc xây dựng các chiến lược và đề xuất các giải pháp ứngphó với BĐKH Chiến lược ứng phó BĐKH tập trung vào 2 hướng tiếp cận chủ yếu: (1) Giảm nhẹBĐKH với nội dung chủ yếu là các giải pháp công nghệ nhằm giảm phát thải khí nhà kính và (2)Thích ứng với BĐKH bao gồm nhiều giải pháp cụ thể ứng dụng trong các lĩnh vực chủ yếu: tàinguyên nước, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, năng lượng, công nghiệp, giao thông vận tải và y

tế, sức khỏe con người

Báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB, 2007) về “Tác động của mực nước biển dâng cao đến cácnước đang phát triển: Phân tích so sánh” đã đánh giá các tác động của mực nước biển dâng đối vớitất cả các nước đang phát triển bằng cách sử dụng bộ chỉ số đồng nhất các chỉ thị và với các kịch bảnkhác nhau về mực nước biển dâng Theo Báo cáo, 84 nước đang phát triển ở ven biển thành 5 nhómtheo 5 văn phòng khu vực của WB gồm: Mỹ Latin và Caribê (25 nước); Trung Đông và Bắc Phi (13nước); Châu Phi cận Xahara (29 nước); Đông Á (13 nước); và Nam Á (4 nước) Với mỗi nước vàkhu vực, các nhà khoa học đánh giá tác động của mực nước biển dâng theo 6 chỉ thị: đất đai, dân số,tổng sản phẩm quốc nội (GDP), diện tích đô thị và đất ngập nước Kết quả nghiên cứu cho thấy khimực nước biển dâng cao 1m, có khoảng 0,31% (194.309 km2) vùng lãnh thổ, và có khoảng 56 triệungười (hay 1,28% dân số) của 84 nước đang phát triển bị ảnh hưởng Ngoài ra với mỗi chỉ thị, WBđưa ra danh sách 10 nước bị ảnh hưởng nhiều nhất Theo đó, với kịch bản nước biển dâng cao 1m,Bahamas (khu vực Mỹ latinh và Caribê) là nước bị ảnh hưởng nặng nhất xét về diện tích bị ảnhhưởng (12% tổng diện tích) Việt Nam đứng đầu danh sách 10 nước bị ảnh hưởng về dân số, khu vực

đô thị và đất ngập nước (khoảng 10%) Nông nghiệp của Ai Cập bị ảnh hưởng nhiều nhất (gần13%) 28% diện tích đất ngập nước của Việt Nam, Jamaica và Belize có thể bị ảnh hưởng khi mựcnước biển dâng cao 1m Xét về tất cả các chỉ thị, theo Báo cáo của WB, Việt Nam nằm trong danhsách 5 nước bị ảnh hưởng nhiều nhất cùng với Ai Cập, Suriname và Bahamas [10]

Đông Nam Á là một trong những khu vực trên thế giới sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của BĐKH

do khu vực này có đường bờ biển dài, mức độ tập trung dân số và các hoạt động kinh tế ven biển

cao, đồng thời phụ thuộc nhiều vào sản xuất nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên và lâm nghiệp.Theo [9], các sự kiện thời tiết cực đoan liên quan đến El Niño được đánh giá là thường xuyên hơn và

dữ dội hơn trong 20 năm qua Tần suất xuất hiện các hiện tượng cực đoan của lượng mưa diễn ramạnh hơn ở nhiều vùng của châu Á, gây ra lũ lụt, lở đất Tần suất và cường độ của hạn hán có xuhướng tăng ở nhiều nơi do nhiệt độ tăng, đặc biệt là trong các tháng mùa hè, mùa khô và do hiệntượng ENSO

Theo Báo cáo của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB, 2009), chi phí thiệt hại trung bình choBĐKH tại 4 nước - Indonesia, Philipin, Thái Lan và Việt Nam nếu “vẫn phát triển như hiện tại” vànếu những tác động thị trường và phi thị trường được tính gộp lại – có thể tương đương với mứcthâm hụt khoảng 6,7%GDP mỗi năm cho đến năm 2100, cao hơn gấp 2 lần so với mức thiệt hạitrung bình toàn cầu [2]

Như vậy, BĐKH và NBD đang diễn ra trên quy mô toàn cầu và đang là một thách thức lớn đối vớinhân loại, nó đã, đang và sẽ làm thay đổi toàn diện và sâu sắc quá trình phát triển và an ninh thế giới.Các vấn đề liên quan đến BĐKH và NBD tập trung như năng lượng, cấp thoát nước, lương thực, xãhội, việc làm, ngoại giao, văn hóa, kinh tế, thương mại và an ninh quốc phòng

Trong nước (Phân tích, đánh giá tình hình nghiên cứu trong nước thuộc lĩnh vực nghiên cứu của

đề tài, đặc biệt phải nêu cụ thể được những kết quả KH&CN liên quan đến đề tài mà các cán bộ tham gia đề tài đã thực hiện Nếu có các đề tài cùng bản chất đã và đang được thực hiện ở cấp khác, nơi khác thì phải giải trình rõ các nội dung kỹ thuật liên quan đến đề tài này; Nếu phát hiện

có đề tài đang tiến hành mà đề tài này có thể phối hợp nghiên cứu được thì cần ghi rõ Tên đề tài, Tên Chủ nhiệm đề tài và cơ quan chủ trì đề tài đó)

Việt Nam thật sự bắt đầu nghiên cứu về BĐKH vào những năm của thập niên 90 với các công trìnhnghiên cứu của Nguyễn Đức Ngữ, Nguyễn Trọng Hiệu, Trần Văn Liễn,… Theo [6,7,8] Biểu hiện cácdiễn biến của BĐKH trong 100 năm qua như sau:

- Trong vòng 50 năm (1958 – 2007), nhiệt độ trung bình năm ở Việt Nam tăng lên từ 0,5oCđến 0,7oC, nhiệt độ mùa đông tăng nhanh hơn nhiệt độ mùa hè và nhiệt độ ở các vùng khíhậu phía Bắc tăng nhanh hơn các vùng khí hậu phía Nam

- Xu thế biến đổi của lượng mưa trung bình năm trong 9 thập kỷ vừa qua (1911 - 2000) khôngnhất quán giữa các khu vực và các thời kỳ có giai đoạn tăng lên và giai đoạn giảm xuống.Tính trung bình trong cả nước, lượng mưa năm đã giảm khoảng 2% trong 50 năm qua (1958

- 2007), mưa phùn giảm đi rõ rệt ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ

- Số liệu quan trắc mực nước cho thấy xu thế mực nước biển dâng cao trung bình từ 2,5cm –3,0 cm/ 10 năm

- Hiện tượng ENSO đang ngày càng có tác động mạnh mẽ đến chế độ thời tiết, đặc trưng khíhậu trên nhiều khu vực nước ta gây ra nhiều hiện tượng thời tiết dị thường như nhiệt độ tăngđến mức cực đại, hạn hán gay gắt diễn ra trên diện rộng

Theo đánh giá của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP, 2007), Việt Nam nằm trong top

5 nước đứng đầu thế giới dễ bị tổn thương nhất trước sự biến đổi khí hậu Nếu mực nước biển tăng1m, Việt Nam sẽ mất 5% diện tích đất đai, 11% người mất nhà cửa, giảm 7% sản lượng nông nghiệp

và 10% thu nhập quốc nội (GDP)

Các nghiên cứu về đánh giá tác động do BĐKH và NBD đều dựa trên các kịch bản do Bộ Tàinguyên và Môi trường ban hành Kịch bản đầu tiên được công bố vào năm 2009 trên cơ sở tổng hợpcác nghiên cứu trong và ngoài nước, mức độ chi tiết giới hạn cho 7 vùng khí hậu Việt Nam Sau đó,kịch bản BĐKH, NBD năm 2012 được ban hành được xây dựng chi tiết hơn, kịch bản nước biểndâng chi tiết cho từng khu vực ven biển Việt Nam theo từng thập kỷ của Thế kỷ 21 Kịch bảnBĐKH, NBD mới nhất dự kiến ban hành trong năm 2016 cung cấp những thông tin mới nhất về diễnbiến, xu thế BĐKH và NBD cũng như kịch bản BĐKH và NBD trong Thế kỷ 21 của Việt Nam

Phương pháp xây dựng kịch bản lần này dựa trên cách tiếp cận kịch bản phát thải chuẩn hay đường

nồng độ khí nhà kính đại diện (Representative Concentration Pathways – RCP) Kịch bản RCP

chú trọng đến nồng độ khí nhà kính hơn các quá trình phát thải Kịch bản 2016 có 4 kịch bản RCP:RCP2.6, RCP4.5, RCP6.0 và RCP8.5 Các kết quả cập nhật như sau:

- Theo các kết quả cập nhật về BĐKH 2012, nước biển dâng cho khu vực tỉnh Trà Vinh (vùng

từ Mũi Kê Gà – Mũi Cà Mau): dự báo đến năm 2020 mực nước biển dâng 8-9cm, đến năm

2030 mực nước biển dâng từ 11-14cm và đến năm 2040 mực nước biển dâng từ 17-21cm

- Theo kết quả cập nhật về BĐKH 2016, kịch bản nước biển dâng theo các kịch bản RCPcho dải ven biển Việt Nam (trong đó có tỉnh Trà Vinh) như trong Bảng 1 Các kịch bản vềbiến đổi nhiệt độ trung bình, thay đổi lượng mưa và tỷ lệ ngập như trong Bảng 2, Bảng 3

và Bảng 4

Bảng 1 Kịch bản nước biển dâng theo các kịch bản RCP cho dải ven biển Việt Nam (cm)

RCP2.6 (8 ÷ 19)13 (10 ÷ 25)17 (1321 32)26

(16 ÷ 39)

30 (18 ÷ 45) (21 ÷ 52)35 (24 ÷ 59)40 (27 ÷ 66)44

(8 ÷ 18)

17 (10 ÷ 25)

22 (14 ÷ 32)

28 (17 ÷ 40)

34 (20 ÷ 48)

40 (24 ÷ 57)

46 (28÷ 66)

53 (32 ÷ 76)

RCP6.0 (8 ÷ 17)13 (11 ÷ 24)17 (14 ÷ 32)22 (18 ÷ 39)27 (22 ÷ 48)34 (27 ÷ 58)41 (32÷ 69)48 (37 ÷ 81)56RCP8.5 (9 ÷ 18)13 (12 ÷ 26)18 (17 ÷ 35)25 (22 ÷ 46)32 (28 ÷ 58)41 (34 ÷ 72)51 (42 ÷ 87)61 (49 ÷ 103)73

Bảng 2 Biến đổi nhiệt độ trung bình tỉnh Trà Vinh so với thời kỳ 1986-2005

Bảng 4 Nguy cơ ngập ứng với các mực nước biển dâng do BĐKH tại Trà Vinh

Mực nước biển dâng 50cm 60cm 70cm 80cm 90cm 100cm

Tỷ lệ ngập (% diện tích) 0,80 1,02 1,33 2,38 4,93 21,3

Nhận thức được tầm quan trọng của việc nghiên cứu và hành động ứng phó với biến đổi khí hậu,Thủ tướng Chính Phủ đã ban hành Quyết Định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008 phê duyệtChương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu, Quyết định số 1183/QĐ-TTg ngày30/08/2012 về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn2012-2015 Đồng thời, Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã ban hành công văn số 3815/BTNMT-KTTVBĐKH ngày 13/10/2009 hướng dẫn các địa phương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc giaứng phó với biến đổi khí hậu Theo đó, UBND tỉnh Trà Vinh đã ban hành Quyết định số 264/QĐ-

UBND ngày 11 tháng 02 năm 2010 về việc ban hành Kế hoạch hành động thực hiện “Chương trìnhmục tiêu quốc gia ứng phó biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Trà Vinh”

Trong Quân đội, Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư số 133/2015/TT-BQP ngày 27/11/2015 Banhành Điều lệ công tác Bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu của Quân đội nhân dânViệt Nam; trong đó cần chú trọng các điểm như sau:

- Xác định sự biến đổi khí hậu, nước biển dâng tại các khu vực hoạt động quân sự và côngtrình quân sự

- Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng đến các lĩnh vực hoạt động của Quânđội

- Xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách về thích ứng, giảm thiểu tác động của biến đổi khíhậu, nước biển dâng

- Xây dựng các biện pháp ứng phó biến đổi khí hậu: điều chỉnh quy hoạch, điều chỉnh kế hoạch

tổ chức, xây dựng các công trình, bảo đảm trang thiết bị ứng phó, giảm thiểu,…

Thời gian qua, trong Quân đội cũng bắt đầu triển khai nhiều đề tài, nhiệm vụ liên quan đến BĐKH,chủ yếu tập trung vào công tác:

(1) Khảo sát, điều tra đánh giá ảnh hưởng của BĐKH đến một số đơn vị quân đội;

(2) Đánh giá ảnh hưởng của BĐKH và xây dựng giải pháp nhằm ứng phó giảm thiểu cho cácquân khu;

(3) Đánh giá ảnh hưởng BĐKH đối với công tác đảm bảo hậu cần, chăm sóc sức khỏe bộ đội; (4) Đánh giá ảnh hưởng, xây dựng các công trình ứng phó, giảm thiểu tác động của BĐKH chocác đơn vị trong quân đội phục vụ sẵn sàng chiến đấu,…

Các Đề tài, Nhiệm vụ liên quan:

- Nhiệm vụ: “Điều tra, khảo sát đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với các hoạt động quân sự của Quân khu 9 và đề xuất các giải pháp ứng phó, giảm thiểu” do Bộ Tư

lệnh Quân khu 9 chủ trì thực hiện Nhiệm vụ đã cơ bản xác định được kịch bản của BĐKH vàNBD của toàn khu vực Quân khu 9 (theo kịch bản 2009), bao gồm: kịch bản về nhiệt độ,lượng mưa, nước biển dâng và xâm nhập mặn Qua đó đánh giá tác động của BĐKH đếnhoạt động quân sự - quốc phòng trên địa bàn, xây dựng các giải pháp ứng phó với BĐKH và

Dự thảo kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH trên địa bàn Quân khu 9, trong có cần có

sự phối hợp với Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh trong khu vực

- Nhiệm vụ “Đánh giá tác động của BĐKH đến các ngành kinh tế xã hội tỉnh Trà Vinh, đề xuất các giải pháp ứng phó” do Sở Tài nguyên Môi trường chủ trì thực hiện Nhiệm vụ đã

nghiên cứu tính toán các kịch bản của biến đổi khí hậu và nước biển dâng dựa trên mô hìnhSimCLIM, đánh giá xu thế biến đổi của các yếu tố khí hậu tại Trà Vinh (theo kịch bản 2009).Qua đó, đánh giá các tác động của BĐKH và NBD đối với tài nguyên môi trường và kinh tế

xã hội, cũng như xây dựng chương trình mục tiêu và các phương án ứng phó với BĐKH vàNBD cho tỉnh Trà Vinh

- Dự án “Thích ứng biến đổi khí hậu vùng đồng bằng sông Cửu Long tại Trà Vinh (AMD Trà Vinh) đang triển khai do Quỹ phát triển nông nghiệp quốc tế (IFAD) tài trợ (thời gian từ

2014 – 2020) Mục tiêu tổng thể của Dự án là sinh kế bền vững cho người nghèo nông thôntrong môi trường thay đổi; cụ thể là xây dựng năng lực thích ứng cho các cộng đồng và các

tổ chức mục tiêu để thích ứng tốt hơn với BĐKH, dự kiến mang lại lợi ích cho 62.500 ngườinghèo, cận nghèo của 15.000 hộ gia đình Giai đoạn hiện tại đã hoàn thành gói mua sắm máymóc thiết bị cho Văn phòng BĐKH tỉnh Trà Vinh, mua sắm thiết bị phòng thí nghiệm phân

tích nước mặt; và tiếp tục tập trung vào thiết lập hệ thống quan trắc bền vững độ mặn với cơ

sở dữ liệu nguồn mở trên web

- Dự án “Tác động của biến đổi khí hậu lên tài nguyên nước và biện pháp thích ứng Đồng bằng sông Cửu Long” do Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường thực hiện năm

2010 Báo cáo đã xây dựng được các kịch bản BĐKH, NBD cho toàn vùng ĐBSCL (theokịch bản 2009) và tập trung đánh giá tác động lên ngập lụt và xâm nhập mặn cho vùngĐBSCL, trong đó có khu vực tỉnh Trà Vinh (sông Cổ Chiên, sông Hậu)

15.2 Luận giải về việc đặt ra mục tiêu và những nội dung cần nghiên cứu của đề tài

(Trên cơ sở đánh giá tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước, phân tích những công trình nghiên

cứu có liên quan, những kết quả mới nhất trong lĩnh vực nghiên cứu đề tài, đánh giá những khác biệt về trình độ KH&CN trong nước và thế giới, những vấn đề đã được giải quyết, cần nêu rõ những vấn đề còn tồn tại, chỉ ra những hạn chế cụ thể, từ đó nêu được hướng giải quyết mới - luận giải và cụ thể hoá mục tiêu đặt ra của đề tài và những nội dung cần thực hiện trong đề tài để đạt được mục tiêu)

Như vậy, BĐKH đang là vấn đề cấp bách toàn cầu và Việt Nam là nước sẽ phải chịu những ảnhhưởng nặng nề của BĐKH với các vấn đề như: ngập lụt, xâm nhập mặn do nước biển dâng, nhiệt độtăng cao do trái đất nóng lên, gia tăng hạn hán, cháy rừng, thời tiết cực đoan bất thường như lụt bão,nắng nóng kéo dài, mưa axit,

Trà Vinh là mô ôt trong số 12 tỉnh/thành ĐBSCL thuộc địa bàn Quân khu 9, là tỉnh ven biển với chiềudài bờ biển 65 km kéo dài từ cửa Định An huyện Trà Cú đến Cửa Cung Hầu xã Long Hòa huyệnChâu Thành, diện tích lãnh hải khoảng 1.500 km2.Với tính chất địa hình ven biển, nền đất mềm, chân đấtyếu, bị chia cắt bởi mạng lưới sông rạch dày đặc nên các công trình và hoạt động quân sự trên địa bàntỉnh Trà Vinh hàng năm chịu tác động mạnh mẽ của BĐKH và NBD

Nhận định về nguy cơ ngập tại tỉnh Trà Vinh (theo kịch bản 2009)

Theo [5], nguy cơ ngập tương ứng với các kịch bản nước biển dâng 50cm, 60cm, 70cm, 80cm tại TràVinh được thể hiện như trên hình 1

Hình 1 Bản đồ nguy cơ ngập khu vực tỉnh Trà VinhTheo thống kê về kịch bản nước biển dâng của tỉnh Trà Vinh [4], tỷ lệ và diện tích ngập của cáchuyện theo 2 kịch bản được trình bày trong Bảng 5, Bảng 6

Bảng 5 Diện tích ngập các khu vực dễ bị tổn hại tỉnh Trà Vinh theo kịch bản trung bình

Huyện Diện tích

Mức nước dâng

S(km 2 % S(km 2 ) % S(km 2 ) % S(km 2 ) % S(km 2 ) % TP.TràVinh 68,03 12,87 18,92 12,89 18,95 12,97 19,07 13,07 19,21 13,28 19,52

Nhận định về ảnh hưởng của BĐKH, NBD đến các công trình, hoạt động quân sự.

Theo thống kê, các công trình quân sự trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, bao gồm:

- Bộ CHQS Tỉnh, Ban CHQS của 07 huyện, 01 thị xã và 01 thành phố;

- Trung đoàn 926, Đại đội Trinh sát, Đại đội thiết giáp;

- Kho vũ khí của Tỉnh và các kho vũ khí tại các huyện, thị xã, thành phố;

- Các công trình trong tuyến phòng thủ, trong đó có rừng phòng hộ và tuyến đê biển;

- Trường Quân sự địa phương, Xưởng sửa chữa ôto, Bệnh viện Quân dân y, Trường bắn, Nhìn chung các đơn vị đóng quân và hoạt động quân sự tại các huyện trên địa bàn tỉnh Trà Vinhđều chịu ảnh hưởng nặng nề do tác động của BĐKH và NBD Nhận định tác động của BĐKH vàNBD đến các công trình, hoạt động quân sự của Trà Vinh như sau:

1 Tác động đến các khu vực phòng thủ then chốt:

Rừng ngập mặn ven biển, tuyến đê quốc phòng sẽ bị triều và sóng biển tàn phá gây sạt lỡ làm mấttác dụng phòng thủ quốc phòng Căn cứ chiến đấu (các trận địa, vật cản, công trình chiến đấu bảo vệcăn cứ, hầm ẩn nấp, hào giao thông, công trình hậu cần, kỹ thuật), các căn cứ hậu phương, căn cứhậu cần kỹ thuật trong khu vực phòng thủ có thể bị ảnh hưởng do ngập lũ, bị hư hại hay dễ bị tổnthương do các hiện tượng thời tiết cực đoan Thiên tai và nước biển dâng có thể làm suy giảm hoặctrong trường hợp xấu nhất làm mất tác dụng của các công trình này

2 Tác động đến hệ thống kho tàng, bến bãi quân sự:

Hệ thống bến bãi kho tàng quân sự vốn được quy hoạch lâu dài, kiên cố và có quy mô lớn có thể bị

hư hại do sự dịch chuyển của bão, dịch chuyển của các trung tâm mưa lớn đến những khu vực này.Quy hoạch điều chỉnh hoặc bố trí lại, hoặc phải di chuyển sẽ gây tốn kém Việc đầu tư thực hiện cácgiải pháp công trình nhằm bảo vệ càng tốn kém hơn và rủi ro lại cao hơn Theo [5], Kho BCHQSTrà Vinh sẽ bị ngập trong trường hợp mực nước biển dâng 80cm

3 Tác động đến hoạt động đóng quân

BĐKH ảnh hưởng đến hoạt động đóng quân của BCHQS tỉnh Trà Vinh được nhận định là rất lớn.Theo nhận định của các nhà khí tượng, bão đổ bộ vào địa bàn ĐBSCL sẽ gia tăng cả về tần suất vàcấp bão Cở sở hạ tầng doanh trại có thể bị hư hại do bão, lốc đặc biệt là các vùng nhạy cảm ở khu

vực ven biển Để đối phó với bão, lốc xoáy, đòi hỏi phải có những thay đổi phù hợp về tiêu chuẩnxây dựng doanh trại, chi phí để xây dựng sửa chữa doanh trại sẽ cao hơn.

Cơ sở doanh trại gần các dòng sông lớn ở địa bàn tỉnh Trà Vinh có nguy cơ bị phá hủy do hiện tượngsạt lở bờ sông ngày càng gia tăng Các điểm đóng quân tập trung đông sẽ có thể phải đối đầu vớinguy cơ khan hiếm nguồn nước cấp Thời tiết nắng nóng, hạn hán còn ảnh hưởng đến hoạt động tănggia sản suất của các đơn vị quân đội (do thiếu nước tưới, sâu bệnh gia tăng…)

Một trong những vấn đề hết sức quan trọng đối với hoạt động đóng quân là các đơn vị chỉ huy sẽ bịngập khi nước biển dâng Theo [5] cho thấy trên địa bàn tỉnh Trà Vinh có BCHQS huyện Càng Long

và huyện Cầu Ngang sẽ bị ngập khi mực nước biển dâng 70 cm, huyện Tiểu Cần bị ngập khi dâng 80

cm

4 Tác động đến các cơ sở sản xuất quốc phòng, khu kinh tế quốc phòng

- Các cơ sở sản xuất quốc phòng trong các khu vực nhạy cảm với bão, lốc xoáy, các khu vựchạn hán thường xuyên, các khu vực dễ xảy ra trượt lở đất do mưa lớn, khu vực ven sông,biển có thể phải di chuyển, quy hoạch lại vị trí gây tốn kém và ảnh hưởng đến kế hoạch,nhiệm vụ sản xuất

- Điều kiện môi trường lao động (vi khí hậu) đặc thù có thể trở nên độc hại hơn do thay đổicác yếu tố thời tiết (đặc biệt là nắng nóng với mùa nắng kéo dài) làm ảnh hưởng đến sứckhỏe và năng suất lao động của công nhân Kinh phí năng lượng (điện năng) cho thông gió,làm mát trong các cơ sở công nghiệp quốc phòng có thể sẽ gia tăng đáng kể

- Yêu cầu về giảm nhẹ khí nhà kính (nếu bắt buộc) sẽ buộc phải thay đổi thiết kế, quy trìnhcông nghệ hay trong trường hợp xấu nhất phải giảm chỉ tiêu sản xuất

- Việc bố trí dân cư, cơ cấu kinh tế và sử dụng đất đai (liên quan đến quốc phòng) có thể gặpkhó khăn do không lường trước được những thay đổi bất thường các điều kiện thiên tai (lũlụt và hạn hán) Hạ tầng cơ sở (đường giao thông, cấp điện, cấp nước, trường trạm…) có thểphải đầu tư tốn kém hơn để đối phó với các yếu tố thời tiết cực đoan nêu trên

5 Tác động đến các hoạt động quân sự thường nhật

- Tác động đến công tác bảo đảm hậu cần kỹ thuật

- Tác động đến huấn luyện, diễn tập

- Tác động đến sức khỏe bộ đội

- Tác động đến hoạt động tìm kiếm, cứu hộ cứu nạn

Đánh giá kết quả các công trình nghiên cứu đã công bố

1 Ưu điểm, những vấn đề đã được giải quyết

- Các nghiên cứu đã xây dựng đầy đủ các kịch bản BĐKH, NBD cho vùng nghiên cứu (tỉnhTrà Vinh và Đồng bằng sông Cửu Long), bao gồm: kịch bản về nhiệt độ, kịch bản phân bốlượng mưa, kịch bản ngập do nước biển dâng, kịch bản xâm nhập mặn,…

- Các nghiên cứu đã đánh giá đầy đủ các tác động do BĐKH, NBD lên các đối tượng nghiêncứu trong lĩnh vực: các hoạt động kinh tế xã hội, tài nguyên môi trường nói chung của tỉnhTrà Vinh, tài nguyên nước vùng Đồng bằng sông Cửu Long, các công trình và hoạt độngquân sự của toàn Quân khu 9

- Các nghiên cứu đều sử dụng kịch bản biến đổi khí hậu do Ủy ban liên Chính phủ về biến đổikhí hậu (IPCC) công bố kết hợp kịch bản BĐKH, NBD của Việt Nam

2 Những hạn chế, tồn tại

- Chưa có Báo cáo cập nhật các kịch bản BĐKH, NBD chi tiết cho khu vực nghiên cứu (tỉnhTrà Vinh) theo bản công bố mới nhất -2016 Với diễn biến ngày càng phức tạp của biến đổikhí hậu, các kịch bản BĐKH, NBD cho tỉnh Trà Vinh dựa trên Kịch bản BĐKH, NBD củaViệt Nam năm 2009 sẽ không còn phù hợp (hiện trạng xâm nhập mặn đã tiến sâu vào vùngđất phía trong của tỉnh xa hơn rất nhiều so với kịch bản dự báo)

- Các Báo cáo đánh giá tác động của BĐKH đối với các công trình và hoạt động quân sự đa sốđều tập trung ở cấp quân khu, hầu như chưa triển khai đối với từng địa phương (cấp tỉnh/thànhphố tại khu vực Quân khu 9) nên chưa đánh giá chi tiết được các tác động do BĐKH và NBD

cho từng công trình và hoạt động quân sự tại địa phương

Ngoài ra, theo kế hoạch hành động ứng phó BĐKH của Quân khu 9 cho thấy Trà Vinh là một trongcác tỉnh/thành có các công trình, hoạt động quân sự chịu tác động mạnh mẽ của BĐKH và NBD Để

cụ thể hóa kế hoạch hành động ứng phó BĐKH của Bộ Tư lệnh Quân khu 9, Bộ Chỉ huy quân sự

tỉnh Trà Vinh đề xuất thực hiện đề tài “Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến

các công trình, hoạt động quân sự trên địa bàn tỉnh Trà Vinh và xây dựng kế hoạch hành động nhằm ứng phó, giảm thiểu” nhằm tạo lập hệ thống cơ sở dữ liệu về ảnh hưởng của BĐKH đến các

công trình, hoạt động quân sự và xây dựng kế hoạch hành động riêng của địa phương kết hợp vào kếhoạch hành động của Quân khu 9 đảm bảo công tác an ninh quốc phòng

16 Liệt kê danh mục các công trình nghiên cứu, tài liệu có liên quan đến đề tài đã trích dẫn

khi đánh giá tổng quan

(Tên công trình, tác giả, nơi và năm công bố, chỉ nêu những danh mục đã được trích dẫn để luận giải cho sự cần thiết nghiên cứu đề tài)

[1] Báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Trà Vinh 05 năm (2011 – 2015) Sở Tài nguyên và Môitrường tỉnh Trà Vinh, năm 2015

[2] Biến đổi khí hậu và sinh kế ven biển GS.TS Trần Thọ Đạt, ThS Vũ Thị Hoài Thu Hà Nội,năm 2012

[3] Biến đổi khí hậu và tác động ở Việt Nam TS Nguyễn Văn Thắng và cộng sự Hà Nội, năm2010

[4] Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến các ngành kinh tế xã hội tỉnh Trà Vinh, đề xuấtcác giải pháp ứng phó Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Trà Vinh, năm 2011

[5] Điều tra, khảo sát đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với các họa động quân sự củaQuân khu 9 và đề xuất giải pháp ứng phó, giảm thiểu Thiếu tướng Nguyễn Hoàng Thủy Cần Thơ,04/2013

[6] Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam Bộ Tài nguyên và Môi trường HàNội, năm 2012

[7] Kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho thành phố Cần Thơ Bộ Tài nguyên và Môitrường Hà Nội, năm 2011

[8] Nghiên cứu ảnh hưởng biến đổi khí hậu đối với Khánh Hòa, các giải pháp thích ứng và ứngphó PGS TS Nguyễn Kỳ Phùng Khánh Hòa, 01/2012

[9] Nghiên cứu xác định những vấn đề thành phố Cần Thơ cần thực hiện liên quan đến biến đổikhí hậu toàn cầu PGS TS Nguyễn Kỳ Phùng Cần Thơ, năm 2012

[10] Tác động của biến đổi khí hậu lên tài nguyên nước và các biện pháp thích ứng Đồng bằngsông Cửu Long Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường Hà Nội, năm 2010

[11] Tài liệu hướng dẫn đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và xác định các giải pháp thích

ứng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường Hà Nội, năm 2011.

[12] Tổng luận tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu và sự dâng cao nước biển Trung tâmThông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia, năm 2008

17 Nội dung nghiên cứu khoa học và triển khai thực nghiệm của đề tài và phương án thực hiện

(Liệt kê và mô tả chi tiết những nội dung nghiên cứu và triển khai thực nghiệm phù hợp cần thực hiện để giải quyết vấn đề đặt ra kèm theo các nhu cầu về nhân lực, tài chính và nguyên vật liệu trong đó chỉ rõ những nội dung mới những nội dung kế thừa kết quả nghiên cứu của các đề tài trước đó; dự kiến những nội dung có tính rủi ro và gải pháp khắc phục – nếu có).

Nội dung 1: Hoàn chỉnh kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho tỉnh Trà Vinh dựa trên kịch bản mới nhất của Bộ Tài nguyên và môi trường (công bố năm 2016)

- Tổng hợp thông tin, dữ liệu về BĐKH, NBD trên thế giới, tại Việt Nam và tình hình thiên tai,các sự cố do biến đổi khí hậu và nước biển dâng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

- Thu thập thông tin, số liệu về khí tượng thủy văn khu vực và điều kiện tự nhiên, kinh tế - xãhội tỉnh Trà Vinh, bao gồm:

+ Chuỗi số liệu về mực nước, lưu lượng các Trạm khu vực tỉnh Trà Vinh: 10 năm gần nhất + Chuỗi số liệu về độ mặn: 10 năm gần nhất

+ Chuỗi số liệu về nhiệt độ không khí: 10 năm gần nhất

+ Chuỗi số liệu về lượng mưa: 10 năm gần nhất

+ Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Trà Vinh: cập nhật năm 2016

+ Bản đồ hiện trạng tỉnh Trà Vinh: bản đồ số thể hiện đầy đủ các lớp như ranh giới hànhchính, sông suối, độ cao, giao thông,…

- Đánh giá xu thế biến đổi và cập nhật kịch bản nhiệt độ, lượng mưa

+ Sử dụng các kịch bản biến đổi nhiệt độ, lượng mưa phiên bản 2016 của Bộ TNMT để đánhgiá và xây dựng kịch bản dựa trên chuỗi số liệu thu thập

+ Đánh giá dựa trên 2 kịch bản (RCP4.5 – B1 và RCP 8.5 – A1FI)

- Đánh giá xu thế biến đổi và cập nhật kịch bản xâm nhập mặn

+ Đánh giá, dự báo theo 3 kịch bản (RCP4.5 – B1, RCP6.0 – B2, RCP 8.5 – A1FI)

+ Ứng dụng mô hình thủy lực Mike 11 dự báo kịch bản xâm nhập mặn Chi tiết nội dungchạy mô hình gồm các công việc như sau:

(1) Thiết lập mạng lưới tính toán cho miền tính của Mike 11

(2) Biên tập, chỉnh biên số liệu thủy văn, xâm nhập mặn, nhập dữ liệu đầu vào cho mô hình(3) Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình thủy lực