Đề tài Chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Hà Nam

Tất cả những điều đó phụthuộc rất lớn vào việc đảm bảo các điều kiện từ cơ sở vật chất, từ người thầy, cô giáo… Vì vậy, việc nhận thức đúng vai trò của đội ngũ nhà giáo, nhà quản lý củac

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1.1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu của nước ta hiện nay, nó là mộttrong các khâu đột phá chiến lược của nước ta trong nhiều năm qua và nhữngnăm tiếp theo Chính sách về phát triển nhân lực cho ngành giáo dục vì thế có ýnghĩa quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ chiến lược to lớn trên Đặc biệt từsau chỉ đạo của Nghị quyết Trung ương 8 Khóa XI (Nghị quyết số 29 ngày 4tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng) về đổi mới căn bản,toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóatrong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh

tế quốc tế thì vấn đề về phát triển nhân lực, đào tạo bồi dưỡng nhân tài có ýnghĩa quyết định đối với sự phát triển của đất nước Những người tiên phongtrong nhiệm vụ của bài toán giáo dục đó chính là đội ngũ các thầy cô giáo thuộccác cấp học của hệ thống giáo dục quốc dân

Mắt xích Giáo dục tiểu học lại được đặt ra, chú trọng sự nghiêm túc hơnbao giờ hết Đội ngũ các thầy cô giáo cấp tiểu học phải được phát triển đảmbảo đạt tiêu chuẩn về chất lượng và số lượng, cơ cấu… Giáo dục tiểu học củaViệt Nam những năm gần đây đã đạt được các kết quả hết sức khả quan trongmục tiêu là đưa trẻ đến trường 100% Tuy vậy, từ bậc học này các em họcsinh phát triển đến đâu và liệu sự rèn giũa của người thầy với các em có theokịp với yêu cầu về đổi mới giáo dục hay không Tất cả những điều đó phụthuộc rất lớn vào việc đảm bảo các điều kiện từ cơ sở vật chất, từ người thầy,

cô giáo…

Vì vậy, việc nhận thức đúng vai trò của đội ngũ nhà giáo, nhà quản lý củacấp học này, tiến tới phát triển, nâng cao toàn diện kiến thức, kỹ năng, tráchnhiệm đạo đức nghề nghiệp là những công việc tiên quyết và Nhà nước chính làchủ thể cần ban hành những chính sách phát triển đội ngũ giáo viên tiểu họctrong hệ thống chính sách về phát triển đội ngũ giáo viên

Các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng chỉ rõ “Mục tiêu xây dựngđội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chấtlượng, đủ số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt nâng cao bản lĩnh chính trị,phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề nhà giáo”

Hà Nam là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng Sông Hồng, một nơi có điều kiệnphát triển tương đối thuận lợi so với cả nước, nhưng vẫn có những khác biệtgiữa các huyện, xã do địa hình và điều kiện dân cư chi phối Chính sách giáo

dục của Hà Nam cũng cần được thiết kế và thực thi nhằm đạt được sự pháttriển tối ưu đối với ngành giáo dục nói chung, giáo dục tiểu học nói riêng Xuất phát từ nhận thức trên, với vị trí là một người công tác quản lý trongngành giáo dục tiểu học, tôi đã có khá nhiều trăn trở với sự nghiệp đổi mới giáodục của nước nhà và tỉnh Hà Nam của tôi nói riêng, vì vậy, tôi đã lựa chọn đề tài

“Chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Hà Nam” để làm

đề tài nghiên cứu khoa học của mình

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chính sách hỗ trợphát triển đội ngũ giáo viên tiểu học, đề xuất các giải pháp về chính sách hỗ trợphát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Hà Nam trong thời gian tới Đề tài tậptrung giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu sau:

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáoviên tiểu học

- Phân tích, đánh giá thực trạng chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáoviên tiểu học tỉnh Hà Nam

- Đề xuất phương hướng và một số giải pháp chủ yếu về chính sách hỗtrợ phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Hà Nam trong thời gian tới

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống chính sách hỗ trợ phát triểnđội ngũ giáo viên tiểu học của tỉnh Hà Nam (giáo viên tiểu học trong các cơ sởgiáo dục công lập), bao gồm các chính sách bộ phận: Chính sách đào tạo, bồidưỡng, thu hút, đãi ngộ, tuyển dụng… đội ngũ giáo viên tiểu học của tỉnh HàNam

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra, đề tài dựa trênphương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, sử dụng tổng hợp một sốphương pháp như: thống kê, so sánh, phân tích và tổng hợp, điều tra xã hộihọc…

Ngoài ra, đề tài cũng tham khảo những số liệu thứ cấp đã được công bố, kếtquả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu liên quan, đồng thời dựa vàocác chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về giáo dục,đào tạo và đổi mới giáo dục, đào tạo ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Phương pháp chọn điểm, chọn mẫu nghiên cứu:

1.5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại tỉnh Hà Nam

- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng từ 2010 đến 2015 và định hướnggiải pháp đến năm 2020

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận về chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học.

Đội ngũ giáo viên tiểu học là tập thể những người làm công tác giảng dạyđược tổ chức theo một cơ sở giáo dục tiểu học với số lượng, chất lượng và cơcấu hợp lý cùng chung nhiệm vụ là thực hiện các nhiệm vụ giảng dạy theochuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên tiểu học

Chính sách là tập hợp các chủ trương và hành động về phương diện nào

đó của chính phủ nó bao gồm các mục tiêu mà chính phủ muốn đạt được và cáchlàm để thực hiện các mục tiêu đó Những mục tiêu này bao gồm sự phát triểntoàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trường Vì vậy chínhsách là chuỗi những hoạt động mà chính quyền chọn làm hay không làm với tínhtoán và chủ đích rõ ràng, có tác động đến người dân Như vậy, có thể nhận thấy:

- Chính sách là do một chủ thể quyền lực hoặc chủ thể quản lý đưa ra;

- Chính sách được ban hành căn cứ vào đường lối chính trị chung và tìnhhình thực tế;

- Chính sách được ban hành bao giờ cũng nhắm đến một mục đích nhấtđịnh; nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó; chính sách được ban hànhđều có sự tính toán và chủ đích rõ ràng

Phát triển đội ngũ giáo viên chính là công tác phát triển nguồn nhân lựctrực tiếp tham gia vào công tác giảng dạy của trường tiểu học, là quá trình làmtăng tiến, chuyển biến về số lượng và chất lượng, hài hòa về cơ cấu theo chiềuhướng tích cực của đội ngũ giáo viên trong các nhà trường

Từ những vẫn đề trên có thể thấy rằng: Phát triển đội ngũ giáo viên là quátrình chủ thể quản lý đội ngũ giáo viên sử dụng các biện pháp quản lý, phát triểnđội ngũ giáo viên đảm bảo về số lượng, chất lượng và đồng bộ về cơ cấu trongtương lai để đáp ứng mục tiêu giáo dục đào tạo

Thông tư liên tịch số 21/2015/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 16/9/2015 giữa

Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh

nghề nghiệp giáo viên tiểu học công lập Theo đó, chức danh nghề nghiệp giáo

viên tiểu học trong các trường tiểu học công lập thuộc hệ thống giáo dục quốcdân bao gồm:

- Giáo viên tiểu học hạng II - Mã số: V.07.03.07

- Giáo viên tiểu học hạng III - Mã số: V.07.03.08

- Giáo viên tiểu học hạng IV - Mã số: V.07.03.09

Giáo viên tiểu học đủ tiêu chuẩn được xét bổ nhiệm vào ngạch: Giáo viêntiểu học; Giáo viên tiểu học chính; Giáo viên tiểu học cao cấp theo quy định

Đối với bậc Tiểu học, đây là bậc học mà đối tượng học là những học sinhmới bắt đầu bước ra thế giới của đời sống xã hội thay vì vẫn còn nằm trong bàntay của cha mẹ và gia đình, các học sinh sẽ bắt đầu được học tập các kiến thức

cơ bản Tuy nhiên, các em vẫn còn thói quen ham chơi và chưa thật sự sẵn sànghọc tập, đặc biệt một số năm đầu tiểu học Do vậy, để truyền đạt được kiến thức

và giúp các em say mê học tập giáo viên tiểu học phải có kỹ năng sư phạmvững chắc, cách dạy khéo léo, truyền cảm Đồng nghĩa với việc giáo viên tiểuhọc phải trang bị cho mình phương pháp dạy học linh hoạt, đặc biệt phải nắmđược đặc điểm tâm sinh lý của các em thật tốt

Thực tế đã chứng minh rằng, trong môi trường giáo dục tiên tiến ở cácnước phương Tây, giờ học của học sinh tiểu học rất thoải mái không phải ngồiyên một chỗ như ở các trường tiểu học hiện nay Các giáo viên tiểu học phảikhéo léo, tâm lý, biết kết hợp các môn học để tăng hiệu quả giáo dục, tạo ra môitrường học tập nhẹ nhàng và có sức hút cao Chỉ có vừa học vừa chơi như vậycác em mới không bị áp lực, luôn hào hứng, tìm tòi và khám phá với kiến thứcmới

Hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành một số yêu cầu đối vớichuẩn nghề nghiệp đối với giáo viên tiểu học, đây là một số yêu cầu khá riêngđối với bậc học này do đây là bậc học đào tạo các em học sinh, người mà mớibắt đầu tham gia vào việc học tập tại trường lớp Chuẩn giáo viên hay còn gọi làchuẩn chuyên môn, chuẩn nghề nghiệp là các mức trình độ người giáo viên cầnđạt được trong suốt cuộc đời dạy học của mình Ðó là các mốc ghi nhận trình độchuyên môn không ngừng được nâng cao của người giáo viên, nhằm đáp ứngyêu cầu của giáo dục và xã hội, buộc họ phải không ngừng học tập và hình thànhphương pháp giảng dạy tích cực Khi đã có chuẩn giáo viên thì đó là cơ sở đểxác định chuẩn đào tạo Thực tế cho thấy, chuẩn giáo viên là đòi hỏi tất yếu củathời đại với người giáo viên nói chung, đặc biệt các yêu cầu đối với người giáoviên tiểu học nói riêng Chuyển từ xây dựng và quản lý đội ngũ giáo viên theo

chuẩn đào tạo, trình độ đào tạo, sang xây dựng và quản lý đội ngũ giáo viên theochuẩn giáo viên là xu thế chung của các nước đang phát triển, là cách quản lýtiên tiến và hiện đại.

Giáo viên tiểu học đang thực hiện nhiệm vụ “3 trong 1”, gồm đào tạo kiếnthức, lại giống như người mẹ hiền tại trường và đồng thời là người bạn đối vớihọc trò Sự hình thành nhân cách các em bị tác động rất lớn tại cấp bậc tiểu học

Do vậy, việc phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học sẽ tạo ra một đội ngũ học sinhtương lai nhiều trí tuệ, đóng góp vào nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy

sự phát triển của Việt Nam

Nhiệt tình với các môn mình đã lựa chọn mà giảng dạy cho học sinh, cũngnhư tham gia đóng góp, thay đổi, sáng tạo ra kế hoạch giảng dạy, chương trìnhhọc tập và nhà trường, phản ánh nhu cầu học sinh và sáng kiến của các cơ quanchức năng Khả năng tự học tập thông qua báo chí, internet, và đặc biệt thôngqua tham khảo thêm kiến thức từ các giáo viên khác

Sẵn sàng làm việc ngoài giờ lên lớp, học sinh tiểu học là cấp học rất quantrọng đối với cuộc đời mỗi người, biết đọc, biết viết các con số và hình thànhnên các kỹ năng sống Tuy nhiên, đối với khối học sinh tiểu học vẫn còn đanghình thành nhân cách, và một số học sinh có thể chưa chú tâm vào việc học hoặcquấy rối và rầy la tại lớp học Điều đó có thể dẫn giáo viên mất bình tĩnh vàthiếu kiểm soát, và có thể làm giáo viên chịu một số tác động căng thẳng và gặpkhó khăn Yêu cầu mỗi giáo viên khi tham gia vào giảng dạy tiểu học khôngnhững kiên nhẫn hơn và bình tĩnh hơn, tâm lý khi làm việc với những học sinh

có năng lực khác nhau và đặc biệt đối với những học sinh dân tộc đến từ các nơikhác nhau nơi cuộc sống còn khó khăn, giáo viên luôn tình cảm nhẹ nhàng, chânthành với học sinh Nhiều trường hợp giáo viên có thể dạy bồi dưỡng cho nhữnghọc sinh yếu kém để nâng cao lên, thể hiện tinh thần trách nhiệm của người thầyđối với học sinh, gia đình và xã hội

Hiện nay yêu cầu về số lượng, cơ cấu của giáo viên được quy định rất rõtrong Luật giáo dục đối với từng cấp học Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triểnkhai các địa phương thực hiện chuẩn giáo dục tiểu học cấp quốc gia, với nhiều

bộ tiêu chí khá cụ thể Đây có thể coi là một chuẩn mực chung dành cho cáctrường, địa phương áp dụng Ở đây, yêu cầu về số giáo viên, cơ cấu theo mônhọc được quy định khá rõ ràng

Ngày 28 tháng 12 năm 2012, Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo đã banhành Thông tư số 59/2012/QĐ-BGD&ĐT thay thế QĐ số 32/2005, “Về việc ban

hành Quy chế công nhận trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia” Theo đó, trườngchuẩn quốc gia được chia làm 2 cấp độ: mức độ 1 và mức độ 2 (có các tiêuchuẩn cao hơn so với mức độ 1 và hoạt động giáo dục có chất lượng toàn diệnmức độ cao hơn, tạo tiền đề nhằm tiếp cận với trình độ phát triển của trường tiểuhọc ở các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới).

1.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học

* Cơ chế, chính sách của Nhà nước dành cho đối tượng giáo viên tiểu

học

Giáo viên là viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập (trừ giáo viên cáctrường ngoài công lập) hưởng lương từ ngân sách nhà nước, do vậy cơ chế,chính sách của Nhà nước về tiền lương, chính sách về định mức giờ giảng, giờnghiên cứu khoa học, các loại phụ cấp… có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếpđến phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học

Chính sách tiền lương nếu đáp ứng được các nhu cầu về cuộc sống, học tập vànuôi sống gia đình của người giáo viên thì họ sẽ toàn tâm, toàn ý cống hiến cho côngviệc Ngược lại thì sẽ ảnh hưởng đến tâm tư, nguyện vọng và mức độ cống hiến chocông việc, thậm chí là mất động lực làm việc của đội ngũ giáo viên

Ngoài ra chính sách miễn học phí cho sinh viên sư phạm của Nhà nướccũng là một yếu tố thu hút học sinh giỏi và yêu nghề vào ngành sư phạm Theo

bà Nguyễn Thị Kim Phụng - Quyền Vụ trưởng Vụ giáo dục đại học, Bộ Giáodục và Đào tạo: “Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang có chính sách đối với hệthống trường sư phạm, từ quy hoạch trường lớp đến chính sách đối với nhà giáo.Chúng tôi đã và đang bàn để làm sao thu hút được người giỏi vào ngành sưphạm, thu hút học sinh giỏi, học sinh đạt giải vào trường sư phạm với sự khácbiệt so với việc thu hút người giỏi vào các ngành khác Ngoài học phí sẽ có sựđảm bảo công ăn việc làm sau khi tốt nghiệp và sẽ có chính sách luân chuyểncán bộ trong ngành”1

Cụ thể hơn, để phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học, Nhà nước cần có hệthống chính sách phát triển và hỗ trợ về các vấn đề thu hút đầu vào đối vớingười giáo viên tương lai, đào tạo các sinh viên sư phạm, cũng như tuyển dụng,bồi dưỡng, đãi ngộ… đối với các giáo viên trong các trường tiểu học

* Mức độ quan tâm của địa phương

Đối với mỗi địa phương, mức độ quan tâm và đầu tư cho sự nghiệp giáodục là khác nhau phụ thuộc vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của từng1

giai đoạn; phụ thuộc vào tiềm lực tài chính và ngân sách chi sự nghiệp giáo dụccủa địa phương

Đặc điểm địa lý của địa phương cũng là yếu tố tác động đến chính sáchphát triển đội ngũ giáo viên tiểu học Đối với các vùng khó khăn, miền núi xatrung tâm thì việc thu hút giáo viên sẽ khó khăn hơn những khu đô thị Việc giữchân giáo viên giỏi gắn bó với trường ở vùng nông thôn, miền núi, điều kiện khókhăn là một bài toán khó đối với cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và đàotạo cũng như chính quyền địa phương

* Cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy

Cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy bao gồm: Khuôn viên trường lớp, sânchơi bãi tập, lớp học, thư viện, máy chiếu, máy tính, thiết bị phục vụ nghiên cứu,giảng dạy, hệ thống thông tin, internet … Khoa học ngày càng tiến bộ thì đòi hỏingười giáo viên phải sử dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào hoạt động giảngdạy nhằm làm sinh động, phong phú hơn cho các giờ lên lớp

Khi được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất đảm bảo chất lượng phục vụ cho côngtác giảng dạy thì đội ngũ giáo viên sẽ có điều kiện phát huy tối đa tính sáng tạo, đổimới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học Đây cũng làđộng lực để phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên

* Cơ cấu của đội ngũ giáo viên của địa phương

Đặc điểm của đội ngũ giáo viên trong mỗi trường tiểu học của toàn bộ địaphương cũng ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển đội ngũ giáo viên Số lượnggiáo viên thừa hay thiếu, có cơ cấu về thâm niên công tác, cơ cấu về giới tính,

độ tuổi thế nào, chất lượng của đội ngũ giáo viên cao hay thấp có ảnh hưởngnhất định tới việc phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học trên ba phương diện: pháttriển về số lượng (thu hút, tuyển dụng, đào tạo nguồn); phát triển về chất lượng(đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, tin học, ngoại ngữ); phát triển về cơ cấuđội ngũ giáo viên của địa phương nói chung và của từng trường tiểu học nóiriêng

1.2 Nội dung chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học

* Nhóm chính sách phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học

Xây dựng kế hoạch chiến lược phát triển đội ngũ giáo viên tiểu họcchính là việc xác định nhu cầu giáo viên tương lai theo tiêu chuẩn chức danhnghề nghiệp, do đó phải đề ra được những quy định ưu tiên, quy định về lộtrình và các quy định cụ thể khác để thực hiện được các công việc trong

Có ba nội dung chủ yếu của chiến lược, đó là:

- Xác định, hình thành mục tiêu phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học củađịa phương, cụ thể là từng trường

- Đảm bảo chắc chắn và có tính cam kết về các nguồn lực của địa phương,nhà trường để đạt được các mục tiêu đã đề ra

- Quyết định những hoạt động nào là cần thiết để đạt được mục tiêu

Dựa vào đội ngũ giáo viên hiện có, công tác kế hoạch hoá phát triển độingũ giáo viên cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục của địa phương phải đánhgiá được thực trạng đội ngũ giáo viên tiểu học, tính toán số lượng giáo viên yêucầu theo kế hoạch đào tạo, nguồn giáo viên tuyển từ đâu, … Để làm được điều

đó, cần triển khai thực hiện các công tác sau:

+ Thống kê nhân sự: Để có thể dự báo, tính toán được khả năng sẵn có vềnguồn nhân lực giáo viên tiểu học, trước hết cần thống kê một cách khoa học,nhằm thực hiện công tác quản lý, thống kê đội ngũ giáo viên theo những chỉ tiêucần thiết

+ Thống kê kỹ năng: Công việc này sẽ cung cấp dữ liệu về trình độ họcvấn, kinh nghiệm, năng lực, độ tuổi, … cho thấy chất lượng đội ngũ giáo viênhiện có của địa phương

+ Lược đồ thay thế: Liệt kê các vị trí việc làm và cá nhân đảm nhận vị tríviệc làm đó và khả năng phát triển của họ trong tương lai

+ Hoạch định người kế nhiệm: Là tiến trình xác định, bồi dưỡng, đào tạocác giáo viên có năng lực, có thể đảm nhiệm được những vị trí cao hơn (Hiệutrưởng, phó Hiệu trưởng, Phó trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo, Trưởng phòngGiáo dục và Đào tạo, …)

* Chính sách thu hút và tuyển dụng giáo viên

Tuyển dụng giáo viên cần tuân thủ các quy định về tuyển dụng viên chứccủa Nhà nước Tuyển dụng gồm tuyển mộ và tuyển chọn “Tuyển mộ là quá trìnhthu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượnglao động bên trong tổ chức” và “Quá trình tuyển chọn nhân lực là quá trình đánhgiá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của côngviệc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số nhữngngười đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ”2

2

Nguyên tắc của tuyển dụng là phải đảm bảo lựa chọn, sàng lọc đượcnhững ứng viên có đầy đủ tiêu chuẩn theo yêu cầu vị trí công việc Trong tuyểndụng phải lấy công việc làm trung tâm để tuyển dụng, cân đối giữa công việc vànguồn lực để tránh tuyển dụng thừa hoặc thiếu giáo viên

Yêu cầu để thành công trong công tác tuyển dụng giáo viên đó là cần phảigiải đáp được các câu hỏi về: Trình độ chuyên môn của ứng viên, kinh nghiệm, kỹnăng, các mong muốn phát triển của cá nhân và mức độ phù hợp với tổ chức vềmôi trường, … Chỉ khi lựa chọn được đúng người để bố trí công việc phù hợp thìmới thành công trong công tác tuyển dụng

* Chính sách bố trí sử dụng và đánh giá chất lượng giáo viên

Bố trí sử dụng giáo viên chính là quá trình sắp xếp, phân công giáo viênvào các vị trí việc làm phù hợp nhằm khai thác và phát huy tối đa năng lực củagiáo viên theo mục tiêu của nhà trường

Về công tác đánh giá giáo viên, theo tác giả Nguyễn Ngọc Quân, NguyễnTấn Thịnh (2012), “Đánh giá thực hiện công việc được hiểu là sự đánh giá có hệthống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người lao động trongquan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng từ trước và có thảo luận về

sự đánh giá đó với người lao động”

Do đó đánh giá giáo viên phải được thực hiện định kỳ theo quy định củaNhà nước, của ngành Mục tiêu của đánh giá giáo viên là: (i) Giúp cho giáo viênnhận thức rõ ưu, nhược điểm của mình trong quá trình làm việc để có những điềuchỉnh phù hợp thực hiện công việc tốt hơn; (ii) Giúp cho người quản lý có thể rađược các quyết định sử dụng nhân sự đúng đắn hơn; (iii) Giúp cho nhà trường ngàycàng hoàn thiện hơn trong hoạt động giáo dục của mình

Từ những vấn đề trên có thể thấy, sắp xếp, bố trí, sử dụng và đánh giágiáo viên tiểu học có ý nghĩa vô cùng quan trọng, không những phản ánh thànhtích đạt được mà còn liên quan đến tư cách đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệpcủa người giáo viên

* Xây dựng môi trường làm việc sư phạm

Môi trường làm việc là tập hợp tất cả các yếu tố tự nhiên và xã hội liênquan đến quá trình thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ giáo viên Đối với hoạt độngcủa giáo viên trong nhà trường thì môi trường làm việc của giáo viên bao gồm:không gian làm việc tại trường, giảng dạy trên lớp, cơ sở vật chất và trang thiết

bị phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học… Ngoài ra, môi trường làm việccòn bao gồm cả văn hóa công sở, các mối quan hệ giao tiếp trong nhà trường

Xây dựng môi trường làm việc cũng như văn hoá công sở là hết sức cầnthiết, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới toàn diện giáo dục như hiện nay Xây dựngmôi trường làm việc sự phạm phải hội tụ các yếu tố sau: (i) Văn hoá công sởđược hình thành và duy trì thường xuyên, được mọi thành viên chấp nhận vàtuân thủ; (ii) Có sức hấp dẫn và thu hút được người tài gắn bó và cống hiến hếtmình cho công việc; (iii) Đảm bảo cho mỗi cá nhân giáo viên phát huy tối đatính sáng tạo trong công việc; (iv) Môi trường làm việc của nhà trường phải đảmbảo tuân thủ các quy định của pháp luật, các chuẩn mực về đạo đức, chuyênmôn của ngành giáo dục và đào tạo.

* Nhóm chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học

- Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

Đào tạo, bồi dưỡng là một hoạt động của quản lý nhân lực, giữ một vai tròchiến lược trong phát triển đội ngũ giáo viên Vì vậy, đào tạo bồi dưỡng đội ngũgiáo viên tiểu học là tổng thể các hoạt động học tập có tổ chức, được tiến hànhtrong một khoảng thời gian nhất định nhằm nâng cao trình độ, kỹ năng và hành

vi và nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên

Do đó, chính sách đào tạo, bồi dưỡng cần đảm bảo các yêu cầu: (i) Xácđịnh đối tượng cần được đào tạo, bồi dưỡng; (ii) Đảm bảo đáp ứng yêu cầu về

số lượng, cơ cấu, tính quy hoạch và liên tục trong đào tạo, bồi dưỡng giáoviên; (iii) Xác định mục tiêu của chương trình đào tạo, bồi dưỡng và xâydựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả của đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viêntiểu học

Nội dung xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viêngồm các bước sau:

+ Xác định nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng

+ Xác định mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng

+ Lựa chọn đối tượng đào tạo, bồi dưỡng

+ Xác định chương trình đào tạo và phương pháp đào tạo

+ Lựa chọn và đào tạo giáo viên

+ Dự trù kinh phí đào tạo, bồi dưỡng

+ Đánh giá sau đào tạo

Từ những vấn đề trên, có thể thấy mục tiêu chung của đào tạo, bồi dưỡng

là nhằm nâng cao trình độ, kỹ năng của đội ngũ giáo viên tiểu học, nâng cao tính

hiệu quả công việc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường vàđịa phương.

- Chính sách đãi ngộ và chế độ phúc lợi

Chính sách đãi ngộ và chế độ phúc lợi được hiểu là thù lao lao động haylương bổng và đãi ngộ để bù đắp vào lao động đã bỏ ra Có thể hiểu đó là cáckhoản thu về quyền lợi vật chất và tinh thần mà người lao động được hưởng để

bù đắp vào sức lao động mà họ đã hao phí

* Chính sách đãi ngộ: Gồm hai hình thức sau:

- Đãi ngộ tài chính: được thể hiện thông qua tiền lương và các khoản thukhác ngoài lương như tiền thưởng, thu nhập tăng thêm, …

- Đãi ngộ phi tài chính: hình thức đãi ngộ này ngày càng được quan tâm

và có tầm quan trọng trong quản lý, nhất là đối với ngành giáo dục đào tạo.Chính bản thân công việc, mức độ hấp dẫn của công việc và môi trường làmviệc, văn hóa công sở, cơ hội phát triển, thăng tiến, … là những yếu tố quantrọng trong đãi ngộ phi tài chính

* Chế độ phúc lợi: Là phần thù lao gián tiếp được trả dưới dạng các hỗ trợcuộc sống của người giáo viên như: bảo hiểm sức khoẻ; tiền lương hưu; tiền trảcho các ngày nghỉ lễ, nghỉ phép; thăm quan nghỉ mát; nhà ở; phương tiện đi lại

và các phúc lợi khác gắn liền với các quan hệ trong công việc

Mục tiêu của chính sách đãi ngộ và chế độ phúc lợi là thu hút được nhữnggiáo viên giỏi, có trình độ cao phù hợp với yêu cầu công việc giảng dạy ở cấptiểu học Khi xây dựng và đưa ra các chính sách đãi ngộ và phúc lợi cần phảiđảm bảo các yêu cầu sau:

+ Hệ thống thù lao lao động phải hợp pháp, đảm bảo các quy định củapháp luật hiện hành

+ Chính sách đãi ngộ và chế độ phúc lợi phải thoả đáng, công khai vàcông bằng để thu hút giáo viên giỏi và giữ chân họ ở lại với nhà trường

+ Chính sách đãi ngộ và chế độ phúc lợi phải có tác dụng tạo động lực vàkích thích đội ngũ giáo viên cống hiến, sáng tạo trong công việc

- Chính sách phụ cấp đối với nhà giáo

Phụ cấp ưu đãi đối với giáo viên tiểu học bao gồm những chính sách ưu đãi của Nhà nước được quy định tại Quyết định số 244/2005/QĐ-TTg ngày06/10/2005 của Thủ tướng Chính phủ

+ Mức phụ cấp 35% áp dụng đối với nhà giáo đang trực tiếp giảng dạytrong các trường mầm non, tiểu học ở đồng bằng, thành phố, thị xã; các trườngtrung học cơ sở, trung học phổ thông, các trung tâm kỹ thuật tổng hợp - hướngnghiệp, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm dạy nghề ở miền núi, hảiđảo, vùng sâu, vùng xa;

+ Mức phụ cấp 50% áp dụng đối với nhà giáo đang trực tiếp giảng dạytrong các trường mầm non, tiểu học ở miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa

Ngoài phụ cấp ưu đãi, phụ cấp thâm niên theo quy định của Nhà nước,các địa phương còn có những chính sách hỗ trợ về vật chất và tinh thần của địaphương mình cho đội ngũ giáo viên

1.3 Kinh nghiệm xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáo viêntiểu học

- Kinh nghiệm quốc tế

* Kinh nghiệm của Phần Lan

Vào những năm 70 của thế kỷ 20, giáo dục bắt buộc ở Phần Lan vẫn duy trì

là 6 năm và hệ thống giáo dục không có gì đặc biệt, chất lượng giáo dục vẫnchưa có nhiều đột phá Cũng vào những năm này, luật mới về giáo dục tại PhầnLan ra đời, song hành cùng với việc chính phủ tăng mạnh ngân sách cho giáodục, và chỉ chưa đầy 20 năm sau, hệ thống giáo dục mới đào tạo ra một thế hệcông dân tốt nghiệp trung học cơ sở hoặc trung cấp nghề và hơn nửa số côngdân đang ở độ tuổi đi học đại học Ở tất cả các cấp học, việc học rất nghiêmkhắc và hoàn toàn miễn phí do chế độ phúc lợi cao, vì vậy tạo cơ hội cho tất

cả mọi người đều được tham gia học tập tại Phần Lan

Bài học tại Phần Lan cho thấy chìa khóa cho sự thành công không phải làChính phủ đã đầu tư bao nhiêu tiền Mà thành công là ở nhân tố con người,con người là trung tâm của mọi cải cách giáo dục và là mục tiêu mà giáo dụccần phải hướng đến Chất lượng giáo dục cao ở Phần Lan là do Phần Lanđào tạo được một thế hệ giáo viên chất lượng cao nhất, do được chọn lựa từnhững người giỏi và có trách nhiệm trong xã hội Để dạy trẻ em mẫu giáo,giáo viên Phần Lan phải có bằng đại học, đặc biệt để dạy tiểu học, tối thiểugiáo viên phải có bằng Thạc sỹ, trong khi nhiều sinh viên tốt nhất mongmuốn trở thành giáo viên, đây là điều khác khá xa so với Việt Nam khi thờigian gần đây nhiều sinh viên giỏi không muốn trở thành thầy, cô giáo, Luônđảm bảo “vai trò của giáo viên là quan trọng số một” là bí quyết thành công

giáo dục của Phần Lan Điều này khẳng định rằng nghề giáo tại thời điểmhiện nay được mọi người kính trọng và có mức sống tốt so với mặt bằngchung tại Phần Lan.

Hơn nữa, niềm tin vào giáo dục, triết lý về tính nhân bản đã tạo không

ít thành công cho giáo dục Phần Lan, được chính phủ tạo lập khá thànhcông, trong niềm tin của dân chúng đối với chính phủ Nó bắt nguồn sâu xa

từ tính cách dân tộc của một quốc gia nghèo về tài nguyên thiên nhiên, đấtnước Phần Lan không có gì ngoài cá và rừng Do vậy, đất nước Phần Lan đãnhận thức rõ rằng chỉ có giáo dục là liều thuốc giải hiệu nghiệm nhất chonạn đói nghèo cách đây hơn một thế kỷ Himanen, một triết gia nói “Sựphát triển của Phần Lan đến từ việc đầu tư cho hệ thống giáo dục”, đây cũng

là triết lý mà giáo dục Nhật Bản đã rất thành công, sẽ được thảo luận ở mụctiếp theo

Chất lượng giáo viên là yếu tố quyết định tới giáo dục của Phần Lan, ngaytrong khâu tuyển chọn giáo viên cũng được thực hiện rất kỹ càng, yêu cầu họphải sử dụng tốt các phương tiện giáo dục, phục vụ cho đào tạo, đặc biệt cách sửdụng máy tính trong trường học được coi là tiêu chí rất quan trọng trong tuyểndụng nhân sự Ngoài ra, thông thường thì một giáo viên mới ra trường phải dạy

ở các tỉnh trong vòng 5 năm trước khi có thể xin được một biên chế ở trườngthành phố, là yêu cầu bắt buộc họ phải tích lũy đủ kinh nghiệm để đảm nhiệmvới các vị trí yêu cầu công việc cao hơn

Để đạt được kết quả nền giáo dục chất lượng cao và toàn diện, PhầnLan dành không ít ngân sách cho ngành giáo dục, trong ngân sách quốc giaviệc dành ngân sách nhiều cho ngành này thì sẽ phải hi sinh ngân sách củangành khác, nhưng với kết quả đạt được vô cùng to lớn đã tạo sự phấn khíchrất lớn cho người dân Phần Lan và họ luôn cảm thấy tự hào về những kếtquả mà đất nước đạt được Một dân tộc mà người dân cảm thấy tự hào, tínhđoàn kết sẽ được thắt chặt hơn, tạo tiền đề cao hơn của một dân tộc thốngnhất và thành công, trong khi người Phần Lan đang già đi nhanh chóng, tuổithọ cao, lực lượng lao động ngày càng giảm, dẫn đến chi tiêu cho người giàthì luôn tăng trong khi lực lượng lao động giảm dẫn tới các khoản thu vềthuế sẽ bị ảnh hưởng Nhưng tất cả điều đó không làm thay đổi triết lý củangười Phần Lan đối với giáo dục của họ, bởi con người phải là trung tâmcủa mọi chính sách, trong đó có giáo dục, đặc biệt đối với bậc học tiểu học

* Kinh nghiệm của Nhật Bản

Hiện nay chúng ta đều biết Nhật Bản đang là cường quốc về kinh tếtrên thế giới, từ một đất nước bại trận trong thế chiến thứ 2, Nhật đã vươnlên rất mạnh mẽ trong suốt thời gian sau chiến tranh, và khẳng định được vịtrí rất cao trên diễn đàn quốc tế Bí quyết thành công trên không thể khôngnhắc tới: đó là sự thành công trong giáo dục đào tạo, đặc biệt là chất lượnggiáo dục ngay từ bậc học tiểu học

Nhật Bản đang duy trì mô hình giáo dục phổ thông khá giống với ViệtNam, đó là duy trì học tập giáo dục phổ thông là 12 năm, từ lớp 1 đến lớp 12(6 tuổi đến hết năm 17 tuổi) Tuy nhiên có sự khác biệt nhỏ là mô hình ởNhật Bản là Tiểu học 6 năm, THCS 3 năm, THPT 3 năm, trong khi ViệtNam theo mô hình: Tiểu học là 5 năm, THCS 4 năm, THPT 3 năm Có mộtđặc trưng khá riêng biệt là các trường học ở Nhật rèn luyện tính lao độngcho sinh viên rất cao, từ các chương trình dọn dẹp trường lớp, đến cách sửdụng các thiết bị công nghệ, hoặc học tập về hướng dẫn sử dụng an toàngiao thông, sang đường, đều được giáo dục cho trẻ em Nhật rất cẩn thận.Ngay từ nhỏ, các học sinh đã được học tập và rèn luyện tính tự lập khá cao.Buổi sáng các em học sinh nhỏ tuổi phải tự thực hiện vệ sinh cá nhân vàchuẩn bị bữa sáng mà không còn phụ thuộc vào cha mẹ Ngay ở trường, cácbữa trưa cũng được các em tự nấu và chia ra từng suất ăn cho các bạn, vàmỗi học sinh hoàn toàn làm việc rất chủ động, không ỷ lại

Có thể thấy một nét chung giáo dục tại Nhật Bản được thực hiệnkhông những ở gia đình, mà ngay tại nhà trường cũng được quan tâm rất sátsao và có trách nhiệm cao, ý thức con người tất cả phải bắt đầu từ giáo dục:giáo dục trong nhà trường và giáo dục trong gia đình, nhưng điều hết sứcquan trọng là hai nền tảng giáo dục đó phải thống nhất Ở trường, từ mầmnon đến tiểu học các cô giáo dạy trẻ tính tự lập, thì về nhà bố mẹ, ông bàkhông thể làm thay các cháu, ở trường dạy Luật Giao thông thì không thể bố

mẹ đưa cháu đi học lại vượt đèn đỏ những xích mích trong nhà trường, côgiáo đều hướng dẫn học sinh, không phải tranh luận mình đúng hay sai màxem bản thân có lỗi gì để xin lỗi bạn, thì về nhà cũng vậy, khi con cái xảy ramâu thuẫn gì, bố mẹ, ông bà cũng phải có cách giải quyết như vậy, điều này

vô cùng có ý nghĩa khi giáo dục con người ý thức vì mọi người Một nềngiáo dục rất mang tính nhân văn, nhân bản và có tính giáo dục cao Hệ

thống này được duy trì tốt nhờ do giữa nhà trường và gia đình luôn có mốitương tác rất thường xuyên trong giáo dục, nhiệm vụ của các cô giáothường xuyên chia sẻ với phụ huynh những vấn đề đồng nhất trong giáodục trẻ em, và ở nhà thì vai trò của người mẹ là rất quan trọng trong việcgiáo dục nhân cách cho trẻ em, nhất là ý thức tự lập, ý thức vì mọi người,giữ gìn vệ sinh chung và ý thức chấp hành kỷ luật.

Không có gì tốt hơn là giáo dục cho các em ngay từ hành động cụ thể

và gương mẫu, cha mẹ và thầy cô giáo tác động tới các em rất lớn, đặc biệtcác em ở tuổi mới bắt đầu đi học, triết lý "mình vì mọi người", hay "laođộng là vinh quang" luôn được củng cố và duy trì thường xuyên, các emluôn nghĩ tới việc làm sao để có ích cho mình, gia đình và đất nước, hơn lànhững điểm số mà vẫn duy trì trong đánh giá học sinh ở nhiều quốc gia nhưhiện nay

Trong các kỳ thi, ngay cả bậc tiểu học đều khá căng thẳng và mangtính cạnh tranh cao, kết quả kỳ thi được đánh giá nghiêm túc, đúng thực lực

và thái độ nghiêm túc của người học Tính nghiêm túc trong công tác củacác thầy cô giáo, và trong học tập của học sinh từ trong nhà trường đều làbài học thành công nhất trong hệ thống giáo dục Nhật Bản, làm cho mỗingười Nhật Bản khi tham gia vào thị trường lao động sau này luôn làm việctrên tinh thần rất nghiêm túc trong công việc, với nhiều tác phong chuyênnghiệp

- Kinh nghiệm trong nước

* Kinh nghiệm của Thành phố Đà Nẵng: Đà Nẵng là thành phố khu vực miền

Trung của nước ta đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế xã hộithời gian vừa qua, vị trí năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI và năng lực hành chínhcông PAPI luôn nằm trong tốp đầu của Việt Nam, bộ mặt đô thị và chất lượngcuộc sống tại Đà Nẵng đã thay đổi vô cùng ấn tượng Điều đó không thể khôngnhắc tới sự quan tâm của các cấp chính quyền đối với sự phát triển của Thànhphố Đà Nẵng, Giáo dục và đào tạo là một trong những nhân tố quan trọng

Thành công của Đà Nẵng phải kể đến bằng các chính sách trọng dụngnhân tài ở nhiều ngành nghề, từ bác sĩ, giảng viên đại học, giáo viên các cấp tới nhiều lĩnh vực mà Đà Nẵng đang thực hiện

Đà Nẵng thực hiện cấp nhà cho người tài được thu hút bằng căn hộ chung

cư rộng rãi, đảm bảo cho người tài được thu hút an tâm làm việc

Tạo việc làm cho vợ hoặc chồng được làm việc ở vị trí phù hợp tại TP ĐàNẵng và con cái được tham gia học tập tại trường học trên địa bàn, làm tăng khảnăng thu hút nhân lực chất lượng cao về địa phương

Hệ thống các trường học ở Đà Nẵng tương đối ổn định và thực tế cho thấychất lượng đào tạo của Đà Nẵng khá tốt, từ các cấp học từ tiểu học trở lên Lãnhđạo Thành phố qua các thời kỳ luôn thực hiện giáo dục và đào tạo theo quyhoạch đã được xây dựng

2 Cơ sở thực tiễn chính sách hỗ trợ phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Hà Nam

2.1 Khái quát đặc điểm tỉnh Hà Nam

Tỉnh Hà Nam nằm ở Tây Nam châu thổ sông Hồng, trong vùng kinh tếtrọng điểm Bắc Bộ, là cửa ngõ của thủ đô Hà Nội Phía bắc giáp thành phố HàNội, phía đông giáp Hưng Yên và Thái Bình, phía đông nam giáp Nam Định,phía nam giáp Ninh Bình, phía tây giáp Hoà Bình Hà Nam có 5 huyện, 1 thànhphố; 116 xã, phường, thị trấn (gồm 6 phường, 7 thị trấn, 103 xã); trong đó có 2thị trấn và 13 xã thuộc khu vực miền núi (đến tháng 7 năm 2015 là xã đồngbằng

Hình bản đồ hành chính tỉnh Hà Nam

(Nguồn: www.hanam.gov.vn)

Với diện tích tự nhiên 860,5 km2, địa hình đa dạng vừa có đồng bằng,vùng bán sơn địa, vừa có vùng trũng Vùng đồi núi phía tây có nhiều tài nguyênkhoáng sản, đặc biệt là đá vôi để phát triển công nghiệp sản xuất vật liệu xâydựng, nhất là xi măng; đây cũng là vùng có nhiều tiềm năng phát triển du lịch.Vùng đồng bằng có diện tích đất đai màu mỡ, bãi bồi ven sông Hồng, sôngChâu, có điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hoá, côngnghiệp chế biến nông sản thực phẩm và du lịch sinh thái Địa hình đó là điềukiện để phát triển kinh tế đa dạng, kết hợp kinh tế vùng đồng bằng với kinh tếvùng đồi núi.

Hà Nam cũng như các tỉnh đồng bằng sông Hồng có khí hậu mang đặcđiểm của khí hậu nhiệt đới, gió mùa, mùa đông lạnh hơn nhiều so với nhiệt độtrung bình cùng vĩ tuyến Nhiệt độ trung bình khoảng 23oC Lượng mưa trungbình năm 1.700- 2.200mm, song không đều, tập trung 70% lượng mưa cả nămvào mùa hạ (từ tháng 5 đến tháng 10)

2.1.1 Về kinh tế - xã hội

Về cơ bản Hà Nam vẫn là một tỉnh thuần nông, đại bộ phận người dânvẫn sống ở khu vực nông thôn với thu nhập chính từ sản xuất nông nghiệp Địahình Hà Nam là đồng bằng chiêm trũng, tuy nhiên thời gian gần đây công tácthủy lợi cho đồng ruộng tốt hơn nên ít ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất nôngnghiệp nhiều như trước kia

Công nghiệp chủ đạo của tỉnh là xi măng, vật liệu xây dựng Công nghiệpdệt may và tiểu thủ công nghiệp với làng nghề dệt lụa Nha Xá, xã Mộc Nam,huyện Duy Tiên chuyên dệt lụa tơ tằm, đũi, quy mô hiện tại có 500 khung dệt,công suất đạt từ 850.000 - 1.000.000 mét lụa/năm; làng nghề dệt vải xã HoàHậu, huyện Lý Nhân chuyên sản xuất vải, khăn tắm, khăn ăn các loại; làng nghềthêu ren thủ công xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm với các sản phẩm thêu chăn,

ga, gối, đệm, khăn ăn, khăn trang trí,… chủ yếu xuất sang châu Âu và Bắc Á(doanh thu mỗi năm làng nghề đạt 25 -30 tỷ đồng) Mây tre giang đan ở HoàngĐông, Duy Tiên, nghề sừng thủ công mỹ nghệ ở xã An Lão - Bình Lục, dùngnguyên liệu sừng động vật để chế tác ra các vật dụng trang trí, đồ dùng sinhhoạt, thị trường xuất khẩu chủ yếu của sản phẩm là Đông Âu, Bắc Á, doanh thubình quân 1 năm từ 2 - 3 tỷ đồng

2.1.2 Về văn hóa - giáo dục

Người dân Hà Nam có truyền thống đoàn kết, yêu nước, có phẩm chất cần

cù, siêng năng, chăm chỉ trong lao động sản xuất, có kinh nghiệm trong sản xuấtnông nghiệp; tài hoa, sáng tạo, khéo léo trong sản xuất hàng thủ công, mỹnghệ…

Quê hương Hà Nam đã sản sinh ra nhiều nhân tài cho đất nước Kể từ khoathi đầu tiên (1075) đến khoa thi cuối cùng (1919) tỉnh Hà Nam đã có 53 người đỗđạt ở 36 khoa thi Nhiều nhà khoa bảng của Hà Nam đã có những đóng góp lớncho sự nghiệp xây dựng đất nước như: Lý Trần Thản (Duy Tiên) làm trấn thủHưng Hóa đời vua Lê Hiển Tông; Trương Công Giai (Thanh Liêm) làm Binh bộThượng thư đời Lê Duy Tông Có nhiều người trở thành học giả, nhà văn, nhà thơnổi tiếng như Nguyễn Khuyến - nhà thơ của làng cảnh Việt Nam, nhà văn - liệt sĩNam Cao…

Hà Nam là một tỉnh có nhiều di tích lịch sử văn hoá, gồm đủ các loạihình, phân bố rộng khắp trên toàn địa bàn Bên cạnh những giá trị văn hoá vậtthể, Hà Nam còn là quê hương của những lễ hội truyền thống, đậm đà bản sắcdân tộc, bản sắc địa phương như Hát dặm Quyển Sơn (Kim Bảng)

Theo số liệu thống kê lao động việc làm các năm qua, trong tổng số lựclượng lao động trong độ tuổi, lực lượng lao động trẻ ở nhóm tuổi 15-34 chiếm tỷ lệ42,81%, lực lượng lao động trung niên ở nhóm tuổi 35-54 chiếm tỷ lệ 49,37%, lựclượng lao động ở nhóm tuổi 55-59 chiếm tỷ lệ 7,82%

Tỷ lệ dân số 15 tuổi trở lên biết đọc, biết viết đạt 97,1% Tỷ trọng dân sốchưa bao giờ đi học 2,4% Tỷ trọng dân số chưa học xong tiểu học 17,3; tỷ trọngdân số đã tốt nghiệp tiểu học 19,3% Tỷ trọng dân số đã tốt nghiệp THCS42,4% Tỷ trọng dân số đã tốt nghiệp THPT 18,6%

Tỷ lệ nhập học chung cấp tiểu học: 101,6% ; tỷ lệ nhập học chung cấpTHCS: 98,8% ; tỷ lệ nhập học chung cấp THPT: 72,8%

Tỷ trọng dân số có bằng đại học trở lên: 2,2 %

2.2 Khái quát công tác giáo dục đào tạo của ngành giáo dục Hà Nam

2.2.1 Về quy mô và mạng lưới trường, lớp

- Quy mô giáo dục ngày càng mở rộng Các loại hình trường, lớp, mạnglưới các cơ sở giáo dục Hà Nam đã phát triển đồng bộ và rộng khắp, bao gồmnhiều loại hình trường ở tất cả các cấp học và ngành học

- Tính đến năm học 2014 - 2015 mạng lưới trường lớp và quy mô giáodục và đào tạo phát triển như sau:

Bảng quy mô các bậc học tại Hà Nam

Cấp,

ngành

học

Số trường

Số lớp Số

HS /lớp

Số học sinh Tỷ lệ

huy động

%

Số lớp/

trường

Trường chuẩn QG

Mầm

non

120 trường,

46 Nhóm

trẻ tư

thục

1.618 (1.572

CL, 46 TT)

46.950 (45.994 CL, 956TT)

74,56 13,2 59

(49,17%) M2:6 (5%)

Tiểu

học

(97,14%) M2:16(11, 43%

44,4 26.933

(24.293 CL, 2.640DL)

76,0

24,2-CL 12,5DL

9 (33,33%)

8/83

(Nguồn: Báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nam 2015)

Như vậy, có thể thấy:

Quy mô giáo dục ổn định; tỷ lệ huy động trẻ ra lớp cao: trẻ nhà trẻ đạt43,2%, trẻ mẫu giáo 99,2% ( mẫu giáo 5 tuổi 99,9% ); tiểu học 99,95%; THCS99,9%; THPT 76%

- Sĩ số học sinh bình quân trong 1 lớp học đối với GD TH và GDTHCS ổnđịnh ở mức thấp: tiểu học 28, THCS 34,2; điều đó tạo điều kiện thuận lợi để cảithiện điều kiện dạy, học và nâng cao chất lượng giáo dục

- Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia mầm non, THCS, THPT còn thấp (dưới 50% ).

- Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đối với cấp tiểu học là tương đối cao(chiếm tới 97,14%)

- Hầu hết các xã, phường, thị trấn trong tỉnh đều có trường mầm non, tiểuhọc, trung học cơ sở, trung tâm học tập cộng đồng Mỗi huyện, thành phố đều có từ4-5 trường trung học phổ thông và 01 trung tâm giáo dục thường xuyên So vớinăm 1997 (thời điểm tỉnh được tái lập) số trường, lớp thuộc các ngành học, cấp họcđều tăng, được qui hoạch, xây dựng phù hợp với đặc điểm địa lý của địa phương,tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh đến trường học tập

2.2.2 Chất lượng giáo dục

2.2.3.1 Chất lượng giáo dục toàn diện so sánh năm học 2013-2014 với năm học 2014-2015.

- Nuôi dạy và chất lượng giáo dục đạo đức, trí dục:

Bảng chất lượng giáo dục phổ thông của tỉnh Hà Nam

55.049/55.787G:5.303Kh: 21.181

31.022/31288G:1.337Kh:10.845

26.201/26.388G:1.853Kh:11.935

99,6%

99.3%

14,87

%38,6%

0,22,810,6

Y:

10070,6%;

0,4%

:54,1%

5,2%,7,0%,5,2%

G,Kh: 8,2%;Y,K: -3,4%G: 4,9Y,K: -3,4%

Kh:

TB:

ĐỗG:

KhTB

98,7%

10,2%,40,3%,49,4%

97,55%

1,1%,7,5%,91,4,%,

Đỗ(G:

Kh:

TB:

ĐỗG:

Kh,TB:

99,4%

16,7%,38,9%,44,5%

99,65

%2,4%,21,9%

0,8 %1,3%

0,9%

205324187

(Nguồn: Báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nam 2015)

Bảng chất lượng cấp Tiểu học: Năm học 2014-2015

(Thực hiện TT 30, ngày 28/8/2014 của Bộ giáo dục và đào tạo về việc đánh giá

học sinh tiểu học).

1 Chất lượng

giáo dục

Tiến g Việt

Toá n

Thủ KỹThuật; Mĩ thuật; Âm nhạc; Thể dục; LS &

Công-ĐL; Khoa học; TN&XH

Ngoại ngữ

Tin học

8 5Chưa hoàn

(PGD, huyên)

17

(Nguồn: Báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nam 2015)

Như vậy, chất lượng học tập của học sinh đã được nâng dần So với các địaphương trong cả nước thì con số về học sinh lưu ban tại Hà Nam đặt ra cho các nhàtrường tìm hiểu nguyên nhân và có các biện pháp tháo gỡ cho các em

Đáng chú ý, ở cấp tiểu học, đã có 100% học sinh lớp 3, lớp 4, lớp 5, tiểu họcđược học tiếng Anh theo chương trình mới theo khung tham chiếu Châu Âu từ nămhọc 2012-2013 đến nay

2.2.2.2 Chất lượng học sinh giỏi

- Học sinh giỏi cấp tỉnh: Chất lượng học sinh giỏi cấp tỉnh từng bước đượcnâng lên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và thúc đẩy đổi mớihoạt động dạy và học trong các trường học

- Học sinh giỏi cấp quốc gia: Trong thời gian qua, tỷ lệ học sinh đạt giảitừng bước tăng lên Chất lượng giải được cải thiện, có nhiều giải cao Từ nămhọc 2012-2013: 50 giải

- Học sinh giỏi quốc tế: Năm học 2011 đến nay: 1 Huy chương bạc Vật líChâu Á Thái Bình Dương, 1 Huy chương vàng Vật lí quốc tế

- Kết quả điểm bình quân thi vào đại học, cao đẳng hàng năm ổn định vàthường xuyên trong nhóm 10 tỉnh dẫn đầu toàn quốc

Như vậy, so với các địa phương trong cả nước, Hà Nam vẫn thể hiện đượckhả năng học tập với chất lượng tương đối tốt, có thể tham dự các kỳ thi cấp quốcgia và quốc tế đạt giải, thi vào các trường đại học ở mức tốt Tuy vậy, nhìn chung

so với điều kiện và tiềm năng của tỉnh thì những con số thể hiện về chất lượng đó

có thể được tăng lên nhiều hơn nếu toàn ngành giáo dục có những biện pháp thựchiện đồng bộ

2.3 Khái quát thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viênphục vụ đối với cấp tiểu học của Hà Nam

2.3.1 Số lượng giáo viên Tiểu học

Đánh giá đúng thực trạng đội ngũ các loại hình giáo viên và nhân viênphục vụ cho dạy và học, những người quyết định trực tiếp đến chất lượng dạy vàhọc trong nhà trường Tiểu học.

( Nguồn Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nam)

Như vậy, so với chuẩn giáo viên đứng lớp thì số lượng giáo viên tại HàNam là đã đáp ứng về mặt số lượng (1,4 so với 1,2)

2.3.2 Chất lượng giáo viên Tiểu học tỉnh Hà Nam

Chất lượng đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định thành bại trong công

cuộc đổi mới sự nghiệp giáo dục ở nước ta nói chung và ở Hà Nam nói riêng.Kết quả công cuộc đó là chất lượng giáo dục phải đáp ứng thời kỳ CNH-HĐHđất nước, với đội ngũ tương đối ổn định Theo điều tra thực trạng giáo viên Tiểuhọc Hà Nam, hầu hết giáo viên đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng và đạt chuẩn,giáo viên đủ sức khoẻ để giảng dạy và công tác Số giáo viên này theo lý thuyết

là đảm nhận được việc dạy học theo hướng đổi mới nhưng qua thực tiễn và khảosát thấy: Số lượng giáo viên đạt khá giỏi trên 95,5% Tỷ lệ này không đồng đềucho các trường

2.3.2.1 Trình độ đào tạo của giáo viên

Các giáo viên tiểu học của Hà Nam đã thường xuyên học tập, nâng caotrình độ dưới mọi hình thức, và những năm vừa qua con số giáo viên đạt trênchuẩn của Hà Nam tăng đáng kể

Bảng trình độ được đào tạo của giáo viên

Giáo viên TH chia theo trình độ đào tạoTrên

ĐH

Đại

học

Cao đẳng

(Nguồn: Báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nam 2015)

Số liệu thống kê về trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên Tiểu học của

Hà Nam cho thấy, theo chuẩn quy định đối với giáo viên Tiểu học (Giáoviên có trình độ THSP là đạt chuẩn) thì tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn là 99,7%,

trong đó giáo viên trên chuẩn chiếm tỷ lệ 81.7% Đây là kết quả tương đốitốt so với thực trạng chung của cả nước

Nhưng nhìn vào bảng trên, có thể thấy, số lượng giáo viên trên đại họccủa cả tỉnh là 2 người thì còn thấp khá xa so với nhiều địa phương trong cảnước Nếu được đào tạo nâng cao trình độ, có thể phong trào dạy và học ởcấp tiểu học của Hà Nam sẽ khởi sắc hơn

Cũng có thể kể thêm một số khó khăn, điểm yếu đối với giáo viên

Hà Nam

- Một số giáo viên có trình độ đào tạo trên chuẩn nhưng lại thiếu toàn diện

ở những mặt khác Thiếu hụt những năng lực kiến thức về chính trị - xã hội, các

kỹ năng về tin học, ngoại ngữ, chưa đủ để sử dụng vào dạy học, giữa chuẩn đàotạo và khả năng thực tiễn mà giáo viên có được sau đào tạo

- Việc bố trí giáo viên dựa trên cơ sở năng lực thực tế của một số hiệutrường chưa hợp lý, việc đánh giá, xếp loại, bổ nhiệm nhiều nơi, nhiều lúcchưa khách quan, công bằng, đúng mức, làm mất sự đoàn kết thống nhất,phong trào thi đua trong hoạt động chuyên môn chưa cao, không phát huyhết năng lực của mỗi người vì vậy có ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục

2.3.2.2 Chất lượng giảng dạy của giáo viên

Trong những năm qua ngành Giáo dục đã thực hiện tốt công tác đào tạobồi dưỡng nhiều mặt (bồi dưỡng đạt chuẩn, nâng chuẩn, bồi dưỡng thườngxuyên, bồi dưỡng chuyên đề) cho giáo viên nói chung, giáo viên Tiểu học nóiriêng nên chất lượng giảng dạy của giáo viên Tiểu học được nâng lên rõ rệt.Điều đó thể hiện ở kết quả là chất lượng bài giảng của giáo viên được đánh giácao dần qua các lần đi dự giờ của các trường, phòng giáo dục tổ chức; cũng nhưqua các cuộc thi dạy giỏi ở các cấp do tỉnh Hà Nam tổ chức

2.3.2.3 Đánh giá về năng lực của giáo viên

Việc đánh giá năng lực của giáo viên được thực hiện thông qua phiếu điều tratại các trường Tiểu học Thông qua phiếu trả lời của mẫu điều tra gồm 240 người làHiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, giáo viên cốt cán và với giáo viên đang giảng dạy tạithời điểm 8/2015 từ đó rút ra nhận định tổng quát về các mặt:

- Kiến thức chuyên môn

- Kỹ năng sư phạm

Bảng đánh giá về kiến thức chuyên môn của giáo viên tiểu học Hà Nam

ĐVT: %

Chỉ tiêu đánh giá

Mức độ Nắm

vững liên hệ rộng

Chỉ đủ vận dụng vào bài dạy

Chỉ biết

1 phần

Nắm chưa vững

Tình hình phong tục tập quán

Kiến thức cơ bản về tâm lý,

giáo dục, phương pháp dạy học

các bộ môn

(Nguồn: Tác giả tổng hợp qua phiếu điều tra)

Việc nắm vững các kiến thức chuyên môn liên quan đến các môn học, tiếthọc, bài học và liên hệ rộng được đánh giá cao nhất song cũng chỉ đạt  55%,nhiều giáo viên thiếu am hiểu về chủ trương đường lối của Đảng, phong tục tậpquán và tình hình địa phương, việc nắm vững các kiến thức về giáo dục, vềphương pháp dạy học các bộ môn tỷ lệ cũng chưa thật cao

* Kỹ năng sư phạm của giáo viên

Bảng đánh giá kỹ năng sư phạm của giáo viên ĐVT: %

Chỉ tiêu đánh giá

Mức độ Thành

Phải rèn luyện thêm

Tổ chức hoạt động dạy học theo

hướng đổi mới phương pháp dạy

học

Tổ chức HĐ ngoài giờ lên lớp, Đội,

Qua bảng đánh giá cho chúng ta thấy kỹ năng sư phạm của giáo viên chưacao và thiếu đồng đều Cụ thể:

- Có chưa đến 50% số giáo viên được đánh giá là thành thạo về các kỹ năng

2.3.3 Cơ cấu đội ngũ giáo viên tiểu học Hà Nam theo giới tính, theo hình thức tuyển dụng

Giáo viên nữ chiếm 76 % và nhất là giáo viên đang trong độ tuổi sinh đẻnuôi con nhỏ chiếm tỷ lệ cao Điều đó cũng có những mặt thuận lợi như xôngxáo, nhiệt tình trong công tác, ý thức tổ chức kỷ luật tốt, có kiến thức cơ bản,song kinh nghiệm chuyên môn và nghiệp vụ còn hạn chế Nhiều giáo viên cònlúng túng khi lên lớp, nhất là những bài giảng thực hành

Bảng cơ cấu giáo viên Hà Nam

Hợp đồng

Thỉnh giảng

tộc

Nữ dân tộc