Hỏi đáp kỹ thuật chăn nuôi gà trong nông hộ

kỹ thuật chăn nuôi gà, phương pháp chăn nuôi gà, kinh nghiệm chăn nuôi gà, hướng dẫn chăn nuôi gà, công nghệ chăn nuôi gà, mẹo nuôi gà

BO NONG NGHIEP VA PTNT (MARD) BO NGOAI GIAO BAN MACH (DANIDA)

CHƯƠNG TRÌNH HỖ TRỢ NGÀNH NÔNG NGHIỆP (ASPS)

Hỏi đáp kỹ thuật chăn nuôi gà

trong nông hộ

(Tài liệu tham khảo dùng cho nông dân chăn nuôi tại nông hộ)

TRUNG TÂM KHUYÉN NÔNG QUÓC GIA

HỢP PHÀN CHĂN NUÔI GIA SÚC NHỎ

NHÀ XUẮT BẢN NÔNG NGHIỆP

HÀ NÓI - 2007

NHỮNG NGƯỜI THAM GIA Biên soạn và hoàn thiện cuốn sách

Trần KimAnh Trung tâm Khuyến nông Quốc gia

Nguyễn Huy Đạt TTNC Gia cầm Vạn Phúc

Nguyễn Thị TuyếtMinh TTNC Gia cầm Vạn Phúc

Nguyễn Văn Thạch TTNC Gia cằm Vạn Phúc

Bạch Thị Thanh Dân TTNC Gia cằm Thụy Phương

Nguyễn Thị Liên Hương TTNC Gia cầm Thụy Phương

Nguyễn Thị Hoài Tao Hội Chăn nuôi

Hoạsỹ: — Nguyễn Lộc

Chủ biên: Trần KimAnh, Carl Erik Schou Larsen

LỜI NÓI ĐẦU

Hợp phân Chăn nuôi Gia súc nhỏ thuộc Chương trình Hỗ trợ Ngành nông nghiệp

(ASPS) được thực hiện dưới sự điều hành của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Trong

6 năm qua, Hop phan đã biên soạn một số tài liệu tập huẳn về chăn nuôi lợn, chăn nuôi gia cam đề tập huần cho bà con nông dân thông qua Phương pháp tập huấn có sự tham gia

Hỏi đáp kỹ thuật chăn nuôi gà trong nông hộ là tài liệu hỗ trợ cho cuốn tài liệu

“Kỹ thuật chăn nuôi gà trong nông hộ" do Hợp phần Chăn nuôi Gia súc nhỏ đã tổ chức

biên soạn từ đầu năm 2004 và chỉnh sửa đề tái bản lần 2 vào cuối năm 2006 Tài liệu Hỏi

đáp kỹ thuật chăn nuôi gả trong nông hộ được biên soạn dưới hình thức hỏi-đáp

nhằm cung cắp cho nông dân những kiến thức và kinh nghiệm cản thiết, dế áp dụng, phù hợp và gần gũi trong điều kiện chăn nuôi gà quy mô vừa và nhỏ

Cuốn sách này do nhóm chuyên gia về chăn nuôi thú y gia cằm đến từ TTKN Quốc

gia, Viện Chăn nuôi, Hội Thú Y, Cục chăn nuôi Bản thảo đã được nhóm tập huấn viên và

nông dân thuộc các xã dự án tại tỉnh Thái bình tham gia đóng góp như một lần thử

nghiệm nhằm một lần nữa hoàn thiện cuốn sách để phù hợp và đáp ứng tối đa nhu cầu

của bà con nông dân

Mặc dù các tác giả đã nỗ lực để hoàn thiện cuốn sácHÍ song vấn không tránh khỏi những thiếu sót Chúng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để cuốn sách được hoàn chỉnh hơn trong những lần tái bản sau./

Trung Tâm Khuyến nông Quốcgia — Hợp phần Chăn nuôi Gia súc nhỏ

LỜI CẢM ƠN

Cuồn "Hỏi đáp về kỹ thuật chăn nuôi gà trong nông hộ” được phác thảo và biên

soạn với sự tham gia tích cực nhiệt tình từ những bà con nông dân tham gia các lớp tập

huan, cac tap huan vién cho đến các chuyên gia chuyên sâu về chăn nuôi, thú y trong

ngành chăn nuôi gà Chúng tôi xin cảm ơn những ý kiến đóng góp quý báu của bà con

nông dân và tập huắn viên đại diện cho các lớp “Tap huan cho néng dan chăn nuôi tại

nông hộ-FLS" đến từ tỉnh Thái Bình, Thanh Hoá, NghệAn

Chúng tôi cũng xin cám ơn các nhà khoa học, các chuyên gia trong lĩnh vực chăn

nudi, thu y cua Trung tam Khuyên nông Quốc gia, Viện Chăn nuôi, Viện Thú Y, Hội Chăn

nuôi, Hội Thú y những người đã tham gia biên soạn, chỉnh lý và hoàn thiện nội dung cuốn tài liệu Chúng tôi cảm ơn các hoạ sỹ, các tác giả đã cung cắp ảnh tư liệu, tranh vẽ

đề góp phần làm sinh động hơn cho cuôn tài liệu

Nhân dịp ân phẩm được xuất bản lần đầu, chúng tôi hết sức cám ơn Chính phủ Việt Nam và Chinh phủ Đan Mạch đã hỗ trợ dài hạn cho Chương trình Hỗ trợ Ngành nông nghiệp Việt Nam và hỗ trợ cho Hợp phần Chăn nuôi Gia súc nhỏ xuất bản cuồn tải liệu

Câu hỏi 1 Hiện nay bà con nông dân đang nuôi phổ biến những

giống gà ta (gà nội) nào?

Một số giống gả nội được nuôi phô biên:

e Ga Ri: được nuôi rộng rãi

trên cả nước, tập trung nhiều ở

miền Bắc, miền Trung Sản

biến ở Hà Tây Sản lượng trứng

trung bình đạt 65 quả/ mái/năm.,

+ Ga Tau Vàng: được nuôi phổ biến ở các tỉnh Nam Bộ (Long An, Tiền Giang, Tây

Ninh, Bình Dương ) Năng suất trứng trung bình quân 140 quä/mái/năm Sử dụng nuôi

lấy trứng, thịt

«Ngoải ra còn một số giống ga dia

phương nhu: gà Chọi, gà Tre, gà H'Mông, gà

Ác, gà Tè

Cá

UU, nhưng HINH của các giống gà nội Gà Taờ văng

«Ưu điểm: dễ nuôi, chịu đựng kham

khể, có khả năng tự kiếm ăn, chống bệnh tốt, chất lượng thịt trứng thơm ngon

« Nhược điểm: chậm lớn, thời gian nuôi dài

Gà Đông Táo

Câu hỏi 2 Hãy cho biết một số giỗng gà ngoại lông màu hiện

đang được nuôi phỏ biến ở Việt Nam?

Giống ga chuyên nuôi thịt lông mau:

Ga Tam Hoang, Luong Phuong, Kabir, Sasso,

IsAmau L

* Uu diém: lon nhanh (nuôi 9 - 12 tuần đạt 1,7 - a ee ` `

2,5 kg/con), tiéu t6n thức ăn ít(2,5- 2,8 kgTA/kg tăng BI S S khối lượng) Gà mái Tam Hoàng, Lương Phượng

Ga Tam Hoang

được sử dụng làm mái nền lai với trống Sasso, ISA kc — ng

mau tao con lai nuôi thịt thích hợp với quy mô chăn

thả nông hộ có kiểm soát

+ Nhược điểm: các giống gà này đôi hỏi chất

lượng thức ăn, chăm sóc nuôi dưỡng và điều kiện về

sinh thủy cao hơn so với gà nội

Gà ISA màu.

+ G chuyên trứng lông mau: ga.Ai Cap, Hyline-Brown, Goldline 14 cde giéng ga

lấy trứng đã được nhập và nuôi phổ biển ở ViệtNam

+ Gà Ai Cập: cho năng suất trứng cao khoảng 200-220 quả/máifnăm, chất lượng trừng, thit thom ngon, khả năng chồng bệnh tối, không áp bóng, phủ hợp với chăn nuôi nông hộ

«Gà Hy-line Brown (Hai-lai Brao): năng suất trừng cao khoảng 310-330

quả/mái/năm, võ trừng có màu nâu, phù hợp với chăn nuôi tập trung,

« Gà Goldline (Gôn-lai): năng suất trứng khoảng 320 -330 quả/mái/năm vỏ trứng

©ö màu nâu, phù hợp với chăn nuôi tập trung và bán chăn tha,

Tuy vậy, các giỗng gà này đòi hỏi cao vẻ chắt lượng thức ăn, chăm sóc nuôi dưỡng

Câu hỏi 3 Bà con nông dân nên nuôi những giố

Gà ta (gà nội): gà Ri, gà Tàu vàng, gà Ri lai

Gà ngoại: gà Ai cập, Hy-line Brown, Goldline

Câu hỏi 5 Hãy cho biết cách chọn gà con mới nở (01 ngày tuổi)?

Khi chọn gà con mới nở (01 ngày

tuổi) cần chú ý những đặc điểm sau:

* Mắt sáng, mỏ khép kín,nhanh nhẹn,

chân bóng, đứng vững và đi lại bình thường,

* Lông bông, màu lông đặc trưng của

- Nên chọn mua gà con từ đàn bồ mẹ rõ nguồn góc, sạch bệnh,

- Không chọn những con vẹo mỏ, khéo chân, hờ rốn, năng bụng, màu lông không

đặc trưng của giống, khối lượng không đàm bảo tiêu chuẩn giống

Gà khoèo chân

Gà hở rồn

+ Mồ bình thường, mảo và tích tai đỏ tươi

« Thân hình cân đối, bụng thon, mềm

+ Khoảng cách giữa cuối xương lưỡi hái

và xương háng rộng

« Chân bóng, lông mượt

+ Dáng đi nhanh nhẹn

Câu hỏi 7 Khi gà mái đã vào đẻ được 2 - 3 tháng có cần chọn lọc

hiệu quả chain nuôi

* Theo kinh nghiệm,

+ Lông bóng mượt, thích tỉa tót, làm dáng 'Gà đẻ kém

Qua gay hoặc quá béo, bụng xệ, tich mỡ; xương chậu quá hẹp, không đặt vừa chiều ngang 2 ngón tay; lỗ huyệt nhỏ, khô

+ Gà mái không chịu trồng

+ Gà đề trứng kém, vỏ mỏng, sản sùi

Lưu ý: Gà mái bị các bệnh mãn tính: hen nặng, bạch ly nên phát hiện và loại thải kịp thời Sau giai đoạn này, vẫn cằn tiếp tục theo dõi đàn gà đề loại thải những con mái đẻ kém.

Câu hỏi 8 Chọn gà trống tốt để ghép trống mái cần chú ý những

+ Dáng hùng đũng, nhanh nhẹn, thân hình cân

đối, tiếng gáy vang

«Mất tơ, sáng, mào và tích đỏ tươi Nêu là

giống gà mào đơn thì mào phải thẳng đứng

răng cưa thưa, đều

« Lông cổ, cánh ảnh mượt, lông đuôi dài

ến kín, chân hỏng là mình chọn nuôi Thuần chọn, loại thải quan tâm định Kỳ

Chọn gờ hộu bị em ơi Ahững con đề kêm bỏ đi

Tại mươi tuần tmi te thôi nhớ cho Để cáo: chân, mỏ lúc nỉ nhại dẫn

Những can mốt sáng đâu thanh Ẳ nuôi kinh tễ bậi phần

Có xương hẳng rộng ăn nhanh để nhiều Phòng chẳng bệnh tát ra cần phải lo

lồng vãngung hồng mm miễn: (Giúp gã để lỗi, trứng to

Tỉnh tình nhanh nhẹn đẳng yêu tuyệt vời Tũng nguần thư nhập dm no ii nhà:

Câu hỏi 9 Lam thé nao dé ga mai dé giảm thời gian ấp bóng?

Để giảm thời gian ấp bóng, có thể sử dụng các cách sau:

* Nhốt gà mái vào lồng, ghép chung với ga trồng, không cho tiếp xúc với ỗ đẻ, nhất

146 dé c6 trứng, cho ăn bổ sung lúa mằm rau xanh

“Nhung ga xuống nước (ít nhất 2

lằn/ngày) trong 3-6 ngày liền, nhột

vào nơi có nhiều ánh sáng, bổ sung

đinh dưỡng và vitamin ADE trong

khẩu phần ăn hàng ngày cho gà

Có thế dùng một số thuốc để giảm

nhiệt độ cho gà như cho gà uống

aspirin 1-2 vién/con/ngay hoặc uống

analgin 150-200 mg/con! ngày

Luu y: Chon lọc qua các năm, không sử dựng trứng của những gã mái có tính ấp

Không nên sử dụng gả thương phẩm làm giống vì:

* Tỷ lệ đẻ tỷ lệ ấp nớ cúa gà mẹ thắp; gà con có tỷ lệ dị dang cao

* Tỷ lệ nuôi sống, độ đồng đều của ga con tử gà me thương phẩm thắp

thành sản phẩm cao, hiệu quả kinh tế thắp,

Câu hỏi 11 Có máy nhóm nguyên liệu thức ăn cần thiết đẻ nuôi

gà? Vai trò của các nhóm này?

€6 4nhóm nguyên liệu thức ăn:

* Nhóm giàu năng lượng: gồm ngỏ,

thóc, tắm, cám gạo, củ sắn, khoai lang,

khoai tây Vai trò của nhóm này là duy

trì hoạt động sống cúa gà, góp phan tao

sản phẩm như thịt, trứng Nếu khẩu

phần ăn không đáp ứng nhu cầu về sinh

trưởng và phát triển của gà thì gà thịt sẽ

lớn chậm gà mái cho năng suất trứng

thấp

*® Nhóm giàu đạm: gồm cá, tôm, bột cá, bột thịt xương, giun đất, mối, cào cào,

châu chấu, đậu tương, vừng, lạc, khô dẫu đậu tương có vai trò cung cắp da» cho

cơ thể Nếu thiếu đạm gà lớn chậm, đẻ kém ; nếu thừa đạm có thể gây tiêu chảy và lãng phí

* Nhóm giàu khoáng: bột đá, võ don, xác cua, vỏ Ốc, vỏ trứng, bột xương có vai trò cung cắp khoáng, tạo xương, tạo vỏ trứng Thiếu khoáng gà con lớn chậm, dể bị còi xương, gà mái cho năng suất trứng thắp, đề non, vỗ trứng mỏng,

* Nhóm giàu vitamin: gồm các loại rau cỏ, lá cây, cũ, quả cần cho quá trình trao

đổi chất, quá trình sinh trưởng của gả Thiểu vitamin sẽ ảnh hưởng đến tỷ lệ nở, tỷ lệ

chết phôi, gà con 01 ngày tị bị còi cọc, dễ mắc bệnh

tu, khi nuôi dị

* Không chọn nguyên liệu thức ăn bị mốc, 4m,

Vớn cục, có mùi hoặc màu sắc lạ, lẫn nhiều tạp

chất Nguyên liệu thức ăn bị mốc có chứa độc

Kiểm tra thức ăn khi mua

tố gây ngộ độc, ia chảy kéo dài, làm giảm khả

năng tăng trọng hoặc đẻ trứng; ngộ độc nặng, gả có thẻ bị chết hàng loạt

Câu hỏi 13 Khi mua và sử dụng thức ăn đậm đặc hoặc thức ăn `

hỗn hợp cho gà cần lưu ý những điểm gì?

Khi mua và sử dụng thức ăn cho gà cần lưu ý:

* Mua ở đại lý hoặc cơ sở có uy tin

* Mua đúng chủng loại thức ăn cho từng loại

gà, từng giai đoạn của gã

* Kiếm tra trên bao bì hạn sử dụng và thành

phần dinh dưỡng chủ yếu

* Kiểm tra thức ăn trong bao bì (nhìn, sờ ngửi, ném ) xem thức ăn có bị mốc, âm

von cục, mắt mùi, lắn tạp chắtkhông Đại lý thức ăn chăn nuôi

* Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, nhất là tỷ lệ phối trộn giữa thức ăn đâm đặc với các

* Để khắc phục ta cần bổ sung các nguyên liệu thức 4n như bột cá, khô dầu, đâu

tương rang; bột vỏ sò, v6 hén, vỏ trứng; rau xanh

Câu hỏi 15 Vì sao gà có hiện tượng còi xương, bại liệt, đẻ trứng

vỏ mỏng, trứng non? Cách khắc phục?

* Đây lả biểu hiện của việc thiếu hoặc

không cân đối can xi, phốt pho trong

thành phần thức ăn Vì vậy cần bồ sung

thêm một số nguyên liệu thức ăn giàu Ƒ

canxi, phốt pho như bột xương, bột

Câu hỏi 16 Những loại nguyên liệu thức ăn nào dễ gây ngộ độc

hoặc khó tiêu cho gà? Cách xử lý?

= Dau tương, đậu xanh, đậu mèo có chứa chất ức chế men tiêu hóa đạm (men

tripxin) làm cho gả khó tiêu Ta phải rang chín để loại bó chat nảy trước khi sử dụng làm thức ăn chogả

* Cảm gạo có chứa nhiều dầu làm cho thức ăn hỗn hợp bị lên men, vì vậy gà khó

tiêu Chỉ nên sử dụng cám mới xay xát với tỷ lệ không quá 5% đối với ga con, không quả

15% đối với gà dò và trộn cho gà ăn trong thời gian ngắn (trong vòng 1 tuần) để hạn chế

thức ăn bị lên men

* Sẵn khô đặc biệt là sắn khô cả vỏ có chứa axit xianhydric (HCN) là độc tổ gây ngộ

độc cho gà Ta nên sử dụng sẵn đã bỏ vỏ, thái lát mỏng và phơi thật khô để làm giảm

lượng HCN; Chỉ nên sử dụng bột sắn cho gả nuôi thịt tý lệ không quá 5% trong khẩu

+ Tách biệt với nhả ở, chuồng nuôi gia súc vả gia cằm khác

+ Xây dựng trên khu đắt bằng phẳng, cao ráo, sạch sẽ, thoáng mát vả thoát nước tốt

«Nếu nuôi quy mô lớn phải cách xa khu dân cư, nguồn nước, chợ, đường giao

thông

+ Hướng chuồng:

+ Nên chọn hướng Đồng Nam hoặc hướng Nam

+ Nên chọn cuỗi hướng gió so với khu dân cư

= Kiéuchudng:

«K

chuồng thô sơ: dùng nuôi gà quy mô nhỏ

+ Chuông 2 mái bán kiên cố: nuôi gà quy mô vừa

+ Chuồng mái 2 tằng (mái chồng diêm): nuôi gà quy mô vừa và lớn

Cần đảm bảo khoảng cách hợp lý giữa các chuông

Chung nuôi trang trại, gia trại có rào ngăn, Chuông nuôi đơn giản

mái 2 tằng, sân chơi, cây bóng m:

Câu hỏi 18 Nên làm chuông gà như thế nào để đảm bảo khô ráo và

thoáng mắt?

* Kiều chuồng, diện tích chuồng phù hợp với mục đích nuôi và số lượng gà nuôi;

điều kiện kinh tế gia đình

* Nên tận dụng các loại nguyên liệu ré tiền như tre, gỗ, nữa, lá cọ đề làm chuồng

'Có thể làm chuồng nền, chuẳng sản hoặc chuồng tằng để nuôi gà

* Nên chuông phải được đầm nẻn kỹ vả cao hơn mặt đắt từ 30 - 40 cm, láng bằng xi

mảng cát vàng dé tránh ấm ướt, đám bảo thoát nước tốt

# Chuỗng nuôi phải thoáng, có rẻm che, trước cửa ra vào có hồ sát trùng

Mái chuồng: có thể lợp bằng rạ, lả cọ hoặc fibro xi măng; nên làm mái 2 tầng để lưu thông không khi tốt; mái cao khoảng 2,5- 3,0 m

Chuồng nuôi gả

Nudl ga chăn thả vườn chưng,

Lâm nơi cao ráo de

Chuông nuôi mrảnh nẵng sớm chiều

Chan gid ding bắc lở điều quan tám!

bang méit quanh nam

Kích thuác phù họp guy mo dan ga

Chi, men, chin, Phải lo phòng trằnh từ xa ng là mỗi ngà"

1liruliuhũng lợi ấu bề miễm vit

Đã nghềo sẽ được đi Tăng nguồn thụ nhập chan nuôi gia a