ĐẶT VẤN ĐỀ:Đề tài: “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động LQVH thể loại truyện kể” Lý do chọn đề tài “Trẻ em như búp trên cành, biết ăn
Trang 1II Những biện pháp đổi mới để giải quyết vấn đề 7
Biện pháp 1: Tạo môi trường cho trẻ kể chuyện 8Biện pháp 2: Áp dụng công nghệ thông tin vào bài giảng 11Biện pháp 3: Dạy trẻ sử dụng đồ dùng phù hợp với ngôn ngữ,
Trang 3LỜI CẢM ƠN !
Để hoàn thành được sáng kiến kinh nghiệm này trước hết là nhờ sự quantâm chỉ đạo sâu sát phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thanh Oai, sự đồng tìnhủng hộ của phụ huynh học sinh, sự cộng tác đắc lực của tập thể cán bộ, giáoviên, công nhân viên trường Mầm non Mỹ Hưng, sự đóng góp chân thành củacác bạn đồng nghiệp, bên cạnh đó là tinh thần vượt khó, khắc phục khó khăn củabản thân để hoàn thành được sáng kiến và từng bước áp dụng hiệu quả
Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo các cấp, lãnh đạo phòngGD&ĐT huyện Thanh Oai cùng Ban giám hiệu trường Mầm non Mỹ Hưng, độingũ Cán bộ giáo viên, phụ huynh học sinh, các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ tôihoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này !
Trong quá trình hoàn thành sáng kiến, không thể tránh khỏi những thiếusót, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, các bạn đồngnghiệp để sáng kiến kinh nghiệm được hoàn chỉnh hơn
Xin chân thành cảm ơn !
Trang 4I ĐẶT VẤN ĐỀ:
Đề tài: “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động LQVH thể loại truyện kể”
Lý do chọn đề tài
“Trẻ em như búp trên cành, biết ăn ngủ biết học hành là ngoan” Trẻ em là
những chủ nhân tương lai của đất nước, đất nước có giàu mạnh, tươi đẹp haykhông là một phần nhờ vào thế hệ hôm nay Chính vì vậy mục tiêu của giáo dụcmầm non hiện nay là phát triển toàn diện nhân cách trẻ Ở trẻ giống như một tờgiấy trắng và cô giáo mầm non là người vẽ những nét bút đầu tiên lên trang giấy
đó, nếu chúng ta vẽ những nét bút có đẹp hay không cũng góp phần hình thànhnhân cách trẻ sau này cho nên các hoạt động giáo dục ở trường mầm non vôcùng quan trọng, trong đó việc rèn cho trẻ có những năng tự phục vụ bản thân là
vô cùng quan trọng
Hiện nay trong các bậc học mầm non cũng như tiểu học đang biệt quantâm và trú trọng việc rèn kỹ năng sống cho trẻ Đặc biệt qua các kênh truyềnthông cũng nói về vấn đề này rất nhiều Vậy kỹ năng sống là gì?Với mục tiêucủa giáo dục mầm non hiện nay đối với trẻ mẫu giáo nhằm hình thành phát triểntoàn diện cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người Ở trẻ giống nhưmột tờ giấy trắng và cô giáo mầm non là người vẽ những nét bút đầu tiên lêntrang giấy, nếu chúng ta vẽ lên những nét bút có đẹp hay không cũng góp phầnhình thành nhân cách của trẻ sau này cho nên các hoạt động giáo dục trẻ trongtrường mầm non là vô cùng quan trọng trong đó lĩnh vực phát triển ngôn ngữgiúp trẻ có thể tự tin giao tiếp với mọi người xung quanh
Thực hiện sự chỉ đạo của Sở giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội,phòng Giáo dục và Đào tạo về việc thực hiện mục tiêu chương trình chăm sócgiáo dục mầm non được dựa trên 5 lĩnh vực, phát triển thể chất, phát triển nhậnthức, phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm xã hội, phát triển thẩm mỹ để giáodục trẻ một cách toàn diện về thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ và lao động
Chương trình chăm sóc giáo dục trẻ lứa tuổi mầm non gồm có nhiều hoạtđộng học, mỗi hoạt động học đều có ý nghĩa, tác dụng khác nhau, liên kết vớinhau, bổ sung cho nhau nhằm hình thành cho trẻ các biểu tượng ban đầu về thếgiới xung quanh, cuộc sống và nhân cách con người
Trong đó làm quen với văn học là một hoạt động học đem lại cho trẻ nhiều
ấn tượng và lý thú, phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, óc sáng tạo, phân biệt đượcxấu, tốt, thiện ác …
Trang 5Chính vì những lý do nêu trên mà phát triển ngôn ngữ cho trẻ là mục tiêuquan trọng nhất của giáo dục mầm non
Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng, trẻ rất nhạy cảmvới nghệ thuật ngôn ngữ Những bài hát ru, đồng dao, dân ca đã sớm đi vào tâmhồn trẻ thơ Những câu chuyện cổ tích, thần thoại đặc biệt hấp dẫn trẻ Chính vìvậy cho trẻ tiếp xúc với văn học và đặc biệt là hoạt động kể chuyện là conđường phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt nhất, hiệu quả nhất
Thông qua việc kể truyện cho trẻ nghe hay dạy trẻ kể chuyện giúp trẻ pháttriển được năng lực tư duy, khả năng ghi nhớ có chủ định, biết yêu quý cái đẹp,trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc, vốn từ phong phú Trẻ biết trình bày ý kiến, kể về
sự vật, sự việc nào đó bằng chính ngôn ngữ của trẻ.Chính vì vậy tôi đã chọn đề
tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động LQVH thể loại truyện kể” để từ đó giúp trẻ tự tin kể
chuyện nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ
2 Phạm vi và thời gian thực hiện đề tài:
Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng 09 năm 2015 đến tháng 03 năm 2016Đối tượng: Trẻ 5-6 tuổi
II NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1/ Cơ sở lý luận:
Trẻ 5-6 tuổi sự phát triển ngôn ngữ của trẻ đã được mở rộng hơn, khảnăng nói trình bày ý nghĩa, hiểu ngôn ngữ, hoàn cảnh của trẻ cũng bắt đầu pháttriển
Bằng các hình tượng văn học mở ra cho trẻ cuộc sống với xã hội và thiênnhiên, các mối quan hệ qua lại của con người Những hình tượng đó giúp trẻnhận thức được tính rõ ràng, chính xác của từ ngữ trong tác phẩm văn học
Dạy trẻ kể chuyện sáng tạo là một dạng hoạt động tổ chức cho trẻ tự hoạtđộng văn học nghệ thuật Chỉ có để trẻ tự hoạt động thì mới phát triển được tínhtích cực của cá nhân trẻ, giúp trẻ cảm thụ văn học
Những câu chuyện cổ tích về tình cảm gia đình, thế giới loài vật…Chính
là người bạn tốt nhất đi theo trẻ trong suốt quá trình phát triển Những câuchuyện xúc động, sâu lắng sẽ giúp trẻ dần dần khôn lớn sở hữu một khối kiếnthức phong phú Những hình tượng nhân vật cao đẹp trong truyện sẽ là tấmgương để trẻ học tập, những chi tiết hấp dẫn cảm động trong chuyện sẽ bồidưỡng những tình cảm sâu lắng trong tâm hồn trẻ thơ
Trong năm học 2015 - 2016 tôi được nhà trường phân công dạy lớp5 tuổi
Tổng số cháu của lớp là : 28 cháu.
Trang 6+ Số cháu nam : 12 cháu
+ Số cháu nữ : 16 cháu
(2 cháu nam bị khuyết tật bẩm sinh)
Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài
T
T Nội dung
SL(trẻ)
Tỉ lệ
%
SL(trẻ)
Tỉ lệ
%
SL(trẻ)
Tỉ lệ
%
SL(trẻ)
Tỉ lệ
%1
- Có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy
- Được sự tín nhiệm của phụ huynh Phụ huynh đã quan tâm đến hoạtđộng học của con em mình tại trường Mầm non
- Các cháu trong lớp khỏe mạnh, nhanh nhẹn, đi học đều
b Khó khăn
- Lớp học có 2 cháu bị khuyết tật trong đó 1 cháu bị câm điếc bẩm sinhnên việc truyền đạt kiến thức cho trẻ còn gặp nhiều khó khăn
Trang 7- Đồ dùng trực quan còn ít chưa đa dạng, phong phú.
- Phụ huynh phần lớn là lao động nghèo, nên rất khó khăn trong việc hỗtrợ kinh phí
3 Những biện pháp thực hiện đề tài:
* Biện pháp 1: Tạo môi trường cho trẻ kể chuyện
- Môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết, trong năm học 2015 – 2016
để thực hiện tốt việc dạy trẻ kể chuyện, tôi đã đi sâu vào chuyên đề văn học làtrang trí môi trường học tập cho trẻ Đặc biệt là góc văn học, tôi luôn tạo ra gócvăn học hấp dẫn và lôi cuốn trẻ Bằng cách đưa hình ảnh nhân vật của các câuchuyện nổi bật vào góc văn học và một số góc trong và ngoài lớp học thể hiệntrên các mảng tường Vẽ và sưu tầm một số bộ tranh chuyện cho trẻ hoạt độnghàng ngày Những câu chuyện được thể hiện trên các mảng tường giúp trẻ trigiác, thảo luận, bàn bạc về câu chuyện đó Từ đó trẻ biết vận dụng kiến thức đóvào kể chuyện
Trang 8Mô hình người
Trang 9Rối tay
Ngoài ra tôi còn làm các nhân vật trong các câu chuyện cổ tích thay đổitheo từng chủ đề để dán, trang trí cho góc văn học và những nhân vật đó đượcứng dụng vào trong các câu chuyện theo từng chủ đề nhánh
Một sản phẩm mà tôi tâm đắc và trẻ cũng rất yêu thích đó là tôi sử dụngluôn những ngón tay nhỏ bé của trẻ, vẽ lên đó những khuôn mặt của nhân vật đểtrẻ sử dụng chúng kể chuyện
VD :Câu chuyện “ Cáo thỏ và gà trống” tôi cho trẻ chơi hoạt động góc trẻ
có thể sử dụng các ngón tay của mình để điều khiển rối.Lúc đầu tất các các bạncáo thỏ và gà trống đều ra chào sau đó khi từng nhân vật xuất hiện cô đưa từngnhân vật ra cô lại gập đầu ngón tay lại khi các nhân vật biến mất ở câu chuyệnNgoài việc chú trọng xây dựng môi trường học tập ở góc văn học tôi còntận dụng cả những hình ảnh trang trí ở các góc khác như góc xây dựng, góc nghệthuật, ngay cả những hình ảnh trang trí trên những mảng tường ngoài sân cũngđược tận dụng để hướng dẫn trẻ kể chuyện
VD : Chủ đề : Nghề nghiệp , hình ảnh ở góc xây dựng tôi trang trí trên tường là
2 chú lợn ngộ nghĩnh đang xây nhà
Từ hình ảnh góc xây dựng tôi đã gợi ý, hướng dẫn trẻ và trẻ đã kể được câuchuyện “Ba chú lợn nhỏ” Câu truyện được trẻ kể như sau
Trang 10Trong khu rừng nọ có 3 chú lợn nhỏ, một hôm ba chú lợn cùng rủ nhauxây nhà giêng cho mình
Lợn Trắng xây một ngôi nhà bằng rơm
Lợn Đen xây một ngôi nhà bằng nứa
Lợn Hồng xây một ngôi nhà bằng gạch
Lợn Trắng và Lợn Đen xây song trước liền đến chế diễu Lợn Hồng :
Cậu chăm chỉ cẩn thận thể để làm gì ?
Một hôm hổ vằn đi qua, Hổ Vằn nói : Lợn Trắng kia mở cửa mau nếu không ta
sẽ thổi bay ngôi nhà của ngươi , Lợn Trắng nhất định không mở, Hổ Vằn trợnmắt phồng má thổi “phù…phù” ngôi nhà băng rơm của Lợn Trắng bay tungtừng mảng, Lợn Trắng sợ quá ba chân bốn cẳng chạy đến ngôi nhà của LợnĐen, Lợn Trắng nói với Lợn Đen : Lợn Trắng ơi mau cài cửa mau, Hổ Vằnđang đến đấy!
Hai bạn vừa vào trong nhà thì nghe thấy tiếng gõ cửa của Hổ Vằn: “Cộc !Cộc !Lợn Đen mau mở cửa ngay, nếu không ta sẽ ẩy đổ ngôi nhà của ngươi.LợnTrắng và Lợn Đen không mở cửa Hổ Vằn tức giận liền đẩy đổ ngôi nhàLợn Đen và Lợn Trắng cuống cuồng bỏ chạy đến nhà của Lợn Hồng
Lợn Hồng ơi! Mau khóa cửa lại Hổ Vằn đến đấy.Hổ vằn lại đến gõ cửa ngôi nhàgạch của Lợn Hồng Cả ba chú lợn nhỏ đều không ra mở cửa, Hổ Vằn gầm lênNói xong, Hổ vằn phồng má, trợn mắt lên thổi Nó thổi rất mạnh, rất lâu nhưngngôi nhà không hề rung chuyển Trong ngôi nhà gạch vững chắc của Lợn Hồng,
ba chú lợn nhỏ vẫn ăn uống vui vẻ Hổ Vằn biết là không thể làm đổ ngôi nhàgạch, bèn cụp đuôi lủi nhanh vào rừng
Tôi cho trẻ nhấn mạnh và kể lại những từ khó, từ đó giúp ngôn ngữ của trẻ mạchlạc hơn, trẻ tự tin hơn
Tôi không chỉ hướng dẫn, gợi ý cho trẻ kể những câu chuyện từ những hìnhảnh trang trí ở góc xây dựng, trên các mảng tường ngoài sân mà ngay cả tronggiờ hoạt động góc trẻ chơi ở góc văn học, tôi thường cho trẻ vẽ tranh theo câuchuyện và hướng cho trẻ vẽ tranh theo chủ đề đang học, tôi thường xuyên độngviên gợi mở để hỏi trẻ vẽ tranh gì và hãy kể về bức tranh mà con vẽ được Từnhững hình ảnh trẻ vẽ được trẻ có thể kể theo ý thích cho cô và các bạn cùngnghe
Biện pháp 2: Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy
Như chúng ta đã biết việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy làkhông thể thiếu trong mỗi hoạt động làm quen văn họcnhất là truyện kể
Ngoài việc làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo tôi còn đưa công nghệ thông tinvào với các hình ảnh đều là động nên trẻ rất thích và tôi thấy điều đó là rất quan
Trang 11trọng , cần thiết vì công nghệ thông tin giúp giáo viên thuận lợi trong việc giảngdạy, đồ dùng trực quan sinh động giúp hấp dẫn trẻ khi kể chuyện hơn.
Hình ảnh áp dụng công nghệ thông tin
Biện Pháp 3: Dạy trẻ sử dụng nhân vật (đồ dùng) phù hợp với ngôn ngữ, lời kể chuyện:
Trang 12VD: Giọng của chó sói, cáo thì phải giữ giằn, gian sảo Giọng của nhữngcon vật hiền lành như dê, thỏ thì nói nhẹ nhàng, nhút nhát, …
VD: Đối với câu chuyện “Dê đen dũng cảm”
- Dê Trắng là một nhân vật nhút nhát, yếu đuối nên khi gặp chó sói, bị chósói quát mắng thì run rẩy và trả lời sói với giọng nhỏ, sợ hãi
- Con chó Sói khi gặp dê trắng thì oai vệ, quát to, giọng giữ giằn thếnhưng khi gặp Dê Đen, thấy Dê Đen dũng cảm thì giọng Sói lại nhẹ nhàng, nhúnnhường
- Dê Đen có giọng nói to, tỏ vẻ oai vệ, dũng cảm
Khi trẻ đã biết cách sử dụng ngữ điệu, giọng điệu phù hợp với nhân vật thìcâu chuyện kể sẽ hấp dẫn, thu hút được sự chú ý từ người nghe hơn rất nhiều
Dạy trẻ kể chuyện sáng tạo tôi thường phải chuẩn bị cho trẻ rất nhiều tranh
ở các góc hoạt động của lớp Nhưng nhiều nhất vẫn là góc văn học Những bứctranh đó có thể là do tôi sưu tầm hay những sản phẩm tranh của trẻ vẽ ra, haynhững chú rối nhỏ xinh xinh trẻ làm cùng cô khiến trẻ vô cùng thích thú
Hình ảnh sử dụng để trẻ kể chuyện
Trong giờ đón trẻ tôi thường hướng trẻ vào các góc chơi mà trẻ thích vàhướng dẫn, gợi ý cho trẻ được kể chuyện theo tranh mà cô đã chuẩn bị (Các bứctranh của cô chuẩn bị thay đổi theo từng chủ đề) Tôi thường kể cho trẻ nghe các
Trang 13câu chuyện qua hình ảnh tranh vào giờ trả trẻ hay các hoạt động khác Đâycũng là hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, là cơ sở cho trẻ cókiến thức vững vàng khi kể chuyện và phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ Quacách làm quen như vậy trẻ cũng biết đánh giá, nhận xét về đặc điểm, tính cáchcủa các nhân vật thông qua ngôn ngữ nói của mình Cũng qua cách làm này sẽgiúp trẻ phát triển tư duy và ngôn ngữ cho trẻ
Ngoài ra tôi cũng đã sử dụng rất nhiều băng đĩa do nhà trường mua haynhững câu chuyện cổ tích để mở cho trẻ xem Cô cùng trẻ sẽ đàm thoại về câuchuyện đó để nhận xét về nội dung câu chuyện một cách chính xác và nêu lên ýtưởng của mình qua sự nhận thức
Việc dạy kể chuyện tôi thường dạy trẻ theo từng nhóm , theo thời gianthực hiện 1 tuần hoặc hai tuần, kết hợp lồng ghép các môn học khác, các tròchơi để củng cố, khắc sâu sẽ kích thích được trẻ hoạt động tốt hơn
Tôi dạy trẻ sử dụng đồ dùng trực quan để kể chuyện Dạy trẻ sử dụng từngnhân vật, kết hợp với lời nói, ngôn ngữ biểu cảm cùng với cách diễn
* Kể chuyện sử dụng đồ dùng trực quan
Cô hướng dẫn trẻ kể câu chuyện “Về quê” với chủ đề Gia đình
Cu Tí là một cậu bé rất tinh nghịch Kỳ nghỉ hè nào bố mẹ cũng cho Cu Tí
về nhà ông bà nội Cu Tí rất thích về nhà bà nội vì nhà bà có vườn cây ăn quảvới rất nhiều loại cây Các con thử kể xem vườn cây nhà bà có những loại cây ănquả gì? (Trẻ kể, chọn hình ảnh các loại cây ăn quả và gắn lên)
Vườn cây nhà bà Cu Tí có rất nhiều loại cây Nào là mít, soài, cam canh
và có cả bưởi diễn nữa đấy…
Nhà bà còn có ao thả cá nữa đấy Theo các con ao cá nhà bà có những loại
cá gì? (Trẻ kể, chọn hình ảnh các loại cá và gắn lên)
Đặc biệt nhà bà Cu Tí còn nuôi rất nhiều những con vật nuôi đáng yêu.Bạn nào có thể kể giúp cô những con vật được bà Cu Tí nuôi nào? (Trẻ kể, chọnhình ảnh những con vật nuôi và gắn lên)
Có chú chó lông vàng đốm trắng, 2 chú lợn ụt ịt và thật nhiều gà vịt ởngoài vườn
Cu Tí hay vuốt ve lông chú mèo tam thể nhà bà Các con đã bạn nào đượcvuốt ve lông chú mèo chưa? Khi vuốt lông chú mèo các con cảm thấy lông củachúng như thế nào?
Cu Tí cũng thấy lông chú mèo rất mềm mượt nên chú rất thích Thỉnhthoảng Cu Tí ra vườn đuổi bắt lũ vịt con Các con thử đoán xem khi bị Cu Tíđuổi bắt lũ vịt con sẽ như thế nào?
Trang 14Chúng chạy toán loạn và kêu “vít vít …” thật vui tai Cu Tí thấy vậy thíchtrí đứng cười sằng sặc.
Mỗi kỳ nghỉ hè là một kỷ niệm không thể quên đối với Cu Tí Càng lớn
Cu Tí càng thấy yêu quê hương nơi có ông bà nội với những cảnh vật thật thânquen, gần gũi
- Dạy trẻ ghép tranh kể chuyện: Cho trẻ chọn những tranh mà trẻ thíchghép thành một câu chuyện sau đó kể từng tranh kết hợp với từng lời nói chỉ dẫnthông qua các nhân vật trong tranh
Ví dụ: Câu chuyện “đôi bạn”
Trong khu rừng kia có bạn mèo và bạn voi chơi với nhau rất thân Mộtbuổi sáng đẹp trời, voi con đi dạo quanh khu rừng thì nghe có tiếng khóc Đốcác con biết đó là tiếng khóc của ai?
A! đó chính là tiếng khóc của mèo con đấy Thế theo các con thì làm sao
mà mèo con lại khóc nhỉ?
Mèo con khóc là vì chú bị đau răng Không biết vì sao mèo lại đau răng,
có bạn nào biết không?
Mèo đau răng là vì chú ăn nhiều bánh kẹo, ăn thức ăn vào buổi tối mà lạikhông chịu đánh răng đấy
Voi con phát hiện mèo bị sâu răng rất nhiều Theo các con voi sẽ khuyênmèo điều gì?
Voi khuyên mèo không nên ăn nhiều bánh kẹo, đặc biệt vào buổi tối Vànhất định mèo phải đánh răng ít nhất 2 lần 1 ngày Theo các con thì nên đánhrăng vào lúc nào?
Đúng rồi đấy, voi khuyên mèo nên đánh răng vào buổi tối trước khi đi ngủ
và buổi sáng sau khi ngủ dậy
Từ hôm đó ngày nào mèo con cũng đánh răng 2 lần 1 ngày và mèo cũng ít ănbánh kẹo nên chú không bị đau răng nữa, mèo con cảm ơn voi rất nhiều vì đã khuyênmình những lời khuyên bổ ích Hai bạn voi và mèo ngày càng thân thiết hơn
- Dạy trẻ ghép các nhân vật để kể chuyện tôi thường cho trẻ chọn nhữngnhân vật trẻ thích, sau đó ghép các nhân vật với nhau tạo thành một câu chuyệntheo ý tưởng tượng của trẻ Cô cho trẻ kể chuyện đồng thời gợi mở để trẻ hoànthiện câu chuyện của mình tốt hơn
* Biện pháp 4: Tổ chức cho trẻ thi đua kể chuyện
Biện pháp này là không thể thiếu được trong đời sống tập thể của trẻ Bởivậy khi tổ chức trên tiết học cần đưa biện pháp này để tạo hứng thú cho trẻ