Trong quá trình nghiên cứu tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất tận tình của phòng giáo dục huyện Thanh Oai, cùng với sự giúp đỡ của các đồng chí cán bộ, giáo viên trường mầm non Mỹ Hưng và c
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆTĐộc lập- Tự do- Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành tốt được đề tài sáng kiến kinh nghiệm Trong quá trình nghiên cứu tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất tận tình của phòng giáo dục huyện Thanh Oai, cùng với sự giúp đỡ của các đồng chí cán bộ, giáo viên trường mầm non Mỹ Hưng và các cháu lớp 4-5 tuổi khu Phượng mỹ đã tận tình giúp đỡ tôi
hoàn thành tốt đề tài : Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp giúp trẻ 4-5
tuổi học tốt hoạt động làm quen văn học trường mầm non Mỹ Hưng”
Lời đầu tiên tôi xin gửi tới lời cảm ơn Phòng giáo dục Huyện Thanh Oai
và xin cảm ơn các đồng chí cán bộ, giáo viên cùng các cháu mẫu giáo lớp 4 – 5 tuổi khu Phượng Mỹ Trường mầm non Mỹ Hưng, luôn giúp đỡ tôi tạo điều kiệnthuận lợi nhất cho tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm này
Tôi xin trân thành cảm ơn !
Trang 3MỤC LỤC :
Sơ yếu lý lịch :………Trang 1Lời cảm ơn ……….Trang 2Mục lục :……… Trang 3Danh mục viết tắt : ……… Trang 4 Phần mở đầu : Trang 5Phần nội dung : Trang 5
Cơ sở lý luận : ……… Trang 6
Cơ sở thực tiễn : ……… Trang 6Biện pháp thực hiện : ……… Trang 8
Biện pháp 1: : Tạo môi trường cho trẻ làm quen với Tác phẩm văn học
sự chú ý của trẻ……… ……….Trang 11
Biện phát 6: Tuyên truyền phối hợp với các bậc phụ huynh ……….Trang 15Kết quả thực hiện : ……… Trang 14Kết luận và kiến nghị ; ……… Trang 16Tài liệu tham khảo : Trang 19
Trang 4DANH MỤC VIẾT TẮT:
MN : Mầm nonGDVN : Giáo dục Việt NamTPVH : Tác phẩm văn học
VH : Văn HọcCTGDMN : Chương trình giáo dục Mầm Non
VD : Ví dụ
GD – ĐT : Giáo dục – Đào tạoBGH : Ban giám hiệuCSGD : Chăm sóc giáo dục
HĐ : Hoạt động
Trang 5Đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ 4 -5 tuổi học tốt hoạt động làm quen văn học trường mầm non Mỹ Hưng”
A- PHẦN MỞ ĐẦU
Văn học là một hình thức giải trí rất phổ biến của con người, đến với Văn Học con người được tiếp xúc với một thế giới xung quanh rất phong phú và đa dạng Cũng nhờ có văn học nghệ thuật mà tâm hồn con người trở lên phong phú,
đa dạng, nhạy cảm hơn trước thiên nhiên cái đẹp và cái xấu Từ đó góp phần hình thành và củng cố những phẩm chất, đạo đức, bồi đắp tâm hồn và phát triển nhân cách cho con người Vì vậy việc cho trẻ tiếp xúc với VH trước hết trẻ phải cảm thụ đươc tác phẩm Văn Học
Quá trình cảm thụ TPVH là một quá trình hoạt động tâm lý hết sức phức tạp Đó là mối quan hệ thống nhất giữa nội dung và hình thức Thông qua TPVHtrẻ cảm thụ được cái hay, cái đẹp, cái thiện, cái ác và qua đó trẻ có các lời nói,
cử chỉ, hành vi, biểu hiện của mình đối với tác phẩm đó Từ đó giúp trẻ có khả năng phát triển ngôn ngữ, khả năng diễn đạt mạch lạc Thông qua đó GD trẻ về tình cảm đạo đức, hoàn thiện nhân cách của con người
Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp
giúp trẻ 4 -5 tuổi học tốt hoạt động làm quen văn học trường mầm non Mỹ Hưng”
- Đối tượng nghiên cứu: Trẻ MG 4-5 tuổi
- Đối tượng khảo sát thực nghiệm: Trẻ MG 4-5 tuổi khu Phượng Mỹ
- Phương pháp nghiên cứu: Quan sát, trò chuyện, theo dõi, kiểm tra trựctiếp
- Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu: Đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ 4 -5
tuổi học tốt hoạt động làm quen văn học trường mầm non Mỹ Hưng” Được
thực hiện trong năm học 2015-2016 Bắt đầu thực hiện từ tháng 8/2015 đến hếttháng 3/2016
B - PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận
Trẻ ở lứa tuổi mầm non rất đáng yêu, hồn nhiên, trong trắng và ngây thơ như tờ giấy trắng Mọi HĐ học và vui chơi trong quá trình GD trẻ ở trường mầmnon đêm đến cho trẻ nhiều điều kì lạ, thần tiên
Thông qua HĐ dạy và học dưới hình thức như tạo hình, âm nhạc, khám phákhoa học ….sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, óc sáng tạo, nhân cách con người Làm quen VH là hoạt động không thể thiếu đối với trẻ mầm non Văn học là loại hìnhnghệ thuật đặc sắc, gây sự hấp dẫn, nó rất gần gũi với trẻ Từ tuổi ấu thơ trẻ đã sống chan hòa trong không khí lời ru ( âu ơ) đầy yêu thương của bà, của mẹ và
đó cũng là cánh cửa mở ra chân trời nhận thức cho trẻ
Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói đến lúc trẻ biết đọc, biết viết thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện để dẫn dắt trẻ nói những tiếng nói, đi những bước đi đầu tiên Những nhân vật, từ ngữ trau chuốt trong ca
Trang 6dao, tục ngữ, truyện kể là tấm gương mẫu mực cho trẻ học tập Đây là phương tiện hữu hiệu trong việc GD trẻ biết yêu thiên nhiênyêu, quê hương đất nước Giáo dục trẻ biết yêu thương bạn bè và những người thân, biết làm việc tốt, yêu cái thiện, cái đẹp và phê phán cái xấu, ghét cái ác Giáo dục trẻ trở thành bé ngoan, thật là hiếu thảo Đây còn là phương tiện hình thành các phẩm chất đạo đức trong sáng cho trẻ, đẩy mạnh sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ để trẻ nói mạch lạc, diễn cảm, nói đúng câu từ, đúng ngữ pháp.
Qua việc giúp trẻ làm quen với VH chính là hình thành cho trẻ vốn đạo đứcchân – thiện – mỹ Phát triển trí tưởng tượng, lòng yêu thiên nhiên cỏ cây hoa lá,dạy trẻ biết kính yêu ông bà cha mẹ … biết giúp đỡ những người xung quanh Thông qua hoạt động đọc thuộc một bài thơ, kể một câu truyện chính xác … còngiúp trẻ phát triển trí não Đây cũng chính là mục đích của HĐ làm quen VH Bản thân tôi – một người giáo viên – một người mẹ cũng đã nghiên cứu, suy nghĩ và tham khảo một số sách, tạp chí để học hỏi, trau dồi kinh nghiệm Từ đó rút ra những biện pháp giảng dạy HĐ làm quen VH cho trẻ ngày một tốt hơn
II Cơ sở thực tiễn
Chương trình cho trẻ mẫu giáo nhỡ tiếp xúc với thơ, ca dao đồng dao, truyện
kể ở trường mầm non đặt nhiệm vụ: Tiếp tục dạy trẻ cảm nhận nhịp điệp, vần câu thơ, ca dao, đồng dao: dạy trẻ hiểu nội dung, đánh giá nhân vật, so sánh tên truyện với nội dung của nó: Dạy trẻ kể lại từng đoạn truyện một cách diễn cảm Với nhiệm vụ khơi dạy ở trẻ tình yêu đối với từ ngữ nghệ thuật thông qua cách đọc kể diễn cảm, cao hơn nữa là dùng ngôn ngữ của mình để kể chuyện Đây là một nhiệm vụ rất phức tạp đối với cô giáo là người dạy và các bé là người học Yêu cầu với cô giáo là truyền đạt lại được cái hay, cái đẹp, nội dung hết sức sinh động của tác phẩm VH lại cho trẻ để trẻ diễn tả lại bằng lời một cách sinh động mà vẫn sử dụng đúng ngôn ngữ
Từ những lý do trên, bản thân tôi là một giáo viên, tôi đã dựa vào kinh nghiệm của mình và kinh nghiệm của những người đi trước, dựa vào sách, báo,
… Tôi đưa ra : “Một số biện pháp giúp trẻ 4 -5 tuổi học tốt hoạt động làm
quen văn học trường mầm non Mỹ Hưng”
III Phạm vi thực hiện đề tài:
Đề tài được thực hiện tại lớp B2 thôn Phượng Mỹ Trường Mầm Non Mỹ Hưng năm học 2015- 2016
C - QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI I/ Đặc điểm của lớp:
- Năm học 2015-2016 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 4 - 5 tuổi khu Phượng Mỹ Tổng số trẻ lớp tôi là : 52 cháu.Trong đó có 33 cháu trai, 19 cháu gái
10 cháu qua lớp nhà trẻ chiếm 19%
42 cháu chưa qua lớp nhà trẻ chiếm 81%
II/ Những thuận lợi và khó khăn.
*Thuận lợi : Được sự quan tâm giúp đỡ của Phòng giáo dục huyện Thanh Oai, ban giám hiệu nhà trường đã bồi dưỡng và giúp đỡ tôi về trường lớp cũng như các đồ dùng để phục vụ cho HĐ làm quen văn học
Trang 7đồ dùng dạy học còn hạn chế chưa sáng tạo nên quá trình dạy chưa thực sự gây hứng thú với trẻ, phần sáng tạo trong tiết dạy Văn Học còn nhiều khó khăn Tranh ảnh tuyên truyền còn ít
Phương tiện đồ dùng cá nhân còn sơ sài
Đa số phụ huynh làm nông nghiệp nên đời sống của nhân dân gặp nhiều khó khăn Do vậy mà phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến con cái, việc đóng góp để làm đồ dùng, đồ chơi còn hạn chế
Đầu năm học trước khi thực hiện đề tài tôi đã tiến hành khảo sát trên 52 trẻ của lớp tôi với những nội dung sau:
1 - Nghe hiểu một câu chuyện, đọcthuộc thơ.
4 trẻ7,7% 10 trẻ19,2% 20 trẻ38,5% 18 trẻ34,6%
2 -Trả lời các câu hỏi thông thường 5 trẻ9.6%
11 trẻ21.2% 19 trẻ36.5% 17 trẻ32.7%
3 -Kể chuyện theo tranh liên hoàn 4 trẻ7.7% 9 trẻ17.3% 20 trẻ38.5% 19 trẻ36.5%
4 - Trẻ thuộc thơ, đọc diễn cảm. 4 trẻ7,7% 10 trẻ19,2% 20 trẻ38,5% 18 trẻ34,6%5
-Thích thú với sách, tranh,
truyện 4 trẻ7,7% 10 trẻ19,2% 20 trẻ38,5% 18 trẻ34,6%6
-Kể chuyện sáng tạo 5 trẻ
9.6% 11 trẻ21.2% 19 trẻ36.5% 17 trẻ32.7%
Trang 8Từ thực trạng trên tôi suy nghĩ phải làm gì và làm như thế nào để giúp trẻ học tốt HĐ làm quen văn học được tốt hơn Qua thực tế dạy trẻ cùng kết hợp nghiên cứu sách báo, tôi đã rút ra một số biện pháp cho trẻ như sau:
III.CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Biện pháp 1: Tạo môi trường cho trẻ làm quen với Tác phẩm văn học Tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết trong chương trình đổi
mới hiện nay Nếu giáo viên tạo môi trường hoạt động tốt thì sẽ kích thích được
sự phát triển về vốn từ và ngôn ngữ diễn đạt của trẻ Bắt đầu vào năm học mớitôi đã đi sâu và tạo môi trường bằng cách đưa các nhân vật, các câu chuyện vàotrang trí theo góc trong phòng lớp Tranh nhân vật được thể hiện trên tường đểtrẻ dễ dàng quan sát góp phần hiện thực hóa các tác phẩm văn học
Những hình ảnh, mảng tường được trang trí trong phòng lớp đã kíchthích trí nhớ và óc tưởng tượng của trẻ về các câu chuyện giúp trẻ hiểu nội dung
và các nhân vật trong tác phẩm Tôi cũng đã sưu tầm những vật liệu cũ để làmthan rối dẹt tùy theo nhân vật có trong câu chuyện
VD: Trong tháng có bài thơ: “ Nàng tiên ốc” tôi treo tranh chữ có nội dungbài thơ và sưu tầm them một số con vật sống dưới nước như ốc, trai, cá … chotrẻ quan sát với chủ điểm TGĐV Từ đó trẻ nhìn vào tranh chữ của bài thơ vàqua đó kích thích trí tưởng tượng và trẻ nhận ra được các chữ cái mà trẻ đã họcqua các từ trong bài thơ Từ đó dầm dần giúp trẻ làm quen với tiếng mẹ đẻ vàlàm quen với chữ viết
Trong lúc hoạt động ngoài trời tôi còn cho trẻ tập vẽ các con vật để treo vàogóc tranh sẽ giúp trẻ nhớ hơn về nội dung bài học Ngoài ra khi cho trẻ xemtranh, tôi còn đưa ra một số câu hỏi, câu đố để trẻ trả lời Từ đó làm giàu vốn từ
và ngôn ngữ của trẻ đước hoàn thiện hơn
Ngoài những bài thơ, câu chuyện trong chương trình tôi còn sưu tầm themmột số bài thơ, câu chuyện khác qua sách, báo và huy động phụ huynh sưu tầm
và đóng góp các loại sách văn học, truyện tranh, họa báo … để xây dựng góctranh hấp dẫn hơn
Qua cách nghĩ và làm như vậy tôi đã thu hút được trẻ tham gia vào hoạtđộng và có nhiều ý tưởng để giúp trẻ tập kể truyện hơn
Tạo môi trường cho trẻ kể truyện sáng tạo là một việc làm rất quan trọng và
là chỗ dựa vững chắc cho trẻ tập kể truyện.Giáo viên phải tạo cảm xúc cho trẻ bằng những nhân vật, con vật đáng yêu, đồng thời biết hướng cho trẻ và gợi mở cho trẻ có cảm xúc tích cực hứng thú khi tham gia vào hoạt động.Khi kể truyện các bức tranh, nhân vật rối dẹt và những hình ảnh ngộ nghĩnh đẻ phát triển và làm quen với hoạt động văn học tốt hơn
Trang 9Dưới đây là một số hình ảnh tạo môi trường cho trẻ tại Góc văn hoc
Góc thư viện
Biện pháp2: Nghiên cứu tài liệu để nâng cao nhận thức bản thân
Nghiên cứu tài liệu để nâng cao nhận thức là việc làm quan trọng Giaos
viên muốn hiểu phải đi sâu vào đọc, suy ngẫm, nghiên cứu tài liệu ….như vậymới hiểu sâu và nắm vững yêu cầu hoạt động như thế nào, có tác dụng ra sao đối
Trang 10với trẻ ở độ tuổi mình phụ trách từ đó mới định hướng đi, cách làm thật hiệu quả
Phương pháp phát triển lời nói trẻ mần non
Các tài liệu khác có hướng dẫn liên quan đến Làm quen văn học
Tuyển tập thơ ca, câu truyện, câu đố cho trẻ 4-5 tuổi
Tâm lý học trẻ em
Phương pháp tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
Bồi dưỡng thường xuyên
Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua bộ môn LQVH
Qua việc nghiên cứu các tài liệu đã giúp tôi hiểu biết thêm về HĐ Làm quenvăn học Từ đó có kiến thức hơn giúp tôi hơn trong công tác giảng dạy
Biện pháp 3 :Cho trẻ làm quen văn học ở mọi lúc, mọi nơi
Đặc thù của trẻ MN là “Học mà chơi, chơi mà học” Nên tôi đã tạo mọi điều kiện để trẻ “ Học mà chơi chơi mà học” nếu chỉ cho trẻ làm que VH theo chương trình thì không thể phát huy hết khả năng của trẻ Do đó ngoài tiết học toii cho trẻ đọc, kể ở mọi lúc mọi nơi
Do lớp tôi đa số các cháu ăn ngủ tại lớp nên trước giờ ăn, giờ ngủ tôi cho trẻ ôn lại ác bài thơ, câu chuyện Ngoài ra tôi còn tận dụng vào HĐ chiều để tạo điều kiện cho trẻ được đọc thơ, kể chuyện, còn trước giờ trả trẻ tôi cũng thường xuyên ôn lại những bài thơ, câu chuyện mà trẻ thích
Ngoài những giờ học Văn học chính ra thì trong các môn học khác như: Tạo hình, chữ cái, KP … tôi đều có thể lồng ghép tích hợp nội dung GD văn họccho trẻ
VD: Với HĐ Tạo Hình vẽ 1 số phương tiện giao thong tôi có thể cho trẻ đọc bài thơ: Chiếc cầu mới
VD: Trong giờ hoạt động góc, có thể cho trẻ đọc bài thơ về đồ dùng đồchơi Với việc cho trẻ làm quen văn học ở mọi lúc, mọi nơi tôi thấy trong các hoạtđộng trẻ mạnh dạn phát huy được khả năng của mình Ngôn ngữ của trẻ ngàycàng hoàn thiện hơn
*Biện pháp 4 :Luyện giọng đọc, kể của giáo viên.
Muốn trẻ thích thú với HĐ làm quen văn học thì giọng đọc, giọng kể của cô
là rất quan trọng
Ca dao có câu: “ Rau nào sâu nấy” có ý nghĩa rất sâu sắc đối với nghề dạy họcđặc biệt là dạy trẻ ở lứa tuổi mầm non Trẻ có tâm lý hay bắt chước cô Bởi vậy
Trang 11cô đọc kể ra sao thì trẻ đọc, kể như vậy Từ suy nghĩ đó tôi đẫ đặt ra kế hoạch tựrèn luyện bản than như sau:
Trước tiên tôi phải đọc bài thơ hoặc câu chuyện một cách nghiêm túc và tập chung tư tưởng qua đó hiểu được nội dung, ý nghĩa của bài thơ, truyện kể, ngụ ýcủa tác giả muốn viết gì? Muốn giáo dục trẻ điều gì? Từ đó tôi tìm ra âm điệu, ngữ điệu của toàn đoạn thơ, giọng điệu của từng nhân vật( thiện, ác) để đưa ra ngữ điệu phù hợp
VD 1: Đọc bài thơ: Ông mặt trời
Khi tôi đọc bài thơ “ Ông mặt trời” tôi nắm được qua bài thơ tác giả viết về tình yêu thiên nhiên, con người, sự kính trọng của con người đối với thiên nhiên
Sự vui mừng của hai mẹ con trong bài thơ khi ngắm nhìn ông mặt trời
Tôi đọc bài thơ nhẹ nhàng, chậm rãi và ngắt giọng trong câu: óng ánh, bóng con, nhíu mắt
VD 2: Truyện kể “ Bác gấu đen và hai chú thỏ”
Đoạn 1: Giọng mạnh mẽ
Đoạn 2: Giọng nhẹ nhàng âu yếm
Đoạn 3; Giọng nhẹ nhàng
Đoạn 4: Giọng van xin
Việc cảm thụ tác phẩm qua phân tích lời thoại của từng nhân vật trong truyện
kể tôi đã rất cố gắng đọc và kể cho trẻ nghe đúng các âm điệu, ngữ điệu thật hay Qua việc tự học, tự bồi dưỡng, luyện giọng đọc – kể của mình trong năm họctôi đã có phần tiến bộ hơn Đó là đọc thơ, kể truyện diễn cảm các bài dạy trong
độ tuổi mà tôi phụ trách Đồng thời học hỏi các đồng nghiệp cùng giúp đỡ nhau tiến bộ
Biện pháp 5: Sử dung các loại rối , trang phục , mô hình , học cụ thu hút
sự chú ý của trẻ
Tôi sử dụng các nguyên vật liệu mở như : Thanh tre ,bìa cứng, gỗ, hộp xốp, đất .để làm thành những con vật xinh xắn, trẻ cũng có thể sử dụng được để đoc, kể chuyện theo ý thích
Ví dụ : Từ bìa cứng, xốp làm những con vật ngộ nghĩnh, đa dạng màu sắc để thuhút trẻ
VD: Kể chuyện: “ Dê con nhanh trí” để gây hứng thú cho trẻ tôi chuẩn bị một sân khấu rối, các con rối được làm bằng vải vụn được cải biên màu sắc rực rỡ.VD: Kể chuyện: Cáo, thỏ, gà trống tôi làm trang phục cho trẻ tôi làm các cái mũ bằng xốp để trẻ hoá thân vào các nhân vật nhập vai